Biểu tượng nghệ thuật của người Dao

Mẫu Sơn (thuộc huyện Cao Lộc và Lộc Bình của tỉnh Lạng Sơn) là vùng núi cao nhất của Lạng Sơn cũng như khu vực Đông Bắc Việt Nam. Trên đỉnh núi cây cỏ xanh tươi này có nhiều tộc người đang sinh sống, trong đó tộc người Dao chiếm đa số. Dân tộc Dao là dân tộc có bản sắc văn hóa và phong tục tập quán độc đáo, đặc trưng từ nếp ăn, nếp ở, nếp mặc đến tín ngưỡng, lễ hội. Trong đó trang phục là điểm nhấn thú vị đáng để ta tìm hiểu và khám phá.

Trang phục của người Dao ở Mẫu Sơn được dệt thủ công bằng sợi gai, sợi bông. Khi cây gai và cây bông đến mùa thu hoạch, người Dao mang về sơ chế thành sợi nuột nà rồi đem chúng dệt thành vải. Khi đã hoàn thiện tấm vải, họ đem nhuộm chàm để lên màu theo ý muốn. Hàng nằm vào quãng tháng 7, người dân lại đi thu hoạch chàm về ngâm nước. Ngâm cho lá mục nát thì lọc lấy nước cốt rồi cho vôi bột và nước tro bếp vào quấy đều đến khi nước lặng vài hôm sẽ thành cao chàm. Lấy cao chàm đun với lá ngải cứu, thêm ít tro và ít rượu là có thể làm thuốc nhuộm vải. Vải nhuộm phải đều tay, ngâm và phơi vài lần thì mới đủ độ. Vải khi
đã nhuộm thành công sẽ được đem ra để khâu, thêu theo ý muốn.

Những người mẹ, người bà dân tộc Dao dạy cho con gái, cháu gái mình việc dệt vải, thêu thùa từ bé. Các thiếu nữ Dao đều biết tự may cho mình những bộ trang phục đẹp nhất để mặc trong ngày cưới hay các mùa lễ hội. Để thêu xong một bộ quần áo như ý, họ phải cặm cụi làm trong suốt nhiều tháng, thậm chí cả năm trời. Những sợi chỉ màu qua đôi bàn tay khéo léo đã giúp bộ váy áo trở nên đẹp đẽ sống động. Các bà, các cô thêu lên áo quần những hoa văn, họa tiết hoặc hình thù đa dạng như cây cỏ, hoa lá và chim muông. Những đường chỉ thêu tỉ mỉ, cầu kỳ và cân xứng, thể hiện sự chăm chỉ cũng như tâm hồn và sức sống tươi mới của đồng bào Dao. Màu sắc chủ đạo trong các đường thêu là vàng, đỏ, xanh lá cây, giúp trang phục luôn nổi bật và thu hút.

Trang phục của đàn ông Dao khá đơn giản. Áo thường là màu tối, đính lên đó các tua chỉ ngũ sắc để trang trí cho nổi bật hơn. Đầu họ đội khăn xếp hoặc buộc một chiếc khăn. Quần lưng lửng ống rộng buộc néo bằng sợi dây gai có đồng xu làm khuy để giữ cạp quần neo lại ở phần eo. Trong khi đó trang phục nữ cầu kỳ hơn và được nhấn nhá trang trí ở các đường nẹp áo, gấu quần, yếm và thắt lưng. Các bà các cô thường mặc áo dài bốn thân bổ tà trước ngực, bên trong là áo yếm. Áo váy của họ bên cạnh những mảng thêu dày lớp lớp hoa văn còn gắn các dây hạt cườm nhiều màu sắc điệu đà. Ở eo người ta thắt một dải vải màu trắng với các đường thêu tỉ mỉ tinh tế. Người Dao chuộng trang sức bạc nên trong các dịp quan trọng, họ thường gắn các ngôi sao bằng bạc lên váy áo, đeo dây xà tích bạc bên hông, đeo khuyên bạc lớn ở tai và đeo nhiều vòng bạc xủng xoảng ở tay.

Về mũ đội đầu, người phụ nữ Dao nơi đây đội một chiếc mũ hình mái nhà màu đỏ kèm theo nhiều tua rua hạt cườm và khăn phủ. Họ còn có chiếc khăn Tầm phjả rất đặc biệt với hoa văn thêu tay rực rỡ cùng những chuỗi hạt kết thành nhiều vòng tròn. Giữa vòng tròn ấy là một ngôi sao to bằng bạc màu trắng. Người phụ nữ Dao chỉ được đội khăn này hai lần trong đời, một lần vào ngày cưới và một lần khi đã lớn tuổi trong nghi thức “kết tơ hồng” của đại lễ cấp sắc (từ bảy đèn trở lên) của đức phu quân.

Khi tết đến, người Dao tắm nước lá thuốc truyền thống để gột bỏ ưu phiền năm cũ rồi mặc bộ trang phục mới nhất, đẹp nhất để cùng chờ đón thời khắc Giao thừa và cầu một năm mới sung túc, bình an… Trong lễ cấp sắc của người Dao Mẫu  Sơn, người đàn ông Dao mặc những chiếc áo dài cài khuy trước, màu đỏ in hình công phượng sặc sỡ, đầu đội mũ vành tròn có mỏm nhọn nhô về phía sau, phía trước dán tờ giấy in hình mặt người, vừa đi vòng quanh vừa hát và lắc chuông vang rộn.

Nếp mặc của người Dao ở Mẫu Sơn được thể hiện độc đáo hơn ở trang phục cưới. Vào ngày cưới, mọi người diện những bộ áo quần mới đẹp nhất để dự lễ. Cô dâu và chú rể được hai họ chăm chút ăn mặc hơn cả. Chú rể thường mặc áo dài màu trầm phủ ngoài quần dài, vai khoác và buộc tấm khăn to kèm thêm dải khăn dài thêu thổ cẩm màu vàng đỏ. Trên đầu đội mũ cùng khăn che mặt màu tối. Phía cô dâu thì áo váy cầu kỳ hơn nhiều. Ngoài của hồi môn, cô dâu phải có hai bộ trang phục để về nhà chồng. Một bộ lúc rời nhà bố mẹ đẻ và một bộ thay trước khi bước vào nhà trai. Trang phục của cô dâu gồm khăn che mặt, áo dài nhiều lớp cùng quần và bốn thắt lưng. Mỗi bộ trang phục của cô dâu người Dao trung bình có từ 3 đến 10 lớp. Gia đình nào sung túc thì trang phục cô dâu sẽ được may nhiều lớp hơn. Nhà trai háo hức đón dâu từ tinh mơ, còn cô dâu hồi hộp chuẩn bị sẵn sàng mọi tư trang, đồ đạc để lên đường. Trước khi vào cổng nhà trai, đoàn nhà gái sẽ dừng lại để các phù dâu phụ giúp thay đồ mới cho cô dâu. Lúc này, cô dâu đeo thêm vòng cổ, vòng tay, trang sức bằng bạc. Trên tay cô dâu chú rể đều ngay ngắn một tấm vải trắng thêu họa tiết đơn giản để làm lễ bái đường.

Trang phục Dao đã trở thành biểu tượng nghệ thuật của người Dao, ẩn chứa bao điều kỳ bí, thể hiện rõ nét quan niệm về vũ trụ, nhân sinh trong từng đường kim mũi chỉ. Ai đã đến và sống trong không gian văn hóa của người Dao Mẫu Sơn hẳn sẽ rất nhớ những bộ váy áo ấn tượng với từng nét thêu mềm mại, sống động và rực rỡ. Nhớ cả những nụ cười hồn nhiên, đầy sức sống bừng lên trong nắng sớm,  lấp láy giữa ngàn hoa, khiến người du khách ghé qua lưu luyến chẳng muốn rời.

Bài đăng trên Heritage (H238)

https://heritagevietnamairlines.com/bieu-tuong-nghe-thuat-cua-nguoi-dao/

Published in: on 01/05/2022 at 7:25 Chiều  Gửi bình luận  

Nghề se lanh, dệt vải ở bản Cát Cát

Mùa xuân, khi những đóa hoa lê, hoa mận bung nở khắp núi rừng phía Bắc, khi những con chim đua nhau hót trên những cành đào, cành mai thì bao du khách lại háo hức tìm về Sapa (Lào Cai) để được hưởng trọn không khí thanh bình, nguyên sơ của mảnh đất này. Trên cung đường du xuân đầy thú vị, bạn hãy dừng chân lâu một chút tại bản Cát Cát để khám phá, cảm nhận được đầy đủ, sâu sắc hơn những nét văn hóa đẹp đẽ, độc đáo và thuần phác nơi đây.

Cát Cát là một bản làng đặc trưng của người Mông thuộc xã San Sả Hồ, cách trung tâm thị trấn Sa Pa chừng 2km, nằm yên ả quần tụ dưới chân dãy núi Hoàng Liên Sơn bốn mùa điềm đạm vững chãi. Bên cạnh nghề trồng lúa, ngô và chăn nuôi gia súc, người làng Cát Cát còn nuôi dưỡng và phát huy rất tốt các nghề thủ công truyền thống, trong đó nổi bật là nghề se lanh, dệt vải. Nghề dệt vải thổ cẩm là một trong những điểm sáng nơi đây, là cái nôi của rất nhiều sản phẩm thủ công khiến biết bao du khách đến với Sapa vương vấn, phải lòng.

Nghề se lanh, dệt vải ở bản Cát Cát được những người phụ nữ H’Mông duy trì, lưu truyền bao đời thông qua tục lệ bà/mẹ truyền dạy cho con/cháu gái khi đến tuổi cập kê. Có tục lệ, vào ngày cưới của mình các cô gái Mông sẽ mặc những chiếc váy áo do chính họ tự dệt nên với tất cả sự tự hào, nâng niu và tâm huyết. Những chiếc váy áo thể hiện sự khéo léo của cô gái người Mông với đức tính chăm chỉ, thuần hậu, đồng thời mang theo bao gửi gắm về khát khao sinh sôi, bình yên và hạnh phúc. Cũng theo phong tục người H’Mông, người chết khi liệm phải được mặc áo ngoài dệt bằng vải lanh thì linh hồn họ mới có thể quay về đoàn tụ với tổ tiên. Nghề dệt thổ cẩm của dân tộc H’Mông có nét riêng khó lẫn, là điểm nhận dạng đặc sắc dành cho một dân tộc thiểu số có nền tảng văn hóa phong phú và lâu đời.

Nguyên liệu chính để làm nên sản phẩm vải thổ cẩm là từ sợi cây lanh, vì sợi lanh vừa mềm vừa dai nên khi dệt thành vải sẽ rất bền. Đầu tiên, người dân trồng lanh, khi cây lớn sẽ thu hoạch và bó thành đụn phơi giữa đồng cho đủ nắng gió. Khi lanh khô, họ mang về tước vỏ rồi đem luộc cho đến khi sợi lanh chuyển thành màu trắng tinh. Tước vỏ cũng phải có kỹ thuật, sao cho sợi lanh không bị đứt đoạn để hạn chế các mối nối nhất có thể. Khi nối sợi cũng phải nối rất tinh để sợi lanh được đều và đẹp. Sau công đoạn nối và se sợi bằng tay, người thợ sẽ lắp sợi vào guồng se tiếp trước khi cho vào guồng thu sợi. Kể từ đây, sợi lanh đã trở nên mướt mịn hơn sợi lanh thô ban đầu để chuẩn bị bước vào công đoạn dệt vải.

Trong bản Cát Cát, nhà nào cũng có khung cửi và phụ nữ nào cũng biết se lanh, dệt vải. Khung dệt của người phụ nữ Mông tuy đơn sơ nhưng bao đời nay đã giúp dệt nên bao tấm vải mịn màng, vuông vức rất bền đẹp. Những mảnh vải tuy chất phác, mộc mạc nhưng chứa đựng sự tỉ mỉ, đều đặn, thuần thục của người thợ qua từng nhịp dệt. Nó lột tả được đời sống của bà con nơi đây, đơn sơ, giản dị nhưng vẫn đầy tinh tế, kiên định để có thể sống vui, sống khỏe giữa núi rừng.

Vải được dệt xong sẽ được đem ngâm trong nước chàm. Sau khi vò nát chàm để lấy nước, ta được thứ nước cốt sóng sánh ánh sắc xanh lá cây. Đổ nước ấy vào thùng gỗ thông, người thợ ủ cùng một lớp tro bếp hoặc vôi để chàm không phai màu, rồi pha thêm nước và ngâm khoảng 6 – 8 ngày. Lúc này nước chàm chuyển sang màu xanh đậm và đã có thể đem nhuộm được. Sau khi nhuộm xong và phơi khô, người thợ chuyển sang công đoạn bôi sáp ong lên vải cho trơn láng và dùng con lăn bằng gỗ mài chúng trên tấm đá phẳng cho đến khi vải sáng bóng lên.

Tiếp sau công đoạn se sợi, dệt vải, nhuộm chàm là công đoạn in thêu hoa văn lên vải. Họa tiết hoa văn thêu tay của người Mông rất hài hòa, khéo léo với những hình thêu hoa cỏ, lá cây, muông thú và hoa văn tỉ mỉ đa sắc màu. Vì làm bằng phương pháp thủ công nên nét thêu không thể đều tăm tắp, song chính điều đó lại làm nên sự khác biệt và riêng có trong từng sản phẩm sau một quá trình được người phụ nữ săn sóc, ấp iu. Từng đường kim mũi chỉ thể hiện niềm say mê, sự chăm chút và thái độ làm việc nghiêm túc của người thợ đối với mỗi tác phẩm nghệ thuật của mình. Mỗi hoa văn mang một ý nghĩa riêng, phản ánh thói quen sinh hoạt và đời sống tinh thần của người dân. Nó cũng cho thấy trí tưởng tượng phong phú và khát khao sống thuận hòa, hạnh phúc của mỗi con người H’Mông
trong nền tảng gia đình và cộng đồng luôn hướng đến sự bao bọc, tương trợ và đoàn kết.

Qua bao mùa mưa nắng vui buồn, những người phụ nữ Mông ở bản Cát Cát vẫn cứ cần mẫn se lanh, chuốt chỉ, dệt vải và thêu thùa. Mặc cho đời sống bao la ngoài kia có thay đổi chóng mặt đến mấy, thì nơi bản làng yên tĩnh này hoa vẫn nở, chim vẫn hót và những người phụ nữ vẫn mải miết se sợi, dệt vải vì họ sinh ra đã vốn dĩ là như thế. Không cần phân vân, đắn đo, họ cứ sống và làm những công việc đơn thuần với niềm yêu đời lạc quan dung dị, làm không màng ai phải ngợi khen, ghi nhận.

Những cây lanh lớn lên lại vào guồng dệt, những cây chàm già lá sẽ đi tìm thùng gỗ, những vuông vải thành hình sẽ được chắp cánh bằng những đường thêu khéo léo đầy sáng tạo với những tưởng tượng và ước mơ bay bổng, tốt lành. Bền bỉ và khiêm nhường, sản phẩm vải dệt thổ cẩm của người dân Cát Cát đã lặng lẽ theo chân biết bao du khách về với những vùng đất mới với sứ mệnh không hề nhỏ bé: Giữ gìn và bảo tồn bản sắc văn hóa đậm đặc, đa dạng của dân tộc Việt trong thời đại mà mọi giá trị truyền thống rất dễ bị biến dạng, phai màu.

https://heritagevietnamairlines.com/nghe-se-lanh-det-vai-o-ban-cat-cat/

Published in: on 21/04/2022 at 7:49 Chiều  Gửi bình luận  

Nhà báo, NSNA Trần Việt Văn: Sáng tạo riêng biệt và chạm sâu cảm xúc.

Nhắc đến Nhà báo, Nghệ sỹ Nhiếp ảnh Trần Việt Văn, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến bộ sưu tập giải thưởng nhiếp ảnh quốc tế đồ sộ cũng như những bài viết sắc sảo, mang đậm cá tính của anh. Chưa kể anh còn là người có nghề trong lĩnh vực điện ảnh khi là thành viên Hội đồng Duyệt phim Quốc gia và có nhiều bài phê bình điện ảnh mang tính chuyên môn cao. Dẫu vậy, anh luôn là người điềm đạm, khiêm tốn và chưa bao giờ tự mãn, chùn bước trên con đường sáng tạo đầy thăng hoa nhưng không ít khó nhọc này.

Tôi gặp Trần Việt Văn lần đầu tiên vào một ngày Hà Nội mùa xuân hiu hiu lạnh trong chính căn nhà của bố mẹ mình, khi anh đến tặng một số cuốn sách quý cho “Gallery Ký ức nhiếp ảnh”. Còn nhớ, anh đội một chiếc mũ lưỡi trai phớt tỉnh, cổ quàng chiếc khăn rằn đỏ nổi bật trên nền áo Adidas màu đen, và dĩ nhiên, vẫn luôn là quần bò lãng tử. Hàng râu rậm cương nghị, mái tóc đổ sóng lăn tăn ngẫu hứng khiến anh vừa mang vẻ lạnh lùng lại vừa ẩn chứa chút gì lãng mạn. Bố nhờ tôi chụp cho mấy bức ảnh lưu niệm, theo thói quen, ông nghĩ anh sẽ cầm bộ sách lên trao tặng như bao người. Song anh lại chỉ đặt những cuốn sách ấy hồn nhiên ở trên bàn, đứng thoải mái bên cạnh ông với hai bàn tay sục vào túi quần, như không hề có sự trao nhận nào đang diễn ra ở đó cả. Lối cư xử ấy khiến tôi cảm nhận được ở anh một cốt cách nghệ sỹ rất riêng, không màu mè…

Trần Việt Văn đến với báo và ảnh khá thuận lợi khi được sinh ra trong một gia đình trí thức, bố là nhà nghiên cứu sân khấu Trần Việt Ngữ, mẹ là PGS.TS, nhà nghiên cứu Văn học Lê Thị Đức Hạnh và anh trai là người rất am hiểu về nhiếp ảnh. Trần Việt Văn trong mắt mọi người rất đa tài và có lối sống đàng hoàng, tự trọng. Trong nghề viết, đặc biệt ở lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và cả thể thao, anh thể hiện tư duy sắc bén, tinh thông và hóm hỉnh. Các bài báo, bài tản văn cho thấy một Trần Việt Văn có nội tâm tinh tế, đầy thấu cảm và cũng thật phóng khoáng, tự tại. Trong bối cảnh nhiều người làm nghề đang ngoi ngóp bấu víu lấy những thứ chung chung nhàn nhạt để tồn tại, rất cần một ngòi bút có chính kiến, không nhượng bộ như Việt Văn. Anh cho rằng, ngành nào càng ít phụ thuộc vào nguyên vật liệu, phương tiện, thiết bị mà chú trọng vào trí tưởng tượng và sự sáng tạo của tác giả thì càng được đánh giá cao.

Nói về sự nghiệp nhiếp ảnh của Việt Văn, nhiều người thường bị cuốn theo sự danh giá của các giải thưởng uy tín mà anh đạt được. Cũng phải, anh được xem là nghệ sỹ nhiếp ảnh Việt Nam giành nhiều giải thưởng ảnh quốc tế nhất, được giới nhiếp ảnh và truyền thông nước ngoài ghi nhận. Chưa kể anh còn là giám khảo có uy tín trong các cuộc thi ảnh trong nước. Danh xưng, vị trí ấy đâu dễ gì có được. Nhưng sâu xa hơn, mấy ai nhìn lại chặng đường anh đã đi qua và đặt câu hỏi vì sao anh lại thành công đến vậy. May mắn thì đúng rồi, như anh tự nhận. Nhưng nếu đơn thuần chỉ là may mắn thì được mấy lần trong đời, huống hồ giải thưởng trong các cuộc thi ảnh chuyên nghiệp quốc tế đã lên tới con số 90. Tôi cho rằng, thành công đó bắt nguồn từ chính quan điểm, thái độ, nhận thức của anh đối với nghề.

Về chủ đề sáng tác, anh tự nhận mình không phù hợp với mảng ảnh thiên nhiên, du lịch đẹp đẽ và tròn trịa. Anh bị cuốn hút bởi những chủ đề đa dạng, trần trụ và cụ thể của đời sống. Đồng thời, chủ đề tâm linh và nội tâm con người với những thứ trừu tượng, ẩn sâu bên trong họ cũng lấy nhiều tâm huyết của anh. Việt Văn cho rằng người nghệ sỹ phải có tư duy sáng tác nên anh chú trọng mảng ảnh ý niệm, song không phải là những sắp đặt vụng về hay triết lý khiên cưỡng. Anh từng chia sẻ trên báo chí “ảnh phải khiến người ta suy nghĩ, khiến người ta xôn xao, phải đem đến cảm xúc về cuộc sống” thì mới là bức ảnh thành công. Những dự án như “Hà Nội động và tĩnh”, “Tồn tại hay không tồn tại”, “Màu mặt trời”, “Ký ức tình yêu”, “Đạo và Đời”… thể hiện rõ quan điểm ấy.

Đáng chú ý, bộ ảnh “Tướng trận thời bình” (triển lãm cá nhân tại Hà Nội năm 2009 và 2014) chụp 12 vị tướng nổi tiếng, tiêu biểu cho một thế hệ tướng lĩnh từng trực tiếp tham gia chiến đấu trong các cuộc chiến tranh vĩ đại của dân tộc, trong sinh hoạt đời thường, đã tạo được ấn tượng đậm nét đối với người xem. Những tác phẩm này đã giành Huy chương vàng cuộc thi ảnh Px3 – Paris (Pháp, 2014) và Giải nhất Ảnh báo chí (Editorai) tại Liên hoan ảnh toàn cầu tại Anh (2011). Ngoài ra, bộ ảnh “Câu chuyện của Châu” với hơn 30 bức ảnh ấn tượng xoay quanh cuộc sống và nghị lực của họa sĩ Lê Minh Châu, nạn nhân chất độc da cam, cũng tạo cho công chúng những cảm xúc sâu sắc. Các tác phẩm Văn chụp Châu không sa vào lối mòn là khơi gợi lòng thương cảm, mà thể hiện sự trân trọng đối với một nghị lực sống, từ đó truyền cảm hứng tới cộng đồng. Bộ ảnh này đã giành nhiều giải thưởng lớn tại Nhật Bản, Anh, Tây Ban Nha, Mỹ, được triển lãm tại Ấn Độ và xuất bản trên tạp chí Getinspired của Hà Lan…

Đặc biệt nhất là bộ ảnh “Mẹ tôi” mà anh chụp người mẹ của mình, một người phụ nữ trí thức của Hà Nội, bằng tất cả yêu thương, gần gũi và thấu hiểu. Đó là những khoảnh khắc đời thường với những sinh hoạt hàng ngày hay những đồ vật thân thuộc mà mẹ anh luôn gắn bó như chiếc thớt, chiếc mâm đồng, chiếc áo dài, những bức thư… Qua đó anh đã tái hiện xúc động những miền hồi ức, lột tả sâu sắc tâm tư, niềm tin và cả nỗi nhớ của bà dành cho người chồng đã khuất. 27 bức thuộc bộ ảnh này đã được chọn để triển lãm cá nhân tại Liên hoan Ảnh quốc tế Photometria (Ioannina, Hy Lạp, 2017). Trước đó, một phần của bộ ảnh cũng đã được nhận bằng danh dự tại cuộc thi IPA (Mỹ), ND Awards (Anh) và vào chung kết SIPA Contest (Ý), PH21 Gallery (Hungary).

Việt Văn tham gia các cuộc thi quốc tế là để nhìn lại chính mình, biết mình đang ở đâu trong dòng chảy nhiếp ảnh đương đại, để thấy mình đang vận động trên con đường sáng tạo luôn đòi hỏi sự đổi mới. Giải thưởng Quốc tế đầu tiên anh đạt được tại Nhật Bản vào năm 2000 với bức ảnh “Chia sẻ một niềm tin tôn giáo” là cột mốc đáng nhớ, mở đầu cho hàng loạt những thành tựu quốc tế liên tiếp sau này. Gần nhất, đầu năm nay, tác phẩm “Ngày nắng” của anh đã giành giải Nhất hạng mục “Văn hóa bản địa” (Indigenous Cultures) trong Cuộc thi Nhiếp ảnh Quốc tế về Môi trường “International Enviromental Photography (CEFF, Mỹ). Tuy nhiên, anh tham gia các cuộc thi có chọn lọc. Đó phải là những cuộc thi mang tính chuyên nghiệp với ban giám khảo là những tên tuổi gạo cội, uy tín trong lĩnh vực nhiếp ảnh và sáng tạo. Trên hết, anh vẫn đề cao triển lãm cá nhân vì đây mới là dòng chủ lưu, là dấu ấn quan trọng nhất trong sự nghiệp sáng tác của người nghệ sỹ. Vì vậy, hẳn con số 11 triển lãm cá nhân sẽ còn được tiếp nối rất dài.

Anh cho rằng, nhiếp ảnh là môn nghệ thuật thị giác có sức biểu đạt phong phú, có khả năng diễn tả những câu chuyện của cảm xúc, của ký ức, của sự tưởng tượng, của sự kết nối mang tính cảm giác. Vì vậy, nghệ sỹ nhiếp ảnh phải có chiều sâu tư duy mới có thể tạo ra ý tưởng đủ sức lay động lòng người. Tùy thuộc thể loại ảnh và tuỳ vào mục đích của người chụp mà phương tiện kỹ thuật phát huy tác dụng đến đâu. Như để bắt đúng khoảnh khắc quyết định của một sự kiên thể thao thì đòi hỏi máy ảnh có tốc độ chụp liên tục từ 9 đến 12 hình/s và hơn nữa, hay chụp ảnh quảng cáo bắt buộc thiết bị phải rất hiện đại. Nhưng dù trong trường hợp nào, vai trò của thiết bị cũng chỉ chiếm 40% đến 45% là cùng. Có những bức ảnh nhìn rất chuẩn về bố cục và ánh sáng, nhưng khi xem lại không cảm xúc, có lẽ do tác giả chụp ảnh bằng lý trí. Văn cũng có lúc không tránh khỏi bế tắc, thiếu hụt cảm xúc và cạn kiệt ý tưởng. Khi ấy, anh sẽ làm các việc yêu thích khác như đọc sách (đặc biệt là Murakami với những tác phẩm thực ảo đan xen, mang lại nhiều suy tưởng), xem phim hay gặp gỡ những người bạn ở nhiều lĩnh vực. Rồi bất ngờ một lúc nào không biết trước, cảm hứng lại tươi mới ùa về. Tất nhiên nhiều thứ không thể đợi đến lúc có cảm hứng, như các bài báo đến lịch phải lên trang, chỉ còn cách làm việc miệt mài để mọi thứ hoàn thành đúng hạn.

Kiên định và đam mê, cân bằng và biết điều, tinh tế và sắc sảo, trừu tượng và cảm xúc, đó là những tính từ không thể thiếu khi nói về Trần Việt Văn.

Nhà báo, nhiếp ảnh gia Trần Việt Văn sinh năm 1971 tại Hà Nội, hiện là phóng viên đặc biệt của báo Lao Động. Anh đã có 11 triển lãm cá nhân, trong đó có triển lãm “Mẹ tôi” tổ chức tại Photometria (Hy Lạp); tham gia hơn 50 triển lãm nhóm ở châu Á, châu Âu và Mỹ, trong đó có triển lãm “Fifth Exposure Annual Awards” tổ chức tại Bảo tàng Louver (Paris, Pháp). Anh cũng giành được hơn 90 giải thưởng ảnh quốc tế uy tín như: Px3 (Pháp), IPA, Master Cup, Art of Photography Show (Mỹ), MIFA (Nga), TIFA (Nhật Bản), ND Awards, Travel Photographer of the Year, Pollux annua Award (Anh)…; đã xuất bản 7 cuốn sách, đặc biệt là cuốn sách ảnh “Phật pháp và cuộc sống” do EU tài trợ. Nhiều tác phẩm của anh xuất hiện trên các ấn phẩm nổi tiếng như: Mythography Vol.1, Urban Unveil Vol.1, 2, 3, 4 (Italia), Journal (Mỹ), Photo (Pháp), Silvershotz (Úc), Dodho (Tây Ban Nha), Getinspired (Neitherland), F-Stop (US), v.v…

https://cand.com.vn/Nhan-vat/nha-bao-nhiep-anh-gia-tran-viet-van-sang-tao-rieng-biet-va-cham-sau-cam-xuc-i650997/

Published in: on 09/04/2022 at 4:47 Chiều  Gửi bình luận  

Bài đăng

https://heritagevietnamairlines.com/noi-dai-ngan-khoang-dat/

https://heritagevietnamairlines.com/nhon-nhip-cang-ca-ngu-phu-yen/

Published in: on 27/03/2022 at 4:37 Chiều  Gửi bình luận  

Lễ rửa làng của người Lô Lô

Vào mùa hè, khi vạn vật bung nở tươi tắn dưới nắng trời, khi đồi núi thênh thang xong xuôi mùa vụ, người Lô Lô lại nghĩ tới việc tổ chức lễ rửa làng của dân tộc mình. Độc đáo không chỉ bởi đó là một lễ cúng có cái tên khác biệt, mà còn bởi ba năm nó mới lặp lại một lần. Ba năm, hơn 1.000 ngày, người dân mới được làm lễ cúng ấy, trong một ngày đẹp trời mà họ đã cùng nhau họp bàn để chọn ra…

Dân tộc Lô Lô là một trong những dân tộc thiểu số có dân số ít nhất tại Việt Nam, cư trú chủ yếu ở tỉnh Hà Giang và Cao Bằng. Tuy nhiên, không vì thế mà đồng bào nơi đây thiếu vắng bề dày văn hóa so với những tộc người đông đúc người khác. Người Lô Lô thường sống tập trung trong các bản làng cố định nên có tính cộng đồng rất rõ nét.

Họ cùng nhau sáng tạo ra nhiều phong tục đặc sắc cho riêng tộc người mình để ghi dấu bản sắc riêng trên vùng núi cao hoang sơ nắng gió. Ngoài những lúc làm lụng vất vả chăm chỉ, họ lại quây quần bên nhau để cùng nhau thực hiện những nghi thức cổ truyền nhằm nhắc nhau nhớ về nguồn cội và cùng nhau hướng đến những ước vọng tốt lành trong đời sống. Bên cạnh những ngày lễ tiêu biểu như lễ nhảy cây, lễ cầu mưa, lễ thờ thần đá, thì người dân Lô Lô còn có lễ rửa làng rất độc đáo, thú vị.

Lễ rửa làng còn có tên gọi là lễ mừng ngô mới, bắt nguồn từ nhận thức của người dân rằng không gian sinh sống của họ phải được “làm sạch”, “tẩy rửa” theo định kỳ để không còn những bụi bặm, đen đủi, tà ma quấy phá. Theo thông lệ, cứ ba năm một, vào thời điểm tháng 5 hoặc tháng 6 âm lịch, người Lô Lô ngồi lại cùng nhau chọn ngày tổ chức lễ rửa làng, thống nhất việc mời thầy cúng và phân công mọi người sắm sanh đồ lễ.

Một ngày trước khi tổ chức lễ rửa làng, người dân chuẩn bị lễ để xin các thầy cúng tiền bối gồm thẻ hương, chén nước, giấy trúc và con gà trống. Vào tối ngày hôm trước tại nhà thầy cúng, thầy cúng sẽ thắp hương rồi đặt giấy trúc và chén nước xuống góc nhà để khấn xin. Khi thầy cúng bọc tờ giấy trúc lên chén nước mà nước trong chén không bị thấm hoặc đổ ra ngoài thì lễ xin rửa làng đã linh nghiệm, báo hiệu việc cúng rửa làng sẽ thành công. Kết thúc lễ xin, ông thầy đốt tờ giấy trúc để hoàn tất thủ tục cúng.

Đoàn người thực hiện lễ cúng vào ngày hôm sau gồm có một thầy cúng chính, một thầy cúng phụ và một số nam giới trong làng đi theo hỗ trợ. Đoàn người cúng sẽ cùng nhau đi khắp các nhà, suốt các hang cùng ngõ hẻm trong làng bản, vừa đi vừa gõ chiêng trống rộn ràng nhằm đánh thức những điều đẹp đẽ ngủ quên và xua đi những rủi ro ám ảnh. Theo tiếng chiêng trống vang động, tà khí sẽ sợ hãi mà trốn xa. Đi theo đoàn người sẽ là các đồ lễ gồm hai con dê (được cho là có mùi đặc trưng để xua đuổi tà ma), một con gà trống trắng, rượu ngô, hạt ngô, cỏ, kiếm gỗ, kiếm sắt, ba cành lau, ba cành đào, ba cành mận, miếng vải đỏ, đôi sừng trâu và cây tre to. Cây tre dài trước đó đã được đục miệng ở đoạn giữa và đổ đầy đất vào sau đó cắm hình nhân bằng giấy màu (được cắt theo kiểu đang giơ tay lên van xin, thể hiện cho sự sợ hãi của các hồn ma với người dân) rồi cắm hương theo từng hàng dọc ở giữa cây tre giả làm con ngựa.

Trên hành trình đi quanh làng bản, sẽ có hai người dắt hai con dê. Những người còn lại, người thì vác cây tre giả hình ngựa; người quấy hạt ngô; người xách gà trống trắng cùng các cành đào, mận, lau, vải đỏ… theo sau thầy cúng đi vào từng nhà dân. Thầy cúng sẽ cất lời xua đuổi tà ma, dậm chân và rắc ngô khắp các xó nhà rồi lấy hai mảnh gỗ biểu hiện cho âm – dương ra tung lên xem quẻ để xem còn hồn ma nào vất vưởng trong nhà nữa không. Nếu quẻ gieo chưa thành công (cả hai mảnh gỗ cùng sấp hoặc cùng ngửa), thầy cúng lại phun nước, phun rượu để đuổi tiếp, cho đến khi nào quẻ lật một sấp một ngửa mới thôi. Tới nhà nào, gia chủ nơi đó phải chuẩn bị sẵn hình nhân cùng hai bó củi và hai bó có để ngầm bồi dưỡng công xua đuổi tà ma cho thầy cúng với thái độ cung kính, thành khẩn.

Sau khi kết thúc hành trình xua đuổi tà ma ở từng nhà dân trong bản, mọi người sẽ tụ tập ở một bãi đất rộng chứng kiến cảnh hai con dê bị đánh để bẩm báo với trời rằng người Lô Lô đã xong lễ cúng. Theo quan niệm của người dân, con dê bị đánh càng đau sẽ càng kêu to khiến ông trời thấu rõ ước vọng của họ để ban phước lành về mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, nhà nhà khỏe mạnh.

Xong buổi lễ, mọi người thấy nhẹ nhõm hơn vì tin tưởng vào một tương lai tươi sáng phía trước, làng bản từ nay sẽ phong quang, sạch sẽ và mọi việc sẽ đều thuận lợi, may mắn. Các cô gái trong bản nhân dịp này được diện những bộ váy áo đẹp được thêu thùa cầu kỳ, trên đầu đội những chiếc khăn điệu đà làm dáng, túm tụm bên nhau vui vẻ nói cười. Các chàng trai hào sảng phấn khởi lớn giọng chúc tục nhau chén rượu nồng thơm. Các cụ ông, cụ bà anh ánh nét cười nhìn con cháu vui vầy xum họp. Mọi người hoan hỉ ăn hết sạch thịt, uống hết rượu rồi mới ai về nhà nấy, bắt đầu ba năm yên ổn sinh sống và làm ăn. Sau lễ cúng, phải 9 ngày sau người lạ mới được bước vào làng vì người Lô Lô cho rằng nếu để người lạ đến, tà ma lại sẽ theo vào và như vậy là lễ không thiêng nữa. Nếu chẳng may có người lạ vào làng, người đó phải sửa soạn lễ vật để cúng lại, bù vào lễ cúng đã bị họ làm mất thiêng.

Với những nghi thức độc đáo như trên, lễ rửa làng của đồng bào Lô Lô được coi là tín ngưỡng dân gian và nét đẹp truyền thống góp phần làm giàu có thêm cho bản sắc của cộng đồng dân tộc thiểu số Việt Nam.

https://heritagevietnamairlines.com/le-rua-lang-cua-nguoi-lo-lo/

Published in: on 12/03/2022 at 2:58 Sáng  Gửi bình luận  

Líu giữa ngày đông

https://heritagevietnamairlines.com/liu-giua-ngay-dong/

Published in: on 27/02/2022 at 4:50 Chiều  Comments (3)  

Về Thổ Hà ngắm bóng nắng lay dưới cội si già

Người ta thường nói, điều giản dị và thuần khiết nhất chính là điều đẹp đẽ và bền bỉ nhất. Ý nghĩ ấy đã khởi lên trong tôi khi tôi được đặt chân tới làng Thổ Hà vào một ngày nắng trong và gió nhẹ.

Thổ Hà thuộc địa phận xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, là một ngôi làng cổ thuần Việt mang nhiều nét đặc trưng truyền thống của vùng đồng bằng trung du Bắc Bộ. Vẻ rêu phong, cổ kính của cảnh sắc và quần thể kiến trúc cũng như sự thuần hậu, mộc mạc của người dân Thổ Hà đã để lại trong lòng tôi ấn tượng khó phai.

Với địa thế ba mặt được bao bọc bởi dòng sông Cầu và một mặt tựa mình vào đồi núi thấp, Thổ Hà được hưởng trọn sự nuôi dưỡng hiền hòa của thiên nhiên. Phương tiện đi lại chính của người dân nơi đây là thuyền đò (tập trung ở ba bến đò là Bến Chùa, Bến Dưới và Bến Trên) khiến Thổ Hà như một ốc đảo tách biệt với những xô bồ bên ngoài. Hình ảnh dòng sông Cầu thơ mộng với hàng tóc si ngả mình soi bóng nước hay những dáng đa cổ thụ nằm trầm lặng bên ngôi đền cổ được xem là biểu tượng cho sự bình yên mà người Thổ Hà đã gìn giữ suốt bao năm. Và họ cứ thế, giản dị vui buồn sống một đời thanh đạm, chuyên tâm làm nghề truyền thống bên con sông hiền hòa chảy bền bỉ theo tháng năm.

Bước quanh co theo những lối đi đỏ nâu màu gạch xưa, ta có thể thư thả ngắm nhìn nắng chiếu trên những mái ngói lún phún rêu phong hay lá hoa la đà ngoài sân, trước ngõ. Lòng chợt lắng lại khi bước vào một gian chùa cổ, thấy như được gột rửa khỏi bụi bặm cuộc đời. Ngước nhìn những mái đình cong cong đượm màu mưa nắng, tâm trí trở nên nhẹ nhõm hơn. Ta được ngắm từng mảng gạch nung, tiểu sành, mảnh gốm trát trên cổng làng, miếu làng, giếng cổ hoặc những bức tường nhà gợi nhắc một thời vang bóng của làng gốm Thổ Hà xưa. Dừng chân tại Đình Thổ Hà, Chùa Đoan Minh và Từ chỉ Thổ Hà (đã được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia), ta sẽ không khỏi ngỡ ngàng khi nơi đây lưu giữ nhiều bia đá, đồ thờ, hoành phi, câu đối rất cổ và quý hiếm, xứng đáng là một trong những nơi tiêu biểu cho không gian văn hóa, tâm linh truyền thống của người Việt vùng châu thổ sông Hồng.

Vì đặc trưng là vùng sông nước, nên người dân Thổ Hà trước kia chủ yếu sống bằng nghề làm gốm cổ truyền. Đây là một trong ba trung tâm sản xuất gốm cổ xưa nhất của người Việt bên cạnh làng gốm Phù Lãng và Bát Tràng. Gốm Thổ Hà từng được ưa chuộng bởi kỹ thuật nung đốt khiến màu men nâu đỏ sẫm rất đanh, độ sành cao, tiếng kêu vang lảnh và không bị thấm nước. Nghề gốm đã giúp người dân tạo dựng nên một quần thể kiến trúc tâm linh và văn hóa độc đáo. Trong các đình chùa hiện còn lưu giữ nhiều sản phẩm gốm của những người thợ gốm Thổ Hà xưa với các bát hương, chĩnh, ang… cổ. Các vách tường nhà, đường làng và hàng rào cũng còn lưu những mảnh chum, vại trải bao nắng gió vẫn sống mãi với thời gian. Tuy giờ nghề làm gốm sứ gần như không còn, nhưng những sản phẩm gốm sứ do người Thổ Hà làm ra vẫn là chứng tích cho thấy nơi đây từng là thương cảng gốm sứ tấp nập của vùng Kinh Bắc “vang bóng một thời”.

Bên cạnh những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc, Thổ Hà còn nổi tiếng với nghề làm bánh đa và mỳ gạo. Bánh đa nem Thổ Hà có màu trắng dịu, mềm dẻo và khi đem cuộn rồi rán lên sẽ ra thứ nem giòn mà không vỡ. Mì gạo Thổ Hà cũng nổi tiếng khắp xa gần bởi độ dẻo dai, thơm ngon. Chưa kể đến món bánh đa vừng, bánh đa dừa nức tiếng xa gần bởi vị bùi, ngọt và ngậy. Điểm đặc biệt trong cách phơi bánh của người Thổ Hà là phơi gió chứ không phải phơi nắng nên vỏ dai và dễ cuốn. Bột gạo làm bánh là loại gạo tẻ nguyên chất, được người dân xay thủ công bằng cối đá để tạo độ kết dính chuẩn mực. Du khách khi rời Thổ Hà thường mua những tấm bánh đa, những xách mì gạo đơn sơ về làm quà. Và không quên mang theo vài cút rượu làng Vân thơm vương vít khi xuôi dòng sông Cầu tạm biệt. Chợt nghe ai đó đọc đôi câu của nhà thơ Phan Vũ: “Rượu làng Vân lung linh men ngọt/Mắt cô nàng lúng liếng đong đưa/Những chàng trai say suốt cả mùa”…

Thổ Hà cũng là vùng đất tươi đẹp và bay bổng với các lễ hội truyền thống đa dạng sắc màu. Khi con chim én gọi xuân về, nơi đây sẽ náo nức tổ chức các lễ hội du xuân, trong đó có lễ hội Thổ Hà, Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia. Du khách sẽ được đắm mình trong những làn điệu quan họ liền anh, liền chị quyến luyến lòng người; được hát đối quan họ trên con thuyền trôi lững thững giữa dòng sông Cầu; được hòa mình tươi trẻ vào các trò chơi dân gian chơi đu, chọi gà, vật, đánh cờ bỏi, thi bơi bắt vịt… Chẳng thế mà Thổ Hà từng được vua Tự Đức ban tặng cho bốn chữ: “Mỹ tục khả phong”, ghi nhận đây là nơi có nhiều phong tục tập quán đẹp, đáng để các nơi hướng về, học hỏi.

Với những giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật của một vùng quê đậm đà bản sắc, làng cổ Thổ Hà là điểm đến ý nghĩa với những ai muốn tìm hiểu sâu sắc hơn về nét đẹp trong đời sống của cư dân đồng bằng Bắc Bộ. Đến và cảm nhận, để thấy hồn Việt lẩn khuất trong từng thớ đất hiền xưa cũ, trong từng mái ngói rêu phong nhuốm đầy ký ức tháng năm, trong từng nhịp khua chèo thong thả trên sông Cầu thơ mộng. Người đi xa vương vấn chốn bình yên, không khỏi chạnh lòng nhớ tới câu thơ của Đồng Đức Bốn dành tặng sông Cầu: “Anh xa để lạnh đôi bờ/Đò em cứ chảy lơ thơ giữa dòng/Đừng buông giọt mắt xuống sông/Anh về dẫu chỉ đò không cũng chìm”.

Heritage tháng 1/2022

https://heritagevietnamairlines.com/ve-tho-ha-ngam-bong-nang-lay-duoi-coi-si-gia/

Published in: on 10/02/2022 at 4:19 Chiều  Comments (2)  

Khổ ải nhưng hạnh phúc

Tôi gặp Đỗ Bảo, nhạc sĩ của những bức thư tình, trong một chiều mùa đông tĩnh lặng, khi cơn rét năm nay chừng như đến muộn. Bên ly cà phê tỏa thơm thong thả, như bao lần, tôi lại được nghe anh chia sẻ nhiều điều thẳm sâu về âm nhạc và cuộc đời. Những chia sẻ mộc mạc, khiêm nhường ấy càng làm đầy thêm trong tôi cảm nhận đẹp đẽ về anh, như khi xưa tôi từng nhìn anh từ phía xa, đơn thuần qua âm nhạc, bằng con mắt tươi non tuổi trẻ.

Với tôi và hẳn là với nhiều người, âm nhạc Đỗ Bảo có những nét độc đáo riêng không thể nhòa lẫn, hàm chứa những triết lý nhân sinh giản dị mà sâu sắc. Ai đã nghe đủ lâu, từ “Cánh cung” (2002), “Thời gian để yêu” (2008) tới “Chuyện của mặt trời, chuyện của chúng ta” (2013) và cùng đi qua những tháng năm sôi nổi của ban nhạc Sao Mai (thành lập năm 1993) hay say mê “Nhật thực” (hòa âm phối khí của Đỗ Bảo)… sẽ hiểu rõ cá tính âm nhạc của người nghệ sĩ này. Đó là thứ âm nhạc chất chứa nhiều nghĩ suy, trăn trở về tình yêu, nỗi niềm và thân phận con người. Ngôn từ đa dạng nên thơ, giai điệu thanh tân lôi cuốn, đủ sức khắc họa được tâm tư, tình cảm lắng sâu qua từng chi tiết ít người để tâm nhìn ra được. Bởi vậy, nhạc anh không dễ hát, nó cần người cất giọng phải có sự thấu cảm để không làm vụn vỡ những điều ý nhị mà anh tinh tế gửi gắm vào.

Âm nhạc Đỗ Bảo đã giúp nhiều người đi qua nỗi buồn nhẹ nhàng hơn giữa “muôn khắc thời gian xếp nên đời ta”. Bởi dẫu nỗi buồn có “dậy sóng những dòng sông” thì còn đó “mùa cây trổ lá”, “dù buồn hay vui dù nắng hay mưa em vẫn có một thế giới của riêng mình để ngắm nhìn và mê say”. Buồn của sự tự ý thức, tự thấu rõ “biết buồn như đã, biết khổ đau như đã”. Dù hiểu “từ lâu người vẫn vô tình với nhau” nhưng vẫn “cám ơn đời mang anh đến điều ngọt ngào nhất trên đời”. Dù chia tay, nhưng vẫn sống trọn phút giây hiện tại: “Hãy nói mình yêu nhau một lần cuối, rồi cho những khoảng trời hạnh phúc nhạt nhòa đôi tay níu giữ”. Ở hình dung tôi, những người yêu nhau trong nhạc anh đều ân cần tử tế. Họ luôn dành cho nhau thái độ nâng niu, dịu dàng dù đang là hiện tại hay đã thành ký ức của nhau. Nghĩ cho nhau ngay cả khi xa nhau: “Mai xa nhau, anh nguyện làm ánh nắng mùa
thu rơi”. Biết ơn kỷ niệm: “Nhìn theo đường hun hút còn xa, xin cám ơn những điều đã qua”. Tôn trọng quá khứ của nhau vì hiểu hiện tại là quan trọng nhất: “Chẳng cần biết dĩ vãng xưa cũ anh đã yêu người, chẳng cần biết em đã bên ai ngày xa xôi. Một ngày mới, ta biết sâu kín nơi trái tim mình, tình yêu ở đó, lấp lánh ánh trăng đầy, tình yêu ở đó, sẽ mãi cùng tháng năm”.

Nói về quá trình sáng tác một bài hát, Đỗ Bảo nhắc tới từ “ấp ủ”. Để ra đời được một tác phẩm, người nhạc sĩ phải có một quá trình ấp ủ đủ chín, đủ thấm nhuần. Ý tưởng sẽ nảy sinh khi nhạc sĩ gặp được điều mình tâm đắc, và ý tưởng đó như là hạt giống gieo xuống rồi được nuôi dưỡng để bài hát được nảy mầm, đơm hoa. Có những bài anh phải ấp ủ hàng năm như “Những mùa đông yêu dấu” hay “Điều hoang đường nhất”. Vì được ủ rất kỹ, đã thấm nhuần trong tư duy, nên khi chúng ra đời, anh không còn phải phân vân hay nghi ngại gì thêm nữa. Song vẫn có những bài anh viết rất nhanh như “Thời gian để yêu”, giống như quá trình ấp ủ đã mơ hồ, nằm trong tiềm thức từ bao giờ. Và vào thời khắc đó, bỗng một cánh cửa mở ra, anh nắm bắt lấy rồi hoàn thành bài hát chỉ trong vài ngày.

Tôi hỏi anh về những thứ khác ngoài âm nhạc, anh cười “khi không làm nhạc thì tất cả với anh đều là nghỉ”. Đó là ý nghĩ của một người lao động nghệ thuật nghiêm túc và đam mê với nghề, vì chỉ khi đắm chìm trong âm nhạc, anh mới thực sự được là chính mình theo nghĩa trọn vẹn nhất. Trong rất nhiều năm, qua rất nhiều đêm, anh lặng lẽ lao động và tự kiểm duyệt âm nhạc của chính mình để từng sản phẩm khi ra đời đều xứng đáng có một đời sống bền bỉ riêng. Anh cho rằng, người nghệ sỹ lao động nghệ thuật trước hết để thỏa mãn mình, đồng thời dùng nghệ thuật làm phương tiện biểu đạt suy nghĩ và tiếp cận gần với đời. Vì cuộc sống đâu chỉ đơn giản là tồn tại, mà còn là sự trải nghiệm của những cung bậc cảm xúc khác nhau. Và nhu cầu chia sẻ, cống hiến của người nghệ sỹ với cuộc đời có bao giờ vơi cạn.

Về chủ đề nỗi niềm và thân phận con người, anh chia sẻ: Bất cứ tác giả nào lao động nghệ thuật đủ lâu, có sự trưởng thành trong sáng tác thì ít nhiều đều có sự quan tâm, trăn trở về nó. Bởi vì luôn phải đào sâu suy nghĩ, nên họ sẽ gặp những câu hỏi lớn về nỗi niềm và sinh mệnh con người, đó chính là bản chất của người nghệ sỹ. Với anh, con người vốn là những thân phận nhỏ bé có đời sống mong manh trong quỹ thời gian hữu hạn: “Ta quá bé nhỏ để níu giữ những gì ta mơ”, “Anh đâu phải tiên phật mà nhìn ra khoảng trống thấy được vạn vật… anh là một người trần đỏ mắt khô biết nấu nung điều gì nghĩ thêm chi”. Nên ta cần khiêm tốn, bớt ảo tưởng mình vĩ đại, bởi sinh mệnh này chịu sự chi phối của bao yếu tố. Trước nhiều vấn đề của đời sống, ta bất lực không thể giải quyết và mãi mãi phải đi tìm câu trả lời giữa mênh mông vô hạn: “Ta là từng người buồn, thì mãi mãi biết là bao lâu”. Và nghệ sĩ chính là người nhạy cảm để tiên phong, giải mã những điều phức tạp ấy thành cụ thể, dễ hiểu hơn – “Nào có đâu thánh thần, nào có đâu tiên phật nơi vết dấu người đi”.

Đỗ Bảo có quan điểm sống của riêng mình, và trong thẳm sâu nhận thức, anh đã suy nghĩ xong, nên cứ kiên định đi trên con đường ấy. Như ca sĩ Trần Thu Hà từng nói: “Bảo thấy cuộc sống trần trụi, hiểu những bi kịch của thời đại. Cũng như tôi, Bảo là một người buồn, nhưng thay vì chế nhạo, giễu cợt hoặc đấu tranh với những cái xấu cho một sự thức tỉnh, Bảo chọn cách nhắn nhủ, nhắc nhớ về những giá trị tốt đẹp của con người như tình yêu và lương tâm. Thái độ sống và viết của Bảo trung thành với quan điểm đó”. Đúng như anh nói, anh sống với những suy tư như vậy khá nhiều, đặc biệt là những năm còn trẻ với bao băn khoăn về đời sống: “Người buồn đi vòng quanh, đời dài rộng cũ kỹ, nghĩ sao cho vơi nỗi sợ và mê si”…

Đỗ Bảo cho rằng, ngôn ngữ có giới hạn, âm nhạc cũng vậy, không thể biểu đạt hết thế giới suy tư mênh mông bất tận như vũ trụ bên trong con người. Bởi con người rất nguyên bản, ai cũng có cái tôi khác nhau, quá nhiều mảnh ghép cái tôi, một chuỗi “cái tôi điệp trùng”. Và ta phải tổ chức tốt cái tôi xã hội trước khi trở về với cái tôi riêng tư, dù chính cái riêng tư đó mới giúp xác lập ta là ai trong cuộc đời này. Anh luôn đề cao sự cân bằng, hài hòa (dẫu có lúc bị xem là quá an toàn) để không rơi vào cái bẫy nghĩ mình là ai đấy với những rao giảng triết lý. Anh nghĩ, con người thường quên đi nhiều thứ nên dễ rơi vào nhầm lẫn, ảo tưởng; chỉ cần ta không quên vị trí, đặc tính của mình trong vũ trụ thì cuộc sống sẽ bớt mâu thuẫn và dễ chịu hơn nhiều.

Bên cạnh những bài nhạc tình yêu và thân phận thành công, Đỗ Bảo còn được tín nhiệm ở mảng âm nhạc viết cho cộng đồng, là những sáng tác cho các ngành nghề hay vùng miền. Lối viết nhạc rất riêng của anh khiến cho những nội dung tưởng chỉ mang tính tuyên truyền vẫn có chiều sâu lắng đọng. Anh cho đó cũng là một đóng góp ý nghĩa của người nhạc sĩ với cuộc đời, khi âm nhạc vẫn vang lên đẹp đẽ nhưng lại phục vụ thiết thực trong từng tình huống cụ thể của đời sống. Gần nhất anh có bài hát “Tôi là anh lính binh nhất” với giai điệu lạc quan, tươi vui viết về anh bộ đội trẻ tham gia phòng chống dịch Covid-19, được dư luận đón nhận tích cực. Chưa kể với vai trò người thầy, tổ trưởng bộ môn Sáng tác Chỉ huy tại khoa Âm nhạc ở trưởng Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, anh đang từng ngày truyền kiến thức và lửa đam mê cho học trò, giúp tạo nên một thế hệ nghệ sĩ trẻ có nhận thức đúng đắn, nghiêm túc về con đường nghệ thuật.

Trên con đường sáng tạo của người nghệ sĩ, có bao niềm vui nhưng cũng không ít khổ ải. Dẫu có nhiều điều bị khuất lấp, nhưng anh luôn làm chúng với thái độ cẩn trọng và tử tế. Và thành quả cho nỗ lực ấy chính là tiếng vọng cuộc đời mà anh được nhận lại từ khán giả, những người yêu và tìm đến âm nhạc anh để được đồng cảm và ủi an. Đó chính là động lực giúp anh tiếp tục sáng tác, bởi với người nghệ sĩ, còn gì hạnh phúc hơn khi được khán giả cần đến, để âm nhạc của mình bước thật sâu vào đời họ.

Với tôi, Đỗ Bảo là tinh hoa âm nhạc, một người làm nhạc chân chính, không ảo tưởng danh xưng, giàu cảm xúc nhưng luôn đề cao sự cân bằng. Đỗ Bảo vẫn kiệm lời về mình, mà phải, anh đâu cần nói thêm gì khi âm nhạc anh chính là tâm hồn anh. Ai được tắm trong dòng suối ấy coi như đã thấm được thứ cốt lõi ở người nhạc sĩ này. Như câu hát “giờ đã là lúc mà thời gian để yêu, giờ là lúc sống giấc mơ đời mình”, tôi nghĩ đây chính là thời điểm Đỗ Bảo sống trọn vẹn với giấc mơ của đời anh. Bởi “con tim không tuổi còn mơ những tia nắng non”. Bởi sáng tạo thì luôn mới mẻ, khi giây phút nào chẳng là “giây phút bắt đầu cho những ngày mai”.

https://antgct.cand.com.vn/Nhan-vat/nhac-si-do-bao-kho-ai-nhung-hanh-phuc-i643763/

Published in: on 10/02/2022 at 3:06 Chiều  Gửi bình luận  

Thấm hồn dân tộc

Hôm trước mình có up bài về Tò he nhưng báo nay mới tới tay nên giờ mới đăng được ảnh cho mọi người xem ạ!

https://heritagevietnamairlines.com/tham-hon-dan-toc/

Published in: on 07/06/2021 at 10:29 Sáng  Comments (6)  

Tò he 54 dân tộc Việt

Tôi thuộc lứa 8X đời đầu, được sinh ra ở một thị xã nhỏ bé yên tĩnh nên thơ. Tôi cũng là đứa trẻ may mắn khi được thấm đẫm cả những trò chơi con trẻ từ hè phố đến làng quê. Nói làng quê là bởi tôi hay được theo ông bà về quê thăm cụ ngoại vào mỗi cuối tuần, nên được sống trong không khí làng quê và được tham gia rất nhiều trò hay của lũ trẻ con nhà quê cùng lứa. Trong số những trò chơi đó, tôi rất thích trò chơi tò he bởi chúng thật đặc biệt. Trong suy nghĩ của một đứa trẻ lúc ấy, sự đặc biệt đơn giản chỉ bởi các con giống có sắc màu đẹp đẽ, hình dạng đáng yêu và đáng nói là chúng còn ăn được.

Tò he ban đầu được bà con ta tạo ra để làm đồ cho cúng lễ, nên các hình nặn chủ yếu thường là các loại quả hay các con vật quen thuộc trong dân gian. Dần dần tò he trở thành trò chơi được trẻ em yêu thích. Những bông hoa, con chim, con trâu, con ngựa, máy bay, ô tô, xe đạp… được lũ trẻ say mê chơi không biết chán rồi cuối buổi đem ra nhấm nháp với nhau ngon lành. Theo năm tháng, hình ảnh những con tò he ngày ấu thơ dần xa xôi. Giờ đây các con tôi cũng không có ấn tượng đặc biệt gì với tò he vì chúng ít hiện diện quá! Thời đại Internet, lũ trẻ lớn lên trong giai đoạn của Cách mạng Công nghiệp 4.0 bị cuốn theo bao niềm vui mới lạ. Chúng dường như không biết cha mẹ mình từng có một vùng ký ức tò he đẹp tươi như thế!

Có những người nặn tò he coi đây một nghề để kiếm sống lúc nông nhàn. Họ lên phố, ra công viên, vào các lễ hội, hội chợ để nặn tò he tại chỗ và bày bán. Họ phải thích nghi với thời đại bằng cách cập nhật xu hướng để nặn ra nhiều hình thù mới lạ, phù hợp với nhu cầu, sở thích của trẻ em thời hiện đại như công chúa, siêu nhân và vô vàn các nhân vật hoạt hình nổi tiếng khác. Họ tạo ra những con giống bằng ý nghĩ làm vui đời vui người, lấy công làm lãi, nhặt nhạnh từng đồng. Nhưng cũng có những người coi nghề này là máu thịt và lẽ sống như nghệ nhân Nguyễn Văn Thành ở thôn Xuân La, xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên, Hà Nội.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Thành hiện là Chủ nhiệm CLB làng nghề truyền thống Tò he Xuân La, anh nổi tiếng là người nặn tò he giỏi, được nhiều nơi biết đến và tôn vinh. Anh luôn đau đáu với nghề, nuôi mơ ước các sản phẩm tò he của Việt Nam được được bạn bè thế giới biết đến và yêu thích. Trời không phụ lòng người, hiện nay những sản phẩm tò he do nghệ nhân Nguyễn Văn Thành sáng tạo đang ngày càng được nhiều nơi ưa chuộng. Tò he từ chỗ chỉ là đồ chơi của trẻ nhỏ, nay đã trở thành sản phẩm mỹ nghệ, quà lưu niệm có giá trị, được khách hàng trong và ngoài nước tìm đặt, tìm mua. 

Để làm ra được những con tò he đủ mọi hình dạng và màu sắc, các nghệ nhân tò he phải trải qua rất nhiều công đoạn. Trước hết là khâu chọn gạo nếp để xay bột, làm sao để bột khi nhào lên có độ dẻo và mịn, trắng và thơm. Tiếp đến, người thợ cho bột vào nồi nước đang sôi để luộc, chờ đến khi bột chín tới. Bột luộc xong không được khô cũng không quá nhão, đảm bảo vừa tầm thì mới nặn ra được thành phẩm không bị bở, nứt hay dính tay khi chạm vào.

Khâu kế tiếp không kém phần quan trọng là trộn bột với phẩm màu. Phẩm màu làm tò he có nguồn gốc từ tự nhiên, không hóa chất để tránh gây hại cho trẻ em khi chơi hoặc ăn tò he. Người làm tò he tìm những củ quả thiên nhiên để chế biến phẩm màu như quả dành dành cho ra màu vàng đậm, củ nghệ cho ra màu vàng tươi, lá cây cơm nếp cho ra màu xanh lá, quả gấc chín cho ra màu đỏ tươi, hoa dâm bụt cho màu đỏ thẫm, củ nghệ đen cho ra màu tím… 

Muốn có những sản phẩm chất lượng và có hồn, người thợ phải giỏi tay nghề, trí tượng tượng phong phú và nhất là phải kiên trì, tỉ mỉ để tạo nên được những hình hài chỉn chu đến từng chi tiết. Đáng chú ý, nghệ nhân Nguyễn Văn Thành đã sáng tạo ra được kỹ thuật hấp cách thủy tò he, làm cho những con tò he bền màu hơn, lưu giữ được hàng năm chứ không dễ bị thiu mốc chỉ trong vài ngày như trước đây.

Duyên lành đã đến khi nhóm Vietnam Lens, gồm những người bạn yêu nghệ thuật nhiếp ảnh, yêu cái đẹp và luôn trân trọng những giá trị truyền thống của dân tộc, đã tìm tới nghệ nhân Nguyễn Văn Thành với mong muốn hiện thực hóa ý tưởng lưu giữ giá trị truyền thống sâu lắng đẹp đẽ trong lòng cuộc sống hiện đại. Ý tưởng của nhóm Vietnam Lens là nặn tò he của 54 dân tộc Việt mà đại diện cho mỗi dân tộc là một đôi nam nữ. Như vậy sẽ có 108 tò he nam nữ đại diện cho 54 dân tộc Việt với những hình dáng, cử chỉ, trang phục đặc trưng khác nhau. Sự kết hợp này quả là thú vị và ý nghĩa khi sản phẩm tò he được tạo ra nhằm tôn vinh và lưu giữ cả nghề tò he truyền thống lẫn giá trị cốt lõi của 54 dân tộc Việt.

Nhóm Vietnam Lens là những con người nhiều trải nghiệm, đã đi tới nhiều vùng đất, gặp gỡ và sinh hoạt cùng nhiều dân tộc khác nhau trên dải đất Việt Nam hình chữ S. Vì thế họ hiểu rõ đặc trưng của mỗi tộc người, những sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của đồng bào từng vùng miền. Họ muốn những vẻ đẹp ấy được lan tỏa chứ không chỉ gói gọn trong một vùng đất xa xôi ít người biết đến. Và sự kết hợp độc đáo giữa nhóm Vietnam Lens cùng nghệ nhân Nguyễn Văn Thành đã tạo nên những sản phẩm tinh thần vô giá.

Khi xem 108 tò he ấy, tôi không khỏi ngỡ ngàng bởi cái hồn của chúng sống động quá! Từng nét vuột bột tâm huyết chỉn chu đã khắc họa nên đặc trưng của từng dân tộc. Từ mũ, khăn đội đầu đến áo, váy mặc trên người; từ nét mặt hay cử chỉ dáng điệu… đều lột tả được những nét riêng có của mỗi tộc người. Các cặp trai gái người Bahna, Eđe, Jrai khỏe khoắn trong trang phục sặc sỡ, chơi nhạc cụ, cồng chiêng. Chàng trai người Tày mặc chiếc áo màu chàm đang thổi sáo bên người bạn gái chơi đàn tính. Cô gái Thái vấn tóc điệu đà với chiế khăn Piêu, áo cỏm và váy đen duyên dáng…

Những người bạn trong nhóm Vietnam Lens đã truyền đạt thật kỹ càng ý tưởng và kinh nghiệm mình có để nghệ nhân Nguyễn Văn Thành có thể tạo hình trọn vẹn, chuẩn mực nhất những tò he người của các dân tộc. Và cũng chính các bạn trong Vietnam Lens đã dày công chụp lại những sản phẩm ấy với niềm tin yêu và tâm huyết mình dành cho các giá trị truyền thống của Việt Nam. Để qua những bức ảnh đó, những người không thể tiếp cận trực tiếp sản phẩm tò he vẫn có thể cảm nhận được cái hồn ẩn chứa trong các sáng tạo của nghệ nhân.

Màu sắc tinh tế, họa tiết sinh động, dáng điệu linh hoạt, trang phục cuốn hút… của tò he 54 dân tộc Việt đã khiến người xem như tôi thực sự trân trọng và trên hết là một sự nhận ra. Nhận ra chúng ta cần bảo tồn những giá trị truyền thống ấy không chỉ từ số hóa, từ viết báo, viết sách, chụp ảnh, vẽ tranh… mà chính là bằng khát khao lưu giữ cái đẹp từ tâm hồn mỗi người. Dùng truyền thống để bảo tồn truyền thống, lấy bản sắc nâng niu bản sắc như cách nhóm Vietnam Lens dùng tò he để bảo tồn nét đẹp của 54 dân tộc Việt là con đường mới, cũng là lối đi thênh thang rộng mở cho những ai muốn lưu giữ các giá trị dân tộc có thể tiếp nối và vun trồng.

Published in: on 04/06/2021 at 8:00 Chiều  Comments (2)  

CÁI VỈA HÈ

(Phạm Thùy Dung, báo Xây Dựng, 25/11/2008)

https://baoxaydung.com.vn/cai-via-he-10588.html

Nhân tiện ông bạn tôi về nước, tôi dẫn ông đi lòng vòng phố phường Hà Nội để ôn lại những kỷ niệm xưa. Gửi xe ngay đầu Ngọc Khánh, chúng ta bắt đầu hành trình của một ngày dài cuốc bộ lang thang phố. Ông bạn tôi hình như hơi hẫng. Có lẽ ông chờ đợi một cảm giác bình yên hơn khi đi trên những vỉa hè mà trong ký ức ông còn nguyên một sự tĩnh lặng trong lành.

Làm gì có chuyện đó. Ký ức đã xa lâu lắm rồi. Vỉa hè của chúng ta giờ đã mang thêm nhiều chức năng khác. Đâu chỉ đơn giản là khoảng lặng nối đường với nhà. Là chốn dừng chân của khách bộ hành cần ngơi nghỉ. Là lối gạch êm đềm của những đôi tình nhân thung thăng dạo bước. Hay bến đỗ của những chiếc lá mùa thu buông rơi theo gió… Vỉa hè giờ đã có trên mình nó những âm thanh cuộc sống náo động và hỗn loạn.

Tiếng hàng quán í ới mỗi sớm, mỗi trưa, mỗi đầu tối hay mỗi đêm khuya khoắt. Tiếng xe cộ lích kích gửi từng hàng dài bên tiếng hét giá đổi vé trời ơi của mấy anh trông xe dù và không dù. Tiếng bảng hiệu đặt xuống chình ình, đè nén từng phần khuôn mặt vỉa hè đã không còn mịn màng bởi dấu tích thời gian. Tiếng ghế đẩu, hộp xốp, thúng mẹt rì rầm dưới lòng những hoa những quả ngất ngưởng bóng mịn thuốc sâu, thuốc ủ. Tiếng phóng xe rầm rập của những dòng xe vượt tắc tranh thủ lao lên cho chóng cho kịp những cuộc hẹn bất tận. Tiếng lục xục của xẻng của xà beng hòa cùng tiếng buôn chuyện của những tốp công nhân làm đường hết ngày này qua tháng nọ…

Vỉa hè thành nhà bếp hỗn tạp. Vỉa hè thành xưởng sản xuất bất đắc dĩ. Vỉa hè thành triển lãm ô hợp. Vỉa hè thành hội trường của những kiếp lông bông. Vỉa hè thành cái chợ ồn ĩ vô tổ chức. Vỉa hè thành cái giường không chân cho những mảnh đời đói bước lỡ thì. Vỉa hè là quán cà phê cho những cái mông bệt bê bết cả ngày buôn dưa lê dưa hấu. Vỉa hè thành cái sọt rác chất chứa mọi thứ nhăng cuội của thế gian. Vỉa hè thành chợ vật liệu xây dựng ngổn ngang gạch cát. Vỉa hè là cái nhà tiêu bất đắc dĩ cho những vòi nước không có khả năng kiềm chế bản thân hay không muốn bỏ ra một hai nghìn để mua lấy sự kín đáo cho chính cái mặt khó ưa của mình…

Vỉa hè thuộc về cộng đồng. Có thể có những góc được trưng dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Tuy nhiên cái chức năng chính là dành cho người đi bộ vẫn phải được coi trọng và đưa lên hàng đầu. Việc đề xuất có một Công ty chuyên quản lý kinh doanh, khai thác vỉa hè đô thị để chúng được sử dụng hợp lý và phát huy tốt nhất công năng cũng là ý hay. Tuy nhiên cần một kế hoạch dài hơi, tỉ mỉ và trên hết là một tấm lòng, một tình yêu thực sự với Hà Nội, để giữ lại được nét thơ, nét hào hoa của thành phố sắp 1.000 (giờ là 1.010) năm tuổi.

Published in: on 05/09/2020 at 12:23 Chiều  Gửi bình luận  

PHỐ HÀ NỘI VÀ NHỮNG BÁC THỢ RONG

(Phạm Thùy Dung, Heritage, 2015)

Một ngày nào đó, thành phố này phải thuê những người bán hàng rong để họ tái tạo lại lịch sử” (Chua Beng Huat – Giáo sư Đô thị học của Singapore).

1. Chúng tôi ngồi bên nhau dưới những tàng cây thấp nơi góc phố Lý Thường Kiệt lưa thưa nắng. Từng ngày ấm tan dần theo sự chảy trôi của mùa, nên có chút hưng hửng hiếm hoi là phải ra phố hong cho khô ảm đạm. Không phải lời rao trầm đều mà chính là tiếng quay kin kít từ vòng bánh xe mòn rạt của chú thợ mài dao đã kéo chúng tôi ra khỏi sự buồn tẻ. Thứ âm thanh vô tư ấy khiến con phố trở nên tươi tỉnh hơn giữa cơn lạnh biếng lười.

Nghe có tiếng gọi với từ một quán cơm nhỏ, chú thợ chao nhẹ ghi-đông và nhấc gọn chiếc xe lên vỉa hè. Chú vui vẻ nhận dao từ tay người phụ nữ trung niên rồi gỡ chiếc làn cũ phía sau yên xe xuống. Đồ nghề đơn giản chỉ có vài viên đá mài hình chữ nhật màu ghi xám, chổi sơn, chai đựng cát, khăn cũ, xô nước nhỏ cùng chiếc ghế gỗ đã nẻ đầy những nếp nhăn. Trước khi mài, chú kiểm tra tình trạng dao bằng đường miết tay rất mịn với cái nhìn chăm chú của một mắt thợ lành nghề. Lưng cong xuống, đầu gối ép sát ngực, mắt hồ như không chớp, con dao sau những đường lướt tay nhanh nhẹn mỗi lúc một sáng hơn. Mài cho đến khi lưỡi dao mỏng như một vệt gió sớm, chú mới chịu dừng.

2. Phố Nguyễn Đình Chiểu trở nên thi vị hơn khi có hai bác thợ gỗ dừng xe đợi khách bên gốc cây già. Hai bác thợ như đã ở đó từ ngàn năm, cười nụ cười quen, làm việc làm hiền. Bác thợ trẻ thường mặc áo màu xanh lá và chở theo thùng gỗ đồ nghề bằng lứa Dream đời đầu nứt một phần yếm trắng. Bác thợ già hơn, tóc đã bạc quá nửa, đi chiếc xe đạp dã chiến treo trên dóng chiếc túi bằng cao su to bản với những đường vân chéo nổi cuộn.

Người dân trong khu phố nói, bác thợ già là một trong những thợ gỗ rong lành nghề nhất Hà Nội. Đồ nghề của bác không quá cồng kềnh, nhưng khi vào sửa cho nhà ai thì cần gì cũng có. Dùi, khoan, cưa, đục, bào, thước thợ, dạo tiện, dao phay và cả những chiếc đinh gỗ,… đều ở hết trong túi ấy. Bàn sứt góc, ghế gẫy chân, cửa long bản lề… được bác tỉ mỉ nâng niu, thao tác kỳ công như người ta tôn đình, tạc tượng. Trong từng đường bào hay mối chêm cho các đường gãy vỡ, bác thợ như người nghệ sĩ, phục hồi những hao khuyết của đồ vật bằng tận tụy say mê. Mặc cho những lọn sóng bào đùn lên phủ đầy chân hay từng khoảng bụi gỗ xoay tít rụng trắng quần, bác thợ chỉ quan tâm làm sao để các đường ghép, khớp nối, mối đóng được khít khao mà thôi.

3. Lương Văn Can, một chiều ồn ã như bao chiều. Bác thợ khóa già tỉ mẩn mài từng chiếc khóa nhỏ. Tiếng rì rì của máy mài, tiếng sàn sạt của ngọn chìa miết trên đá cùng khói sắt và những tia nước ấm lẫn vào những náo nức còi xe. Ngón tay nắn nót, ánh nhìn thật sâu, để mỗi khía răng cưa lượn vào nhô ra của chìa phải chuẩn từng micrômet. Chăm chú mài chìa tra khóa, chiếc kính lão cứ chễ xuống mũi để lộ nếp hằn sâu giữa hai chân mày bác thợ. Những vòng khóa treo trên chiếc cột tre kết vòng đều đặn, xòe ra như những bông hoa mùa nở rộ. Thật hơn, nó như chiếc vòng của cô gái vùng cao xuống hội đang tỏa ra trăm nhánh bạc đầy kiêu hãnh.

Bác thợ khóa từng nói, với công việc này, kỹ năng chỉ là một phần, cần hơn là cái tâm trong nghề và sự nhạy bén để phân biệt được đâu là khách thật, đâu là kẻ xấu. Nên giữa lúc làm khóa, bác rất chịu khó trò chuyện với khách, một trong những cách khá tốt giúp bác suy xét và lắng nghe mách bảo của cảm nhận mình. Lọt giữa biển hiệu hào nhoáng, đồ chơi rực rỡ sắc màu, mì trứng bánh gối thơm tho, góc khóa nhỏ của bác như một nét chấm phá rất riêng cho phố… Một chiều nào bạn tôi qua đó, hãy nhớ ghé xem bác thợ đánh chìa.

———

Những người đàn ông thô mộc – những người thợ rong điềm đạm ấy vẫn ngày ngày chở êm đềm vào chốn kinh kỳ kẻ chợ. Họ làm việc đơn giản để mưu sinh, nhưng trong khoảnh khắc xôn xao của cảm xúc, tôi bỗng nhận thấy, có dư âm trong những việc thường ngày. Như Lưu Quang Vũ từng viết: “Không hình dáng vẫn nhận ra ngọn gió/ Khi ngàn cây bỗng lật lá sang chiều”. Họ tưởng rằng mình lẫn chìm trong phố, nhưng thật ra lại là một phần rất sâu của phố, thậm chí đã thành một nét văn hóa không thể tách rời.

Thật thi vị khi những người thợ rong không hề biết họ chính là nét chấm phá đầy hồn phách cho bức tranh đô thị đang ngày một vắng đi những dáng vóc nguyên sơ. Giấu đi những vui buồn giêng hai mùa màng tỉnh lẻ, mặc cho những bụi bặm phố phường vô tâm tràn lấp, họ đi qua những góc phố đông, dừng lại làm công việc nhỏ bé với tất cả sự tận tâm. Những con mắt xung quanh, nhờ có họ, bỗng được nảy thêm những nhánh cây đời vui tươi xanh ngát.

https://heritagevietnamairlines.com/pho-ha-noi-va-nhung-bac-tho/

Published in: on 29/08/2020 at 9:31 Sáng  Comments (3)  

NÍU GIÓ MÙA THU


(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Hàng không Việt Nam, 2008)

🍂 Còn nhớ, những năm trước, cứ đến giữa thu mẹ tôi lại mang chăn bông ra giặt. Có lẽ bởi trong lòng mẹ, thu luôn ngắn ngủi khó nắm bắt. Cái quãng thời gian thu đến ở và đậu lại mỏng manh, mơ hồ, nhẹ bỗng khiến người yêu thu không khỏi nôn nao buồn tiếc khi nó nhanh chóng mất dấu sau cơn gió đông mạnh mẽ mới tìm về.

Nên trong cái nắng thu hanh hao dịu nhẹ, người ta cứ muốn làm những điều quen thuộc, để được đà đận nghĩ suy về cuộc sống, mơ mộng về sự êm đềm của thời gian, nhớ nhung những ngày đã qua và thắp lên cho mình những dự định trong chặng đường sắp tới…

Năm nay cũng thế, mẹ đã để nắng thu kịp làm thơm những chiếc chăn bông mềm, gió thu kịp lưu lại hơi hướng trong lòng chăn. Để có thể nhắc nhớ thân người lúc cuộn mình trong chăn tránh rét nhớ chút dư vị thu ngọt lành ngấn lại.

Chiều, ghé đền Ứng Thiên trong không gian mờ sương khói của một ngày sắp tàn. Một cơn gió lan nhẹ, dấu vết thu in lên tay, biết rằng thu đã chín. Tháng 9 có lẽ là tháng đậm đà nhất của thu. Thu không còn quá bẽn lẽn ngại ngùng mỗi khi thả gió mà đã đậm đà hôi hổi, như người thiếu nữ đang độ yêu đương.

Thu chín sậm trên những nhành hoa cúc. Thu se sẽ trên những lá bàng khô. Thu vàng ươm trên những trái thị thơm. Thu thoang thoảng xanh trên từng hạt cốm. Thu rôn rốt trên những trái sấu giòn. Thu ngòn ngọt trên những trái hồng ngâm. Thu đu đưa trên tán cây trứng cá hoa trắng chen quả đỏ. Thu nô đùa qua rèm hoa lộc vừng thả tóc mặt hồ. Thu thì thầm với từng nụ sen hồng, sen trắng.

Sen mùa này vẫn còn vương trên đôi ba con đầm nhỏ, nhắc nhớ về một mùa hạ rực rỡ vừa qua. Sen lúc gần tàn trông vẫn đẹp, cái đẹp buồn man mác khi sen trong thu là sen của ký ức, hoài niệm. Bưởi cũng đang rộ lên trong nắng hanh. Người đi xa nhớ gió và nắng thu, nhớ luôn cả cái vị chua chua thanh thanh của những tép bưởi mọng căng màu lòng tôm tan mềm trong miệng.

Ngày mùa thu, trời cao xanh, mây trong xốp. Tưởng như ai đó đã xúc từng thìa kem bông mát lạnh tung lên cao. Sớm ra đi trên con đường vắng, thấy mình đang được tắm trong không gian tinh khôi và thanh sạch.

Thu hiền dịu, điềm đạm nhưng cũng có khi đỏng đảnh. Một ngày của thu trôi qua với đủ những tâm trạng khác nhau. Đang trải vàng nắng trên những tàng cơm nguội bỗng dưng gánh nước mắt của trời về trên những mái rêu trầm. Đang mát lành với những ngày gió hiu hiu, mây trắng trôi mơ màng, bỗng lại ngúng nguẩy nắng bỏng rát như đang nhớ nôn nao một mùa hè rực lửa.

Có nhiều hôm thu hờn dỗi sầm sì mang bộ mặt ẩm ướt kéo lê những cơn mưa về phố, khiến cho những cánh áo mỏng của các bà các cô tự nhiên cứ trong veo, run rẩy. Ai đang khẽ hát thầm: “Từng cánh lá xoay xoay, gió se lạnh thu về… Thu đã về cũng bao thương nhớ. Hàng sấu cũ rơi đầy lá vàng…” nghe xôn xao quá!

Đêm mùa thu, trăng cũng khác. Khác với trăng hè đậm đà vàng, nồng nàn nóng bỏng, trăng thu cho ta cái cảm giác lành lạnh bình yên. Trăng sáng và thanh, vàng nhạt và hơi ngả xanh. Gió thổi thì thầm trên từng tán lá, làm rung động nhẹ những cánh dương xỉ bên bờ tường ẩm rêu.

Đêm trăng thu dễ làm lòng người lay động, thức tỉnh những giấc mơ ngủ quên, đánh động những lặng thầm giấu kín. Trăng tràn trề rọi qua những tán lá ngủ mê tạo nên những bức tranh được vẽ bằng ánh sáng. Ngước lên thấy trời đêm bao la, huyền ảo, sâu thẳm những ước vọng, con người như đã giao hòa trọn vẹn với thiên nhiên.

Trăng phố dường như bị quên lãng và bỏ quên vì bao ánh điện tưng bừng đã át đi cái ánh sáng hồn nhiên dịu ngọt. Trăng phố không có được không gian tỏa sáng thỏa thuê như trăng quê. Trăng phố thèm có một cánh đồng gió thổi dài trên những triền đê nhưng biết đâu rằng người con đi xa vẫn nhớ bóng dáng trăng trên bầu trời phố lô nhô mái ngói, kiêu hãnh nhà cao tầng, in bóng lặng lẽ trên mặt hồ, trên những con đường lá me, lá sấu.

Thu tháng 9 là thu mênh mang, tràn trề sức sống. Chỉ ít ngày nữa thôi, khi tháng 10 về thì thu đã chớm một nỗi buồn xam xám. Gió thu lúc này đã pha lạnh, pha cái hơi thở run rẩy đầu đông. Ranh giới giữa thu-đông lúc này thật khó phân biệt. Lúc này phải giữ chặt nếp áo, băng nhanh qua những con đường hun hút gió phả vào hai tai.

Cuối thu, những đêm lạnh nhiều dần. Không bật quạt thì hơi nóng, mà bật quạt thì đêm phải kéo chăn lên tận cằm tránh cái lạnh lan nhẹ vào thân. Gió của thu miên man thổi qua những căn nhà hẹp trong phố phường tấp nập. Phố quen dường như cũng khác khi chạm phải gió thu. Ai bước chân trong lòng phố, lơ đãng đi qua cả nơi mình đang đến, bởi mải ngắm những mái ngói nâu phủ màu mưa nắng, những bước chân lích chích của mấy chú chim non trên hàng dây điện mắc ngang trời…

🍂 Chẳng mấy nữa đâu thu sẽ lại tan biến mất, gió heo may lại nhường chỗ cho gió mùa đông bắc thổi rét buốt hằng đêm. Đang sống trong những ngày thu, hãy tận hưởng hết những gì ngọt ngào nhất thu ban tặng. Nhiều lần muốn sống với thu dài lâu hơn, nhưng tự nhủ nếu thu dài quá thì có khi thu sẽ không là thu nữa.

Thôi thà thu cứ thế, cứ ngắn ngủi, cứ đến và đi vội vã, cứ non tươi e ấp dịu dàng, cứ mơ hồ mong manh,… để ta vẫn thấy tiếc nuối mỗi khi thu giã biệt. Để ta mải miết đi trên hành trình bốn mùa trong tâm thế muốn được gặp lại thu ngày một tươi mới. “Thu về trên khắp những lối phố anh qua”, muốn giữ mãi cái khoảnh khắc này, níu lại gió thu.

Published in: on 22/08/2020 at 9:27 Sáng  Comments (2)  

TRANG SÁCH MÙA THU

(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Sách & Thư viện – NXB Giáo dục, 2015)

Mùa hè kết thúc. Phượng đã thôi thắp lửa trên trời xanh mây trắng. Những cánh bằng lăng chỉ còn lưu sắc tím trong trang vở học trò. Một buổi sáng thức giấc, mở cửa, bỗng một làn gió thu mát rượi tràn vào, biết rằng thu đã đến.

Thu đến nhắc tôi nhớ lại kỷ niệm êm đềm thời đi học, nhớ đến “người bạn hàng xóm” hiền lành ngày xưa. Thời gian trôi mải miết, ngoảnh đi ngoảnh lại đã thấy những nếp nhăn hiện dần trên khóe mắt. Nhiều điều thay đổi, chỉ có những cuốn sách kỷ niệm thì vẫn nằm đây, vĩnh cửu trong sự nâng niu trân trọng

Hồi ấy, tôi là cô bé xinh xắn theo bố mẹ từ thị trấn chuyển về một vùng quê thay đổi công tác. Không khí làng quê khiến tôi thích mê và cũng kịp có dăm ba người bạn chơi ngoài đồng mỗi chiều tan học. Hàng xóm nhà tôi là nhà bác Học, nhà bác có hai anh chị lớn tuổi hơn tôi. Cô chị thì đã lên thành phố học đại học, còn cậu em thì tôi biết là học cùng trường với tôi, trên tôi một lớp. Nhưng chúng tôi cũng chưa có dịp nào trò chuyện hỏi han bởi tôi vốn có cái tính kiêu căng. Thấy anh chàng mấy lần mon men muốn làm quen, tôi lại phớt đi. Chắc anh ta cũng cảm thấy hụt hẫng vì thái độ phách lối của tôi. Kệ, tôi chẳng cần.

Hôm đó, tôi ở nhà một mình, bố mẹ sang ăn cưới ở làng bên, chiều muộn rồi mà chưa thấy về. Mặt trời đã núp bóng xuống hàng tre đầu ngõ. Tiếng chẫu chuộc kêu inh tai phía sau nhà. Tôi loanh quanh trong vườn trêu chọc cún con, chờ mãi bước chân quen. Bỗng thót tim, một con rắn cạp nong trườn vào gần chỗ tôi đứng. Tôi la hét thất thanh, không còn đủ tỉnh táo để biết mình phải làm gì. Hân từ bên kia xô cổng chạy sang giúp tôi một phen thoát nạn. Tôi dần hoàn hồn, đứng như tượng, không một câu cảm ơn người vừa giúp mình. Mảnh trăng mười sáu rười rượi trên đầu chứng kiến phút im lặng dài như hàng thế kỷ của hai chúng tôi. Tôi và Hân thân nhau từ đấy. Và cuộc đời tôi cũng thay đổi kể từ khi gặp Hân.

Tôi vốn ngỗ nghịch. Học hành không đến nỗi, được tiếng là thông minh nhưng lười thì không ai bằng. Tôi chưa bao giờ đủ kiên nhẫn đọc hết được một cuốn sách, kể cả truyện tranh, thứ truyện mà lũ bạn cùng lứa lúc nào cũng chúi mũi vào đọc giữa giờ ra chơi. Bố mẹ mua cho một số sách hay, tôi cũng chẳng thèm mó.

Tôi chỉ thích rong diều chạy trên cánh đồng mướt gió mỗi chiều, hay ngồi đu đưa buông cần câu những chú cá nhỏ cùng mấy cậu bé xóm trên. Ngày hè là khoảng thời gian lý thú nhất với tôi, vì tôi không phải đụng vào sách vở, được thỏa sức chạy nhảy ở những nơi mà tôi thích, nằm vắt vẻo trên những chạc cây to nghe chim hót. Vì thế, cái buổi tối bất ngờ gặp Hân đó quả thực là một bước ngoặt trong cuộc sống tôi, khiến những sở thích của tôi đổi chiều.

Hân có mái tóc mềm như tơ. Con trai gì mà tóc lại mềm thế. Vườn của Hân có hai cây nhãn, Hân mắc một chiếc võng ở đó, nằm đu đưa đọc sách. Ôi chao, nhà Hân toàn sách là sách. Sách ở đâu mà nhiều thế không biết. Tôi nhìn mà phát ngán, rủa Hân đọc thế này thì đầu to mắt cận. Hân chỉ cười, nụ cười hiền như trái nhãn ngọt lịm đang mùa trĩu quả.

Từ sau hôm quen nhau bất đắc dĩ, ngày nào tôi cũng sang nhà Hân chơi, bố mẹ tôi thực sự vui vì điều đó. Hân thì đọc sách, tôi thì nằm võng ngắm vòm trời xanh cao ẩn hiện sau từng tán lá, hát nghêu ngao. Hân nghiện đọc đến nỗi, có lúc quên cả tôi đang ở bên cạnh. Hân bắt đầu thuyết phục tôi đọc sách. Tôi ngúng nguẩy không chịu. Hân kiên nhẫn đọc cho tôi nghe.

Tôi còn nhớ câu chuyện đầu tiên tôi được nghe Hân đọc là “Con bin trắng tai đen”. Câu chuyện mới cảm động làm sao, nhiều đoạn khiến tôi khóc rưng rức. Tôi cứ lười biếng và lơ đãng nghe Hân đọc sách cho đến quyển thứ ba thì bắt đầu thấy thích, và muốn tự mình đọc. Hân mừng lắm, chọn cho tôi những quyển sách mà Hân tâm đắc nhất và nhìn tôi chăm chú những khi tôi đọc say sưa. Nào là “Tuổi thơ dữ dội” của Phùng Quán, “Thời thơ ấu” của Nguyên Hồng, “Đất rừng phương Nam” của Đoàn Giỏi, “Dế mèn phiêu lưu ký” của Tô Hoài…

Mẹ Hân là cô giáo dạy văn, thảo nào Hân mê văn thế. Những câu chuyện chúng tôi cùng nhau đọc rồi cùng nhau bàn luận đã theo chân chúng tôi đi hết thời trung học. Tôi nhờ sách đã trở nên mềm mại hơn, có cái nhìn về cuộc sống tinh tế và cởi mở hơn. Từng câu từng chữ tôi đọc được từ những cuốn sách của Hân đã thức tỉnh tâm hồn đa cảm ẩn sâu trong tôi, khiến tôi trở nên nữ tính lạ thường. Ánh mắt Hân nhìn tôi đã nói lên điều đó.

Trong tủ sách nhà Hân có một cuốn sách tôi rất mê là “Tốt tô chan, cô bé bên cửa sổ”. Tôi ước mình được là cô bé Nhật, được học trong ngôi trường Tomoe Gakueu với lớp học là những toa tàu cũ vang nghe tiếng giảng bài cuốn hút, sinh động của thầy hiệu trưởng Kobayashi Sosaku… Và còn nhiều cuốn sách nữa như “Thuyền trưởng đơn vị”, “Không gia đình”, “Ba vạn dặm dưới biển”, “Những tấm lòng cao cả”… cuốn tôi đi cùng những niềm vui, nỗi buồn trong cuộc đời của các nhân vật. Ngạc nhiên là tôi bắt đầu mê đọc sách hơn Hân. Hai đứa thi nhau đọc rồi thử trí nhớ của nhau, phân tích những câu chuyện theo cách hiểu của mỗi người, rồi cùng rút ra điểm chung. Nhiều lúc tranh cãi kịch liệt, chúng tôi phải nhờ mẹ Hân phân xử.

Bốn mùa trôi đi theo năm tháng, những tên sách tôi đọc đã đầy dần, cùng lúc đó, Hân chuẩn bị bắt đầu kỳ thi đại học, thời gian dành cho tôi ít hơn. Tôi vẫn tha thẩn trong khu vườn nhà Hân đọc những cuốn truyện quen, lạ, kể cả lúc không có Hân ở đó. Ngày chia tay đã tới, Hân nhận được giấy báo trúng tuyển thủ khoa đại học, được một suất học bổng du học tại Singapore. Chúng tôi cố gắng tận hưởng nốt những ngày thu còn lại trong buồn vui xen lẫn. Nhiều lần Hân muốn nói điều gì với tôi, nhưng lại thôi. Tôi có thể cảm nhận được điều Hân muốn nói, vì từ tôi cũng đang có một điều bối rối muốn giấu Hân.

Chúng tôi chia tay trong một ngày đầy nắng. Gió thổi bay mái tóc tôi, như cố che hộ tôi những giọt nước mắt bịn rịn. Thứ quý giá Hân để lại cho tôi không chỉ là kỷ niệm trong khu vườn bình yên, mà là cả những cuốn sách mà Hân từng nâng niu như “con ngươi của mắt mình”. Tôi tiếp nhận bằng tất cả niềm yêu thích và sự trân trọng. Đó là bằng chứng cho thấy Hân đang hiện hữu, ngay cả khi Hân không thực sự ở bên cạnh tôi, cùng tôi đọc sách.

Tôi đã trở thành cô sinh viên Ngoại thương giỏi giang. Sau bốn năm, Hân trở về, kết thúc chuỗi ngày xa cách với những lá thư nối dài sự mong nhớ. Hân đã nói với tôi điều cần nói, và đó cũng là điều tôi đợi chờ suốt những năm xa nhau. Chúng tôi hứa với nhau rằng, sẽ giữ gìn những kỷ niệm tuổi trẻ bằng cách mở một bảo tàng sách gia đình. Những cuốn sách cũ như là nền móng, để những cuốn sách mới là những viên gạch tiếp nối ước mơ. Hân đợi tôi học xong, và chúng tôi đã có một lễ cưới ấm cúng bên người thân, bạn bè.

Con chúng tôi ra đời, lại được tắm trong môi trường như thế. Với con chúng tôi, những truyện thần thoại Hy Lạp, truyện cổ Andersen, truyện cổ Grim đã được bố mẹ đọc cho nghe nhớ nằm lòng. Tôi mua cho con nào là “Peter Pan”, “Pippi tất dài”, “Cédric tôi thích đi học”, “Chuyến phiêu lưu diệu kỳ của Edward Tulanne”, “Cá sấu Ghena và các bạn” cùng những cuốn sách Việt Nam như “Kính vạn hoa”, “Thần đồng đất Việt”, truyện kể lịch sử… Cũng không quên trang bị cho con những cuốn sách rèn luyện kỹ năng sống, trang bị văn thể mỹ, kiến thức về pháp luật như “Truyện kể về các danh họa trên thế giới”, “Em tìm hiểu và thực hành pháp luật”… để giúp con trở thành người công dân hoàn thiện.

Cũng may con tôi không ngỗ nghịch như mẹ nó ngày xưa, mà đẻ ra đã thích sách ngay, nhờ vào gen của bố. Bảo tàng sách mi ni đã được mở, có cả sổ ghi tên sách, thứ tự xếp sách như trong thư viện, đặt ở căn phòng gần vườn cây thoáng mát, nhiều ánh sáng. Ngoài giờ đi làm, cả nhà tôi thường ngồi bên giá sách đọc, trò chuyện và chăm chút cho từng nếp sách ngay ngắn, thẳng hàng. Đó là niềm tự hào của cả gia đình tôi, là nơi chốn đi về của bạn bè con tôi và đôi khi, cả bố mẹ chúng.

Tiếng trống trường rộn rã báo hiệu ngày khai trường. “Người bạn hàng xóm” đang cùng tôi đưa con đến trường, cùng con tận hưởng phút giây háo hức gặp thầy cô, bạn bè. Chúng tôi êm đềm sống lại những ký ức thời thơ trẻ, nơi đó những cuốn sách luôn mở ra đón đợi trong khu vườn đầy gió thu.

Published in: on 09/08/2020 at 2:32 Chiều  Comments (2)  

NÉT TÀI HOA TỪ BÀN TAY NGƯỜI THỢ

(Phạm Thùy Dung, Heritage, 2019)

Sản xuất mây tre đan luôn chiếm một vị trí vô cùng quan trọng trong nhóm ngành thủ công mỹ nghệ ở Việt Nam. Ở miền Bắc hiện nay, làng nghề Phú Vinh (xã Phú Nghĩa – huyện Chương Mỹ) được xem là làng nghề làm mây tre đan có tiếng với lịch sử hình thành và phát triển lâu đời hơn 400 năm. Làng được tôn vinh là bởi người dân nơi đây luôn có đam mê và nhiệt huyết với nghề và từ chiếc nôi đan lát ấy có biết bao nghệ nhân đã ra đời.

  • Người dân Phú Vinh làm nghề theo cách cha truyền con nối nên hầu như gia đình nào trong làng cũng có người theo đuổi sự nghiệp mây tre đan. Người làm mây tre đan không chỉ đơn thuần là thợ, họ còn là nghệ sỹ, bởi từ những đôi bàn tay ấy, các sản phẩm thủ công tinh tế mang tính nghệ thuật cao đã ra đời, tỏa đi khắp nơi và được bao người yêu thích.
  • Người thợ Phú Vinh xưa kia làm mây tre đan hết sức đơn thuần, chủ yếu để tạo ra các sản phẩm phục vụ đời sống sinh hoạt hàng ngày như túi, thúng, mủng, dần, sàng, chõng… Khi xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu khách hàng ngày một phong phú, sản phẩm mây tre đan buộc phải gánh thêm nhiệm vụ làm đẹp và trang trí làm đẹp cho không gian, làm đẹp cho con người. Họ dần dần nhận ra, mình đã có thể vượt qua mọi khuôn mẫu định sẵn để thỏa sức sáng tạo với những sợi mây, sợi tre tưởng đơn giản và bình thường ấy.
  • Dân làng nghề Phú Vinh đang miệt mài mỗi ngày cống hiến cho xã hội nhiều sản phẩm mang tính nghệ thuật cao, hàm chứa sự tỉ mỉ rất riêng. Lẩn khuất, khiêm nhường trong những gia đình yêu chuộng sự gần gũi thiên nhiên là những sản phẩm mây tre đan dịu nhẹ và tinh tế.
  • Có mây, tre trong nhà, ai đó sẽ cảm thấy lòng mình nhẹ nhàng hơn, tâm hồn mình thoải mái dễ chịu bởi mây tre mang lại họ những nỗi nhớ về tuổi thơ bờ sông bãi cỏ với đầu trần chân đất hay mộc mạc khóm tre mái rạ với khói bếp chiều quê. Những chậu, bát, lẵng, làn, giỏ, khay, hộp, chao đèn, rèm cửa, hoành phi, câu đối, bàn ghế làm từ mây tre hay các sản phẩm kết hợp giữa mây tre đan với gốm, kim loại và đá… vì thế ngày càng có chỗ đứng trong lòng mọi người và chiếm lĩnh thị phần quan trọng trong thị trường thủ công, mỹ nghệ.
  • Những người làm nghề tạm chia sản phẩm mây tre đan thành bốn nhóm cơ bản, gồm hàng đĩa nan mỏng, không có cạp, đan lát đơn giản; hàng rô nan mỏng, có cạp, đan lát nhiều lần, tương đối chắc chắn; hàng tê nan dày phải vót, đan lát đơn giản, cứng cáp; hàng lô nan dày, đan lát có cốt, chắc chắn.
  • Các sản phẩm mây tre tuy có hình dáng đơn giản nhưng phải tuân thủ theo kỹ thuật đan cài hết sức tỉ mỉ. Mỗi sản phẩm mây tre đan là một tác phẩm nghệ thuật, đòi hỏi công phu từ những bàn tay tài hoa, khéo léo của người thợ. Khi người thợ bỏ hết tâm sức vào sản phẩm, hình hài chúng sẽ trở nên sống động và chất chứa những gửi gắm của từng người thợ tận tâm.
  • Đối với sản phẩm từ mây tre, người thợ phải trải qua quá trình công phu bao gồm chọn cây tre, cây mây chuẩn rồi mới chế biến (phơi sấy và chẻ).
  • Đối với cây tre, trước khi vào công đoạn làm ra thành phẩm, tre sẽ được phơi tái rồi cho vào bể ngâm hoá chất để chống mối mọt; sau đó được vớt ra để nghiến mấu, cạo vỏ, đánh bóng và phơi khô; tiếp theo là đưa tre vào lò để hun lấy mầu sắc như ý muốn; cuối cùng đưa tre ra khỏi lò để nguội và đem uốn cho thẳng.
  • Đối với cây mây, người thợ chú ý chọn cây không quá non cũng không quá già; khi sấy cần săn sóc mây liên tục để màu của mây đều và sợi mây không bị khô teo hay còn ướt; sau đó mây được cho vào nhuộm màu bằng nước lá cây sòi băm nhỏ.
  • Xong công đoạn sấy nhuộm sẽ đến công đoạn chẻ nan. Các nan sau khi chẻ được đem chuốt lại để có những sợi bóng mượt phẳng phiu sau đó phơi nắng cho thật khô để thoát hết nước. Sợi to dùng để đan các sản phẩm thông thường còn sợi nhỏ để làm các loại hàng tinh tế cầu kỹ hơn. Các sợi mây tre đều không tẩm hóa chất mà chỉ nhúng, hun bằng nguyên liệu tự nhiên nên không gây hại cho môi trường và người sử dụng. Độ bền và đẹp của sợi mây, tre sẽ quyết định độ bền đẹp của sản phẩm, vì vậy khâu chế biến được xem là khâu tiền đề để tạo nên thành công của một sản phẩm.
  • Người thợ hiện nay cũng đã tự ý thức được tuy là sản phẩm thủ công nhưng vẫn cần có máy móc để sản phẩm đảm bảo được cả về chất lượng và số lượng. Giờ đây, các khâu cắt tiện, pha chẻ, chuốt nan… đã được máy móc hỗ trợ, người dân có thể rảnh tay hơn để tập trung sáng tạo ra những sản phẩm đẹp đẽ và độc đáo hơn.
  • Thật mừng vì nghề truyền thống mây tre đan ngày nay không bị mai một đi theo những bộn bề cuộc sống. Du khách đến với làng nghề Phú Vinh sẽ thấy nhộn nhịp không khí sản xuất, người dân phấn khởi vì có việc làm ổn định. Hiện xã Phú Nghĩa có gần 20 doanh nghiệp, tổ hợp sản xuất và kinh doanh các mặt hàng mây tre đan xuất khẩu hoạt động hiệu quả. Các doanh nghiệp đã biết tổ chức sản xuất và khám phá thị hiếu khách hàng để có thể xuất khẩu được các sản phẩm đặc sắc từ làng quê nhỏ bé của mình.

Phú Vinh đã được công nhận là làng nghề truyền thống mây tre đan từ năm 2002 bởi những nỗ lực trong việc gìn giữ và phát huy các sản phẩm thủ công truyền thống. Du khách ghé thăm làng nghề Phú Vinh sẽ không thể bỏ qua Gò Đậu, Xóm Thượng, xóm Hạ, Đầm Bung để được tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất các sản phẩm mây tre đan vừa mang tính truyền thống vừa mang tính nghệ thuật này.

Published in: on 08/08/2020 at 9:05 Sáng  Gửi bình luận  

MÙA THU YÊU THƯƠNG


(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Sách và Thư viện, NXB Giáo dục, 2019)

Đó là một mùa thu vô cùng khác biệt, khi tôi nhìn thấy em trong ngày tựu trường đầy nắng. Sau này tôi mới biết em là ai, chứ hôm ấy tôi còn tưởng em là cô học sinh lớp 12 nào đó mà tôi lơ đãng không nhớ mặt.

Tôi là thầy giáo Toán có thâm niên giảng dạy đã được 5 năm tại ngôi trường này. Còn em là cô sinh viên vừa chân ướt chân ráo bước ra từ cổng trường Đại học Văn hóa. Em chính thức nhận việc vào ngày khai giảng, sau khi lĩnh tấm bằng thủ khoa Thư viện mới chỉ gần 2 tháng trước. Ấy là tôi nghe mọi người trong tổ Toán kháo nhau như vậy, chứ với cái tính hay ngại của tôi thì tôi nào rõ được em là ai, em từ đâu.

Tôi bắt đầu để ý tới em hơn từ lúc vô tình nhìn thấy em bước ra khỏi cửa thư viện trong bộ váy màu thiên thanh với một chồng sách cao trên tay. Đó là quãng gần trưa, khi năm học mới đã bắt đầu được nửa tháng. Lúc ấy tôi vừa xong giờ dạy, đang ngồi nghỉ trong phòng làm việc và hong cho khô mồ hôi. Đang lơ đãng nhìn ngắm xung quanh thì tôi thấy em. Em, mồ hôi lấm tấm chạy qua chạy lại bê sách ra sân bày biện, chắc là để chuẩn bị cho buổi giới thiệu sách định kỳ trên truyền hình của cô Hòa, người thủ thư kỳ cựu của thư viện.

Chẳng hiểu sao kể từ hôm ấy, ngày nào tôi cũng ngóng dáng em. Em còn trẻ nên có nhiều thời gian rảnh, đến sớm về muộn, rất chăm chỉ. Tôi tự bao giờ, cũng háo hức đến sớm và âm thầm về muộn theo em. Từ phòng tôi nhìn sang thư viện rất gần nên cơ hội cho tôi ngắm em thật dễ dàng. Em không hề hay biết có một đồng nghiệp hay dõi theo mình, vẫn chỉ dừng lại ở việc biết tên tôi mà thôi. Tôi cũng không lấy làm buồn, cứ thỏa thuê tận hưởng kín đáo sự nhìn ngóng ấy cho đến một ngày…

Tháng mười rồi, mùa mưa bão đáng ra đã phải kết thúc, nhưng thi thoảng vào các buổi chiều vẫn còn rơi rớt những cơn giông và gió lốc. Chiều thứ 6, khi tôi đang cặm cụi hoàn thành nốt đề cương giáo viện dạy giỏi để sang tuần duyệt giảng thì nghe tiếng mưa ào ào trút xuống. Theo thói quen, tôi ngẩng lên nhìn sang phía thư viện, thấy em đang ngồi ở bàn thủ thư soạn sách. Dáng em nghiêng nghiêng mờ tỏ sau những giọt mưa dày, tôi cứ ngồi ngây ra mà ngắm. 18 giờ rồi, mưa vẫn không ngớt mà càng thêm nặng hạt. Sấm chớp lúc lúc lại rạch những gân sáng dài trên nền trời sẫm tối. Em đi ra đi vào không dám rời thư viện khi mưa quá to gió quá mạnh. Bỗng điện bị tắt phụt. Chết rồi, điện bị cắt. Tôi quên cả ngại ngần phóng sang thư viện xem tình hình thế nào, thấy em đang đứng co ro ở góc cửa sổ đầy lo lắng. Tôi cất tiếng hỏi han, em mừng rỡ khi được gặp đồng nghiệp bởi thứ 6 thường mọi người ít khi ở lại muộn. Chúng tôi ngồi ở bậc cửa ra vào trò chuyện chờ mưa tạnh, tôi được dịp hiểu kỹ về em và ngắm em gần hơn.

Em kể tôi nghe quá trình học tập ở trường đại học và cả những cảm nhận ban đầu của em về công việc thủ thư ở ngôi trường này. Em kể về buổi làm việc đầu tiên đảm trách vai trò thủ thư dưới sự kèm cặp ân cần của cô Hòa. Được làm công việc yêu thích, được tiếp xúc với học trò hồn nhiên, em vui lắm. Em tự nhủ mình phải khơi lên nữa trong các em sự ham học hỏi và khát khao khám phá. Em tự hào mình cũng như các thầy cô giáo đang giảng bài trên lớp, đem tới cho học trò kiến thức theo cách riêng của mình. Chúng tôi cứ say sưa trò chuyện cho đến khi mưa tạnh, tôi đưa em về trên con đường sũng nước mà lòng hớn hở vui.

Kể từ hôm ấy tôi thường hay ghé thư viện đọc sách vào những giờ trống tiết. Tôi còn phụ em trong khâu xếp sách và bảo quản sách sau bữa cô Hòa về nghỉ chờ hưu. Em chỉ cho tôi cách xếp sách vô cùng tỉ mỉ và nâng niu. Em bảo: “Sách khổ nhỏ nên xếp đứng, sách khổ to đang bị hư hỏng thì nên xếp ngang để tạo điểm tựa an toàn cho sách. Sách bìa giấy và sách bìa vải không nên xếp sát trực tiếp với sách bìa da vì axít và dầu trong da có thể ngấm vào giấy và vải khiến cho sách càng hỏng nhanh hơn, bìa da có phủ bột đã xuống cấp cũng sẽ làm hư giấy và vải. Không nên lôi sách ra khỏi giá bằng đầu sách, có thể làm bong đầu sách và làm rách gáy sách. Cần dồn các quyển sách khác ở hai bên rồi nhẹ nhàng dùng ngón tay cái và các ngón khác giữ hai mặt của quyển sách để lấy ra cuốn sách cần lấy. Khi đặt sách trở lại vị trí, cần mở rộng các ke giữ sách, dịch chuyển các quyển sách để tạo ra khoảng trống trên giá và đặt quyển sách trở lại vào chỗ trống”. Tôi nghe em say mê hướng dẫn, cảm thấy mình cũng lây niềm vui của nghề thủ thư.

Nhìn em lúi húi viết lên bảng tin tên những cuốn sách mới, chép những đoạn văn hay ra từ sách cho học sinh dễ tiếp nhận, nâng niu những chia sẻ cảm nhận của học sinh về sách,… tôi thấy trân trọng công việc của em hơn. Em nói với tôi, trong công tác thư viện, nếu biết cân bằng giữa sở thích của học sinh và sự giáo dục của nhà trường, sẽ đem lại cho các em tinh thần học tập hăng hái. Em say sưa truyền lửa đọc sách cho không chỉ học trò của em mà còn cả cho chính tôi. Em bảo tôi đọc sách có ích lắm, nó giúp ta rèn luyện năng lực tưởng tượng, liên tưởng, sáng tạo và tư duy; giúp mở rộng vốn từ trong nói và viết; tăng cường khả năng giao tiếp; cho ta những trải nghiệm phong phú và những bài học quý giá; giúp giảm căng thẳng và tăng trí nhớ; tăng sự nhạy cảm, tinh tế và dễ dàng nằm bắt tâm lý người khác…

Hồi đầu khi tôi còn chưa thích sách lắm, em thuyết phục tôi rằng: “Khi mới bắt đầu đọc, anh hãy đọc những cuốn có nội dung nhẹ nhàng, không cần nóng vội để chóng xong, hãy nghĩ mình đang thưởng thức sách, cứ từ tốn đọc thôi. Thái độ đọc thư thái, không gian đọc phù hợp, nội dung sách yêu thích… sẽ khiến anh không bị nản khi đọc sách. Một ngày nào đó ngoảnh lại, anh đã trở thành một người yêu thích sách thực thụ và có kỹ năng đọc hiệu quả rồi đấy!”.

Ngày tháng cứ trôi, cây rụng lá rồi cây thay lá mới. Căn phòng thư viện cũng thay áo mới, khoác lên mình chiếc sơ mi hồng dịu dàng báo hiệu một mùa xuân ấm áp tươi vui. Thời gian nhanh đến nỗi khi ngoảnh đầu nhìn lại, tôi cũng không tưởng tượng được chúng tôi quen nhau đã được ba năm. Còn em đã trở thành một cô thủ thư vững vàng nghiệp vụ, được đồng nghiệp và học trò tin cậy, yêu mến.

Chúng tôi cứ bên nhau như vậy, từ từ tìm hiểu nhau giữa đan xen công việc thư viện giản dị cùng niềm vui được gần gũi lũ học trò nhất quỷ nhì ma. Điều tôi quý nhất ở em là em luôn cố gắng tìm tòi kiến thức và ý tưởng mới trong công tác thư viện để tổ chức được các hoạt động thư viện hiệu quả nhất. Các buổi giới thiệu sách của em luôn đông nghịt học trò, các buổi trưng bày sách của em luôn được các cộng tác viên thư viện nhiệt tình hỗ trợ, lượng bạn đọc đến với thư viện ngày một đông. Em vẫn là em thuở ban đầu, luôn đối xử với mọi người bằng thái độ khoan hòa và khiêm tốn. Tôi thấy mình đã ảnh hưởng được từ em sự điềm đạm, khiêm tốn mà trước kia tôi chưa làm được.

Sang mùa khai giảng thứ tư kể từ ngày em bước vào ngôi trường này, tôi và em đã chính thức về một nhà, cùng nhau nắm tay bước tiếp chặng đường “trồng người” mà chúng tôi đã chọn.

Published in: on 02/08/2020 at 11:08 Sáng  Gửi bình luận  

MẮT PHỐ

(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Xây dựng và Đời sống, số 2/2004)

Tôi có thói quen hay ngước nhìn lên những ô cửa sổ. Chúng gợi lại cho tôi nỗi nhớ tuổi thơ mỗi buổi vịn song cửa đợi mẹ đi làm về. Nỗi nhớ cứ say mê không bao giờ dừng lại, vì đi tới đâu tôi cũng gặp những ô cửa, những khoảng vuông vức đẹp lạ lùng mà bên trong nó chất chứa bao chuyện riêng tư.

Mỗi ngôi nhà có một nét rất riêng không chỉ nhờ hình dạng, màu sơn, mái ngói… mà còn khẳng định được phong cách của mình bằng những khuôn cửa sổ.

Cửa sổ, nơi thu ánh sáng, tạo không khí thoáng đãng cho căn phòng. Nơi lưu giữ những khoảnh khắc của cuộc sống ngoài kia. Nơi liên kết gia đình với xã hội.

Cửa sổ không đơn thuần là cửa sổ, nó là con mắt, là tâm điểm của ngôi nhà. Trở thành nơi đi về quen thuộc vô hình trong tâm hồn. Là tâm huyết của những ai yêu cái đẹp, yêu sự phóng khoáng tự nhiên.

Tuỳ hình dáng, địa thế của mỗi ngôi nhà mà người ta thiết kế các loại cửa sổ khác nhau.

Người thì trổ ô cửa với những thanh sắt uốn hình mềm mại, hay ô cửa kính màu ánh lên những khi nắng rọi.

Người thì thích những cửa sổ hiện đại với chớp kính sáng choang. Người lại yêu ô cửa sổ gỗ xanh điểm những hoạ tiết kiểu biệt thự Pháp…

Có người luôn tìm đến giản dị, thô mộc nên xây những cửa sổ gỗ bé xinh với những song thẳng đều đặn giản dị màu nâu hoặc xanh lá.

Có thể là ô cửa sổ điệu đà với những vạt rèm đưa qua lại theo gió, hay nét sang trọng, cổ kính của cửa mái vòm, hình vòng cung.

Hay cửa sổ có cây leo bám cành vào những chiếc song thật hoà nhã.

Là ô cửa nhìn ra hàng sấu già, tán xà cừ mỗi sáng thức giấc, khi chủ nhân sảng khoái mở toang cửa đón ánh sáng và không khí thanh khiết của một ngày mới.

Là ô cửa của mỗi đêm mùa thu nằm nghe hương bay, đêm mùa hạ không ngủ giữa tiếng ve kêu da diết.

Là cửa sổ chuông gió đưng đưa, mành trúc xao động. Có cả cửa sổ của những chai lọ bận rộn bếp núc… khiến người qua đường thấy tò mò muốn biết có gì đang diễn ra trong khung cửa ấy.

Những ô cửa cổ xưa cũ kỹ dẫu đơn giản mà vẫn toát lên ý tứ thật khó diễn đạt thành lời.

Mắt nhà – mắt phố, lặng im nhưng nói được bao điều.

Published in: on 01/08/2020 at 9:11 Sáng  Gửi bình luận  

ĐI TÌM HỨNG THÚ VÀ KỸ NĂNG ĐỌC SÁCH


(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Sách và Thư viện, NXB Giáo dục, 2015)

📚 Chỉ cần một cái click chuột trên công cụ tra cứu google, bạn sẽ nhận được hàng ngàn kết quả liên quan đến “phương pháp và kỹ năng đọc sách”. Bạn có thể chọn cho mình một phương pháp đọc trong số hàng trăm phương pháp mà các tác giả đề cập rồi rập khuôn theo? Hoặc có thể tham khảo vài phương pháp nổi bật sau đó đúc rút, tổng hợp ra cách đọc của riêng mình? Tất cả tùy thuộc ở bạn, quan trọng kết quả thu được ra sao…

📚 Với tôi, đọc sách trước hết cần phải có niềm yêu thích. Nếu yêu thích sách, người đọc sẽ không quá khó khăn để tìm ra phương pháp tiếp cận phù hợp. Vì thái độ đọc quyết định phần lớn hiệu quả đọc. Tuy nhiên, những người bước đầu chưa thể có ngay niềm yêu thích đó sẽ rất cần hướng đi hợp lý để bắt đầu cho việc đọc hiệu quả với sự hứng thú dài lâu.

📖 Tìm sách đúng nhu cầu:
Trong từng giai đoạn của cuộc sống, mỗi người sẽ có những mối quan tâm đặc trưng của mình. Người đọc cần xác định được mình đang thực sự quan tâm và cần thiết nội dung gì, chủ đề gì để tìm ra những cuốn sách đáp ứng tốt nhu cầu đó. Một cuốn sách có sức hút sẽ là dấu mốc quyết định cho bước chuyển biến tích cực của những người mới bắt đầu tham gia việc đọc. Lý trí có thể ép bạn đọc sách, nhưng không thể buộc bạn yêu thích việc đó nếu như bản thân bạn không thực sự tìm thấy cái mình cần. Vì vậy, không còn cách nào khác là tìm sách có nội dung tốt, lối viết cuốn hút để bạn được dẫn dắt tự nhiên vào thế giới của chữ nghĩa, tư duy và ý tưởng vô tận.

📖 Luôn có sách bên mình:
Việc bạn mang theo một cuốn sách bên mình mỗi ngày có lẽ là không khó. Tranh thủ lúc chờ xe buýt, khi đợi con tan học hay ngồi thư giãn trong công viên lộng gió… bạn có thể mở sách ra đọc vài trang, thời gian lúc đó sẽ không còn uổng phí. Tay nhẹ nhàng lật giở, mắt chậm dãi dõi theo từng con chữ, ta dường như quên hết mọi thứ xung quanh, để tâm trí trôi theo những diễn biến thú vị trong sách. Dòng thời gian hối hả cùng bao lo toan đời thường bỗng trở nên nhẹ nhõm nhờ những con chữ sâu thẳm ấy. Một cuốn sách nằm yên bình trong túi bạn như là người bạn thân gắn bó, tận tụy đi theo bạn trên mọi nẻo đường cuộc sống.

📖 Cần một giá sách nhỏ:
Tạo một giá sách cá nhân không phải điều khó thực hiện. Bạn chỉ cần dành ra một góc nhỏ trong không gian học tập và làm việc của mình để lưu trữ sách là xong. Người có điều kiện thì đóng giá gỗ, treo giá sắt. Người không có điều kiện đôi khi chỉ cần một hộp bìa cứng để đựng những cuốn sách yêu thích của mình. Hoặc đơn giản hơn nữa là ở góc bàn làm việc, những cuốn sách được dựng ngay ngắn đều đặn, khiến ta muốn chạm vào nó mỗi khi ngước mắt lên. Một giá sách nhỏ cũng là động lực để ta tìm mua thêm nhiều cuốn sách mới cho vào bộ sưu tập. Đôi khi được ngắm thành quả một giá sách cứ đầy dần, lòng ta không khỏi thấy hân hoan.

📖 Thỉnh thoảng đọc lại sách cũ:
Chưa thể kết luận rằng khi kết thúc việc đọc một cuốn sách là ta đã hiểu được toàn bộ ý tứ, nội dung của nó. Vào một ngày đẹp trời nào đó, khi ta cầm nó lên và đọc lại, bỗng thấy có nhiều thứ mới mẻ khác lạ. Những ý cũ được hiểu thêm thành mới, những ý trước đây ta cho là thế nay lại khác đi theo tầm nhận thức và sự trưởng thành của ta qua năm tháng. Đọc lại sách cũ chính là tạo cho mình cơ hội được sống lại vùng kỷ niệm xưa, chiêm nghiệm lại những điều đã qua và cảm nhận rõ hơn bước đi mải miết của thời gian chóng vánh.

📖 Bookmark thân thiện:
Đôi khi một điều nho nhỏ lại làm bạn thấy hứng thú và có động lực để bắt đầu một việc lớn hơn. Có bao giờ bạn nghĩ mình sẽ đi mua hay tự làm vài chiếc “đánh dấu sách” thân thiện? Những chiếc “đánh dấu sách” giản dị có nhiệm vụ giữ trang sách bạn đang đọc giở lại để bạn không phải mất công đi tìm trang sách đó ở lần đọc tiếp theo. Việc dùng bookmark cũng thể hiện bạn là người trân trọng sách, không muốn đánh dấu trang theo cái cách gập góc trang sách khiến sách dễ gãy dễ hư. Một cuốn sách với một thanh đánh dấu trang có hình thù và màu sắc đáng yêu sẽ khiến bạn cảm thấy cuộc sống của mình thật nhẹ nhàng dễ chịu.

📖 Sổ và sách là bạn thân:
Tôi hiếm khi đọc sách mà chỉ cầm riêng quyển sách đó. Thường đi kèm sách sẽ là một cuốn sổ và chiếc bút. Khi có sổ ở đó, tôi thấy an tâm hơn vì biết mình sẽ không để lọt một chi tiết hoặc một cụm từ đắt giá nào trong sách. Chỉ cần bắt gặp một điều gì thú vị, đáng lưu ý, ngay lập tức tôi chép lại để dành sau này nghiền ngẫm lại. Đọc một lần có thể quên, nhưng đọc đi đọc lại những đoạn, những chữ mình đã chép từ sách thì không có thứ gì có thể trôi đi được nữa. Với tôi, cách lưu giữ thông tin, kiến thức và ý tưởng như thế này vô cùng hữu ích. Nhờ đó mà cách nói, cách viết, lối tư duy của tôi trở nên thông suốt, logic và giàu ý tưởng hơn. “Nhật ký đọc sách” của tôi cứ dày lên mỗi ngày. Thứ trí nhớ tưởng lâu ngày quên lãng, chỉ cần được khơi bằng vài dòng lưu chép trong thời điểm nào đó, bỗng hiện về rõ nét như mới vừa đọc cuốn sách ấy ngày hôm qua.

📚 Có thể nói, đọc sách giúp ích ta rất nhiều như:

  • Rèn luyện năng lực tưởng tượng, liên tưởng, sáng tạo và tư duy.
  • Giúp mở rộng vốn từ trong nói và viết; tăng cường khả năng giao tiếp.
  • Cho ta những trải nghiệm phong phú và những bài học quý giá.
  • Giúp giảm căng thẳng và tăng trí nhớ; tăng sự nhạy cảm, tinh tế và dễ dàng nằm bắt tâm lý người khác…

📚 Vì việc đọc là cần thiết và có ích, mỗi chúng ta hãy để nó trở thành một thói quen trong cuộc sống của mình. Có thể mỗi tối, trước khi đi ngủ, bạn bật đèn bàn lên đọc vài trang sách trong thảnh thơi. Có thể ngày cuối tuần, thời gian thong thả, thay vì ra ngoài lang thang như mọi bận, một ngồi ngay bậc thềm nhà mình đọc một phần của cuốn sách thú vị. Khi mới bắt đầu việc đọc, hãy đọc những cuốn có nội dung dễ hiểu, nhẹ nhàng. Khẩu độ mặt không cần qua mở rộng như những người đã có thâm niên đọc sách (có thể đọc liên hai đến ba chữ thay vì đọc năm đến sáu chữ một lúc). Không cần nóng vội để chóng xong một quyển sách, mà hãy nghĩ mình đang thưởng thức sách, cứ từ tốn đọc thôi.

📚 Tuy nhiên, bạn cũng không nên đọc quá rề rà, vì điều này khiến bạn dễ chán việc đọc mà bạn đang phải cố gắng thích nghi. Mức độ đọc vừa phải, thái độ đọc thư thái, không gian đọc phù hợp, nội dung sách được yêu thích… sẽ khiến chất lượng đọc của bạn được nâng cao. Và như thế, một ngày nào đó ngoảnh lại, thấy nhịp độ đọc sách của bạn đã thực sự nhịp nhàng, thói quen đã được hình thành. Bạn đã trở thành một người yêu thích sách thực thụ và có kỹ năng đọc hiệu quả khiến mỗi cuốn sách đều mang lại cho bạn nhiều lợi ích bất ngờ và cảm giác tuyệt diệu khi đọc xong chúng.

Published in: on 19/07/2020 at 10:48 Sáng  Comments (2)  

CUỐN SÁCH KỶ NIỆM

(Tạp chí Sách & Thư viện – NXBGD, 2013)

Tôi vặn nắp lọ đường. Lũ kiến vòng quanh một đàn nối đuôi nhau leo lên hí hửng. Trong lúc này, cái nắp thật vô dụng. Chỉ là hình thức cho đầy đủ một cái lọ mà thôi. Chức năng của nó đang bị lỏng lẻo. Đổ chút đường đã lọc sạch bọn kiến vàng khè chân hôi rình vào nồi bột sắn, tôi nhè nhẹ khuấy đều chất nước trắng đục như vôi. Phút chốc, lửa đã liếm lên gần miệng nồi. Thứ quánh đặc trong veo đã lục bục hừng hơi nóng lên mặt tôi, ran rát.

Để cho bát bột sắn thật nguội mới ăn, tôi vào nhà tắm. Rũ tóc ra xả vòi sen cho thấm vào từng sợi tóc nguồn nước mát lạnh. Dùng loại dầu gội mới, hương thơm nhè nhẹ. Để tóc khô tự nhiên, tôi đi nhẹ ra mở bung cánh cửa sổ, không khí thoáng đãng từ khu vườn ùa vào khiến căn phòng được tiếp thêm sức sống. Giá sách gỗ trắng nổi bật lên giữa màu tường xanh rêu, tôn lên cho không gian riêng của tôi một vẻ đẹp lãng mạn. Buổi chiều trôi đi trong tiếng “Bang Bang” rộn ràng của cô ca sĩ người Pháp. Pha thêm chút hương vị của bột sắn ủ hương nhài mùa trước, cộng thêm bình hoa sen tôi cắm lúc sáng, thế là đủ cho một buổi chiều bình an. Tôi với tay lên tầng 2 giá sách, không cần nhìn vị trí, lấy cuốn sách quen xuống, để trên đùi, ngồi thẫn thờ nhìn ra phía cửa sổ.

Cuốn sách tôi đã đọc đi đọc lại không biết bao lần, vì nó hay – đương nhiên, nhưng hơn hết là vì rất nhớ anh – người đã mang cuốn sách này đến cho tôi trong một chiều đầy nắng, nắng như buổi chiều nay. Tôi thuộc từng chi tiết trong sách, thuộc từng vết gẫy, từng vết nhăn của cuốn sách. Mỗi lúc nhớ anh, tôi lại đem sách ra đọc và ngắm dòng chữ thân thương anh đề tặng. Bởi thế cuốn sách tuy được nâng niu nhưng nhìn vào sẽ thấy nó không còn mới, bởi từng trang từng trang, giấy đã mềm lại vì có hơi tay người cứ mân mê nó mãi.

Tôi nhớ cái ngày vào thư viện đọc sách, gặp anh. Một chàng trai có vẻ đẹp rất buồn, sống mũi cao, mắt sâu, miệng rất duyên ngồi cùng bàn tôi. Mỏi mắt ngước lên sau một chặp dài nghiên cứu cuốn sách dày cộp, tôi không ngờ lại gặp một vẻ đẹp cuốn hút như thế, và tôi cho phép mình tận hưởng vẻ đẹp đó rất vô tư. Đang mơ màng, bỗng thấy anh ngước mắt lên nhìn tôi, tôi luống cuống và bối rối chả biết cất ánh mắt vào đâu, anh hình như cũng bối rối theo. Giây phút nhìn nhau ngắn ngủi mà ngưng đọng. Tôi và anh biết nhau như thế, lặng lẽ qua những lần đến thư viện, vô tình hay cố ý, tôi và anh thường ngồi cùng bàn với nhau. Tôi siêng lên thư viện hơn, dường như anh cũng vậy.

Có một lần, vì vội về đón mẹ về thăm, tôi quơ bút quơ sổ thế nào mà để sót chiếc đồng hồ đeo tay quý trên bàn. Tối hôm đó, sau khi hai mẹ con cơm nước xong, tôi mới giật mình nhớ ra. Tiếc đứt ruột và không dám nghĩ sẽ còn được gặp lại nó. Tuần sau, khi đã tiễn mẹ ra sân bay, tôi mới bắt đầu nhịp độ cũ, lại lên thư viện. Vừa bước vào, tôi đã thấy anh. Anh có vẻ bồn chồn mong chờ ai đó, không lẽ là tôi. Tôi lắc đầu tự cười giễu mình. Sau khi trình thẻ mượn sách, tôi ngồi xuống một góc gần cửa sổ.

Hôm nay thư viện đông người nên tôi chẳng có cơ hội ngồi cùng bàn với anh. Đang tập trung chép một số công thức từ sách, bỗng có một vật gì đó ở trước mặt tôi, người đặt nó bước đi rất vội. Tôi ngẩng lên thì biết đó là anh. Tôi nhìn chiếc hộp xinh xinh để trước mặt, tần ngần rồi mở ra. Oa, hóa ra chiếc đồng hồ thân quen của tôi. Trong hộp còn một mẩu giấy với nội dung “Gửi em chiếc đồng hồ em để quên tuần trước. Tôi là Quân, có thể làm bạn với em không?” kèm theo số điện thoại của anh. Tim tôi đập nhanh, mặt nóng ran, tay chân lóng ngóng. Tôi cất vội mảnh giấy vào túi quần, ngồi một lúc mà chẳng đọc được gì nữa, vội thu sách vở ra về, chẳng dám một lần nhìn sang bàn của anh.

Tối hôm đó, sau khi mọi việc xong xuôi, tôi nằm trên giường tìm những từ phù hợp nhất nhắn tin lại cho anh. Tôi và anh quen nhau như thế. Tình yêu dần đến trong những ngày hè nắng đẹp. Vì anh mà tôi chăm lên thư viện, thực sự yêu sách và chịu khó mua sách về đọc. Anh đã tặng tôi một giá sách rất xinh để tôi đựng những cuốn sách yêu quý. Giá sách giờ vẫn nằm đây, mà anh thì xa tít tắp.

Khi anh quyết định đi nước ngoài làm nghiên cứu sinh, tôi đã rất buồn, rồi giận dỗi anh một cách vô lý. Tôi không thèm trả lời mail anh gửi và những cuộc điện thoại của anh. Phải nửa năm sau, khi không chịu đựng được nổi nỗi nhớ anh, tôi mới liên lạc với anh, từ đó đến giờ cũng đã hai năm có lẻ. Thấp thỏm đợi ngày anh trở về, với tôi một ngày như một thế kỷ. Và ngày hôm nay, khi đang ngồi ôm cuốn sách kỷ niệm anh tặng trước lúc đi xa, tôi mơ màng nghĩ đến việc tuần tới sẽ mặc gì để ra sân bay đón anh, thì điều bất ngờ đã đến.

Anh về, anh đã cố tình về sớm để đem lại niềm vui bất ngờ cho tôi. Như giọt nắng đang nhảy nhót ngoài kia, anh ùa vào khuông cửa với tốc độ ánh sáng. Tôi chưa kịp mặc váy đẹp, chưa kịp điểm trang, chưa kịp dọn phòng cho tinh tươm. Tôi chưa kịp chuẩn bị hoa tặng anh, chưa kịp nghĩ ra lời lãng mạn để trao cho anh, chưa kịp bất cứ điều gì, thì anh đã về. Tôi chìm ngập trong niềm hạnh phúc khôn tả, bỏ quên bát bột sắn thơm đượm hoa nhài, tay lập cập xoay mãi những đóa sen vòng vòng trong chiếc bình gốm hình chữ nhật. Tôi và anh cứ ngồi bình yên như thế cho đến lúc hoàng hôn buông xuống, bên cuốn sách ngày nào – kỷ niệm tình yêu.

Published in: on 12/07/2020 at 8:55 Sáng  Gửi bình luận  

GÁC XÉP MÙA THU

(Tạp chí Sách & Thư viện, NXB Giáo dục, 2017)

🍀 Tôi về ngoại ô vào một ngày đầu thu. Căn nhà nhỏ nằm khuất sau lùm cây xanh mát đón tôi bằng sự lặng lẽ thân thuộc. Cửa vẫn mở mà mẹ đi đâu. Chú mèo con thấy tôi cũng chỉ quấn nhẹ đuôi lên lười biếng rồi lại tiếp tục nhắm mắt lim dim ngủ dưới giàn thiên lý trổ đầy bông. Mùa này hoa súng đang nở rộ, ao nhà ngập tràn sắc hồng dịu ngọt. Tôi vào buồng thay bộ áo bà ba rồi tung tăng ra bờ giếng với gầu múc nước dội vào chân những dòng mát lạnh. Không gian thanh vắng quá, chỉ có tiếng lá cây đưa nhè nhẹ trên những ngọn cao.

🍀 Tôi đi chân trần vào nhà, nền nhà dường như không vương một chút bụi. Tôi hình dung ra dáng mẹ sáng sáng đưa những đường chổi mềm trên vỉa hè rồi ra sân giặt giũ, phơi phóng. Tôi nhớ lại tôi những ngày thơ bé tha thẩn trong vườn nhặt đủ thứ lá rụng chơi đồ hàng cùng mấy cô cậu bạn hàng xóm. Nhưng trong ngôi nhà nhỏ này, đặc biệt và thân thuộc nhất với tôi chính là căn gác xép. Gác xép có khuôn cửa sổ gỗ nhìn ra khu vườn um tùm lá với chiếc bàn học nhỏ xinh cùng một giá sách đầy. Đúng là một giá sách đầy, bởi ông ngoại tôi là nhà nghiên cứu văn hóa, đã sưu tập gìn giữ sách suốt bao năm. Trước ngày ông mất, ông đã để lại cho tôi toàn bộ số sách với hy vọng tôi sẽ trở thành người ham đọc sách và đam mê nghiên cứu. Cái thế giới đầy thanh bình ấy với tiếng gió vườn xào xạc ngày ngày đã theo tôi đi hết 12 lớp học. Rồi đến một ngày tôi được trở thành cô sinh viên khoa Thư viện của trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Tháng năm mải miết, chỉ có khu vườn, căn gác xép vẫn nằm nghe nắng mưa và ngóng bước chân tôi về. Và lại đến một ngày tôi tốt nghiệp, con đường phía trước thật khó hình dung, khiến tôi không khỏi có nhiều lo lắng…

🍀 Mùa thu của ba năm về trước, tôi 23, một tuổi 23 đầy xáo trộn và bỡ ngỡ của cô sinh viên mới ra trường. Tháng tám, trời vắng mây, cao và trong, tôi nhận được giấy báo trúng tuyển vào làm thủ thư ở một ngôi trường cấp hai cách nhà 45km. Một khoảng cách không quá xa nhưng cũng không đủ gần để tôi có thể ngày ngày được về nhà với mẹ. Ở thành phố này, mọi thứ không quá khó để thích nghi, nhưng công việc mới khiến tôi thấy mơ hồ, chỉ sợ mình không hòa nhập được. Tâm lý của một cô gái trẻ thật phức tạp, mong ngóng từng ngày được chính thức đến thư viện Thành phố để làm việc. Tôi trở thành cô thủ thư trẻ nhất nơi đây với nhiều háo hức và tò mò không thể giấu kín.

🍀 Đón tôi tại Thư viện là cô Mai, Phó Giám đốc. Cô có gương mặt hiền hòa, phúc hậu. Vóc người nhỏ nhắn khiến cô trẻ nhiều hơn so với tuổi thật. Cô ngồi đối diện tôi trò chuyện, có lúc cô nói say sưa, có lúc cô lại ngừng lời để nghe tôi giãi bày và nhìn tôi bằng ánh mắt trìu mến. Sau đó, cô dẫn tôi đến phòng Đọc và giao tôi cho chú Lâm, Trưởng phòng. Không phải đợi lâu, ngay ngày đầu tiên, tôi đã được tiếp xúc với công việc chuyên môn đầy thú vị. Tôi thuộc biên chế phòng Đọc nên ngay lập tức đã được gặp gỡ sách và độc giả. Chú Lâm dẫn tôi ra phòng đọc trung tâm và hướng dẫn cho tôi mọi thứ thật cụ thể. Trước mắt tôi là khoảng hơn hai mươi giá sách dài và cao chứa đầy sách. Và nữa, biết bao độc giả đang ngồi đó chăm chú đọc. Khoảnh khắc đứng trước sách và bạn đọc, tôi bỗng thấy vô cùng hạnh phúc và tự hào: Mình sẽ làm việc ở đây, đi lại trong không gian này, là cầu nối để sách đến gần bạn đọc, thú vị biết bao!

🍀 Dần dần, tôi bắt đầu vận dụng được kiến thức học tại nhà trường vào thực tế. Những chữ nghĩa trước kia chỉ nằm ở lời giảng và trên sách vở, nay đã sống động trong từng việc hàng ngày. Qua mỗi trải nghiệm, tôi vỡ ra và lớn lên, nghiệp vụ thư viện càng thêm chắc chắn. Tôi tích cực học hỏi từ các anh chị đi trước, tiếp cận với công nghệ mới trong công tác phục vụ và cả những khâu xử lý sách khác. Tôi đã có thể tự tin tư vấn cho độc giả danh mục sách họ cần, tra cứu giúp bạn đọc chủ đề họ yêu cầu, trả lời được một số vấn đề liên quan đến kiến thức chung và kiến thức chuyên ngành thư viện. Từ lúc cả thư viện mới chỉ có 7 máy tính, giờ thư viện đã có 28 máy tính; được trang bị phần mềm nghiệp vụ để khép kín quy trình lưu thông tài liệu và quản lý bạn đọc. Các phòng nghiệp vụ làm việc thông suốt hơn, công việc nhanh chóng và kết quả chính xác hơn. Được sống trong thế giới sách, ngày ngày gần gũi với kho tàng tri thức của nhân loại, tôi thấy mình ngày càng trưởng thành trong suy nghĩ, nhận thức sâu hơn về giá trị công việc mình đang làm.

🍀 Bên cạnh đó, tôi còn đảm nhiệm tốt hoạt động tuyên truyền, giới thiệu sách vốn là một trong những hoạt động nghiệp vụ quan trọng của thư viện. Việc này đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa nghiệp vụ thư viện, kỹ năng sư phạm, khả năng viết, khả năng tổ chức, trình bày của cán bộ thư viện. Kể từ khi tôi về, công tác tuyên truyền giới thiệu sách trong thư viện càng được phát huy nhằm khai thác hiệu quả vốn tài liệu đang sẵn có. Tôi còn sáng kiến ra việc tận dụng báo cũ với các bản lưu thừa làm thành những tập tin tham khảo theo chuyên đề. Người ta thường nghĩ, báo chỉ có giá trị cập nhật, quá thời điểm, tin tức sẽ không còn giá trị. Còn chúng tôi thì cắt những bài báo hay để lưu lại cho dần thành những tập tham khảo rất bổ ích cho bạn đọc. Mà như một bạn đọc lớn tuổi của thư viện từng nhận xét, đọc những chuyên đề từ báo cũ, thấy mình được sống lại những sự kiện và nắm được tinh thần “thời đại”. Ngẫm lại quá khứ trong hiện tại, rút ra được nhiều điều lắm!

🍀 Ngoài vườn có tiếng quả chín rơi bộp, tôi bừng tỉnh những suy nghĩ. Kéo mảnh ri-đô tím sang một bên để nhìn thật rõ khoảng vườn xanh, tôi ngồi nơi bàn và viết. Cuốn sổ xanh đặt ở đó vẫn còn nguyên mùi mực. Mỗi khi về đây, tôi thường viết những câu chuyện đã trải qua trong quãng thời gian tôi đi làm vắng. Những mẩu chuyện về nghề, những ước mơ hoài bão… đều nằm nơi ấy, sẽ giúp tôi lưu giữ ký ức tuổi trẻ nhiều say mê.

Published in: on 05/07/2020 at 9:43 Sáng  Gửi bình luận  

MỚI CHỈ BẮT ĐẦU

(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Sách & Thư viện trường học – NXB Giáo dục, 2016)

🌿 Minh xoay xoay con xúc xắc. Từng sắc màu chen nhau cười nói trong tay cô. Xoay mãi xoay mãi, những mảng màu cũng không thể tìm lại bên nhau để thành một tổng thể hòa quyện. Trong buổi chiều vắng lặng, viên xúc xắc nằm đó cùng các ngón tay, bất lực.

🌿 Ngoài hiên, nắng đổ xiên một quãng xuống thềm. Nắng mùa xuân êm dịu chiếu những đóa cẩm chướng sáng rỡ lên. Minh bỏ viên xúc xắc xuống, xoa đôi bàn tay vào nhau, xua đi những ram ráp bụi còn dấp dính. Đôi tay hồng nay đã có chút xanh xao bởi những đường gân nổi dưới làn da trong vắt. Những đường xanh lặng lẽ ấy âm thầm gợi lên trong Minh bao mơ mộng xa vời. Minh vơ một cuốn sách để đọc, “Đừng bao giờ đi ăn một mình”. Có vẻ trong thời khắc này, cuốn sách không làm Minh thấy thảnh thơi hơn. Thanh Tâm Tuyền bỗng vang lên trong đầu rõ rệt: “Cuộc sống phải thừa như không khí. Cuộc sống phải thừa như sớm mai”.

🌿 Minh đã có tất cả những ấm êm đủ đầy, rồi trở nên mong manh quá bởi những bao bọc hào phóng của anh và gia đình. Đến nỗi, tim Minh sẽ đập thình thịch và thấy khó thở nếu ở một mình với tiếng sấm đổ dài chém chớp vào trời đêm. Sau một tai nạn bất ngờ, Minh đã hồi phục, nhưng vẫn chưa hề có ý định bước ra đời sống chộn rộn ngoài kia. Và cứ thế, ngày qua ngày, trói mình trong không gian tĩnh lặng, an toàn đến tẻ nhạt. Âm nhạc cùng những cuốn sách không thể đủ làm nên một đời sống đích thực. Sách được đọc không chỉ để trong đầu, mà sẽ giúp người tiếp nhận thông tin biến những gì đã đọc thành suy nghĩ và hành động. Vì thế, Minh phải khác.

🌿 Ve đã dạo râm ran trên hàng phượng vĩ. Bằng lăng tím ngắt rụng đầy lối đi. Minh ra phố mua một số đồ cần thiết chuẩn bị cho hành trình mới. Sáng mai Minh sẽ bắt đầu đi làm. Một sự hồi hộp đến kỳ lạ. Đâu phải lần đầu tiên Minh gặp thử thách. Minh tự nhủ, nếu có thể làm được việc mình yêu thích, thì chẳng có gì đáng lo ngại cả. Những ám ảnh cũ sẽ qua, quá khứ làm Minh vững vàng hơn chứ không thể giết chết tương lai cô được. Mẹ đã tìm cho Minh một địa chỉ làm việc lý tưởng và sau khi nộp hồ sơ, qua vòng thử thách phỏng vấn, Minh được nhận vào làm. Quyết định đi làm của Minh khiến anh bất ngờ và trong đôi mắt anh ánh lên niềm vui thực sự. Từ nay những chuyến đi dài ngày sẽ không làm anh lo lắng nữa khi Minh đã có một công việc để chú tâm.

🌿 Sexy No. 2. Loại nước hoa này hơi đậm. Minh thì thích cái gì đó thoang thoảng thôi. Biagioti chẳng hạn. Cô quay người vào giá gỗ, với tay lấy thứ nước hoa thơm như một lời thì thầm. Hương thơm nhẹ bỗng, lan dài, rồi bay lượn vô hình quanh thân thể cô. Căn phòng Minh làm việc thật dễ chịu. Màu kem sáng dịu. Phía trước là khung cửa sổ rộng mở soi ra hàng sấu già xanh mát. Một tiếng chim chiu chít trong trí nhớ hay ở thực tại. Làm gì có tiếng chim trong phố phường nhộn nhịp này. Vậy mà hay chưa, một chú chào mào đang ngậm quả trứng cá đỏ chót đậu trước mặt Minh. Cây trứng cá thấp hơn cây sấu một chút. Quả đỏ xôn xao. Lá rơi xao xác. Chiếc mào của con chim rung nhẹ, cánh nó vỗ khẽ, chợt vút bay xa khuất tầm nhìn.

🌿 Minh xếp đặt bàn mới. Chỗ này để bút. Chỗ này để lịch. Chỗ này máy tính. Chỗ kia là một chậu cây nhỏ xinh. Minh mỉm cười khi cô đồng nghiệp phòng Biên Mục đi ngang qua ngó vô. Cô ta cũng cười lại, nụ cười linh động quá! Còn Minh, bao giờ cũng là nụ cười mỏng mảnh, không thể gợi cho người khác một sự yên tâm, nhưng cô đã quyết tâm phải khác. Thư viện của Minh quay lưng ra một cái hồ rộng đầy bóng cây xanh. Bắt đầu vào mùa thi, bãi xe đông lên trông thấy. Trước đây, cô vẫn vào thư viện đọc sách và đi dạo trong khuôn viên. Lúc buồn, nơi này luôn làm cô cảm thấy thảnh thơi hơn. Có ngờ đâu, một ngày cô lại trở thành cán bộ thư viện, một công việc trái với ngành nghề cô học. Nhưng có hề gì, cô sẽ sớm thích nghi nếu thực sự muốn tiến bộ.

🌿 Phòng Bảo Quản của cô có 11 người, hầu hết là cán bộ trẻ, chỉ có chú Trường, trưởng phòng và cô Giang, là sắp đến tuổi về hưu. May mắn cho Minh, vừa mới vào thư viện đã được lãnh đạo ưu ái tạo điều kiện cho tham gia khóa học “Nâng cao kỹ năng phục vụ bạn đọc cho cán bộ thư viện” vào tuần tới. Đây sẽ là cơ hội để cô tiếp cận sâu hơn với nghề. Theo sự giới thiệu của chú Trưởng phòng: Bảo quản tưởng chừng là việc đơn giản nhưng lại giữ vai trò quan trọng trong công tác thư viện. Nhất là đối với một đất nước nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới nóng ẩm như Việt Nam, cán bộ thư viện càng cần chú trọng vấn đề bảo vệ nguồn tài liệu vì có nhiều nguyên nhân để sách bị hư hỏng (do các tác nhân nước, lửa, sinh học, trộm cắp hay phá hoại…)

🌿 Minh còn được cô Giang nhắc nhở: Không nên xếp sách thành chồng trên giá. Sách bộ chỉ xếp chồng lên nhau khi thực sự cần thiết. Sách khổ nhỏ nên xếp đứng. Sách khổ to, đang bị hư hỏng, thay vì xếp đứng thì nên xếp ngang để tạo điểm tựa an toàn. Sách bìa giấy và sách bìa vải không nên xếp sát trực tiếp với sách bìa da (vì axít và dầu trong da có thể ngấm vào giấy và vải khiến cho sách càng hỏng nhanh hơn, bìa da có phủ bột đã xuống cấp cũng sẽ làm hư giấy và vải). Không nên lôi sách ra khỏi giá bằng đầu sách vì sẽ làm bong đầu sách và rách gáy sách. Cần dồn các quyển sách khác ở hai bên rồi nhẹ nhàng dùng ngón tay cái và các ngón khác giữ hai mặt của quyển sách để lấy ra cuốn sách mình cần. Khi đặt sách trở lại vị trí, cần mở rộng các ke giữ sách, dịch chuyển các quyển sách trên giá để tạo ra khoảng trống trên giá và đặt quyển sách trở lại vào chỗ trống. Khi lấy các sách quá khổ được đặt nằm, cần di chuyển các bộ sách phía trên sang chỗ trống khác của giá sách hoặc xe để sách. Nên dùng cả hai tay để nhấc sách, sau đó đặt những cuốn sách phía trên được lấy ra trở lại chỗ cũ… Những lời nói của Trưởng phòng và cô Giang hiện tại Minh chưa thể hiểu hết, nhưng phần nào cô đã nhận ra công việc này thực sự có ý nghĩa, sẽ cho cô nhiều khám phá thú vị. Hóa ra, sách không đơn thuần chỉ là sách, mà đã trở thành người bạn lớn cần trân trọng và gìn giữ.

🌿 Minh nhìn lại diện mạo của mình. Thay vào những bộ váy lụa mềm trước kia, giờ đây Minh trở nên sống động hơn bởi quần vải và áo sơ mi màu sáng. Mái tóc cuộn nhẹ theo lọn, chải hết ra sau. Gương mặt Minh sáng trắng bởi ánh nắng hè buổi sớm tinh khôi. Minh biết, tất cả mới chỉ bắt đầu.

Published in: on 28/06/2020 at 8:45 Sáng  Gửi bình luận  

Khi tên tôi lại được “bay”

Hôm nay em Ngọc đang trong chuyến bay thấy bài của chị, ảnh của em, gửi tôi xem:

NHỘN NHỊP CẢNG CÁ NGỪ PHÚ YÊN (Heritage H218, 2020)

Mặt trời đã lên cao, biển Tuy Hòa một sáng đầu hè đang nằm bình yên dưới màu nắng mật ong khỏe khoắn của miền Trung gió lộng. Người du khách ghé Phú Yên buổi đầu thật bỡ ngỡ trước khung cảnh của thành phố miền biển khoáng đạt. Bỗng nghe thoang thoảng những tiếng người xôn xao phía xa, du khách không khỏi tò mò muốn tới. Hóa ra đó là một bến cá tấp nập tàu thuyền xanh mát một màu. Mới nhớ, đã từng nghe thành phố Tuy Hòa của tỉnh Phú Yên là nơi quy tụ nhiều cảng cá lớn nhỏ, là nơi thuyền ghe cập cảng sau nhiều ngày dài rong ruổi xa khơi.

Phú Yên đâu chỉ nổi tiếng với hoa vàng trên cỏ xanh mà còn là quê hương của nắng vàng biển bạc. Nơi đây có thế mạnh về khai thác hải sản với số lượng tàu thuyền lớn ở khu vực miền Trung nên có nhiều cảng cá trong Thành phố. Các cảng cá Đông Tác, Dân Phước, Phú Lạc, Tiên Châu (trước còn có cảng cá Phường 6 nay đã đóng bến)… đều là điểm ghé quen chân của anh em thuyền chài. Chưa kể tới những cảng tự phát nằm rải rác ở các địa phương ven biển dành cho tàu bè nhỏ neo đậu.

Những cảng cá nằm yên qua mỗi mùa nắng mưa, là chốn đi về của anh em thợ thuyền trên những con tàu gỗ lênh đênh năm tháng. Sau nhiều ngày dài ra khơi săn cá, tàu thuyền cập cảng để các ngư dân bốc dỡ cá lên bờ. Các cầu cảng ở Phú Yên khá sạch đẹp, rộng rãi nên việc bốc dỡ cá cũng như chuyển nhu yếu phẩm lên, xuống tàu rất thuận tiện. Mùa mưa bão, ngư dân không còn phải lo thiếu chỗ neo đậu tránh trú… vì các cảng cá đã chú trọng hơn tới việc nạo vét, khơi thông luồng lạch, cho tàu thuyền vào ra cảng khỏi mắc cạn.

Những năm gần đây, nghề câu cá ngừ đại dương phát triển mạnh khi nhu cầu tiêu thụ cá ngừ ngày càng tăng cao. Đặc biệt là xuất khẩu cá ngừ sang các nước, nhất là Nhật Bản, có rất nhiều cơ hội phát triển. Nhiều ngư dân Tuy Hòa đã mạnh dạn đầu tư tàu lớn ra khơi đánh bắt hải sản. Sản phẩm thu về có đủ loại như cá bò, cá hối, cá chim, cá cờ,… nhưng nhiều nhất và đem lại lợi nhuận nhất vẫn là cá ngừ. Mọi người hay nói Phú Yên chính là thủ phủ của cá ngừ đại dương quả không sai. Muốn bắt được cá ngừ đại dương, ngư dân phải dùng mực xà tươi để làm mồi nhử. Họ thả sợi cước gắn lưỡi câu móc mực xà tươi xuống biển sâu 60-100 m và từ lúc cá cắn câu đến khi đưa được lên khoang tàu phải mất chừng ba mươi phút. Vui hơn nữa khi thuyền nào bắt được cá ngừ vây vàng hoặc vây xanh. Một chuyến ra khơi thu được 2-3 tấn cá coi như thắng lợi. Những con cá ngừ to dài, tròn quay chắc nịch, da đen bóng được ngư dân vác như bay trên sàn tàu rồi quăng rất ngọt xuống chiếc càng đợi sẵn trên sàn bến. Từ biển, cá sẽ theo những chuyến xe tải lạnh đến các nhà máy chế biến. Nếu cá ngừ qua được vòng kiểm định của chuyên gia Nhật Bản để có thể làm sashimi thì giá bán sẽ cao gấp nhiều lần so với thương lái thu mua thông thường. Nhiều người dân phất lên nhờ đánh bắt cá ngừ, nhiều thuyền thắng lớn khi ra khơi thu được những con cá ngừ nặng cả một hay hai trăm kg. Ngư dân luôn trông chờ đổi đời nhờ đánh bắt và xuất khẩu cá ngừ. Nhưng muốn bền vững và phát triển được, quy trình bảo quản của ta cần cải tiến vượt bậc để vượt qua được tiêu chuẩn khắt khe của nước bạn.

Những người đàn ông ra khơi, giữa sóng gió không nao núng, khi về đất liền lại trở nên điềm đạm hiền lành. Họ vui vẻ vừa nói cười vừa hò nhau ròng cá lớn từ khoang thuyền lên để người ta chuyển đi cân và phân loại. Mỗi chuyến đánh bắt thường kéo dài cả một đến hai con trăng, tức là một tới hai tháng. Xa nhà, xa đất liền, sau khi bàn giao mẻ cá tươi, họ sẽ được về nhà tắm gội và ăn bữa cơm người mẹ hoặc người vợ thổi. Nhưng ở nhà vài ngày, ngư dân lại nóng lòng muốn ra khơi bởi tàu thuyền chính là ngôi nhà thứ hai của họ, và hy vọng làm giàu nhờ biển chưa bao giờ ngưng lại.

Theo phong tục miền biển, những người phụ nữ không bao giờ được bước chân lên thuyền. Vì vậy đàn ông ra khơi và nhường phụ nữ làm những việc trên bờ, phổ biến nhất là nghề rảo cá. Đàn bà ra bến rất đông, họ quây kín mặt mũi đầu tóc để tránh nắng, đón con tàu lớn đang dần tiến vào cảng với háo hức đợi chờ. Phụ nữ Phú Yên có khí chất mạnh mẽ, nhanh nhẹn, dẻo dai và linh hoạt. Khi cánh đàn ông chuyển cá từ khoang tàu lên, các bà chia tốp hai hoặc bốn người (tùy cân nặng của cá) đặt cáng trên vai để di chuyển cá về nơi cân và phân loại. Cũng có nhiều chị đã đứng đợi sẵn bên chiếc xe đẩy nhỏ gọn để tự mình đẩy bon bon chú cá cồng kềnh. Từng giọt mồ hôi rớt rơi dưới nắng to, mũ nón, khẩu trang hai ba lớp cũng chẳng đủ bảo vệ cho làn da phụ nữ bớt đen xạm. Nhưng trong giọng nói tiếng cười của họ luôn chứa đựng niềm lạc quan của những người phụ nữ chẳng thể liễu yếu đào tơ bởi họ vốn sinh và ra lớn lên ở miền biển cả.

Vui sao, trên mỗi con thuyền thường có một lá cờ tổ quốc, để các thuyền nhận ra đồng hương và để chúng ta khẳng định rõ chủ quyền biển của Việt Nam khi đánh cá ở ngư trường lớn. Mỗi lần cá về là cả khu cảng nhộn nhịp, cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới. Những chiếc đèn treo trước thuyền tắt sáng, tạm chút nghỉ ngơi. Đời sống cứ ngày nối ngày trôi trên những cảng cá bình yên và sống động. Có háo hức người đi, có mong ngóng người về. Có vui khi tìm được luồng cá dày, có buồn khi chẳng đánh được cá to. Niềm vui mong manh, nỗi buồn đằng đẵng. Dù thế nào họ cũng vẫn lạc quan tin vào những chuyến tàu đầy ắp cá. Để ai cũng đều rạng rỡ ánh cười trên bến dưới thuyền ngày cập cảng nắng tươi.

https://heritagevietnamairlines.com/nhon-nhip-cang-ca-ngu-phu-yen/ 

Published in: on 17/06/2020 at 1:36 Chiều  Comments (2)  

Cuối năm cho CTV

Quà CTV cuối năm. Nghề tay trái. Heritage cho con chuột sứ mạ vàng 24k, còn NXB GD thì cho lịch xé và phong bì. Viết thì nhuận bút không ăn thua, nhưng viết đâu chỉ vì tiền. Nếu nói thích thì thích viết cả những thứ gai góc, nhưng giờ điều kiện rất hạn hẹp nên chỉ viết được một góc của đời. Chủ yếu là viết về những điều đẹp đẽ. Ừ an ủi, người lên án thì cũng phải có người ngợi ca. Lên án để hạn chế cái xấu. Ngợi ca để nhân rộng cái tốt. Đều là tích cực cả.

Published in: on 16/01/2020 at 9:17 Chiều  Comments (5)  

Phong tục cưới hỏi độc đáo của người Si La

Hẳn nhiều người còn thấy lạ lẫm khi nghe nhắc đến dân tộc Si La bởi đây là dân tộc rất ít người trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Người Si La sinh sống chủ yếu ở miền núi Tây Bắc, tập trung đông nhất tại tỉnh Lai Châu (bản Seo Hai, Sì Thâu Chải của huyện Mường Tè) và tỉnh Điện Biên (bản Nậm Sin của huyện Mường Nhé). Hiện nơi đây vẫn còn duy trì nhiều phong tục tập quán cổ truyền, trong đó lễ cưới hỏi được xem là nét văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Si La.

Mùa cưới của người Si La thường được tổ chức vào cuối năm âm lịch, khi mùa vụ đã kết thúc, người dân thảnh thơi để lo những chuyện trọng đại như cưới hỏi và trang hoàng nhà cửa chuẩn bị đón năm mới. Theo phong tục của người Si La, khi con trai và con gái đến tuổi dậy thì (14 – 15 tuổi), người lớn bắt đầu lo chuyện dựng vợ gả chồng cho con em mình.

Bà con Si La rất tín nhiệm ông mối, họ tin đây chính là khởi nguồn cho mọi sự được thuận lợi, giúp hai nhà trai gái thấu hiểu nhau và giúp cô dâu chú rể có thể chung sống hòa thuận trọn đời. Ông mối có vai trò rất quan trọng trong việc đưa ra các quyết định về ngày giờ, thủ tục cưới hỏi và lễ vật xin dâu cũng như lễ cúng đón dâu. Ông sẽ chọn giờ lành tháng tốt thay mặt nhà trai đến nhà gái thưa chuyện, đại diện nhà trai tiếp nhận các yêu cầu lễ vật, đồng thời đưa ra định hướng để hai bên đi đến thống nhất về thủ tục, lịch trình cưới hỏi. Lễ vật cầu hôn thường phải đầy đủ gà, rượu, nước, gạo nếp, trứng gà, cân tiểu li, vòng cổ và 5 đồng bạc. Nhà trai rất chú trọng phần lễ bởi điều này thể hiện sự sung túc cũng như lòng thành của họ đối với nhà gái.

Lễ cưới người Si La diễn ra trong hai ngày. Ngày thứ nhất, vào giờ đẹp như đã định, chị gái hoặc em gái của chú rể sẽ đến nhà gái ngỏ lời hỏi cưới. Tới ngày hôm sau, ông mối sẽ dẫn nhà trai sang nhà gái làm thủ tục chính thức xin dâu. Sau khi được bố mẹ đẻ lưu luyến trao của hồi môn, cô dâu sẽ theo anh trai hoặc ông cậu của mình ra cửa theo đoàn rước dâu về trong tâm thế bịn rịn.

Tới nhà trai, đoàn đón dâu chưa được vào nhà ngay mà phải dừng ngoài cửa để thực hiện các nghi lễ cần thiết. Mẹ chú rể sẽ mang vòng cổ, vòng tay và bộ váy áo mới ra cho cô dâu thay. Bà sẽ cùng những chị em trong gia đình nhà trai giúp cô dâu đeo vòng tay, vòng cổ, vấn tóc thật chỉn chu và che chắn kín đáo để cô dâu thay quần áo mới ngay ngoài cửa nhà. Cô dâu mới e ấp giữa bốn bên là họ hàng nhà chồng và nức lòng hạnh phúc khi từ đây đã được vấn khăn theo lối của một phụ nữ có chồng.

Trang phục cưới của phụ nữ Si La được chăm chút tỉ mỉ với những đường thêu tinh tế và tươi tắn nhấn nhá ở cổ, đường chéo ngực, ống tay và đai thắt eo. Màu váy cơ bản thường là màu tối để các đường thêu khéo léo có màu sắc sặc sỡ sẽ nổi bật trên nền tối đó. Đặc biệt vòng cổ và khăn đội đầu được trang trí rất điệu đà với sắc màu lấp lánh như ánh nắng trải vàng trên những đỉnh sườn non. Phải nói thêm, phong tục Si La quy định, các cô gái khi chưa lấy chồng thì sẽ đội đầu bằng chiếc khăn trắng, còn sau khi lấy chồng thì đội khăn màu đen để người ta còn phân biệt được.

Tiếp đến, chú rể và mẹ chú rể sẽ tiến hành lễ cúng gồm một con gà nướng, một quả trứng luộc, xôi, thìa và bát nước lã để báo cáo tổ tiên nhà có con dâu mới. Cô dâu chú rể sẽ cùng nhau ăn xôi và trứng trước sự chứng kiến của tất cả mọi người trước khi bước vào nhà chú rể. Tục ăn xôi trứng thể hiện mong muốn vợ chồng chung thủy và sớm sinh con cháu đề huề cho dòng tộc. Sau các thủ tục trên, cô dâu chính thức bước vào nhà để nhận danh phận mới là con dâu trong gia đình. Lúc này niềm vui mới bung nở khi những lời chúc tụng, ca hát, nhảy múa đậm bản sắc Si La cùng hòa nhịp tới thâu đêm suốt sáng.

Điều lạ là, đêm đầu tiên về nhà chồng, cô dâu phải cùng chú rể nằm nhón nhén ở gian nhà phía trái chứ chưa được phép vào trong buồng ngủ của họ. Về thủ tục lại mặt, người Si La cũng thực hiện các bước tương tự như người Kinh. Trong lễ lại mặt, ông mối sẽ được nhận lời cảm ơn của hai bên gia đình, nhà trai và nhà gái cũng được dịp gặp gỡ chia sẻ mối quan tâm chung dành cho đôi vợ chồng mới cưới.

Với người Si La, lễ cưới lúc này không chỉ là niềm vui của một gia đình mà còn là cơ hội để bà con dân làng tăng thêm sự thương yêu, gắn kết. Theo ngày tháng, lẩn khuẩn trong những vùng rừng núi hoang sơ, lễ cưới của người dân tộc Si La cứ diễn ra hồn nhiên như thế, là nghi thức giúp duy trì nòi giống của một dân tộc tuy ít người nhưng không ít ngày vui.

https://heritagevietnamairlines.com/phong-tuc-cuoi-hoi-doc-dao-cua-nguoi-si-la/

Published in: on 09/10/2019 at 10:33 Sáng  Gửi bình luận  

Đại ngàn khoáng đạt

Ngày chưa biết Buôn Đôn, tôi từng nghe đôi ba người than vãn: “Buôn Đôn chả có gì đâu, đi loanh quanh chỉ thấy mỗi núi rừng sông suối” hoặc “Giờ Buôn Đôn đô thị hóa mất rồi, không còn người dân tộc mấy đâu”. Nhưng với riêng tôi, chuyến dừng chân tại Buôn Đôn lại là dấu ấn đáng nhớ nhất trong chuỗi hành trình khám phá vùng đất đỏ Bazan đại ngàn khoáng đạt.

Với những ai thích đi theo lộ trình với sự hướng dẫn của hướng dẫn viên du lịch thì có thể tìm đến những địa điểm nổi bật của Buôn Đôn như Khu du lịch quần thể cầu treo, Khu du lịch sinh thái Bản Đôn – Ánh Dương, Vườn Quốc gia Yok Đôn, Thác Bảy nhánh – Thanh Hà hay Trang trại du lịch Vườn Troh Bư để được thăm quan tổng thể. Còn với tôi, tôi thích tự mình khám phá vẻ hoang dã nguyên sơ và yên bình của Buôn Đôn theo góc nhìn riêng, bởi theo tôi bạn sẽ không thể yêu Buôn Đôn nếu chỉ sử dụng các dịch vụ bán vé khô khan và đi theo lộ trình đơn điệu của một khách du lịch ngắm cảnh quan qua quýt. Vẻ đẹp Buôn Đôn sẽ chỉ hiển hiện khi bạn bước chậm lại, thả lỏng tâm trí, ngắm nhìn và lắng nghe để cảm nhận thật sâu vẻ đẹp thiên nhiên và bản sắc văn hóa Tây Nguyên lẩn khuất trong từng sinh hoạt đời thường dung dị.

Tháng 11, trời miền Trung Tây Nguyên lãng đãng dìu dịu một cảm giác thơ thới, rất phù hợp để vào rừng. Mùa này mưa đã ngớt, nắng không quá gắt, bạn sẽ cảm thấy dễ chịu khi thăm Buôn Đôn trong cả một ngày dài mà không mỏi mệt. Hãy bắt đầu chuyến đi lý thú bằng việc khám phá vườn quốc gia Yok Đôn với cảnh quan đa dạng và phong phú. Buôn Đôn và Ea Súp của tỉnh Đắk Lắk (cùng với Cư Jút của tỉnh Đắk Nông) là ba huyện được hưởng trọn không gian của khu rừng đặc dụng mang tên “rừng khộp”. Rừng khộp là loại rừng thưa cây, rụng lá vào mùa khô, có cấu trúc tán đơn giản, chủ yếu chứa các loại cây thuộc họ Dầu. Bạn có thể thảnh thơi đi bộ, đạp xe trong rừng sâu dưới bóng những tán lá mát rợp. Bạn có thể chinh phục đỉnh Yok Đôn nếu hứng thú leo núi hoặc thử làm kiểm lâm để thực tế công việc gác rừng nhiều thú vị. Người yêu vẻ đẹp tự nhiên sẽ thích thú khi được khám phá nơi này trong khi người ưa vẻ nhân tạo sẽ ít nhiều thất vọng bởi Buôn Đôn còn đơn sơ quá. Với tôi, đơn sơ là một vẻ đẹp, hoang dã là một giá trị. Sau lớp mưa phùn sáng sớm, nắng bắt đầu hé, sưởi nhẹ cho những loài hoa dại vô tư khoe sắc. Mùa khô, mùa lá rụng, vườn quốc gia Yok Đôn như được nhuộm muôn ngàn sắc đỏ vàng nên thơ. Ai bảo Tây Nguyên không có mùa thu?

Nhắc đến Buôn Đôn thì không thể không nhắc tới dòng Sêrêpôk. Sông Sêrêpôk là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông. Tại Đắk Lắk, sông có đoạn mang tên là Đăk Krông và chảy qua các huyện Krông Ana, Buôn Đôn và Ea Súp của tỉnh này. Sông Sêrêpôk là linh hồn và biểu tượng của vẻ đẹp Buôn Đôn, là con sông duy nhất của Việt Nam có dòng chảy ngược về phía Tây. Sông Sêrêpôk là nơi hội tụ của nhiều nhánh sông suối nhỏ, chất chứa bao tinh hoa và câu chuyện đời người. Lưu lượng dòng chảy lớn không chỉ tạo ra các giá trị về thủy điện mà còn khiến hệ sinh thái nơi đây trở nên đa dạng, phong phú… Dòng Sêrêpôk đẹp bởi có nhiều ghềnh thác như thác Đray Sáp, Trinh Nữ, Đray H’linh, Đray Nu, Gia Long và Bảy Nhánh. Thác Bảy Nhánh được nhiều người tìm đến bởi sự đặc biệt khi dòng chảy về qua đây gặp ghềnh đá lớn thì chia làm ra 7 nhánh nhỏ chảy qua các tảng đá. Ai đó theo thuyền độc mộc xuôi dòng Sêrêpôk sẽ khám phá ra ốc đảo Ea Nô và lắng nghe câu chuyện tình của chàng trai M’Nông cùng nữ tù trưởng Ê Đê. Trên chặng hành trình của sông Sêrêpôk, du khách hãy thử cảm giác rung rinh, chơi với trên cầu treo bắc qua sông hay tới hồ Lăk,Thác Phật, suối Đắk Lau, Đắk Te, Đăk Ken để thư giãn, câu cá và bơi lội.

Huyện Buôn Đôn có sự sinh sống của đồng bào các dân tộc Ê Đê, Gia Rai, M’Nông … tạo nên một quần thể văn hóa đặc sắc, đa dạng. Người ưa khám phá bản địa sẽ chọn cách cùng ăn, cùng ở với bà con để cảm nhận chân thực phong tục tập quán đồng bào. Đi lững thững trên triền đất rộng, bạn sẽ được ngắm hoa cà phê nở trắng hay bị hút theo những dáng thổ cẩm đang gùi măng thấp thoáng rẻo cao. Bước vào những ngôi nhà sàn, nhà dài Ê Đê có tuổi đời trăm năm, bạn sẽ được sống trong không gian đồng bào với những nếp văn hóa khác biệt với lối sống của người Kinh. Những ngôi nhà nằm bình yên, luôn rộng mở đón bạn vào và hình ảnh quen thuộc là bên bậc cửa, một cô gái đang thêu thùa đan lát hay một cụ già ngồi tựa cửa thảnh thơi sẽ cười rổn rảng khi gặp người quen và cười rất hiền khi gặp người lạ. Khi đã kiếm được cho mình một nơi để ở giữa lòng dân bản, bạn sẽ được hòa nhập vào đời sống một cách thực sự như được thưởng thức rượu cần nồng đượm; say sưa trong vũ điệu cồng chiêng với điệu dân ca Eacray, Gứt và chìm đắm trong tiếng kể Khan (sử thi) của già làng tóc bạc. Bạn sẽ được tham gia các trò chơi cà kheo, bịt mắt đập niêu đất, lăng mình trên xích đu hay bập bênh bằng gỗ để nghe tiếng cười trong vắt của mình dội lại từ rừng xa. Bạn cũng sẽ muốn mang về chút lưu niệm như thuốc và rượu Amakong hay những miếng thổ cẩm rực rỡ… Và hẳn sẽ nhớ rất lâu ẩm thực núi rừng bởi cơm lam dẻo nướng trong ống nứa, thịt heo giòn sật, thịt nai bùi thơm, nhộng sâu muồng, gà nướng Bản Đôn, măng khô đượm nắng, lẩu rau rừng thanh mát nấu cùng thịt và tôm khô, những miếng cá ngọt vị sông SêrêPốk…

Rời Buôn Đôn, vùng đất đỏ Bazan huyền thoại với vị thiên nhiên đượm mùi nắng gió đại ngàn, người biết thưởng thức vẻ đẹp hoang dã thực sự của Tây Nguyên chắc chắn sẽ muốn quay trở lại, không chỉ một lần.

https://heritagevietnamairlines.com/noi-dai-ngan-khoang-dat/

Published in: on 09/10/2019 at 10:09 Sáng  Gửi bình luận  

Làng cổ Lỗ Khê

Nhớ ngày đó trẻ măng mới ra trường đi về làng cổ Lỗ Khê ở Đông Anh viết bài cho Pacific Airlines, còn được vào nhà bà con ở đó ăn cơm nữa. Làng Lỗ Khê rất bình yên, cảnh đẹp và trong trí nhớ mình lúc đó có giàn bầu quả lúc lỉu, những ô mạ xanh trong sân, xe đạp cũ, quang gánh treo trái nhà, những mảng gạch đỏ và rêu phong trên những bức tường trong từng con ngõ hẹp. Mình còn nhớ ở đó có sân đình và một hồ nước rất nên thơ, có một cái cây to ngay hồ nước, mình đã ngồi đó hóng mát. Chuyến đó đi cùng cậu bạn thân lớp 2 là Thành.

Published in: on 25/08/2019 at 8:34 Chiều  Gửi bình luận  

Một số bài đăng trên Tạp chí Thư viện trường học

—–

——

——

Lại tỉ mẩn cuối tuần số hóa các bài viết. Dạy con cách tìm bài của mẹ trong các tờ báo và con chụp luôn. Mẹ đỡ bao nhiêu công sức. Tuy con chụp không chuẩn chỉ lắm nhưng vẫn đủ chữ là ngon lành rồi. Giờ dần dần có thể bớt giữ các giấy tờ tích trữ để có đi đâu cũng không lo không mang theo được số tài liệu cá nhân đồ sộ của mình.

Published in: on 25/08/2019 at 4:37 Chiều  Gửi bình luận  

Ngày hôm qua là thế

Hôm nay lục lại kho bài viết đã đăng, thấy bài viết này. Đã chục năm trôi qua mà mỗi khi nhớ lại nỗi phiền muộn mệt mỏi vẫn còn ám ảnh. Những tháng ngày con ốm, mẹ ốm theo con và bản thân thì phải vật lộn với những nỗi niềm không ai thấu. Kỷ niệm đã lùi sâu vào dĩ vãng, vậy mà còn những chứng tích như thế này ở lại để nhắc nhớ cho tôi. “NGÀY HÔM QUA LÀ THẾ!”

Published in: on 25/08/2019 at 1:09 Chiều  Gửi bình luận  

Múa rối nước, hiện đại soi bóng tiền nhân

Có một trò diễn mà sàn diễn là mặt nước còn diễn viên lại xuất thân từ những miếng gỗ rừng. Có một trò diễn mà con người chỉ thầm lặng đứng sau hậu trường trong khi những hình nhân vô tri lại tỏa sáng dưới ánh đèn sân khấu, trò diễn đó chính là múa rối nước, một loại hình nghệ thuật biểu diễn mang đậm hơi thở của nền văn minh lúa nước đồng bằng Bắc bộ Việt Nam.

Hiếm người biết chính xác rối nước ra đời từ bao giờ, bởi nó bắt đầu nảy mầm, len lỏi trong lòng các xóm làng chiêm trũng rồi lớn dần lên giữa những sinh hoạt nhỏ bé đời thường. Tương truyền, múa rối nước được hình thành từ thế kỷ XI – XII, khi Phật giáo đã trở thành một tôn giáo thấm nhuần trong tâm thức người dân Việt. Theo ngày tháng, múa rối nước ngày càng trở nên phổ biến và hoàn thiện thông qua những đúc kết của nhiều thế hệ. Rối nước từ khi nào đã trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu đối với người dân Việt. Từ những sân khấu giản dị của ao quê đình làng ấy, biết bao nghệ nhân rối nước đã ra đời. Họ mải miết biểu diễn, tận tâm truyền nghề, để các thế hệ cứ theo đó tiếp nối mà gìn giữ rối nước cho đến ngày nay.

Thời ấy, múa rối nước thường được biểu diễn trong các buổi hội làng hay các dịp lễ tết, khi bà con đã thu xếp xong việc đồng áng và tạm gác lại bận rộn vườn tược để cùng ra đình góp vui. Trước hội cả tháng, người ta đem rối cũ ra chỉnh chang rồi đẽo gọt thêm rối mới, sau đó cùng quây quần lại tập diễn cho thuần thục để có được buổi diễn trọn vẹn nhất cho bà con thưởng thức. Sau này, rối vào thành phố, rối vào nhà hát, diễn viên vẫn là rối gỗ, sân khấu vẫn là mặt nước, người điều khiển vẫn đứng sau bức mành, nhưng không khí và quy mô của nó đã khác hơn nhiều.

Nghệ thuật múa rối là sự kết hợp độc đáo giữa nghệ thuật tạo hình và kỹ thuật biểu diễn. Để diễn được trò rối nước, người ta phải dựng lên nhà rối (còn gọi là thủy đình) trên mặt ao làng với lối kiến trúc mái chùa cong cùng mành tre, cờ phướn, võng lọng, cổng hàng mã… tạo nên một sân khấu sinh động làm nền cho rối biểu diễn. Thời nay, thủy đình được dựng ngay trong các nhà hát và trong cả các khu du lịch sinh thái hoặc nhà hàng lớn với sân khấu là những chiếc hồ nhân tạo. Khán giả làng đứng ngồi xúm xít quanh ao xem rối còn khán giá phố ngồi ghế ngay hàng thẳng lối xem rối. Khán giả làng xem rối giữa hây hây gió trời còn khán giả phố lại xem rối giữa mát mẻ điều hòa. Tuy có sự khác nhau về không gian biểu diễn, nhưng các nghệ nhân và nghệ sỹ đều cố gắng đem lại cho khán giả những nét đặc trưng dân dã nhất của môn nghệ thuật rối nước Việt Nam.

Rối nước khác rối cạn (rối cạn gồm rối tay, rối que, rối dây) là người nghệ sỹ sử dụng hệ thống sào kết hợp với dây để điều khiển con rối. Hệ thống sào, dây giúp người nghệ sỹ đứng sau bức mành (còn gọi là buồng trò) có thể điều khiển những con rối cử động theo ý muốn. Lối điều khiển đòi hỏi kỹ năng thuần thục, làm sao để các cử động của rối nhịp nhàng và phù hợp với lời thoại, âm nhạc, từ đó lột tả được thần thái nhân vật. Phần thân trên của rối nổi lên mặt nước còn phần chân chìm dưới nước được gắn đế để giữ thăng bằng và lắp bộ điều khiển. Những con rối được đẽo gọt từ gỗ sung (thứ gỗ nhẹ và nổi được trên nước), được tạo hình ngộ nghĩnh với màu sắc rực rỡ tươi vui hoặc dân dã quê mùa qua bàn tay nghệ nhân đã trở thành những diễn viên có đời sống thật phong phú.

Ngoài ra âm thanh và ánh sáng cũng là yếu tố góp phần quan trọng vào sự thành công của một tiết mục rối nước. Nếu con rối chỉ có lời thoại và hành động khô cứng thì câu chuyện kể trên sân khấu sẽ rất đơn điệu. Rối nước cần tiếng đàn, tiếng hát, tiếng trống mõ, tiếng kèn sáo và cả những tiếng pháo phụ trợ để thật tròn vai. Thường các nghệ sỹ sẽ ngồi ở bên lề sân khấu để hỗ trợ âm thanh cho buổi diễn. Âm nhạc và tiếng động lúc này bỗng trở thành thứ dẫn dắt nhịp điệu, tiết tấu và không khí cho vở diễn. Khi các con rối nước cử động nhịp nhàng trên nền của những làn điệu chèo hay các câu hát dân ca, mọi thứ trở nên thật sống động và hơi thở của làng quê đồng bằng Bắc bộ đã lan tỏa khắp không gian. Ở những sân khấu chuyên nghiệp, người ta còn chú trọng vào hệ thống chiếu sáng đa sắc màu và phun khói nhân tạo ở những hoạt cảnh cần tạo hiệu ứng khiến khán giả nhiều phen mãn nhãn.

Giữa nhịp sống tốc độ thời Cách mạng Công nghiệp 4.0, nghệ thuật múa rối vẫn được duy trì và bảo tồn thật là điều đáng mừng. Bên cạnh những sinh hoạt biểu diễn hội hè đã thành thông lệ ở nhiều làng xã, trên khắp cả nước có rất nhiều địa điểm tổ chức biểu diễn múa rối nước thu hút một lượng lớn khán giả, đặc biệt là các khán giả nhỏ tuổi và khán giả người nước ngoài. Lớp trẻ được tiếp cận gần gũi với nghệ thuật biểu diễn dân gian còn người nước ngoài được biết thêm một nét văn hóa đặc sắc của Việt Nam.

Tuy nhiên những người tâm huyết với nghệ thuật múa rối còn kỳ vọng hơn thế. Bởi duy trì được nhưng đã phát triển được hay chưa? Phát triển ở đây không chỉ là nhân rộng địa điểm biểu diễn, tăng số lượng suất diễn, thu hút được khán giả mua vé, mà cao hơn nữa phải là sự tìm tòi, sáng tạo để đào sâu và phát huy những giá trị vốn có của nghệ thuật múa rối nước mà các thế hệ đi trước đã gây dựng. Theo một số nhận định của người am hiểu về rối nước, các vở diễn hiện nay hầu hết vẫn lấy lại những trò diễn quen thuộc của phường Nguyên Xá (Thái Bình) hay phường Nam Chấn (Nam Định) trong khi cả một kho tàng với hàng trăm trò diễn dân gian đang dần mai một vì không người khai thác. Một số nơi dựng vở có nội dung hiện đại thì lối diễn lại không ra được chất dân gian vốn là đặc trưng của rối nước. Thế hệ kế thừa ngày một mỏng đi trong khi nhiều người làm nghề chưa thực sự tận tâm cũng là điều trăn trở của những người yêu rối nước.

Tin rằng rối nước sẽ trường tồn với thời gian bởi nét độc đáo khó lẫn ấy, bởi lối diễn tài tình của những nhân vật gỗ ấy, bởi âm thanh điệu hát ấy… Hãy để rối nước – nghệ thuật truyền thống thấm đẫm tinh thần Việt giúp người Việt ý thức rõ hơn nguồn cội, bản sắc của chính mình và giúp thức tỉnh lòng nhân ái, sự hiền hòa trong mỗi chúng ta.

https://heritagevietnamairlines.com/mua-roi-nuoc-hien-dai-soi-bong-tien-nhan/

Published in: on 29/07/2019 at 10:12 Chiều  Comments (6)  

Chuyến tình nguyện đáng nhớ

Đã lâu rồi không về lại miền Trung. Cảm giác còn đọng lại ngày ấy chỉ là những cơn nắng bỏng rát của thời sinh viên đi thực tế nhiều sôi động. Giờ đây, khi đã là một cô thủ thư cứng cáp, tôi lại được về miền Trung để thực hiện một dự án thanh niên ý nghĩa: xây dựng tủ sách thiếu nhi cho các em học sinh ở một huyện vùng sâu vùng xa của tỉnh Quảng Bình. Chuyến xe khởi hành từ Hà Nội đưa chúng tôi đi trong gió sớm của một buổi sáng cuối xuân tươi tắn mây trời. Nhìn những gương mặt đồng nghiệp xung quanh, thấy ai cũng háo hức niềm vui. Những thùng sách được đóng gói cẩn thận đã xếp gọn gàng trên xe vui vẻ nằm chờ được đến nơi cần chúng.

Xe chạm thành phố. Dừng trước một cửa hàng tổng hợp, những bước chân vội vàng lao xuống tìm thứ gì đó ăn lót dạ. Tôi vẫn ngồi trên xe và ngắm thật kỹ con đường. Hình như vừa có mưa nên đường hơi ướt. Phía bên kia, một vài dáng người đang dịch chuyển trong bóng tối nhưng bước chân thật nhanh nhẹn vì đó chính là lối đi quen thuộc của đời họ. Tôi thử nghĩ, nếu ở đây, tôi sẽ làm gì? Có lẽ tôi sẽ vẫn là một cô thủ thư của một thư viện nào đó vì đây là công việc mà tôi luôn yêu thích. 21 giờ, xe từ từ tiến vào khách sạn. Cả ngày nhừ người trên xe, giờ chỉ muốn nằm lăn ra ôm lấy gối. Nhưng còn phải ăn nữa. Và ăn xong thì chúng tôi đã có sức để quây quần lại bàn kế hoạch ngày mai vào nhà văn hóa xã.

Sớm, bừng tỉnh trước những tia nắng sớm xuyên qua cửa kính. Tôi thảnh thơi ra lan can đứng ngắm trời mây. Mây trắng quá! Từng mảng xôm xốp mát lạnh đang lững lờ trôi. Không gian rộng thênh và gió rất lộng. Nước khua trong nhà tắm xôn xao. Khuôn mặt thanh sạch tỉnh táo nhờ nước mát. Đã có thể xuống ăn sáng và bắt đầu chuyến đi. 7h30 giờ sáng chúng tôi bắt đầu khởi hành. Muốn đi vào nhà văn hóa xã, anh chị em phải đi thuyền qua sông Thạch Hãn. Xuôi dòng nước mát, tiếng tàu máy chạy ồn ã trên sông. Hai bên bờ, những bụi cây xanh lúp xúp chen nhau. Trâu bò thong thả đung đưa đuôi gặm cỏ. Trẻ con tắm trưa, không áo quần, đu cây, nhảy tùm tùm xuống nước mát. Nắng vàng như mật. Thử hình dung xem, trên mảnh đất này, đi đến đâu cũng nhìn thấy những chứng tích chiến tranh. Nên đi đến đâu trên vạt lửa bom này cũng không thể quên 4 câu thơ bên dòng Thạch Hãn: “Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm/ Có tuổi hai mươi thành sóng nước/ Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm”.

Rồi cuối cùng nơi cần đến đã hiện ra trước mắt. Nhà văn hóa xã giản dị vắng lặng được phết sơn màu vàng chanh với hàng chữ xanh nhạt thật dễ chịu. Sau màn gặp gỡ chào hỏi nước non với các cán bộ Xã, chúng tôi hào hứng mỗi người một việc như đã phân công trước. Người bê sách, người lắp giá, người lau dọn, người làm thủ tục giấy tờ sổ sách. Không khí làm việc rất khẩn trương với mục tiêu đặt ra là trước 17 giờ chiều mọi việc hoàn thành. Điều bất ngờ là căn phòng mà nhà văn hóa xã dành đê làm không gian đọc sách lại to rộng thoáng đãng hơn rất nhiều so với tưởng tượng của anh chị em chúng tôi. 120m2 thoải mái để chứa 5 giá sách dài mà thư viện tôi đã chuẩn bị trước. Bàn ghế thì có địa phương chăm lo, nhìn ra sân thấy đã được tập kết sẵn sàng. Sau nghe kể tôi mới biết, địa phương lo không chỉ là ngân sách cấp mà còn do bà con làng xã góp công trong khâu đóng bàn ghế bởi nơi đây có một số gia đình làm nghề mộc lâu đời sẵn sàng gánh vác việc ấy. Chúng tôi vừa làm vừa rộn rã cười đùa và tự lúc nào, bên ngoài thư viện, có rất nhiều người đứng xem vui vẻ. Trong số đó có một tốp học sinh vai đeo khăn quàng đó đứng một góc nhìn vào với những ánh mắt thích thú hào hứng. Hẳn các em đang rất mong thư viện này sớm hoàn thiện để được vào đọc những cuốn sách mới lạ đầy cuốn hút. Thấy vậy, chúng tôi chạy ra gọi các em vào cùng tham gia công việc cho phấn khởi. Được lời như cởi tấm lòng, các em hào hứng lắm, em nào em nấy tích cực chạy qua chạy lại cùng các anh chị thủ thư. Các em nam thì cũng các anh khuân sách từ các thùng sách ra, các em nữ thì cùng xếp sách lên giá với các chị. Có em chẳng ai nhắc mà tự động mải miết lau cửa sổ cho sạch bóng lên. Công việc trôi nhanh không ngờ khi có sự góp sức của những con người nhiệt huyết không ngại việc. Việc lắp đặt hoàn thành sớm hơn dự kiến, khi ánh nắng còn chưa khuất sau lũy tre già.

Ngắm lại thành quả của một ngày, chúng tôi khá hài lòng. Căn phòng thư viện khang trang sạch sẽ, bàn ghế ngay ngắn, giá sách thẳng tắp xếp làm hai hàng. Em Minh ở thư viện tôi, một người đầy tinh tế chả biết đã chuẩn bị từ lúc nào một bình hoa vải màu tím rất xinh xắn, đặt rạng rỡ trên bàn thủ thư. Mọi người ai nấy đều vui mừng náo nức, cùng các em học sinh và bà con, lãnh đạo xã ngồi quây quần trò chuyện. Một vài bạn đồng nghiệp của tôi tranh thủ hướng dẫn các em lấy sách và cất sách đúng nơi đúng chỗ; chỉ cho các em cách đọc sách hiệu quả; cách chọn sách phù hợp trong từng thời điểm để phù hợp với việc học ở trường. Tôi đang miên man ngắm khung cảnh vui vẻ ấy bỗng giật mình khi nghe một tiếng nói rụt rè cất lên phía sau lứng. Quay lại thì thấy một em gái nhở, chừng 12 – 13 tuổi có đôi mắt trong veo. Em nhìn tôi và hỏi nhỏ: “Cô ơi, sau này con cũng muốn làm ở thư viện như các cô, các chú. Để được như vậy con phải làm gì để trở thành một thủ thư hả cô?” Tôi hơi ngạc nhiên khi một cô bé nhỏ tuổi lại hỏi tôi về điều này. Tôi cười và bảo em ấy rằng: “Nếu con muốn trở thành thủ thư giống như các cô chú ở đây, thì trước hết con cần học cho thật giỏi. Sau khi đã học giỏi rồi, con chỉ cần thi vào một ngôi trường đại học có chuyên ngành thư viện rồi phấn đấu là sinh viên xuất sắc để được nhận vào thư viện tốt nhất”. Cô bé chớp chớp mắt xúc động, dường như sự tưởng tượng của cô bé đang hướng về tương lai mà tôi vẽ ra, nên ánh mắt em lấp lánh ngời sáng. Tôi hỏi tiếp: “Mà tại sao con lại thích làm công việc thủ thư?”. Cô bé hào hứng trả lời” “Cô ơi mẹ con cũng từng là một thủ thư đấy ạ! Nhưng… mẹ con đã mất rồi. Con muốn được làm công việc như của mẹ và cũng vì con rất thích đọc sách cô ạ! Nếu được trở thành thủ thư, con sẽ đem lại cho các bạn nhỏ không có sách thật nhiều sách. Ở đây sách thiếu lắm cô ơi! Ngày xưa nhà con ở trên thị trấn nên khi mẹ con làm thủ thư, con hay được vào đọc sách, thích lắm. Về đây ở với bố, không có sách rõ là buồn. Nay xã mình lại có thư viện mới, thích quá cô ơi!”. Tôi cứ im lặng nghe con nói thật dài trong tâm trạng sẻ chia và cảm mến. Một cô bé ham đọc sách với hoài bão công việc thật tốt đẹp khiến tôi thấy thêm yêu công việc mình đang làm, yêu nhiệm vụ của những người thủ thư như là cầu nối cho bạn đọc đến với những chân trời tri thức rộng mở. Tôi chỉ kịp dặn dò cô bé một đôi câu, khích lệ cô bé học tốt để đạt được ước mơ của mình. Trước khi về, hai chúng tôi không quên ghi lại địa chỉ, số điện thoại của nhau để duy trì liên lạc. Cô bé hứa sẽ viết thư cho tôi thường xuyên, còn tôi hứa sẽ hướng dẫn cô bé cách đọc sách và học tập hiệu quả để chúng tôi sớm trở thành đồng nghiệp của nhau.

Chuyến tình nguyện đã đạt hiệu quả hơn mong đợi của tất cả chúng tôi. Trên đường về, ai nấy đều vui vẻ nhắc lại những khoảnh khắc vừa trôi qua trong ngày. Việc làm hôm nay tuy nhỏ bé nhưng đã thắp lên trong mỗi chúng tôi một niềm tin lớn lao vào sự nghiệp thư viện. Chúng tôi lại trở về với thực tại và làm công việc thủ thư giản dị, quen thuộc thường ngày. Ai cũng mong sẽ lại được tham gia nhiều chuyến thiện nguyện ý nghĩa như vậy, để được sống có ích và truyền lửa ham đọc cho các em nhỏ trên mọi miền tổ quốc thông qua những cuốn sách bổ ích mà chúng tôi cần mẫn gom nhặt mỗi ngày để đưa tới những nơi đang cần chúng.

Published in: on 21/07/2019 at 12:28 Chiều  Gửi bình luận  

Bình yên Eo gió

Không hiểu ai đã đặt cho nơi ấy cái tên đầy bí ẩn và cuốn hút là Eo gió? Chỉ nghe kể lại rằng nhiều người đã bắt được thứ âm thanh đầy ám ảnh vào mỗi cuối chiều, khi ánh hoàng hôn nhuộm vàng mặt nước và từng bầy chim yến xao xác tìm về. Người thì lý giải đơn giản đó chỉ là sự hòa âm của những luồng gió nối đuôi nhau thổi vào vịnh vắng. Trong khi một số người vẫn quả quyết rằng đó là lời thì thầm bí mật nhiều gửi gắm của thiên nhiên.

Bãi biển Eo gió thuộc địa phận xã Nhơn Lý, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Bạn chỉ cần đến khu vực cầu Thị Nại, qua ngã ba Nhơn Hội là đã cảm thấy mơ hồ một thứ hơi nước mặn mặn của biển. Và chỉ ít phút sau, khi chạm tới những hàng phi lao tăm tắp năm bình yên trên cát, chính là lúc bạn đã đến được Eo gió cần tìm. Trong dãy núi vòng cung trải dài dọc bờ biển Quy Nhơn, Eo gió là điểm đến xa nhất và đặc biệt nhất. Từ con đường đất mòn cũ, lên đến từng bậc thang chơi với bên những tay vịn tươi màu nổi bật giữa trời xanh mây trắng, bạn sẽ được ngắm quang cảnh hoàn hảo của Eo gió. Từ trên nhìn xuống, bạn sẽ thấy một dải nước biển nhỏ được tạo hình từ hai dãy núi cao ôm gọn lấy. Eo gió không chỉ là “eo hút gió”, nó còn có nghĩa giống như dáng hình người con gái, thon thả kín đáo, tỏa sóng nhè nhẹ. Nếu ai đó muốn thấy một vẻ đẹp được chăm chút cầu kỳ phô trương, nhân tạo màu mè thì sẽ dễ thất vọng. Bởi Eo gió còn hoang sơ lắm và vẻ đẹp của nó toát lên từ chính sự đơn thuần, nguyên thủy mà thôi. Nó đẹp đơn giản bởi nắng trên đầu, nhạc trong gió, rêu trên đá và nước biển rập rờn dưới chân. Vẻ đẹp tinh tế mà người yêu thiên nhiên chỉ có thể cảm nhận sâu sắc trong trạng thái thư giãn và tĩnh tại.

Những rặng núi đá nguyên thủy che chở cho một vùng nước biển phẳng lặng cùng những hang động như hang Dơi, Kỳ Co, Ba Nghé… đã tạo nên một quần thể đặc biệt hiếm có. Trong quần thể ấy, bãi đá Đẻ là một điểm nhấn độc đáo khi gom tụ vô vàn những viên đá lớn nhỏ với hình thù và màu sắc khác nhau được gió và nước bào mòn, đã lên nước thời gian. Bạn có thể tìm một viên đá êm ngồi hóng gió hoặc nằm trên phản đá lớn thanh thản ngắm mây trời. Bạn cũng có thể ung dung quan sát những thảm xanh lún phún mọc trên những phiến đá đầy rêu.

Muốn sống cùng người dân địa phương, bạn hãy ghé thăm làng chài gần đó để thưởng thức những món đặc sản địa phương tươi ngon được chế biến dân dã. Thứ bạn nhận lại không phải là những tiếp đón, phục vụ chuyên nghiệp mà là sự hồn hậu mộc mạc của người dân biển. Muốn trải nghiệm hơn, bạn có thể thuê ca nô xé nước rồi thăm thú đảo Kỳ Co sau khi tắm biển thỏa thích và trầm mình trong suối nước ngọt tự nhiên trong mát. Khi tinh thần thảnh thơi, bạn sẽ qua lễ chùa, ngắm tượng Phật Bà Quan trong tâm thể hướng từ bi ra biển để cầu bình an

Bạn nên đến đây vào quãng đầu hè đến giữa thu, khi mùa bão đi vắng và bình yên ngự trị rất dài ngày nơi Eo gió. Mùa hè nắng lớn nhưng Eo gió rất mát vì luôn có núi cao che nắng. Đầu thu nắng nhẹ, gió hiu hiu thổi và hơi nước trở nên dịu hơn. Điểm nhấn nơi đây không chỉ là hõm yên ngựa với eo biển thu gió vào lòng, không chỉ là bãi đá Đẻ phong phú hình dạng và màu sắc, mà đáng nhớ nữa chính là màu nước biển có màu xanh ngọc trong veo. Ở Eo gió này, bạn sẽ chiêm nghiệm được rõ hơn sự kỳ vĩ của thiên nhiên, sự bền bỉ của thời gian và sự vô giá của không khí sạch. Đến Eo gió, để được đắm mình mát rượi trong màu nước xanh thuần khiết, để được tận hưởng thức gió trời không pha tạp bụi bặm phố phường; để được ngưng đọng và thanh lọc; trên hết là nhận ra giá trị đích thực của thiên nhiên và đời sống.

Ảnh của em Nguyễn Bá Ngọc.

Published in: on 11/04/2019 at 11:12 Sáng  Gửi bình luận  

Tháng ba

Tháng ba nắng mưa nóng lạnh thất thường. Mình lại có kiểu thời trang khăn quàng nhẹ mà mặc áo, váy ngắn tay. Vì cái họng hơi yếu nên có mốt thời trang như thế đấy.

Hôm nay nắng lên, tuy hơi oi nhưng thật thích. Trưa chị Thảo rủ ra ngoài ăn, bún cá. Thêm cả chị Lệ. Ba chị em ăn xong sang quán cafe ngồi uống ba quả dừa ngọt mát. Để chiều về làm việc buồn ngủ quá, phải dùng một cốc trà chống mắt lên.

Những ngày nắng đang nhiều dần…

Published in: on 21/03/2019 at 6:22 Chiều  Comments (2)  

Bố và em trai trên báo

Bài này viết trên blog 360 từ hồi hai nghìn linh mấy. Chị Bình minh mưa lấy đăng Tạp chí Gia đình trẻ nơi chị làm việc. Viết về Bi, em trai mình, với sự băn khoăn về nơi chơi và thứ chơi.

Bài này cũng trên Gia đình trẻ, cũng xuất phát từ blog mà ra chứ không chủ viết đăng báo. Bài kể sự thật 100% những tin nhắn ngộ nghĩnh của bố gửi cho mình.

Cứ viết thật thà nhẹ nhàng đi về những hàng ngày bình thường đang trôi. Nhỏ nhặt vậy thôi, nhưng nếu một ngày sau nhìn lại, cả một vùng trời ký ức sẽ lấp lánh hiện về trong mắt. Vì những chi tiết tháng ngày đã qua ta đâu thể nhớ nổi hết. Cần ghi chép, cần chụp ảnh để ta giữ lại và có thể gỡ ra những kỷ niệm để mà gặm nhấm lúc ta muốn, ta cần.

Published in: on 26/01/2019 at 2:50 Chiều  Comments (4)  

Lối về

Thèm nắng ấm thèm rơm thơm

Thèm vấn vít khói vương mái rạ

Thèm cuối năm vui vầy thong thả

Nép vào lòng một hơi ấm đơn sơ.

Published in: on 28/12/2018 at 6:08 Chiều  Gửi bình luận  

Níu gió mùa thu

Với tôi, mùa thu là một mùa đặc biệt. Không chỉ bởi đó là mùa tôi ra đời mà còn bởi những đặc trưng của mùa. Tôi gọi đó là mùa trong cảm giác. Vì thế tôi viết khá nhiều bài, nhiều đoạn về thu, trong đó nhắc nhiều đến mây thu, trăng thu, gió thu… Và khi tôi đặt tựa đề cho bài viết đã đăng từ xa lơ này, tôi không phải nghĩ luôn và khá ưng chữ “níu”. Níu nó là vương vấn, là tiếc nuối muốn giữ lại, nhưng là một sự muốn nhẹ nhàng, ẩn dịu. Tuy không quyết liệt nhưng đủ để ai đó hoặc thứ gì đó được níu biết rằng mình đang được cần và được nâng niu.

Published in: on 01/12/2018 at 8:55 Sáng  Comments (2)  

Gỗ

Tôi thích viết về những chi tiết nhỏ, đào sâu chúng rồi so sánh, phân tích và tìm ra được những thứ lấp lánh phía sau. Gỗ là một trường hợp như vậy. Tôi vô cùng thích gỗ, thích vượt trội, bên cạnh thích cả tre, trúc, mây. Tôi viết bài gỗ này khá ngắn và chắc cũng chỉ nên ngắn thế thôi. Ảnh thì chụp một ở chùa Đình Quán, một ở quán cà phê tầng 2 phố Đinh Tiên Hoàng và một ở đền Ngọc Sơn. Hai bức sau đi cùng anh Ninh. Bài chắc đăng vào quãng 2007-2008. Hôm tôi chụp lại các bài báo thì không chụp năm tháng, giờ cũng bỏ hết chúng đi rồi nên không xem lại được năm tháng đăng bài nữa.

Published in: on 01/12/2018 at 7:13 Sáng  Gửi bình luận  

Mắt phố

Đây chính là bài mà gần đây tôi có đăng lại trên blog:

https://winlinh110.wordpress.com/2018/11/17/mat-pho/

Tôi ví cửa sổ là mắt phố và viết về nó bằng những cảm nhận trẻ trung ở năm 2004. Không ngờ đã 14 năm trôi qua. Giờ viết lại thì chắc sẽ sâu hơn. Nhưng ngây thơ nhiệt huyết thì có lẽ chẳng được như xưa nữa rồi.

Published in: on 30/11/2018 at 8:25 Chiều  Gửi bình luận  

Không gian cho nhà hẹp

Hồi này chừng 2003, là giai đoạn cộng tác miệt mài với báo Xây dựng. Và đây là tạp chí Xây dựng và Đời sống in màu bên cạnh báo Xây dựng in đen trắng mà tôi hay đăng bài hơn. Tay máy còn non, lại dùng máy cơ để chụp. Hiểu biết còn dại, lại dám viết về kiến trúc mới vui chứ :). Mới ra trường thôi mà. Căn nhà này tôi còn nhớ nằm ở một con ngõ trong khu Vân Hồ ngay gần Bộ Xây dựng. Không biết giờ có bị phá đi hay cải tạo gì không?

Published in: on 30/11/2018 at 6:04 Chiều  Gửi bình luận  

Tản mạn cà phê

Bài viết này tôi áng chừng viết vào 2008 hoặc 2009. Còn nhớ lúc đó tôi đã rủ rê bạn bè thư viện đi cà phê để thị sát viết bài. Chúng tôi còn cùng nhau chụp nhiều ảnh nhưng tôi đều để trong laptop cũ chưa thể lôi ra được. Nhớ nhất là lúc vào cà phê “Chim xanh” ở Khúc Hạo. Không gian xanh mát, nói cười vui vẻ lắm. Những kỷ niệm trôi dài, bạn bè cùng đi cà phê năm ấy người còn người mất, bạn còn gần bạn đã thành rất xa. Chỉ những ký ức mờ tỏ cùng bài báo này là còn lại mà thôi.

Published in: on 29/11/2018 at 10:07 Chiều  Comments (10)  

Đã nghe êm ả gió qua thềm (*)

Photobucket
(Chuồn chuồn đậu trên cây trứng cá trên đường Quang Trung)

——————————–

Nhân vật Reiko trong “Rừng Nauy” viết rằng: “Tất cả chúng ta đều là những con người bất toàn sống trong một thế giới bất toàn. Chúng ta không sống với sự chính xác cơ khí của một chương mục ngân hàng hoặc bằng cách đo đắn mọi đường nét và góc cạnh của chúng ta với thước dây và máy ngắm”. Vì con người là một thực thể sống động, có khả năng cảm nhận thế giới theo nhiều cách khác nhau, nên cuộc sống như thước phim được nhìn qua nhiều góc máy dưới sự soi rọi của những luồng ánh sáng phong phú, trong đó có luồng ánh sáng tinh tế của mùa thu.
***

Thu đã chớm trên những con đường, khi hôm nay, trên cánh tay tôi, thu chạm vào một dòng mát rượi. Nắng vàng dịu dàng. Và gió như sợi khói bé, chỉ là những vệt vô hình, nhưng đủ làm cho một vùng cảm giác trỗi dậy, bung nở. Bỗng thấy nhớ mùa, dù mùa đang ở đây, hiện hữu đủ đầy trong cảm giác. Tôi thường không màng đến ngày tháng in trên lịch hay những thông tin chính xác trong chương trình dự báo thời tiết, mà dựa vào những biểu hiện thực tế của thiên nhiên để nhận biết dấu hiệu của thu. Thấy được những biến chuyển từ các chi tiết đó, tôi đã có cả một mùa thu ngập đầy ý nghĩ, mặc dù mùa thu ấy, chưa bao giờ hết mong manh.

Mong manh bởi thu luôn khó nắm bắt, không chỉ bởi quãng giao mùa giữa hạ và thu, giữa thu và đông chóng vánh, mà còn bởi thu là mùa của cảm giác, của những rung động nhẹ nhàng. Thu mơ hồ, thảng thốt, mới thấy đó mà ngoảnh đi ngoảnh lại, đã tan biến mất. Những hạt bụi bay cuộn tròn giữa làn nắng nhẹ, như những mảnh thiên thạch phiêu du giữa vũ trụ bao la. Nắng thu lan tràn trên mái phố, nhấn nhá mảnh tường rêu, nghịch đùa mái tóc cô trò nhỏ. Hát “Đoản khúc thu Hà Nội” của Trịnh Công Sơn, thấy cách nhạc sĩ tả thứ nắng này thật tinh tế: “Chợt nắng lên xanh chợt nắng thưa”. “Chợt”, một điều bất ngờ, không thể sắp xếp, không được biết trước, khiến người đón nhận trong trạng thái bị động. Thu có đặc trưng như thế, đỏng đảnh, hờn dỗi, trẻ con trong từng cơn nắng, cơn gió, đến và đi đều không báo trước. “Nắng thưa” là cái nắng trong veo, có quãng soi từng vệt mỏng tang xuống thềm, có quãng lọc từng chấm bi tròn li ti đậu hững hờ trên lá, có quãng lại im ắng đến mức có nắng mà người đi giữa nắng cứ cảm thấy như không. “Nắng xanh” là cái nắng mát dịu, tươi mới, mang theo những tín hiệu vui của mùa. Thứ “nắng xanh”, “nắng thưa” mà người nhạc sĩ tài hoa nhắc đến, là một trong những vẻ đẹp vĩnh cửu, tinh tế của mùa thu, không mùa nào có được.

Cốm nhờ thu xanh hơn, thu nhờ cốm mà thơm tho hơn. Lá sen ủ cốm cũng được lây hương cốm, cốm lại nép vào lá hít hà hơi sen thoảng nhẹ. Cúc vàng rượi trong hơi gió se se. Màu của hoa chỉ thực sự đậm đà khi nở trong tiết thu, như người con gái được ngỏ lời yêu vào đúng tuổi dậy thì thổn thức. Thu là biểu tượng của sự hài hòa, khiến mọi thứ trở nên dịu dàng, nương nhau mà sống. Người đi trong thu cũng lây sự dịu dàng đó, cư xử với nhau muôn phần ý nhị. Xuân Diệu ví: “Mùa thu là mùa yêu nhau, yêu nhau bằng linh hồn, là mùa của những tâm hồn yêu mến nhau. Người ta ngoan hơn, dịu dàng hơn để mười hay hai mươi ngón tay đan với nhau và lắng nghe trời xanh ôm lấy lứa đôi như một tấm áo che sương. Đó là những giờ thân mật dạo qua hàng cây, bước như ngờ ngợ, hồn như giao hòa”. Onga Becgon lại viết về chiếc bảng treo trên cây trong những ngày thu, thể hiện sự nâng niu đối với mùa thu, mà từng chiếc lá như từng kỷ niệm quý giá, nhà thơ sợ rơi mất, không thể níu lại: “Những tấm biển treo dọc trên đại lộ/ Nhắc ai đi ngang, dù đầy đủ lứa đôi/ Nhắc cả những ai cô độc trong đời: “Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng!”.

Với thu, mây có một vị trí vô cùng đặc biệt. Ngày trời trong, những riềm mây xốp vẽ lên nền xanh bức tranh tinh khôi, thanh bình của bến sông mờ sương, mái rạ nồng thơm khói sớm hay tiếng khua nước rộn ràng của một đôi chân trần chèo thuyền trên sóng lặng. Ngày giông, mây cuộn lại, thu mình thành một khối dài, rồi lại tỏa ra như đại bàng vươn cánh, che sẫm cả một vùng, lầm lì như trẻ con không được quà, trút mưa rồm rộp xuống. Đêm, mây lặng lẽ làm nền cho trăng tỏa sáng, mây chìm vào bóng tối, cho trăng lên ngôi thả quầng nhè nhẹ.

Đúng là thu đã chín quá! Chín trong gương trăng vành vạnh hiu hiu gió mát. Chín trong mặt hồ xao động lay lay ánh sáng của sương đậu trên lá cỏ bình minh. Chín trên hàng sấu Phan Đình Phùng già thẫm. Những lá xà cừ đậu xuống vỉa hè, úp lưng cong để lộ xống lá trắng và mảnh, như đường gân xanh trên tay người phụ nữ đang thiếp ngủ trong cơn mê mệt sau kỳ sinh nở. Cảm giác có chút bùi ngùi khi thấy những cuống lá rời cành thong thả, chấp nhận một chuyến ra đi không thể cưỡng lại. Nhưng chỉ ngậm ngùi thế thôi, chỉ là nỗi buồn man mác, lướt nhẹ trong ý nghĩ. Vì đó là quy luật của mùa, vì sự ra đi là để cho những mầm xanh bật chồi, sống đời tươi mới. Lá rụng xuống dệt thành sông thu trong phố, bầy chim nào ngơ ngác ở trên cao, khiến người đi chưa hết mùa thu đã nhớ đến nhức lòng những kỷ niệm vừa vuột qua.

Hơi giá đã âm ẩm tràn về. Đêm nằm phải kéo chăn mỏng lên tận cằm và co người lại trong tư thế bào thai. Một ngày thức giấc, thấy lành lạnh đôi vai. Trời mưa lớn. Chớp nhì nhằng. Gió táp mạnh vào những thân cây con mới nhú trong vườn. Mưa rơi lộp bộp trên mái, nghe như tiếng đậu rán già mỡ. Kể cả mưa, trong mùa thu, cũng có sự dịu dàng của nó.
____________
(*) Lời thơ trong bài thơ “Một chút hương thời gian” – Đỗ Trung Quân.

Published in: on 09/08/2011 at 8:53 Chiều  Gửi bình luận