Winlinh

Một bài giới thiệu sách đã rất xa xưa, nay lưu vào để giữ tư liệu ở blog cho tiện tra cứu.

Theo xu hướng hiện nay, càng ngày độc giả càng ham thích thể loại sách liên quan đến kỹ năng sống, bởi lẽ những gì nó đề cập là những gì bạn đọc thực sự cần cho cuộc sống của chính họ. Các bậc cha mẹ luôn mong muốn con cái mình được hạnh phúc và bình an. Tuy nhiên để có được điều đó thì không hề dễ dàng. Quan niệm làm hết mình để có đủ điều kiện lo lắng, chu cấp cho con đầy đủ mọi thứ là hoàn toàn sai lầm. Nếu bạn cứ bao bọc con bạn mãi, liệu chúng có lớn đủ về tinh thần, trí tuệ và bản lĩnh? Cẩm nang Kỹ năng dã ngoại sẽ là một trong những cuốn sách giúp các bậc cha mẹ hiểu rằng, muốn con cái mình bình an, hạnh phúc,  hãy tập cho chúng cách đối mặt với thực tế, khắc phục khó khăn từ những điều nhỏ nhất. Chính sự trải nghiệm và vượt khó sẽ giúp những đứa trẻ trưởng thành và biết trân trọng cuộc sống hơn.

Cuốn sách do Nhà Xuất bản Giáo dục ấn hành tuy chỉ dày chưa đến 200 trang nhưng chứa rất nhiều thông tin hữu ích đối với các bậc phụ huynh và con cái mình. Các tác giả Dương Vũ (chủ biên), Trần Ngọc Đoàn, Hàn Ngọc Lương, Phan Thanh Tùng viết cuốn sách này với mong muốn người lớn hãy dạy trẻ biết tự rèn luyện khả năng chịu đựng khó khăn, bất hạnh và vượt qua trở ngại vì đối với quá trình trưởng thành của trẻ, khó khăn và vấp váp là trường đại học tốt nhất. Với lối dẫn truyện sinh động, các tác giả sẽ kể về những “trò nghịch” của các bé trai, dạy các em một loạt kỹ năng để sinh tồn trong tự nhiên và khuyến khích những đứa trẻ tích cực khám phá cuộc sống bằng sự dũng cảm, đam mê. Sách cũng luôn nhắc nhở các em rằng, cần tự tin để khám phá, cần đam mê để phiêu lưu, nhưng cũng rất cần cẩn trọng để tránh gặp những nguy hiểm luôn rình rập.

Ngày nay, các chuyến sinh hoạt dã ngoại, tham quan ngoài trời là xu hướng và là nhu cầu không thể thiếu trong thanh thiếu nhi. Còn gì thích hơn khi được hít thở không khí trong lành của đồng ruộng, sự hoang sơ của rừng sâu và sự tươi vui xôn xao của biển cả. Còn gì vui hơn khi ta tự làm nên những cuộc vui đó bằng chính đôi tay và khối óc mình. 47 mục trong cuốn sách là 47 bài học vui vẻ, thú vị và hữu ích. Bạn đọc sẽ thích mê khi được học các kỹ năng thực tế để chinh phục những thử thách, đặc biệt là chinh phục và hòa nhập cùng thiên nhiên. Các em có thể học cách làm một chiếc võng chắc chắn để tự mình cảm nhận sự lâng lâng khi nằm trên nó. Các em cũng có thể theo sách mà làm được súng cao su và tự dựng lều trại trong rừng phòng sương gió và thú dữ. Các em cũng có thể cùng nhau kết bè để bơi sông tránh những nguy hiểm dưới dòng nước sâu không thể lường. Sẽ thú vị thế nào khi các em học được cách nhìn mây đoán diễn biến thời tiết, nhìn sao để nhận biết phương hướng. Sẽ tuyệt vời làm sao khi bạn trẻ có thể chỉ cho nhau cách nhận biết những chòm sao kỳ bí trên trời, thấy kia là chòm sao Đại Hùng, đây là chòm sao Tiểu Hùng, kia nữa là chòm sao Thiên Hậu. Bạn nghĩ thế nào khi biết những kiến thức cơ bản về hệ măt trời và nói vanh vách cho mọi người về trọng lượng, nhiệt độ, tuổi của mặt trời. Hẳn mọi người sẽ rất ngạc nhiên về sự hiểu biết sâu rộng của bạn mặc dù trên thực tế bạn chỉ đọc hết 1-2 trang sách trong cuốn sách này. Không cần là bác kiểm lâm, bạn cũng có thể nhìn cây đại thụ biết tuổi đời của nó. Không cần là ngư dân, bạn cũng sẽ được thử sức tát cá để có cá mang về. Bạn cũng sẽ được chỉ cách sản xuất than củi như một người làm than thực thụ. Hay ho làm sao khi chúng ta có thể nhận biết các loại côn trùng cũng như làm thế nào để “thuần chủng” chúng. Bạn cũng sẽ được sách chỉ cho các loại cây trong tự nhiên có thể ăn được để khi ở trong rừng vẫn không bị đói bị khát, từ rau sau, rau sam, rau tàu bay đến rau dớn, quả sung. Và còn nữa những kỹ năng tuyêt vời mà bạn trẻ cần có để bảo vệ chính mình như cách cấp cứu thông thường khi bị đỉa cắn, gãy xương, ngộ độc thực phẩm, ngất, làm thế nào để phòng muỗi đốt, chống đói bằng ếch, dùng thực vật để chữa bệnh…

Với tiêu đề “Thả một chút hy vọng xuống sông”, bạn đọc sẽ cảm thấy rất thú khi được hướng dẫn cách làm chiếc chai hy vọng để gửi chai đó với những thông điệp ý nghĩa cho bạn mình từ thượng du xuống hạ du của dòng sông. Đặc biệt nếu bạn không muốn để ai đọc được nội dung bức thư, bạn có thể học cách viết thư bằng mực tàng hình thật kỳ diệu trong sách. Bạn cũng sẽ có nhiều trò chơi tuổi nhỏ như chơi cờ quân, chọi gà bằng đầu gối, chơi lò cò. Bạn sẽ được thỏa sức sáng tạo với trò chơi trí lực cùng những que diêm nhỏ bé. Còn gì ý nghĩa hơn khi ta được tự tay gói tặng phẩm để tặng bạn bè, vừa vui vừa không tốn tiền. Còn gì sung sướng hơn khi ta được bạn bè ngưỡng mộ gọi là nhà ảo thuật khi ta mở được nút thắt tí hon của một sợi tóc…

Sách được viết bằng lối viết gần gũi và dễ hiểu. Hình minh họa ngộ nghĩnh, sát thực giúp làm rõ ý tưởng bài hướng dẫn vừa tạo sự sinh động cho cuốn sách. Những lời chỉ dạy thủ thỉ, thì thầm như lời chỉ dạy của người bố, lời tâm tình của người anh, người chị sẽ mang đến cho các bậc cha mẹ cảm giác được trở về tuổi thơ, khiến trẻ con dế thấm, dễ ngấm, dễ nhớ những hướng dẫn chỉ dạy từ sách. Với mong muốn góp phần nhỏ bé vào việc giáo dục lớp trẻ ở ngoài học đường, sách sẽ mang đến cho bạn đọc nhiều kiến thức, kinh nghiệm bổ ích, đặc biệt với các em nhỏ, các anh chị phụ trách công tác thanh thiếu niên và các bạn khác được giao trách nhiệm hướng dẫn các em đi cắm trại. Hãy đọc và khám phá, chắc chắn bạn sẽ thích cuốn cẩm nang tuyệt vời này!

Các bài viết dạng này chỉ mang tính lưu trữ, mong bạn blog không thấy phiền.

Khi cầm trên tay bộ sách dịch “Cho các bạn trẻ của thế kỷ XXI” (khổ 11x18cm), hẳn bạn sẽ không khỏi băn khoăn vì những tựa đề là lạ của chúng: Darwin và thuyết tiến hoá – giải thích cho cháu, Toán học – giải thích cho con, Biến đổi khí hậu – giải thích cho con, Văn hoá – giải thích cho con, Cái chết – giải thích cho con, Tình yêu – giải thích cho con, Tinh thần hiệp sĩ – giải thích cho em,  Ly hôn – giải thích cho con, Thế kỉ XX – giải thích cho cháu, Thói gia trưởng – giải thích cho con, Đạo lí – giải thích cho mọi người, Lòng nhân đạo – giải thích cho con. Bộ sách có những tựa đề lạ đó sẽ đưa bạn đọc vào một thế giới sinh động của những cuộc trò chuyện có thật, với cách hành văn phù hợp với giới trẻ.

Bộ sách được mua bản quyền theo hợp đồng giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Nhà xuất bản Seuil (Pháp), trên nguyên gốc là một bộ sách có tới hàng trăm cuốn. Nhà xuất bản Giáo dục đã chọn ra những chủ đề cần thiết nhất với giới trẻ Việt Nam, bước đầu đem đến cho bạn đọc cách tiếp cận vấn đề một cách mới lạ. 12 cuốn sách mỏng như là 12 cuộc trò chuyện về các chủ đề khác nhau, được viết trên cơ sở những cuộc trò chuyện có thật của các chuyên gia với con cái mình. Đó là những vấn đề thiết thực mà con cái họ đặt ra với mong muốn được bố mẹ trả lời một cách rõ ràng, sinh động. Bằng những cuộc trò chuyện vừa gần gũi, sôi nổi, hóm hỉnh, các tác giả đã giải đáp những câu hỏi vừa khá thách thức nhưng cũng đầy ngộ nghĩnh của các em, không quanh co cũng không tránh né. Lối đối thoại nhẹ nhàng, tâm tình giúp chuyển tải nội dung một cách dung dị, thấm thía. Bạn đọc có thể tìm thấy cho mình những câu trả lời đầy thuyết phục và gần gũi thông qua những cuộc đối thoại đó.

Các cuốn sách trong bộ sách trên đã đề cập đến những vấn đề đang là mối quan tâm của toàn thế giới như bình đẳng giới, biến đổi khí hậu… và những vấn đề khoa học bổ ích, những kiến thức cơ bản sẽ theo các em suốt hành trình sống, như thiên văn, toán học, vật lý… Jean – Marc Jancovici chắc chắn sẽ làm say mê các bạn trẻ không chỉ bởi cuốn sách của ông thể hiện một cái nhìn mạch lạc về trạng thái hiện tại của hành tinh chúng ta (điều mà cả trường học hay các phương tiện đại chúng đều chưa làm được), mà còn bởi vì cuộc cách mạng cần thiết đối với các phương pháp tư duy có liên quan trực tiếp đến các bạn trẻ. Sự thiếu hụt dầu mỏ và nóng dần lên của khí hậu sẽ làm biến đổi tất cả: nơi ở, phương tiện giao thông, nghề nghiệp, cách sinh hoạt và tiêu dùng. Thảm họa môi trường sẽ tác động đến xã hội, nếu như không hành động điều đó chắc chắn sẽ xảy ra. Đây đồng thời cũng là cơ hội tuyệt vời để giải phóng sự sáng tạo và trí tưởng tượng, để suy nghĩ về ngành nghề tương lai với đầy đủ ý thức về các nguy cơ. Liệu các bậc cha mẹ “nghiện dầu mỏ” hiện nay có thể có những người con sáng suốt và khôn ngoan hơn họ? Cuốn sách “Biến đổi khí hậu – Giải thích cho con” có thể đóng góp vào điều đó.

Bên cạnh đó, những khái niệm trừu tượng như nhân đạo, văn hóa, đạo lý, cái chết… cũng được các tác giả giải thích cặn kẽ, khoa học, hợp lý. Bà Emmanuelle Huisman-Perrin là giáo viên triết học tại một trường phổ thông trung học, hiện đang điều phối chương trình giảng dạy về “Cái chết trong tương lai” của Viện nghiên cứu chính trị, đã coi trò chuyện với một đứa trẻ về cái chết có thể là một trong những cách tốt nhất để tiếp cận sát nhất với cuộc sống, để cố gắng đẩy lùi sự im lặng và nỗi lo sợ của con người đối với cái chết. Đó là một cách tiếp cận đặc biệt, nhưng khá thực tế. Về vấn đề nhân đạo, Jacky Mamou – tác giả cuốn sách cho rằng: Đây không phải là vấn đề dễ dàng nếu ai đó muốn nói về nó một cách trung thực. Những trang sách này sẽ tìm cách làm rõ điều ấy, giúp các em trả lời một câu hỏi đơn giản những rất cơ bản: Chúng ta đã làm được gì để giúp đỡ những người bất hạnh?

Ngoài ra, bộ sách cũng không quên trang bị cho các bạn trẻ kỹ năng sống về các vấn đề tình yêu, ly hôn khi các chương trình giảng dạy ở trường chưa có điều kiện đi sâu và cha mẹ học sinh còn chưa có phương pháp truyền đạt phù hợp cho con cái mình. Những “chuyện người lớn” mà các bậc cha mẹ học sinh Việt Nam vẫn thường lảng tránh, không muốn trao đổi thẳng thắn với con cái, nếu có phải nói tới thì cũng hoặc là ấp úng vòng vo, hoặc át giọng cho qua chuyện, với lí do “trẻ con chưa đến tuổi cần biết”, được các tác giả bộ sách đề cập bằng một lối trò chuyện gần gũi, hóm hỉnh, cởi mở và cũng không kém phần sâu sắc, lắng đọng. Câu chuyện của Patricia Lucas – một nhà quản lí nghệ thuật, mẹ của 3 đứa con 16 tuổi, 14 tuổi và 6 tuổi hiện đang chung sống với Stephane Leroy – một nhà biên tập, bố của hai đứa con 12 tuổi và 9 tuổi, cả hai đều đã từng li hôn, hiện đang sống chung với 5 đứa con của mình, sẽ là ví dụ sinh động, thực tế nhất cho vấn đề li hôn. Hai tác giả cuốn sách Nicole Bacharan và Domminique Simonnet đã giải đáp những câu hỏi thách thức của các em vị thành niên trên con đường dẫn tới “kho báu đáng gờm: tình yêu” để giúp các em tránh khỏi những sai lầm lớn trên con đường khúc khuỷu đang mở ra trước mắt các em.

Có thể nói, bộ sách trên là cuốn cẩm nang không chỉ cho bạn trẻ mà còn cho các bậc phụ huynh, góp phần giáo dục trẻ vị thành niên những kỹ năng sống, giá trị sống, bài học làm người. Với phương pháp dịch dễ hiểu, văn phong trong sáng, phù hợp với tâm lý người Việt; cách trình bày đẹp mắt, hiện đại, màu sắc rực rỡ, cuốn hút; nội dung thiết thực, bổ ích… bộ sách sẽ là món quà độc đáo và lý thú đối với độc giả. Trong một bối cảnh xã hội hội nhập, đa chiều và đầy phức tạp như hiện nay, học sinh Việt Nam cần phải được trang bị nhiều hơn những gì mà nhà trường phổ thông có thể trang bị – những hiểu biết sống động, thiết thực, phù hợp với đòi hỏi của đời sống. Điều đó sẽ giúp các em chủ động hơn, tích cực hơn trong việc tham gia vào đời sống ngay từ bây giờ. Vậy ngay bây giờ, bạn hãy để tủ sách gia đình mình đón thêm một bộ sách mới, để tâm hồn mình sẽ nhẹ nhàng, thông suốt hơn sau khi gấp những trang sách lại.

Một bài cảm nhận sách viết và đăng cách đây đã rất nhiều năm.

Có thể thấy, càng ngày nhu cầu hiểu biết của con người càng lớn. Con người không chỉ học những gì cơ bản, hạn hẹp mà còn khát khao được tiếp cận với những điều phong phú, đẹp đẽ của thế giới, bởi quan niệm thẩm mỹ của chúng ta cũng dần dần trở nên tinh tế hơn. Những cuốn sách khoa học kỹ thuật, sách giáo khoa, tiểu thuyết, sách kỹ năng làm giàu… luôn là mối quan tâm hàng đầu của xã hội, nhưng cũng không thể phụ nhận được sức hút của những cuốn sách có chủ đề về âm nhạc, hội họa, nhiếp ảnh… đang ngày càng khẳng định vị trí của mình một cách vững chắc. Chính những cuốn sách này mang đến cho chúng một cái nhìn cởi mở, sâu sắc hơn về nghệ thuật, về cái đẹp và những giá trị tuyệt vời của cuộc sống. Mong muốn đưa bạn đọc đến gần hơn với những tinh hoa của thế giới, NXBGD đã cho ra đời bộ sách “Truyện kể về các danh họa thế giới” gồm 3 tập của các tác giả Ngọc Phương, Nguyệt Minh, Ngân Hà. Bộ sách này nằm trong “Tủ sách Truyện kể” cùng với rất nhiều bộ sách khác như “Truyện kể về các nhà văn Việt Nam”, “Truyện kể về thần đồng thế giới”, “Truyện kể về các nhạc sĩ thiên tài trên thế giới”…

Mở sách ra, bạn đọc có một cảm giác rất dễ chịu, bởi cuốn sách ngoài những câu chuyện kể nhẹ nhàng còn xen kẽ rất nhiều hình ảnh đẹp. Đó là những bức chân dung của các nhà danh họa, những người trước đó chúng ta thường chỉ nghe tên mà ít thấy mặt. Đó là những bức tranh nổi tiếng thế giới đã khiến biết bao người rung động, thổn thức. Chỉ với 3 cuốn sách này, chúng ta dường như đã nắm bắt được cả thế giới hội họa trong tay. Bạn đọc có thể tìm thấy những nét khái quát, những giai thoại về cuộc đời của các họa sĩ và những tác phẩm của họ, qua đó có thể lí giải được vì sao và con đường nào đã dẫn dắt họ trở thành những danh họa của thế giới, góp phần làm cho nền mĩ thuật thế giới ngày một thêm phong phú, sinh động. Những câu chuyện về các danh họa cứ nhẹ nhàng thấm vào lòng người, khiến người đọc cảm thấy các họa sĩ cách xa mình hàng thế kỷ đang gần gũi đâu đây. Họ cũng có một đời sống bình dị nhưng có thể làm được những điều lớn lao, tại sao mình lại không thể, đó chính là động lực và niềm tin và khát khao sáng tạo mà người đọc tìm thấy qua cuốn sách.

Bộ sách không phiên âm tên của danh họa cũng như các tác phẩm của họ, bởi đối tượng độc giả của sách ngoài giáo viên, bạn đọc thông thường là các em học sinh từ cấp Trung học cơ sở trở lên, các em cần làm quen và tiếp xúc với các danh họa và tác phẩm của họ ở dạng nguyên ngữ, điều đó sẽ hữu ích cho các em trong việc tiếp xúc với các tư liệu, tài liệu khác trong cùng lĩnh vực và phù hợp với quy ước quốc tế. Và tên của các danh họa cũng được tác giả viết ngắn gọn, là tên thường gọi để bạn đọc không cảm thấy khó nhớ. Ở mỗi câu chuyện kể về một danh họa, cuốn sách đặt một tiêu đề ngắn gọn như là một lời đúc kết về cuộc đời, sự nghiệp của họ. Đó có thể chính là một câu nói của danh họa, hoặc nhận xét của giới chuyên môn về tài năng, phong cách của danh họa… nhưng nhìn chung nó toát lên được toàn bộ tinh thần về cuộc đời và sự nghiệp của các danh họa.

Lật giở từng trang sách, bạn đọc có thấy thể những cái tên quen thuộc như: Sandro Botticelli – Người trang hoàng tình yêu và sắc đẹp, ông nổi tiếng với bức tranh Thánh nữ và hài đồng, Mùa xuân, Sự ra đời của thần Vệ nữ; Pieter Bruegel, người được mệnh danh là họa sĩ của nông dân, tên tuổi của ông gắn liền với những bức tranh vẽ về đời sống hàng ngày của nông thôn và những người dân quê chân chất. Ông nổi tiếng với bức tranh Những trò chơi của trẻ em được vẽ chi tiết miêu tả 250 đứa trẻ đang chơi trò chơi, ẩn sau đó chính là lời nhắn nhủ, những việc người lớn làm hàng ngày phải chăng cũng chỉ như những trò chơi của trẻ con nên đừng phung phí thời gian vào những việc không đâu; Paul Cézanne – Người mở đường cho hội họa hiện đại đã tìm ra một con đường riêng, đem đến cho thế giới quan niệm mới về đối tượng của hội họa, về giá trị tự thân của bức hội họa; Isaac Ilyich Levitan, nhà thơ của hội họa Nga, nổi tiếng với những bức tranh tranh thiên nhiên Nga tuyệt đẹp, những bức tranh làm toát lên vẻ đẹp tâm hồn Nga khiến nó trở nên bất diệt. Những bức tranh Buổi chiều trên sông Vonga, Rừng bạch dương, Mùa thu vàng, Cái yên tĩnh vĩnh hằng, Tháng ba, Tu viện yên tĩnh…  được rất nhiều người Việt Nam yêu thích; Michelangelo Uinarroti là người cùng với Leonardo de Vinci và Raffaello Santi tạo ra 3 tượng đài nghệ thuật vĩ đại nhất trong thời kỳ Phục hưng đỉnh cao. Ông nổi tiếng với những tác phẩm Cuộc chiến của những con nhân mã, Buổi phán xét cuối cùng, Tượng David, Nhà tiên tri Mose; Vincent Van Gogh được gọi là người điên thiên tài, được Picasso đánh giá là “người họa sĩ mà cuộc đời là mẫu mực đến tận lúc chết và kể cả cái chết”. Những bức tranh như Những người ăn khoai, Căn nhà màu vàng của Vincent, Bác sĩ Gachet, Hoa hướng dương… được người đời đánh giá là những bức tranh xuyên thấu lòng người; Leonardo da Vinci – Người khổng lồ trong hội họa thời Phục hưng; Đại danh họa Pablo Picasso – Nhà danh họa lớn nhất thế kỷ XX người Tây Ban Nha, mới 14 tuổi đã thi đỗ vào trường Cao đẳng Mỹ thuật Barcelona với điểm ưu. Mọi người kể rằng, bài dự thi quy định làm trong hai tuần, vậy mà Picasso chỉ làm mất có vài giờ và đã được xếp hạng A, và mới học năm thứ nhất, ông đã có triển lãm đầu tiên tại quán cà phê Els Quatre Gats. Rồi những tác phẩm nổi tiếng lần lượt ra đời như Những cô gái ở Avignion, Gia đình người làm xiếc, Căn phòng xanh, Nhạc sĩ phong cầm; Gặp Từ Bi Hồng – Người cha của hội họa Trung Quốc hiện đại, bạn đọc sẽ được tiếp cận với một trong hai danh họa vĩ đại nhất của Trung Quốc thế kỷ XX và là một trong những danh họa lớn của thế giới. Họa sĩ Từ Bi Hồng nổi tiếng với những bức tranh ngựa – những con ngựa bất kham, hí vang, tung vó tự do trong không gian mênh mông. Những nét vẽ của ông mềm mại, bay bổng và đầy hồn phách và đã khiến người xem thực sự bị thuyết phục và ông đã mở triển lãm ở rất nhiều nước châu Âu như Pháp, Đức, Bỉ, Ý, Liên Xô… Và còn nhiều nữa những tên tuổi họa sĩ mà nhắc đến họ ai cũng cảm thấy ngưỡng mộ, kính phục và là tấm gương về lòng đam mê nghệ thuật, tinh thần làm việc hăng say cho tất cả chúng ta.

Cuốn sách sẽ mang lại cho giáo viên và các em học sinh những thông tin, tư liệu quý giá để nâng cao tầm hiểu biết của mình về lĩnh vực hội họa, đồng thời cũng góp phần tăng hiệu quả và hứng thú dạy và học và môn học mỹ thuật trong trường học. Giáo viên và học sinh có thể xem đây là cuốn sách tham khảo bổ ích không chỉ phục vụ cho giảng dạy và học tập mà còn khiến tâm hồn ta trở nên mềm mại, bay bổng và sâu sắc. Sách do Nhà Xuất bản Giáo Dục xuất bản năm 2009, khổ 13×20.5cm, trình bày đẹp mắt… là ấn phẩm mà bạn đọc nên có trong tủ sách gia đình mình.

Đây là hai bài cảm nhận đã rất xưa, từng đăng trên tạp chí Sách và Thư viện trường học, nay gom lại vào đây để lưu trữ.

Bạn nghĩ sao nếu trên tay bạn lại có một tập sách dày với hàng trăm nét chữ của những người bạn hằng ngưỡng mộ và yêu quý? Hẳn bạn sẽ phải mỉm cười vui sướng hay ít ra cũng cảm thấy háo hức muốn tiếp tục lật giở những trang tiếp theo xem diễn tiến của nó ra sao. Tôi thì thực sự thích thú khi cầm trên tay cuốn sách đó. Như lúc này đây, khi gõ những dòng chữ này, cuốn sách trước mặt vẫn không thôi kể cho tôi nghe những mẩu chuyện nhỏ về từng gương mặt và từng nét chữ gợi lên ngút ngát một vùng ký ức đậm sâu. Đó chính là Chân dung và bút tích nhà văn Việt Nam – một cuốn sách không chỉ mang tính tra cứu, liệt kê mà gửi gắm trong đó là tiếng nói tri ân đến người nghệ sĩ đã sáng tạo ra những con chữ để đời.

Tác phẩm là sản phẩm hoàn hảo nhất được đưa đến tay bạn đọc. Thường bạn đọc chỉ chú trọng đến tác phẩm mà không mấy khi quan tâm nhiều đến người tạo ra chúng. Còn tác giả sau khi đã dày công tạo ra những đứa con tinh thần đầy nhiệt huyết thì chỉ luôn lặng lẽ đứng phía sau đón nhận hào hứng những phản hồi của độc giả. Người đọc ít khi có cơ hội được biết về tác giả của những tác phẩm mà họ yêu mến. Tuy cũng có nhiều cuốn sách viết về chân dung các tác giả, nhưng nhìn bao quát ta vẫn chưa thấy có cuốn sách nào tổng hợp và liệt kê được đầy đủ những gương mặt nhà văn giúp bạn đọc hình dung xuyên suốt chân dung những người đã tạo dựng và đang tiếp tục bồi đắp cho con đường dài rộng của văn chương đất Việt. Vì vậy Chân dung và Bút tích nhà văn Việt Nam hẳn đã đáp ứng được sự mong mỏi của nhiều người.

Đây là một công trình quý, được hai tác giả Trần Thanh Phương và Phan Thu Hương dày công tích lũy, lựa chọn trong vòng hơn 30 năm. Vốn là những người yêu thích văn học, ngay từ những năm học ở nhà trường, hai tác giả đã rất cảm phục và quyết tâm tìm kiếm, sưu tầm, lưu giữ những nét chữ, những hình ảnh của các nhà văn. Quá trình sưu tầm, biên soạn của hai tác giả gặp rất nhiều khó khăn mà khó khăn lớn nhất là khâu tiếp cận nhà văn và khâu tìm lại bản thảo, bút tích của những nhà văn quá cố. Nhưng các tác giả với sự tâm huyết của mình đã tạo nên những cuộc gặp gỡ đầy ý nghĩa giữa nhà văn và bạn đọc. Cái quý ở đây là tác giả lưu giữ được cả bút tích của các nhà văn đã mất nhằm góp phần phục dựng một cách đầy đủ nhất chân dung nhà văn Việt Nam. Như thế họ không chỉ làm công việc sưu tầm, cắt dán, lưu trữ mà còn giúp bạn đọc hình dung đầy đủ và chân thực nhất về các nhà văn, nếu không có cái tâm, cái tình với văn chương thì khó lòng lưu giữ được nhiều tư liệu có giá trị như thế cho bạn đọc qua bao biến đổi thời gian.

Tập 1:

Người ta thường nói “Xem mặt mà bắt hình dong”, từ trước đến nay chúng ta đều đã nghe tên các nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình nổi tiếng đến thân thuộc như Nam Cao, Chế Lan Viên, Bùi Giáng, Nguyễn Tuân, Tố Hữu, Phùng Quán… nhưng ít ai đã được gặp gỡ họ, dù chỉ là trong ảnh, người ta gọi đó là “văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình”. Nhưng giờ đây chúng ta có thể thấy chân dung họ, những nét chữ của họ để chúng ta có thể hiểu rõ hơn về những tác giả mà chúng ta yêu mến. Chân dung và bút tích nhà văn Việt Nam đã ký họa được cái thần không phải trên gương mặt mà trong tâm hồn các nhà văn. Họ đã đến thật gần với bạn đọc thông qua những bút tích diệu kỳ. Mỗi nét chữ đều mang trong mình một hồn vía chất chứa bao tâm sự buồn vui. Đọc chữ in, người ta chỉ có thể cảm nhận được nội dung tác phẩm, còn xem những nét bút tự tay tác giả viết thì ta có thể nắm bắt được những rung động từ đáy tâm tư họ. Tâm trạng khi đặt bút sẽ tạo nên nét bút đậm nhạt, run run, lo sợ hay cứng cỏi, vững chãi. Nhìn nét chữ, ta như cảm thấy được chạm vào quá khứ, chạm vào thời khắc tác giả đang thả hồn mình vào trang viết, chạm được vào những tâm tư của người nghệ sĩ. Nét chữ Nguyễn Bính nhỏ nhắn lành hiền. Nét chữ Thu Bồn phóng khoáng bay bổng. Nét chữ Tản Đà nghiêng nghiêng mềm mại. Nét chữ Phạm Hổ điềm đạm. Nét chữ Giang Nam thong thả. Nét chữ Nguyên Ngọc hun hút gió rừng. Nét chữ Viễn Phương như những chiếc lá non mới bật mầm trong vườn một sớm. Nét chữ Thâm Tâm rạp đều như sóng lúa. Nét chữ Hoài Thanh như những đốm nắng gieo từng giọt trên thềm nhà. Nét chữ Hoàng Trung Thông khoáng đạt hào khí. Nét chữ Võ Văn Trực ngay thẳng như cái tên của nhà văn. Chữ Hàn Mạc Tử ngẫu hứng như ánh trăng thu lúc khuất sau mây lúc lồ lộ rõ. Chữ Lê Anh Xuân mộc mạc yên bình. Nữ sĩ Mộng Tuyết lại khiến người đọc hình dung ra tư thế viết ấn mạnh ngòi bút vào trang giấy với sự chú trọng vào câu chữ hết sức tuyệt đối. Nguyễn Bùi Vợi lại mang đến một nét bút dẻo mềm như nét chữ cô gái đôi mươi viết thư cho người thương của mình. Trong khi đó Diệp Minh Tuyền lại cho ra một đôi hàng chữ to và rõ, mà mỗi con chữ giống như những quả táo xanh mới hái trên đồi. Nguyễn Đình Thi gửi trong nét bút của mình tâm hồn hào hoa của một người trai Hà Nội hừng hực lửa chiến đấu mà cũng đầy mộng mơ. Ma Văn Kháng dường như đem vào chữ của mình tiếng lá khô lạo xạo rụng trong vườn một chiều thu gió lớn. Nguyễn Thị Hồng Ngát dịu dàng, nữ tính với nét chữ mảnh mai. Nguyễn Trọng Tạo khua nét bút trên giấy hệt như mái chèo xao động trên dòng sông quê một đêm trăng sáng. Quách Tấn lại mang đến những nét bay nét múa sạch và đẹp, mướt mát như từng chiếc lá đào vừa kịp lớn trong một sớm mùa đông…

Không chỉ có nét chữ, những bức ảnh cũng là chứng nhân lịch sử rõ nét và chân thực còn lưu lại mãi mãi trong cuộc biến đổi của thời gian. Những tấm chân dung đã lưu lại nhiều khoảnh khắc quý giá, phác lên nền ký ức những đường nét của ánh sáng và hình khối. Khuôn mặt Tế Hanh gợi nhắc một thời trai trẻ đầy mộng mơ và hoài bão. Bức ảnh Hoàng Ngọc Phách một nửa đen mờ khiến người xem nhớ lại một “Tố Tâm” thời kỳ đầu khai sinh ra tiểu thuyết tâm lý. Nhà thơ Thâm Tâm đội chiếc mũ nồi trẻ trung quá khiến độc giả thấy ngỡ ngàng vì luôn tưởng tượng ra một thi sĩ trong “Tống biệt hành” đầy ưu tư, lưu luyến từ cuộc chia ly “đầy hoàng hôn trong mắt trong”. Phạm Huy Thông với cặp kính và chiếc trán rộng lại khiến ta nhớ lại một Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học từng van bóng với “Tiếng địch sông Ô”. Nguyễn Bùi Vợi với điếu thuốc trên tay lại phác lên cho mình một nét phiêu du đặc trưng của người nghệ sĩ… Những bức ảnh đen trắng hay màu đều lưu lại trong nó những dấu ấn thời gian, khiến người xem không khỏi không rung động và ít nhiều hoài niệm về chân dung những ngòi bút đã để lại cho đời bao nỗi suy tư thao thức.

250 chân dung và bút tích các nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình văn học Việt Nam trong tập 1 cũng đã phần nào phác họa được chân dung những người đem ngòi bút làm đẹp cho đời. Cái hay, cái quý của của cuốn sách này là bên cạnh các nhà văn có tên tuổi còn tôn vinh một số gương mặt tuy chưa phải là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, nhưng họ sống và viết chân thành; có người chưa đi hết khát vọng văn chương đã phải ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Có những cây bút tên tuổi, đã từng cống hiến nhiều cho sự nghiệp văn học nước nhà và cũng có những cây bút trẻ đang góp phần cho nền văn học nước mình ngày một giàu có. Tác giả cố gắng hội đủ các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu, nhà lý luận phê bình và dịch giả. Đó là những gương mặt lớp trước, lớp sau kế tiếp nhau xây dựng mái nhà văn nghệ chung ở nước ta. Bút tích của từng người đã giúp bạn đọc hình dung về các nhà văn gần gũi, ấm áp và thật xúc động. Mục đích của cuốn sách không đặt chính ở công dụng tra cứu về thân thế, sự nghiệp nhà văn, mà còn là khơi gợi cảm xúc, sự đồng cảm và chia sẻ, thấu hiểu từ người đọc đến nhà văn, chứa đựng nhiều tình cảm ấm áp, trân trọng của thế hệ sau.

Với 516 trang dày dặn, khổ 20.5×29 cm nằm gọn trong bìa sách cứng cáp in bốn màu đẹp mắt, cuốn sách đã thể hiện tấm lòng tri ân với các nhà văn Việt Nam và sự tôn trọng với những người sở hữu bộ sưu tập. Những trang giấy trắng, nền hoa văn nền nã, cách trình bày ngăn nắp, cách phối màu nhịp nhàng cộng với những bức ảnh sống động, gợi nhắc càng tôn lên giá trị của cuốn sách không chỉ về nội dung mà cả hình thức mang tính nghệ thuật cao. Sách do Nhà Xuất bản Giáo dục ấn hành với mong muốn đem lại cho bạn đọc nhiều bất ngờ và tin tưởng. Tập 2 sẽ xuất bản trong một ngày không xa.

Tập 2:

Vậy là sau một thời gian dài chờ đợi, tập hai của Chân dung và bút tích nhà văn Việt Nam đã ra đời. Nếu tập một của năm 2008 đem lại cho độc giả sự bất ngờ, thì tập hai ra đời đáp ứng được lòng mong đợi của những ai đã quen thuộc với nội dung và mục tiêu của cuốn sách. Tập hai tiếp tục tiêu chí tác giả đề ra là đưa độc giả lại gần hơn những tên tuổi, gương mặt nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu, nhà lý luận phê bình và dịch giả Việt Nam mà họ trân trọng, yêu mến. Mục đích của cuốn sách không đặt chính ở công dụng tra cứu về thân thế, sự nghiệp nhà văn, mà còn là khơi gợi cảm xúc, sự đồng cảm và chia sẻ, thấu hiểu từ người đọc đến nhà văn, chứa đựng nhiều tình cảm ấm áp, trân trọng của thế hệ sau.

Lật giở trang sách, ta thấy cách trình bày quen thuộc xuyên suốt từ tập một. Màu sắc trình bày, phối hợp nền nã khiến người đọc không cảm thấy nhức mắt, bị chi phối bởi cách sắp xếp rối rắm. Tất cả dường như khiêm nhường, nép mình lại để tôn lên từng chân dung tác giả. Phần giới thiệu về mỗi tác giả chủ yếu chia thành ba phần, gồm: Những tác phẩm chính đã xuất bản; Bài thơ hoặc đoạn thơ, đoạn văn tâm đắc; Lời nhận xét của đồng nghiệp. Ba phần tuy ngắn gọn những đã khắc họa được những nét cơ bản và đặc trưng của mỗi tác giả. Đặc biệt, phần làm nên dấu ấn chính là phần bút tích và chân dung các nhà văn. Nếu chỉ đơn thuần là giới thiệu thân thế, sự nghiệp thì bộ sách này cũng như bao cuốn sách khác, có khi còn sơ sài hơn, nhưng nhờ sự sống động và quý giá của bút tích, giá trị của nó đã nâng lên rất nhiều.

Đây là một công trình được hai tác giả Trần Thanh Phương và Phan Thu Hương dày công tích lũy. Trong quá trình sưu tầm, biên soạn, hai tác giả gặp rất nhiều khó khăn mà khó khăn lớn nhất là khâu tiếp cận nhà văn và khâu tìm lại bản thảo, bút tích của những nhà văn quá cố. Nhưng với sự tâm huyết của mình, Thanh Phương và Thu Hương đã tạo nên những cuộc gặp gỡ đầy ý nghĩa giữa các tác giả và bạn đọc. Cái quý ở đây là tác giả lưu giữ được cả bút tích của các nhà văn đã mất nhằm góp phần phục dựng một cách đầy đủ nhất chân dung nhà văn Việt Nam. Như thế họ không chỉ làm công việc sưu tầm, cắt dán, lưu trữ mà còn giúp bạn đọc hình dung đầy đủ và chân thực nhất về các nhà văn, nếu không có cái tâm, cái tình với văn chương thì khó lòng lưu giữ được nhiều tư liệu có giá trị như thế cho bạn đọc qua bao biến đổi thời gian.

Chân dung và bút tích nhà văn Việt Nam đã ký họa được cái thần không phải trên gương mặt mà trong tâm hồn các nhà văn. Họ đã đến thật gần với bạn đọc thông qua những bút tích diệu kỳ. Mỗi nét chữ đều mang trong mình một hồn vía chất chứa bao tâm sự buồn vui. Ví như khi nhin nét chữ của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, ta thấy hiện ra một chân dung đôn hậu với những tác phẩm lưu dấu trong lòng trẻ thơ như “Chú bé rắc rối”, “Kính vạn hoa”, “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ”…, nụ cười ông cũng dí dỏm như những dòng chữ ông viết cho tuổi thơ. Rồi người đọc phải ấn tượng với bút tích của nhà thơ Vũ Hoàng Chương bay, phiêu như những vần thơ say nổi tiếng của mình. Nhà thơ Quang Dũng thì có gương mặt điển trai, nét nhìn cương trực, chữ viết nho nhỏ đầy khiêm tốn, mang nhiều tâm tư của một nhà thơ lính yêu con người và thiên nhiên. Người đọc cũng sẽ đồng cảm với nhà văn Võ Thị Xuân Hà, một gương mặt văn chương nữ đằm thắm, nhiều suy tư với nét chữ hiền dịu, nữ tính nhưng cũng không kém phần bay bổng như “bầy hươu nhảy múa” (tên một tác phẩm của nhà văn). Gương mặt của thi sĩ Bàng Bá Lân lại cho chúng ta một cảm nhận đặc biệt vì nét cá tính và mạnh mẽ, thế nhưng lời thơ ông lại được viết ra bình yên dưới ngòi bút nghiêng nghiêng “êm đềm sóng lượn trôi trên lúa” (trích trong “Trưa hè” của Bàng Bá Lân). Tổng Biên tập của báo “Hà Nội tân văn” (1939-1940) Vũ Ngọc Phan lại có nét cười gợi nhiều ký ức với chữ ký thoáng đãng và dài như một áng thơ hay. Nhà thơ Hồng Thanh Quang hẳn sẽ vui khi nhìn thấy bức hình của mình trong cuốn sách, bởi nó gợi nhắc về một thời tuổi trẻ đầy say mê mà như trong dòng chữ ông viết đẹp như họa thì “gương mặt như mầm cây/ vừa trồi lên khỏi đất” (trích trong “Vô chiêu” của Hồng Thanh Quang). Cách viết của nhà báo Phan Quang lại cho người đọc cảm nhận về một trí tuệ lớn, một tâm hồn bao la, như ông tâm sự “tôi là người làm báo, thỉnh thoảng lạc bước sang vườn văn”. Nhà thơ Hữu Ước lại in mình trong một bức ảnh quân phục, một chiến sĩ Công an có gương mặt đôn hậu mà cương nghị với nét chữ bay nghiêng như cỏ lau đổ xôn xao trong một chiều gió, mỗi câu thơ của ông đều cho ta cảm giác sống động: “Tí tách giọt mưa thu/ Xối xả trận mưa rào/ Ầm ào mùa gió bão/ Cái nắng hè như chảo mỡ đang sôi/ Lần lượt giọt thời gian đi qua/ Năm này, năm khác” (trích trong “Giọt thời gian” của Hữu Ước). Nhà thơ Huy Trụ lại có bức ảnh đẹp đến ngỡ ngàng về cách tạo hình và sự ấn tượng của đôi mắt biết nói. Chữ viết của ông đẹp như những cánh lá vàng ươm mùa thu chao phất phơ trong gió, cũng như những câu thơ đầy chất tự sự của ông còn đọng mãi trong lòng người yêu thơ: “Sau bao chìm lấp, nổi nênh/ Sóng xô bạc mặt, thác vênh lòng thuyền/ Chỉ còn trong vạt áo em/ Để tôi tìm lại một miền riêng tôi” (Trích trong “Miền riêng tôi” của Huy Trụ). Và còn nhiều nữa những gương mặt, những bút tích để lại cho ta nhiều cảm nhận đẹp và khác lạ như Trần Lê Văn, Bùi Minh Quốc, Nguyễn Thị Minh Ngọc,Việt Phương, Lê Thị Kim, Kiên Giang, Dũng Hà… mà bạn đọc có thể đọc, xem và có những cảm nhận cho riêng mình.

211 chân dung và bút tích các nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình văn học Việt Nam trong tập 2 (tiếp nối 250 chân dung trong tập 1) đã phác họa được chân dung những người đem ngòi bút làm đẹp cho đời. Cái hay, cái quý của của cuốn sách này là bên cạnh các nhà văn có tên tuổi còn tôn vinh một số gương mặt tuy chưa phải là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, nhưng họ sống và viết chân thành và hết lòng vì sự nghiệp chung. Tác giả cố gắng hội đủ các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu, nhà lý luận phê bình và dịch giả. Đó là những gương mặt lớp trước, lớp sau kế tiếp nhau xây dựng mái nhà văn nghệ chung ở nước ta. Bút tích của từng người đã giúp bạn đọc hình dung về các nhà văn gần gũi, ấm áp và thật xúc động. Với 427 trang dày dặn, khổ 20.5×29 cm nằm gọn trong bìa sách cứng cáp in bốn màu đẹp mắt, cuốn sách đã thể hiện tấm lòng tri ân với các nhà văn Việt Nam và sự tôn trọng với những người sở hữu bộ sưu tập. Những trang giấy trắng, nền hoa văn nền nã, cách trình bày ngăn nắp, cách phối màu nhịp nhàng cộng với những bức ảnh sống động, gợi nhắc càng tôn lên giá trị của cuốn sách không chỉ về nội dung mà cả hình thức mang tính nghệ thuật cao. Sách do Nhà Xuất bản Giáo dục ấn hành, có sự góp mặt của Công ty cổ phần Sách dịch và Từ điển Giáo dục cùng nhiều nhà văn, gia đình các nhà văn, thầy cô giáo, bạn bè và đồng nghiệp vì yêu mến công việc của tác giả đã gửi tới những tư liệu quý cho cuốn sách.

Hai tập sách trên đã thực sự đem lại cho bạn đọc nhiều bất ngờ và tin tưởng. Nó không chỉ đáp ứng được nhu cầu hiểu biết về các nhà văn Việt Nam của độc giả, mà còn đem lại cho chúng ta sự cảm nhận gần gũi, chân thật về những chân dung chúng ta yêu mến. Công trình 30 năm của hai tác giả Trần Phương và Phan Thu Hương đã tạo nên một sản phẩm không giống với các tác phẩm viết về các tác gia văn học thường thấy, vì nó không chỉ là tư liệu mà nó còn là sự sống động của những cuộc đời. Như trong lời Nhà xuất bản đã viết “Làm sách phải tìm được sự khác biệt. Chỉ có sự khác biệt mới tạo nên giá trị cuốn sách”, Chân dung và bút tích nhà văn Việt Nam đã làm được điều đó và xứng đáng là một trong những cuốn sách lưu dấu cuộc đời.