Winlinh

Có ai không thích nghe guitar, một thứ âm thanh thật cuốn hút? Guitar đem lại cảm giác êm đềm cho người nghe. Sự thanh bình rất sâu, rất lạ. Trong một quán nhỏ vắng người, trên một căn gác nhìn ra khu phố cũ, tiếng guitar vang lên khiến không gian trở nên sống động rồi chìm dần trong những giọt nhạc vừa mạnh mẽ vừa phiêu linh. Dẫu có nghe một người chơi guitar tay mơ, cung bậc không được nhuần nhuyễn, âm thanh không thật điêu luyện, nhưng cảm xúc ta không vì thế mà vơi đi, bởi điều người chơi gửi gắm đã vượt qua cả sự thể hiện của dây đàn…

Tiếng guitar vang lên trong chiếc đài cũ ngày nào còn vọng lại đâu đây. Những ngày mùa thu mát rượi, không gian thanh vắng, tiếng guitar lan xuống con đường lác đác bóng người qua. Thi thoảng có ai đó ngước lên lan can  tìm những giọt âm thanh rơi lay động xuống tóc mình. Khi tiếng guitar mộc vang lên, mọi âm thanh muốn ngừng lại, mọi xô bồ muốn lủi trốn. Guitar giống người phụ nữ có cá tính và cũng đầy nữ tính. Nếu cá tính thể hiện ở từng đường lướt mạnh nhanh, sôi nổi, bật nhấn rõ ràng, xoáy ngọt vào cảm xúc… thì nữ tính lại thể hiện ở những đường viền êm như ru, lả lướt vô tận dưới ngón tay đang miên man trôi theo vùng ký ức.

Guitar khiến người nghe không cần phải cố gắng để tìm kiếm gì trong một chuỗi âm thanh ấy. Tự nó lọt vào và chạy khắp tâm trí, thân thể ta. Từng ngón gảy đàn tròn vo như hạt nhãn lăn lộp cộp trên sân nhà, nẩy và lăn đầy kiêu hãnh. Guitar như một mùi hương nhẹ, vừa giản dị lại vừa sâu kín, gợi lên chút mơ màng thanh thoát. Là một giấc mơ nhẹ nhõm. Là một bờ bãi trôi xa…

Để âm thanh của guitar ngập đầy trong trí não, nhắm mắt lại, chỉ thấy một vùng ánh sáng dịu nhẹ êm đềm, như sự giác ngộ của một người đã qua nhiều trải nghiệm. Guitar không màu mè, cứ ở yên và làm những gì là chất riêng của nó. Rồi điềm đạm nhìn ra bốn bề thấy tất cả đang hướng về mình với cái nhìn bình yên thuần hậu. Guitar là bước ngựa phi trên thảm cỏ, là tiếng thác đổ giữa cánh rừng khuya. Đôi khi những sợi đàn líu ríu như bầy chim trò chuyện. Dáng hình của chiếc đàn cũng gợi nhắc dáng hình người thiếu nữ với những đường cong nổi bật trên thân thể.

Xem tranh của Michelangelo rồi đắm chìm vào tiếng guitar phóng khoáng cùng bước nhảy vui nhộn của những cô hầu gái và những anh nông phu thì ta không thể dứt ra khỏi không gian đó được. Cái hoang dã bình dân trong flamenco đã đưa guitar thoát ra mọi khuôn khổ mà trước đó hay bị áp đặt vào cái nền cổ điển quen thuộc. Các tần số dao động của mỗi dây đàn thật kỳ diệu, các cung bậc phong phú không tả xiết. Ta yêu acoustic guitar với mảnh gỗ tăng âm hoang sơ, cây guitar thùng như một bằng chứng về sự trong trẻo của cuộc đời. Gảy đàn đi, và anh sẽ sống!

Ngày xưa, cái hồi còn thịnh hành bài hát có câu “Bẻ một nhành cây, nhành cây trứng cá”, tôi hay ước một ngày nào đó được ngồi dưới tán trứng cá mát rượi. Cây trứng cá lúc đó quả là thần tiên trong tưởng tượng của tôi. Có lẽ vì bài hát đã biến nó thành một biểu tượng tình yêu đầy thơ mộng. Lần đầu tiên tôi thấy cây trứng cá ở đời thực là tại cơ quan, khi tôi mới chân ướt chân ráo đến nhận việc. Căn phòng tôi làm việc có cửa sổ mở ra cây trứng cá sum suê ê hề quả. Còn nhớ, những ngày ấy tôi cùng các anh chị em đồng nghiệp thường xuyên hái quả trứng cá nhấm nháp vui vui. Quả trứng cá có hạt li ti ăn lạo xạo, vị thơm thơm. Mỗi lúc thư giãn công việc, chúng tôi lại nhoài người ra cửa sổ vin cành hái những quả trứng cá đỏ hồng chín mọng, thi thoảng chỉ cho nhau xem những chú chim xinh đang đậu lấp ló sau tán lá.

Sau đó cây trứng cá bị người ta chặt đi, để làm vỉa hè. Chúng tôi nhìn những bông hoa trứng cá trắng li ti rơi vương vãi mà tiếc. Giờ đây chỉ còn lại cây bằng lăng đứng đó với từng chùm hoa tím rợp trời. Từ khi không còn cây trứng cá, chẳng còn ai thiết nhoài ra cửa sổ nữa. Hình như ông trời muốn bù đắp cho tôi, khu nhà tôi mới chuyển về lại có đầy cây trứng cá. Cây trứng cá trước cửa nhà chị Loan hàng nước thì to cao lắm rồi, còn cây trước cửa nhà tôi thì bé xíu xiu. Nhưng chỉ một năm nhìn lại, bóng mát của loài cây trong bài hát ngày ấy đã lan đầy sân. Trong ý nghĩ tôi, cây trứng cá không còn xa vời nữa, nó giản dị mọc khắp nơi, gieo mình vào bất cứ đâu, kể cả trên mảnh tường rêu chỉ dính vài ba dúm đất. Sáng sáng tôi hay đi bộ qua con ngõ nhỏ rắc đầy lá trứng cá, quả trứng cá rụng bị chân người giẫm lên bẹp gí. Những tia nước ngòn ngọt tan vào đất cho thơm thêm lối về. Giá nó cứ ở trên cành và đỏ lựng mãi thì tốt biết bao. Ngày ngày tôi quét sân, vun những lá trứng cá lại thành một chụm lớn. Lá trứng cá rụng nhiều, hôm nào không kịp quét là thềm nhà lại chất đầy lá khô. Anh bảo với mấy bác hàng xóm, có khi ngõ mình làm cái biển, ghi là “Ngõ trứng cá”.

Tôi về ngoại ô vào một ngày đầu thu. Căn nhà nhỏ nằm khuất sau lùm cây xanh mát đón tôi bằng sự lặng lẽ thân thuộc. Cửa vẫn mở mà mẹ đi đâu. Chú mèo con thấy tôi cũng chỉ quấn nhẹ đuôi lên lười biếng rồi lại tiếp tục nhắm mắt lim dim ngủ dưới giàn thiên lý trổ đầy bông. Mùa này hoa súng đang nở rộ, ao nhà ngập tràn sắc hồng dịu ngọt. Tôi vào thay bộ áo bà ba rồi tung tăng ra bờ giếng với gàu múc nước giội vào chân một dòng mát lạnh.

Không gian thanh vắng quá, chỉ có tiếng lá cây lao xao trên những ngọn cao. Tôi hình dung ra dáng mẹ đang đưa những đường chổi mềm trên vỉa hè rồi ra sân giặt giũ và phơi phóng. Tôi nhớ tôi những ngày thơ bé lũn cũn trong vườn nhặt đủ thứ lá rụng chơi đồ hàng cùng mấy trẻ con hàng xóm. Nhưng trong ngôi nhà nhỏ này, thân thuộc và nhiều kỷ niệm nhất với tôi chính là căn gác xép.

Gác xép rộng chừng mười bốn mét vuông, có khuôn cửa sổ nhìn ra khu vườn um tùm cây lá. Kề cửa sổ là chiếc bàn  nhỏ và một chiếc đài con. Suốt dọc tường bên phải là giá sách của bà ngoại chứa hàng trăm cuốn mà bà đã dành cả đời mình để gom nhặt. Tôi hay trốn trên gác xép lúc nghe đài, lúc lại đọc sách hoặc ngồi bên cửa sổ ngắm nắng nhảy nhót trên những luống hoa rực rỡ sắc màu. Thế giới riêng tư với tiếng gió vườn xào xạc thanh bình ấy đã theo tôi đi hết mười hai lớp học, tôi phải lớn thôi dù muốn mình cứ trẻ thơ để được ở hoài trong căn gác xép. Ai đó nói thời gian là kẻ thù của con người, nhưng tôi nghĩ thời gian là bạn tốt đó chứ. Nó giúp ta trưởng thành và giúp xóa mờ dần những vết thương để ta có thể sống được bình thường.

Thời gian không làm hại ta bao giờ, chỉ có ta là tự đối xử với mình tốt hay xấu. Việc của thời gian là vận hành theo quy luật, nó công bằng và khách quan. Việc của ta nên làm là sống thuận tự nhiên vậy thôi. Và thuận tự nhiên, đã đến ngày tôi trở thành cô sinh viên của trường Đại học Văn hóa, phải xa nhà lên Hà Nội học. Tháng năm trôi mải miết, căn gác xép vẫn nằm nghe nắng mưa và ngóng bước chân tôi về thăm. Ra trường, tôi được nhận vào làm ở bảo tàng thành phố, cách nhà gần bốn mươi cây số, khoảng cách không quá xa nhưng cũng chẳng đủ gần để tôi có thể đi về hằng ngày. Cứ cuối tuần tôi lại trở về nhà thăm cha mẹ và thăm khu vườn với căn gác xép luôn đem lại cho tôi cảm giác dễ chịu. Đó là nơi giúp tôi lắng dịu tâm hồn những khi buồn và kiên nhẫn lắng nghe tôi thì thầm những mộng mơ giấu kín chẳng thể nói cùng ai.

Ngoài vườn có tiếng quả chín rơi lộp bộp, tôi kéo ri-đô sang một bên để có thể ngắm toàn bộ khu vườn đang tỏa ra mùi hương ngọt dịu. Sau năm ngày làm việc chăm chỉ, tôi lại trở về khu vườn và căn gác xép để tận hưởng trọn vẹn hai ngày cuối tuần bình yên.

Trong cuốn sách “Thế giới quả là rộng lớn và có rất nhiều việc phải làm”, tác giả Kim Woo Choong nói đại ý rằng: Ước mơ như bánh lái của con tàu, người sống không có ước mơ giống như con tàu không có bánh lái. Khi nghĩ về ước mơ là ta đang muốn được lắng nghe mong mỏi của chính mình. Đồng thời muốn chạm nhẹ vào tâm trí, để nó bừng thức, nảy nở những điều còn đang ấp ủ. Khi ý nghĩ đã rõ ràng, đó là lúc ta được thôi thúc để hành động. Thật vậy, ước mơ sẽ mãi chỉ là ước mơ nếu như ta không làm gì để hiện thực hóa chúng. Từ mơ ước đến thực tế tuy là cả một quá trình, nhưng nếu ta đã quyết tâm và có kế hoạch cho chúng, thì phần nào ta cũng sẽ đạt được  thành quả đáng ghi nhận.

Uớc mơ sức khỏe thì cần có chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh, biết chăm chút nội tâm, tu dưỡng chính mình thì mới có thể lực tốt và tinh thần minh mẫn. Mong có cuộc sống đủ đầy, công việc thuận lợi thì cứ chăm chỉ làm việc, trau dồi nâng cao trình độ, đồng thời học cách quản lý tài chính cá nhân cho hợp lý.

Ước mơ gia đình hạnh phúc thì chính ta phải là nhân tố đầu tiên góp phần tạo nên hạnh phúc đó, như dành thời gian chăm sóc, lắng nghe thấu hiểu để các thành viên thấy được gắn kết, yêu thương.

Cũng có những ước mơ rộng lớn mà không thể chỉ mình ta thực thi được, như ước mơ thế giới hòa bình, chấm dứt khủng hoảng và không còn dịch bệnh. Không thể làm điều to tát nhưng ta cũng đang góp phần làm cho mơ ước đó  thành hiện thực bắt đầu từ ứng xử có ý thức của bản thân.

Uớc mơ là điểm tựa, là niềm tin, là hy vọng để chúng ta có động lực bước tiếp trên đường đời còn nhiều gian nan. Dám ước mơ và kiên trì hành động để hiện thực hóa ước mơ, đó là điều ý nghĩa mà mỗi người đều có thể làm được.

Ngày trước, khi chưa béo ú thì cô đi thể dục chỉ để thư thái. Còn bây giờ mục đích đi bộ của cô còn để giảm mỡ. Nhưng nghe chừng đi bộ kiểu này không ổn, thong thả như người đi dạo thì ăn thua gì đối với 55 ki-lô-gam đang cười cợt trênmặt bàn cân. Sáng sáng cô đi bộ ngắm nhà cửa, cây cối và lượn quanh cái chợ tự phát mọc ven hồ xem đủ thứ thượng vàng hạ cám bày bán. Có lẽ với những ai quen đi thể dục ở đây thì việc đầu tiên trước khi ra khỏi nhà không phải là xỏ giày, mà là bỏ ít tiền lẻ vào túi phòng khi cần mua thứ gì giá rẻ bất ngờ, hoặc tranh thủ mua mớ rau con cá tươi ngon. Bài học đầu tiên chính là học cách tận dụng thời gian, tiết kiệm tiền bạc mọi lúc mọi nơi.

Bán mua í ới khiến hồ nhộn nhịp và cũng ồn ào. Người bán hàng thì cố gắng bán cho nhanh để còn kịp vào phiên chợ trưa ở địa điểm khác. Nhiều đôi mắt quầng thâm sâu hõm, nhiều đôi tay sưng phù vì làm nhiều cá, đụng nhiều nước. Nhiều đôi vai võng xuống vì những gánh hàng trĩu nặng. Cô nhận ra rằng, cuộc đời không phải là cuộc chơi, mưu sinh chẳng dễ dàng gì, nên càng phải nghiêm túc trong học tập và lao động nếu muốn sống tốt.

Cô rất ấn tượng với một đôi vợ chồng ông bà lão ngày nào cũng cùng nhau đi bộ. Ông cầm áo mưa (phòng xa) còn bà cầm nón. Bà đi trước, ông theo sau. Thỉnh thoảng ông lại xách thêm một hai túi thức ăn hay quà bánh bà vừa mua ở hồ. Nhìn ông bà thật hạnh phúc, gắn bó với mối tình già bình yên. Cô học được bài học về sự sẻ chia, nhường nhịn và vun đắp trong quan hệ với người thương của mình.

Cô cũng thích ngắm những ngôi nhà đẹp trên đường đi bộ, xem cách thiết kế, cách phối màu sắc của họ và rút ra nhiều kinh nghiệm cho mình. Cô lại học được bài học biết yêu cái đẹp và biết ra đặt mục tiêu sống lành mạnh để phấn đấu, nỗ lực đạt được nó.

Đi bộ cũng là dịp cô được nghe tiếng nhạc du dương phát ra từ chiếc loa trong bán đảo Hoàng Cầu. Nơi ấy các ông các bà với giày da bóng lộn, cà vạt sặc sỡ và váy áo điệu đà đang cùng nhau nhún nhảy và cười vui.

Giọng Kim Anh vang vang trầm khàn: “Tiếc thương cũng vậy thôi. Thà rằng quên đi người ơi!”, bước chân mọi người theo đó xoay chầm chậm mơ màng. Bỗng nhạc đột ngột chuyển sang Evis Phương: “Em ơi anh rất nghèo, tiền tiêu anh không có nhiều mà tình yêu thì anh không bao giờ thiếu”, bước chân các ông các bà lại thêm phần mạnh mẽ nhịp nhàng và hứng khởi. “Cho anh xin số nhà rồi cho anh xin số đường và xin cho anh biết tên em luôn”… Thật sảng khoái biết bao khi các cụ sáng ra đã được dìu nhau nhảy trong tiếng nhạc vui. Tuổi già cần lắm những trẻ trung, hồn nhiên và tụ họp để được sống vui khỏe và ý nghĩa. Cô học được thái độ sống lạc quan và tich cực dẫu tuổi tác có là bao nhiêu đi chăng nữa.

Đi bộ khỏe, thư thái lại còn được nhìn ngắm quang cảnh, vạn vật rồi từ đó rút ra bao bài học, tội gì không đi nhỉ!

Tôi hay ví con người là những mũi tên. Những mũi tên có suy nghĩ và tự vạch ra cho mình đích đến. Có mũi tên đã sẵn đích đến nên cứ thế chuyên tâm và thênh thang lao đi trong nhẹ nhàng. Có mũi tên bị gió đẩy mưa vùi mà lao vô tội vạ. Và có mũi tên đã cắm phập vào đường tròn đồng tâm rồi mà chẳng cảm nhận được niềm vui chiến thắng.

Nghĩa đen, đơn giản là những chuyến đi mỗi ngày từ điểm này tới điểm kia. Cũng may, nhờ giao thông ùn tắc mà những mũi tên không thể lao vun vút được. Tôi từng đùa, ai không vững lái xe máy cũng đừng sợ, không thể ngã nổi trong phố phường này đâu. Nghiêng bên trái có xe bên trái đỡ. Nghiêng bên phải có xe bên phải gánh. Chạm phải tay ga cũng đừng nên hoảng hốt bởi đã có đuôi xe phía trước cản đường hộ… Là nói vui thế!

Những mũi tên, trên hành trình đời sống cứ cắm cúi lao đi, bỏ lại ven đường những cỏ hoa non tươi rực rỡ, chẳng kịp nhìn ngắm những vẻ đẹp nhỏ bé quanh mình. Những mũi tên, vội vã mưu sinh, vội vã hẹn hò, vội vã khóc cười, không đủ thời gian mà nhìn lại, lắng đọng và ngẫm suy. Những mũi tên biến con đường xanh thành đường bay chỉ có tiếng gió hun hút giữa vạn vật nhòe mờ. Những mũi tên bay mải miết, bay hùng hục, bay tận lực. Rồi khi đến đích, chẳng hiểu mình cố lao nhanh thế để làm gì khi giờ đây chỉ còn kiệt sức và tột cùng hoang vu trống vắng.

Những mũi tên đơn độc đã bỏ lại bao sẻ chia, tình thân, dâng hiến và tận hưởng. Mũi tên lao chóng vánh rồi khi còn lại đơn độc mới ngơ ngác tự hỏi mình đã sống thế nào. Có từng ngồi yên nơi triền sông vắng, có từng rảo bước trên con phố dài, có từng ngắm nhìn một vệt nắng mai, có từng lặng nghe tiếng chim chiu chít, có từng sớt chia với một ánh nhìn… Vì mũi tên chưa bao giờ chịu dừng lại để cảm nhận, nên nó chẳng thể biết thế nào là thực sự sống. Cứ kiên định trên đường bay nhưng vẫn chú tâm quan sát và nhìn ngắm, thì ta sẽ thấy thú vị hơn nhiều. Vì ý nghĩa cuộc đời không chỉ ở đích đến, nó là cả chặng hành trình.

Minh xoay xoay con xúc xắc. Từng sắc màu chen nhau cười nói trong tay cô. Xoay mãi xoay mãi, những mảng màu cũng không thể tìm lại bên nhau để thành một tổng thể hòa quyện. Trong buổi chiều vắng lặng, viên xúc xắc nằm đó cùng những ngón tay, bất lực. Nắng ngoài hiên đổ xiên xuống thềm. Nắng mùa xuân êm dịu chiếu những đóa cẩm chướng sáng rỡ lên. Minh bỏ viên xúc xắc xuống, xoa đôi bàn tay vào nhau để xua đi ram ráp bụi còn dấp dính. Đôi tay hồng nay đã có chút xanh xao bởi những đường gân nổi dưới làn da trong vắt. Minh vơ một cuốn sách để đọc, nhưng trong thời khắc này, cuốn sách không làm Minh thấy dễ chịu hơn. Câu thơ của Thanh Tâm Tuyền bỗng vang lên trong đầu: “Cuộc sống phải thừa như không khí. Cuộc sống phải thừa như sớm mai”.

Minh đã có tất cả những ấm êm đủ đầy và trở nên mong manh quá bởi những bao bọc hào phóng của anh và gia đình. Đến nỗi tim cô sẽ đập thình thịch và khó thở nếu ở một mình với tiếng sấm đổ vào trời đêm. Sau tai nạn, Minh đã hồi phục nhưng vẫn chưa dám bước ra đời sống. Cứ thế, ngày qua ngày, cô trói mình trong không gian an toàn đến tẻ nhạt. Âm nhạc và những cuốn sách không đủ làm nên một đời sống đích thực. Vì thế, Minh phải khác.

Ve đang kêu râm ran trên hàng phượng vĩ. Bằng lăng tím  rụng đầy lối đi. Minh ra phố mua một số đồ dùng cần thiết để chuẩn bị cho hành trình mới. Sáng mai Minh sẽ bắt đầu đi làm. Một sự hồi hộp kỳ lạ. Minh tự nhủ, được làm việc mình yêu thích thì có gì đáng lo. Nỗi sợ hãi sẽ qua, quá khứ sẽ giúp Minh vững vàng hơn chứ không thể ngăn cản tương lai cô được. Mẹ tìm được cho Minh  nơi làm việc phù hợp. Sau khi nộp hồ sơ, qua vòng phỏng vấn, Minh được nhận vào làm. Quyết định đi làm của Minh khiến anh bất ngờ, trong mắt anh ánh lên niềm vui. Từ nay những chuyến công tác dài ngày sẽ không làm anh lo lắng nữa khi Minh đã có công việc để chú tâm.

Good girl, nước hoa này chỉ để đi tiệc hay hẹn hò. Đi làm thì dùng thứ gì thoang thoảng thôi, Biagiotti chẳng hạn. Cô quay vào giá gỗ, với tay lấy thứ nước hoa thơm như lời thì thầm. Mùi hương nhẹ bỗng, lan dài, bay lượn vô hình quanh thân thể cô… Căn phòng Minh làm việc có màu kem sáng dịu. Phía trước là khung cửa sổ nhìn ra hàng cây trứng cá. Một chú chào mào đang ngậm quả trứng cá đỏ chót đậu trước mặt Minh. Chiếc mào của con chim rung nhẹ, cánh nó vỗ khẽ rồi chợt vút bay xa khuất tầm nhìn. Minh xếp đặt bàn mới. Chỗ này để bút. Chỗ này để lịch. Chỗ này máy tính. Chỗ kia là một chậu cây nhỏ xinh. Minh mỉm cười chào cô đồng nghiệp phòng bên đi ngang qua ngó vào. Cô ấy cũng cười lại, nụ cười linh động quá! Còn Minh, bao giờ cũng là nụ cười mỏng mảnh, không thể cho người khác một sự yên tâm. Phòng Minh có mười hai người, hầu hết là cán bộ trẻ, chỉ có chú Trường trưởng phòng và cô Hà là sắp đến tuổi về hưu. Minh được mọi người hỏi han và tận tình hỗ trợ, chỉ dẫn công việc nên không cảm thấy lạc lõng giữa không gian mới. Tan làm cả phòng còn rủ nhau đi ăn để chào đón Minh, vui như vậy mà Minh đã bỏ phí bao thời gian để ru rú góc nhà.

Trước đây, Minh từng cho rằng ai cũng phải có cho mình một chỗ dựa. Có thể chỉ là một chỗ dựa vô hình, tồn tại trong ý nghĩ sâu kín. Có thể là một chỗ dựa không mong muốn, song nó cứ đến, cứ ở gần bên, và mình thì dửng dưng, rồi một ngày nào chợt thấy cần khi nó bỗng nhiên biến mất. Một chỗ dựa, thường được nghĩ đến theo cách chắc chắn. Là chiếc ghế tựa êm ái sẵn sàng đợi mình ngả lưng. Chỗ dựa ấy giúp người ta vững tin hơn để làm được nhiều điều hơn. Nhưng giờ đây Minh hiểu, chỗ dựa tốt nhất cho chính cô là bản thân mình. Chỉ có cô mới có thể là chỗ dựa vô điều kiện cho mình. Còn mọi dựa dẫm khác vào bên ngoài chỉ là tạm bợ và không bền vững. Vậy còn tìm chi một chỗ dựa ở đâu, hãy chú tâm nuôi dưỡng trí tuệ, tâm hồn mình để đảm bảo đó sẽ là nơi nương tựa vững chắc nhất.

Cô nhìn lại diện mạo của mình. Thay vào những bộ váy lụa mềm trước kia, giờ đây Minh trở nên sống động hơn bởi quần vải và áo sơ mi màu sáng. Mái tóc cuộn nhẹ theo lọn, chải hết ra sau. Gương mặt Minh sáng trắng bởi ánh nắng hè buổi sớm tinh khôi. Minh biết, tất cả mới chỉ bắt đầu.

Tôi là người không biết cuồng vì những người nổi tiếng, những người mà số đông thường xem là rất cao xa, quan trọng. Tôi không nhận xét ai, chỉ đang nói về mình ấy.

Ý tôi là khi tôi gặp một ai nổi tiếng thì tôi thấy rất bình thường, không ố á lên, không chạy lại xin chụp ảnh hay xin chữ ký. Bất kì đó là ai đi nữa, tôi đều cảm thấy bình thường. Tất nhiên hầu hết là nó diễn biến trong ý nghĩ và tưởng tượng của tôi, còn thực tế trải nghiệm gặp người nổi tiếng của tôi thì rất ít và đúng là tôi luôn bình thản khi thấy hoặc tiếp xúc với họ. Đôi khi tôi tự hỏi mình có hờ hững quá không, khi những ngôi sao hay chính khách được bao người ngưỡng mộ, tung hô và mong được gặp, còn mình thì cứ thấy bình thường hết cả.

Tôi vẫn học hỏi, tôn trọng, ghi nhận những thành tựu của họ chứ, tôi chỉ không nhìn được mọi thứ lung linh đầy hào quang thôi. Tôi không cố tình đâu, tôi bận sống cuộc sống của mình mà. Nhưng nếu có nhìn vào họ thì tôi chỉ thấy ra đó là những người rất đời, như mình và những người quanh mình, không khác gì. Cái đáng ghi nhận là tài năng thì tôi rất chân thành ghi nhận. Còn cái sự nổi tiếng, thì tôi chỉ thấy những khó khăn, áp lực mà hiểu và đồng cảm với họ vì biết họ đã phải phấn đấu, nỗ lực rất nhiều. Đôi khi sự tung hô quá có thể khiến một ngôi sao đi chệch hướng vì rơi vào ảo tưởng. Tất nhiên người nổi tiếng không thể đổ lỗi cho điều ấy, mà tự xem bản lĩnh của mình trước sự tung hô đó ra sao. Có người lấy sự hâm mộ làm động lực sáng tạo thăng hoa, có người lại bị sự hâm mộ dìm xuống bởi lòng mải tự mãn.

Ai cũng có việc của người ấy, ai cũng có vị trí và vai trò riêng trong cuộc sống. Một người cặm cụi trong phòng thí nghiệm và một ngôi sao ca nhạc, bóng đá hay một chính khách không thể so sánh ai cao hơn ai, mà chỉ là mỗi người đang làm việc của họ. Nếu ai cũng ý thức được mỗi người đều có sứ mệnh riêng trong đời thì mọi thứ sẽ không bị làm quá lên nữa.

Nếu tôi là lá chè xanh, tôi sẽ bắt đầu lớn như muôn vàn búp lá khác trên đồi vào một ngày nắng óng. Từ một mầm xanh được ủ trong lá mẹ, tôi sẽ bung ra trong buổi sớm đầy sương. Tôi đón luồng khí mát lành vào từng gân lá nhỏ, thở đều đặn trong không gian lần đầu tiên tôi được chạm tới. Tôi bắt đầu hành trình của đời mình.

Lá chè xanh tôi, sau bao cơn tắm gội nắng mưa của trời, một ngày kỳ lạ, đã xanh ngăn ngắt và trưởng thành vạm vỡ. Gân lá trở nên cứng cáp. Làn da từ non tơ trở nên dai và giòn. Để rồi, ngày mong đợi (hay không mong đợi) đã đến, tôi được một đôi tay ngắt ra cùng với anh chị em tôi để bước vào không gian mới, một chiếc giỏ đan êm ái. Chúng tôi nằm thiêm thiếp bên nhau, trong cơn say của lần di dời đầy tính lịch sử này.

Làm sao đã kịp quen ngay với môi trường mới, khi thân tôi vừa lìa thân mẹ, khi làn nhựa nhỏ bé đang còn chảy rí rách thấm đẫm dưới vết ngắt cuối người tôi. Nhưng tôi không buồn, hành trình của tôi là thế. Nếu tôi không được đau nỗi đau ngọt ngào này, hẳn rằng trước đó tôi đã bị sâu rày, bị héo úa vàng võ khi còn trên thân mẹ.

Lá chè xanh tôi sẽ làm gì trong vô vàn những vai trò mà người đời định cho? Có thể, tôi hòa cùng anh em để đổ về những xưởng chế biến lớn và ra một màu sắc mới, trầm ấm đầy trải nghiệm. Người ta cho tôi vào ấm, chao tôi qua lại trong dòng nước nóng bỏng, tôi đã thấy mình bay lên, vỡ òa hương thơm và cảm giác. Tôi sẵn sàng thả hết chất tinh khiết trong người ra, để nước từ màu xanh nhạt thành màu vàng của hoàng hôn, của thóc lúa rơm rạ và của nắng mới chiều quê. Những chiếc răng cưa sẽ tiết ra vị ngọt thơm và đắng chát trước khi chạm đến môi người. Là cốc trà nghi ngút khói sưởi ấm đôi bàn tay trong giá rét. Là cốc trà đá làm mát lòng ai hôm nắng nóng chói chang. Là sẻ chia ủi an thầm lặng không lời, hiển lành hồn hậu, dịu dàng và nâng đỡ.

Cũng có thể tôi sẽ được người ta xay cho khô nhuyễn để trở thành một thứ bột trà xanh thần thánh mà bao cô gái yêu thích. Tôi sẽ làm mịn da người thiếu nữ sau một đêm mất ngủ. Bàn tay tôi mơn man nâng niu những sợi lông măng trên mặt cô nàng. Tôi làm sạch ý nghĩ lo âu trong cô. Tôi làm tan hoang hoải trong cô. Tôi cấy niềm vui lên tóc cô. Tôi trao niềm tin vào mắt cô. Tôi mang cho làn da cô một sinh khí mới, trong và dịu. Hẳn cô sẽ yêu đời hơn trong một sớm bình minh.

Rồi khi đã kiệt cùng, thân tôi mềm ra, tôi sẽ rời xa lòng ấm. Tôi thấy mình chạm vào đất, vào gỗ và vào rễ của những nhánh lan đầy hoa đang vươn cao. Tôi bằng lòng với việc làm một tế bào trong đất, vun cho cây rực rỡ sống đời thanh xuân của cây, còn tôi thì hòa vào thời gian sâu hun hút mà vẫn ấm lòng, vì tôi đang dâng hiến.

Nếu tôi là lá chè xanh, tôi sẽ xanh ngan ngát. Tôi sẽ vươn thẳng mình lên ánh sáng, đưa những chiếc răng cưa ra ngậm khe khẽ mỗi giọt sương. Và tôi sẽ có hành trình đẹp đẽ của đời mình. Tôi đang sống!

Sớm nay cô mặc áo sơ mi trắng và quần vải đen. Sự đơn giản này khiến cô trở nên dịu dàng một cách đặc biệt. Bước chân trên những bậc cầu thang đá cũ, cô thấy mình như đang lướt theo từng ngọn gió thổi nhu mì qua ô cửa nắng lấp ló tán cây xanh. Đi làm sớm thật dễ chịu. Không cần phải vội vã, cứ từ tốn và chậm rãi mà đi, mà quan sát và ngâm ngợi. Một buổi sáng trong lành như có ai vừa chỉnh nút âm thanh cho tiếng ồn nhỏ lại. Từng hình ảnh lướt qua như thước phim quay chậm, khe khẽ dịu dàng.

Qua một đêm, cả thế giới đã khác. Thế giới khác trong từng lối đi quen thuộc của phố phường nhộn nhịp, trên từng búp lá tươi non đang trổ biếc xôn xao. Đó là khi nhận thức cô đã biến chuyển sau quãng dài chìm trong u mê, vọng tưởng. Sự ra đi đột ngột của người bạn thân khiến cô tỉnh mộng nhận ra, điều quan trọng nhất là hơi thở thở lúc này, chứ chẳng phải quá khứ hay tương lai xa xôi nào cả.

Cô bỗng thấy yêu thương trong mình thức dậy. Cô đã biết yêu thương chính mình và vạn vật, biết thấu hiểu những điều sâu kín trong lòng mỗi người. Dù xấu hay tốt thì nó vẫn thật đáng cảm thông, giống màu trắng và màu đen cùng tồn tại song hành như hai mặt cuộc đời. Giờ đây, cô bắt đầu học những bài học mới trong một tâm thế mới. Cô nhận ra, khi cách ứng xử của cô tốt lên thì mọi thứ cũng tốt theo. Điều quan trọng là cô phải đủ kiên nhẫn mà ứng xử bằng cái tâm từ bi và thấu hiểu. Sau tất cả, cô nhìn lại nỗi buồn và thất bại cũng như niềm vui và thành quả, để thấm thía hơn nữa những bài học mà cuộc đời đã dạy cho cô. May sao cô tỉnh thức khi còn chưa quá muộn.

Quay trở lại bộ quần áo giản đơn. Màu đen trắng làm cô nhớ đến mấy câu hát của nhạc sĩ Trần Tiến “Và tôi hát, những tiếng hát trắng cất cánh bay lên, trắng cho em bóng tối cho tôi… Tôi tìm thấy chính tôi trong bóng em…”. Với cô, màu trắng là màu của rỗng lặng và thuần khiết. Còn màu đen là màu của tĩnh tại thâm trầm và ẩn náu bình yên. Có ai biết vì sao hôm nay cô cười tinh khôi như thế? Hẳn rồi, vì màu trắng và màu đen.

Những cái tôi đậm đặc và độc đáo luôn thật ấn tượng và nổi bật, nhưng không phải lúc nào xung quanh cũng thấy thoái mái, dễ chịu và cảm nhận được. Cái tôi giúp mỗi cá nhân tạo được dấu ấn, bản sắc riêng, mang cho đời vẻ phong phú, đa dạng. Tuy nhiên, người có cái tôi lớn thường đề cao quan điểm, góc nhìn của bản thân và đôi khi khó hòa vào cộng đồng bởi cá tính khác biệt. Dù biết cái tôi là điểm nhấn, là yếu tố cần và quý cho sự đa dạng và sáng tạo, nhưng nếu một tập thể chứa quá nhiều cái tôi cực đoan thì sẽ không thể thống nhất mà vận hành trơn tru được. Ai cũng khư khư bảo vệ quan điểm của mình với bản ngã cao ngất trời thì ai lắng nghe nhũn nhặn và sẵn lòng lùi bước lại phía sau? Ai cũng xem mình là trung tâm vũ trụ thì mỗi cá nhân trong tập thể giống như bao khoai tây, khi đổ ra sẽ lăn lông lốc mỗi nơi một củ.

Hãy thử một lần buông bớt cái tôi để cảm nhận sự thanh thản thả lỏng và tan lẫn vào bao la. Khi chẳng còn khư khư giữ chặt cái tôi to đùng, ta chỉ còn lại sự thật và chân lý, chỉ còn mục tiêu hướng về cái chung với tất cả lòng nhiệt thành và yêu thương không toan tính. Ta như trẻ lại trong ánh nhìn trong trẻo, đơn sơ và khiêm nhường vì ta không còn phải gồng mình lên để chứng tỏ điều gì nữa. Buông cái tôi xuống với tất cả sự thành thực, tuy khó, nhưng như thế ta sẽ dễ dàng mở lòng ra tiếp nhận cái hay và khắc phục, sửa chữa được nhưng sai lầm, khuyết thiếu.

Vạn vật đều có vị trí của mình trong vũ trụ. Con người cũng vậy, to nhỏ lớn bé, nghề lung linh hay nghề lẩn khuất cũng đều có vai trò riêng trong đời sống. Nếu ta đã hiểu rõ điều này thì ta đâu còn muốn so sánh sang hèn, hơn kém và đâu còn tự mãn về cái tôi độc đáo của mình. Con người luôn nhỏ bé trước thiên nhiên bao la và đời người luôn ngắn ngủi trong dòng chảy vô tận của thời gian. Vậy nên ta cứ sống thật thành tâm, khiêm nhường và thiện chí với đời, vì ta chẳng là ai, chẳng là gì ghê gớm cả.

Đôi khi tôi thấy trong những bài thơ văn mà ai đó đăng tải hay chia sẻ trên mạng xã hội có những lời bình kiểu “lại văn vẻ”, “dạo này văn vẻ thế”. Ngoài đời cũng vậy, tôi hay nghe thấy mấy câu cười cợt “lại văn vở rồi”.

Hẳn bạn cũng như tôi, nghe những lời trên sẽ thiên về ý nghĩ người bình luận không mấy thiện cảm với chữ Văn. Có câu “Văn là Người”. Nghe ai nói hoặc đọc ai viết, ta phần nào biết bản tính họ. Dùng lời hay ý đẹp, lời thiện ý lành với tấm lòng chân thật thì sao có thể là diễn trò được. Thơ văn đều lấy cảm hứng từ hiện thực. Những gì ta quan sát, cảm nhận sẽ nhờ con chữ diễn tả hộ, đơn giản vậy thôi. Viết về lá vàng rơi, cụm mây trắng, hay cơn gió thổi… thì cũng đều là đời cả. Dù là thực thể sống động hay cái vô hình vi tế thì cũng đều từ đời sống mà ra. Không phải người viết làm màu, người chia sẻ thích diễn, mà bởi họ yêu cái đẹp, biết tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc cuộc sống ban cho.

Văn chính là Người, là Đời. Văn không biết ra vẻ.

Giờ tan tầm, tôi ngồi uống cà phê nhìn ra phố Trần Quang Diệu. Đường tắc, không khí đậm đặc mùi xăng. Ai cũng vội vã mong nhanh về nhà để rũ đi lớp bụi đường mệt mỏi. Tôi cũng thường xuyên gặp cảnh tắc đường với xe nóng máy, tay mỏi nhừ, chân nhích từng bước một. Chỉ là hôm nay xong việc bên ngoài sớm không ghé cơ quan nữa mà cho phép mình ngồi đây để tận hưởng cái sự một mình giữa ồn ào náo nhiệt. Ngồi trong quán vắng nhìn dòng người qua lại, thấy như mình đang đứng ngoài cuộc sống. Nhưng đó chỉ là “thấy như”, còn thực chất tôi cũng đang hiện hữu trong nó, cùng mọi người ngửi làn khói bụi và tham gia vào mạng lưới giao thông hỗn loạn ngày ngày.

Khi đi trên phố phường đông đúc nhộn nhạo, tôi thường quên mất những nguy hiểm rình rập, cho đến khi thấy một sự cố xảy ra trước mắt, mới sực tỉnh. Nhưng rồi lại nhanh chóng quên đi, phải quên thôi, và tiếp tục lao trong vô thức. Nhiều lúc thấy ứ đầy, ngột ngạt với cái nhốn nháo ấy, cứ ước được thoát khỏi đây, về một miền quê vắng vẻ hay vùng núi non xa xôi mà tận hưởng thiên nhiên trong lành. Nhưng liệu khi xa phố phường quen thuộc này tôi có chịu được không? Hình như tôi đã phải lòng chính những thứ xô bồ này. Tôi cần nó như khí trời và thiếu nó có lẽ tôi sẽ thấy trống vắng biết bao nhiêu.

Tôi cũng nhận ra, chẳng phải chỉ riêng phố xá, là do lòng tôi đang náo loạn nên nhìn đâu cũng thấy ngổn ngang, bề bộn. Cuộc đời vẫn đẹp đẽ và bình yên khi tâm hồn tôi thực sự bình yên và đẹp đẽ. Vạn vật vẫn thênh thang ở đó, chỉ là tôi có đủ tĩnh để nhìn ngắm và tận hưởng chúng hay không mà thôi. Nếu lòng tôi yên ổn thì dẫu ngoại cảnh có thế nào cũng chẳng hề hấn gì đâu. Vậy thì tôi phải lo thu xếp nội tâm mình, tập trung vun vén lại đời mình trước khi đổ lỗi mọi điều cho phố, nhé!

Một sáng thứ Bảy, khi đang ngồi trước hiên nhà uống trà nghe nhạc ngắm nắng ngoài hiên, tôi bỗng chứng kiến một cảnh tượng hết sức bất ngờ. Chuyện rằng, mảnh vườn nhỏ bên hông nhà hàng xóm đối diện với nhà tôi được chuyển đổi chức năng, từ trồng cây sang đỗ xe ô tô. Nhà hàng xóm làm gì là quyền của họ, nhưng cảm xúc diễn biến thế nào lại là việc của tôi. Ấy là khi anh con rể bộ đội của nhà bác Cối về nghỉ phép, anh dành thời gian rảnh để dọn dẹp sân vườn và đưa mọi thứ vào quy củ trật tự. Mà để vào trật tự được thì đôi khi ta phải cắt bỏ một số thứ rườm rà. Cụ thể ở trường hợp này là hai cái cây đang mọc rất tươi tốt.

Khi cây đu đủ đang độ thanh niên sung sức, thân đậu đầy quả xanh mướt bóng mịn, thì anh hàng xóm nhóm đống lửa to bên cạnh và bắt đầu đốt nó. Ngọn lửa hào hứng liếm dần từ gốc tới ngọn cây, những chiếc lá theo nhau héo rũ. Rồi cả thân cây gục xuống, biến mất trong biển lửa mạnh mẽ rừng rực. Lúc này tôi còn chưa hề biết cây khế gần đó cũng sẽ cùng chung số phận. Tới đoạn anh hàng xóm vác dao phay ra kề vào gốc cây khế chặt nó rung bần bật thì tôi phát hoảng. Cây khế đang ra hoa, quả cũng sắp đến kỳ chín rộ. Thân cây, chỗ bị chặt cứ trắng dần theo nhát dao chém ngày càng hăng say của anh trai khỏe mạnh. Tôi bần thần tiếc nhà mình chẳng có vườn để xin cây về trồng, chứ chúng nào có tội tình gì mà bỗng dưng phải xa lìa sự sống. Anh thấy tôi cứ đứng nhìn mãi cảnh tượng ấy liền hỏi: “Em có lấy khế không, nhiều lắm, quả ngọt”. Tôi xin anh ba quả, vừa nhận khế tôi vừa rên rỉ: “Tiếc cây quá anh ơi!”.

Nếu cây biết đau, chúng đã đau thế nào? Nếu cây biết tổn thương, tổn thương của chúng ra sao? Tôi tin, mỗi vật trên đời đều có linh hồn, dù đơn sơ nhỏ bé thế nào, chúng vẫn có đời sống riêng của chúng.

Vừa bị một phen tim bắn ra ngoài khi gần chạm bàn tay tử thần trong gang tấc. Chỉ chậm một giây nữa thôi là mình đã nằm dưới gầm xe buýt rồi và không còn trở dậy được nữa. Trên đường về, hồn vía bay lên mây, chỉ còn lơ lửng một nỗi buồn thật sâu và nước mắt cứ thế tuôn rơi. Tưởng tượng ra mình đang vô hình đứng bên lề cuộc sống, bơ vơ lạc lõng giữa dòng khói xe mịt mờ và nhìn mọi thứ chảy trôi trong bất lực. Chợt nhận ra mình yêu cuộc sống này và khát khao được sống biết bao nhiêu. Cái “cõi tạm” này dẫu ngắn ngủi nhưng ngập tràn ý nghĩa. Vậy mà nhiều lúc mình đã lơ đãng, thờ ơ khi sống trong lòng nó.

Nhớ một trưa mùa hè nhiều năm về trước, tôi đã bị ngất giữa đường. Bắt đầu là nôn nao trong bụng. Rồi hoa mắt, chóng mặt và lảo đảo say. Mồ hôi túa ra như tắm, đầm đìa áo, ướt nhèm tóc, chảy giọt giọt xuống tay, người lạnh ngắt. Gió trong ngõ thổi thành luồng thốc vào thân run rẩy. Ngước mắt nhìn từng bóng xe ào qua, không thể cất tiếng nhờ vả một chuyến về nhà. Nỗi sợ hãi dâng ngập. Vì ngộp thở và kiệt sức. Lúc đó vẫn còn kịp nghĩ đến những người thương yêu mà bấu víu vào thứ cảm giác thân thuộc. Chỉ vì không ai biết mình thê thảm như vậy chứ không phải mình bị bỏ mặc đâu. Nghĩ thế thôi, nên cố cắn răng gượng lên để bấm một cuộc điện thoại rồi bỏ thõng nó xuống khi chưa kịp dứt câu. Lê thêm được một đoạn ra đường cái. Rồi đổ sụp xuống vệ đường và lăn ra không biết gì. Vào viện trong tình trạng người bê bết đất. Bác sĩ cắm kim truyền lên tận bắp tay để dịch vào nhanh nhất. Môi trắng bệch. Mặt tái xanh. Huyết áp không đo nổi. Trụy tim mạch… Tưởng tượng “thí dụ bây giờ tôi phải đi”, ai sẽ là người mở mật khẩu các loại tài khoản của mình? Ai sẽ đọc nhật ký để nhìn thấu lòng dạ mình? Ảnh nào sẽ được chọn để cho vào khung? Ai sẽ chăm lo cho những người thương yêu?…

Có lẽ con người bộc lộ bản chất rõ nhất khi đối diện với cái chết. Kể cả trong lúc khó khăn túng quẫn, họ vẫn chưa hoàn toàn biết được trọn vẹn bản thân mình. Chỉ khi trước mặt là cái chết thì khát khao sống mới trào lên mãnh liệt. Và họ sẵn sàng làm mọi thứ để đấu tranh giành giữ sự sống. Lầm rầm tụng niệm, tuyệt vọng kêu gào, bình tĩnh tìm lối thoát hay mưu toan giành sự sống với người khác… chỉ lúc đó con người mới thực sự biết mình ra sao.

Có thể lúc này ta cho là mình đang sống thành thật, song đó chỉ là sự thành thật chưa qua thử thách sống còn. Ta có thể bình tĩnh khi đối diện cái chết hay không? Có lẽ chỉ khi cận kề nó ta mới biết rõ nhất sâu thẳm lòng mình ra sao, thái độ của mình như thế nào. Còn hiện tại có nói hay ho thế nào đi nữa cũng chỉ là sự chủ quan mơ hồ. Chỉ còn biết sống sao cho tử tế và trọn vẹn với đời để không có gì phải ân hận nếu một ngày nào đó phải ra đi. Để khi gặp phải thử thách ấy mà buộc phải ứng xử thật lòng thì sự tử tế ấy vẫn theo ta. Điều đó đến từ bản năng và hơn cả là đến từ sự tu dưỡng thân tâm qua mỗi bài học ta có trong đời.

Trước đây, tôi nào có thời gian để nghĩ về cái chết vì còn mải đua chen và vật lộn áo cơm. Sau vài lần chết hụt, tôi mới ngồi lại thu xếp cuộc đời cho gọn nhẹ. Làm sao để hành trang mang theo chỉ là yêu thương và lòng biết ơn.

Với tôi, việc nhắc về cái chết không phải điều gở, cũng chẳng có gì ghê gớm cần phải né tránh. Nhắc và nghĩ về nó không phải là tiêu cực mà để thấy được bản chất của vô thường mà sống trọn vẹn từng phút giây đang có. Trạng thái tích cực ẩn chứa trong chính sự chấp nhận và đối diện đó, chứ không chỉ trong mấy ngôn từ lạc quan vui vẻ động viên ai cố sức gồng mình. Phải, nỗi buồn và cái chết cũng đáng được trân trọng như niềm vui và sự sống vì nó giúp mình nhìn ra sự thật. Có điều đừng để bị ám ảnh và chìm đắm trong nó rồi lãng quên thực tại nhiệm mầu mà thôi.

Thấy biết ơn vì cho đến lúc này mình vẫn ở đây. Thành thật biết ơn để biết mình vô cùng may mắn mà chẳng còn than thở thêm gì nữa. Và rằng, mỗi trải nghiệm mình có đều là điều quý báu cuộc sống mang cho.

Có ai từng đi dạo trong đêm và có ai đã từng lang thang trong đêm Hà Nội? Ngày xưa ấy, khi đang ở tuổi thanh niên phơi phới mộng mơ, tôi hay cùng chúng bạn lang thang khắp nơi mọi chốn và có biết bao kỷ niệm cùng đêm Hà Nội. Giờ đây khi xa mảnh đất ấy, đôi khi ngồi nhớ lại,  hương vị của những đêm xưa lại ùa về như tất cả mới là hôm qua.

Hà Nội về đêm, phố bỗng rộng thênh khi hầu hết mọi hàng quán đã nghỉ ngơi, mọi người đã chìm vào những giấc mơ trong chăn êm đệm ấm. Nhưng có một đời sống khác đang âm thầm diễn ra, thú vị và cuốn hút, xôn xao và nhiều cảm xúc, mà những ai sống trong lòng nó mới cảm nhận trọn vẹn được. Hãy cùng tôi trôi về miền hồi ức…

Sau khi dạo Hàng Ngang, Hàng Đào để hưởng cái không khí chợ đêm và nghe hát xẩm, chúng tôi ghé một địa điểm giới trẻ hay lui tới. Tạ Hiện, con phố nhỏ hẹp có những hàng ăn, quán pub với phong cách chất chơi. Uống ly rượu, cụng chai bia, nói cười bung biêng trong âm nhạc và mùi vị. Hoặc cả bọn kéo sang Lương Ngọc Quyến tụ bạ cùng khách Tây nói dăm câu bông đùa vô thưởng vô phạt. Thi thoảng cả lũ kéo đàn lượn suốt dọc Hồ Gươm, Hồ Tây, hồ Trúc Bạch… ngắm những đôi tình nhân quyến luyến chia tay, những bóng người lúi húi dọn hàng, bỏ lại mặt hồ lăn tăn sóng.

Lang thang đêm Hà Nội chẳng lo đói vì phố có những quán ăn mở rất khuya. Nghe đâu đây một tiếng rao lẻ loi trong ngõ nhỏ hòa cùng tiếng ve kéo đàn khi hè đang vào độ chín.  Nhấp ngụm cà phê nơi quán khuya mà tận hưởng sự tĩnh lặng ấy còn gì dễ chịu hơn. Hương cà phê bay trong bóng tối, tâm hồn như được thăng hoa lên những tầng trời sâu thẳm. Ngồi quán cóc ven đường bên ngọn đèn dầu sáng leo lét thấy một Hà Nội mộc mạc và thân thuộc hơn. Lưu Quang Vũ có lẽ đã có nhiều đêm như thế mà viết nên câu thơ: “Quán nước chè ngã tư / Cây bàng đêm ngẩn ngơ…”.

Đêm đồng nghĩa với nghỉ ngơi, nhưng với nhiều người, đêm lại là lúc vào việc. Bệnh viện luôn sáng đèn với những bóng áo trắng đi lại ngược xuôi. Những người thợ làm đường cùng ống cống, dây cáp, cuốc xẻng, máy xúc… Những công nhân môi trường âm thầm dọn vệ sinh cho đường phố sớm mai tinh tươm. Người tẩm quất dạo tay vừa băm chặt miệng vừa tán chuyện với khách. Hương dâu da xoan dịu ngọt khắp không gian. Hương hoàng lan nồng nàn tỏa ra từ căn biệt thự cổ. Lác đác vài chiếc lá rụng xuống mặt đường thênh thang ánh đèn vàng hắt bóng. Đêm là không gian của những gì sâu kín thuộc về tâm hồn với những dòng chảy suy tư lắng đọng. Quầng sáng của đèn bàn nhà ai trong ngõ hẻm đọc sách khuya. Thi thoảng có tiếng chân người bước vội. Lâu lâu có xe máy về khuya rọi  đèn xe sáng rõ cả mảng tường cũ in chi chít số điện thoại quảng cáo. Chó sủa râm ran làm ai giật mình tỉnh mộng.

Đêm chuyển dần về sáng, thành phố sang giai đoạn của chợ rau củ quả và chợ hoa. Người từ các vùng lân cận đổ vào Hà Nội hoạt động như một thói quen, cứ đi cứ đến, cứ ồn ào và lặng lẽ bán mua trong ánh sáng lờ mờ không rõ mặt. Những bóng người gò lưng trên xe đạp, xe máy chở rau củ quả trĩu nặng vào phố để cho ngày mới đến, khi những đôi mắt ngủ no ghé chợ, mọi thứ đã được xếp đặt sẵn sàng. Những bếp than cũng đã kịp đỏ lửa chuẩn bị cho ngày mới rộn ràng. Ngõ nhỏ nghi ngút khói, thơm lừng bún phở trộn cùng những chịu thương chịu khó của người mẹ, người vợ… thức khuya dậy sớm chẳng một tiếng kêu ca.

Đêm mùa hạ không ngủ được, tôi nằm nghe tiếng thời gian ngân khẽ trong hương sấu dịu dàng. Lắng những thanh âm lặng lẽ của đêm, biết rằng đêm cũng có một đời sống đủ đầy mọi tiếng động, cảm giác buồn vui, xôn xao và lắng đọng. Hành trình tôi mang theo đã có những đêm bình yên như thế, để được yêu và sống dài hơn.

Một chiều cuối tuần, tôi đang ngồi trong góc quán quen gần nhà, chợt thấy ông cụ mình vẫn hay trò chuyện khi  dạo bộ mỗi sáng đi ngang qua. Dạo này tôi không thấy ông đâu, tưởng ông vào Nam thăm con cháu. Nhưng có lẽ không phải, ông bị bệnh chăng? Mới không gặp ông gần chục ngày mà nhìn ông già sọm hẳn đi. Tóc bạc trắng, lưng còng hơn, đi lại đã không còn nhanh nhẹn như mọi bận. Nhìn theo dáng ông khuất dần vào khu tập thể nơi cuối đường, tôi miên man nghĩ về đời người. Ông chắc hẳn đã có một thời trai trẻ sôi nổi với hoài bão, hy vọng về tương lai tưởng không bao giờ kết thúc. Rồi cho đến lúc này, có khi nào ông tiếc nuối tháng ngày đã qua? Mà nếu ông đã sống từng giờ trọn vẹn, thì còn gì để phải tiếc nữa.

Mẹ tôi cũng thế! Mẹ vẫn thường được mọi người khen là trẻ so với tuổi và mẹ tự hào vì điều đó. Nhưng giờ đây tôi  bỗng thấy nhói lòng khi mẹ nhờ nhổ tóc bạc và trên khóe mắt mẹ những nếp nhăn đang ngày một nhiều thêm. Mẹ vẫn hồn nhiên vui sống như một người trẻ. Mà không phải “như”, mẹ thực sự là người rất trẻ. Bố bảo, đừng nhắc đến tuổi tác với mẹ, hãy cứ để mẹ hồn nhiên với ý nghĩ về thời gian vô cùng, vô tận. Hãy cứ để chúng ta được sống mộng mơ và thoải mái với hiện tại. Nghĩ gì thêm, lo lắng gì thêm cho nặng lòng bởi có nghĩ cũng có giải quyết được đâu.

Bố tiếp lời theo dòng suy tư đang trôi: Con người không biết đủ nên cứ muốn chế ngự thời gian và tuổi tác. Quy luật sinh lão bệnh tử chẳng tránh được thì nên điềm nhiên mà đón nhận. Mẹ sướng đấy, vì mẹ chẳng ám ảnh chuyện tuổi tác nên đâu cần khát khao níu kéo. Còn bố, trông vậy mà cũng lắm lúc phải thở dài ngơ ngẩn khi thấy tuổi ngày càng chồng chất thêm. Bố chẳng vô tư được như mẹ. Có thể đến lúc nằm ở đâu đó nhìn vào đời sống với mong mỏi được quẫy mình trong lòng nó, bố mới thực sự biết mình đã sống đúng hay chưa… Còn giờ thì… cứ sống đã.

Đó là một chiều hè cuối tuần khi tôi đi bộ cùng bố và nghe bố trải lòng. Hai bố con ngồi uống trà đá bên hồ ngắm hoàng hôn dần tàn. Quanh hồ, nhiều người đàn ông đang chăm chú buông câu. Tôi nhìn xuống vạt nước trước mặt, thấy một chú cá con đang nằm phơi bụng trên con sóng dập dềnh xô bờ. Có lẽ chú bị ngạt thở bởi dòng nước ô nhiễm. Không ai biết, chẳng ai hay một linh hồn nhỏ bé đã từ giã cõi đời trong thinh lặng. Chỉ là chú cá nhỏ mà sao thấy ngậm ngùi. Chẳng hẳn vì chú cá đâu, mà còn vì tôi mới hay tin ông cụ vừa lìa xa cõi tạm.

Gió hiu hiu thổi mang theo hơi nồng nhẹ của nước bốc lên theo những đám mây mỏng. Mành liễu lơ phơ rủ xuống mặt hồ đang trở nên thẫm dần. Không gian tưởng như thinh lặng ấy lại chứa muôn vàn lao xao của đời sống với những số kiếp dài ngắn xen nhau đến rồi đi. Hơi thuốc bàn bên ai phả lên trời bay mong manh như sương. Những tiếng nói cười lẫn vào không gian mờ tối của một ngày gần kết thúc. Và những cuộc đời nhỏ bé cứ thế trôi đi, qua từng chiều hoàng hôn lẩn khuất. Dẫu ẩn chứa  không ít nỗi niềm, nhưng cũng rất đỗi đẹp đẽ và thi vị, vì đó là đời sống.

Gần nhà tôi có em Thảo làm nghề sửa chữa quần áo và bán hàng tạp hóa. Mỗi lần đi làm về qua, tôi đều thấy em đang trong nhà. Khi thì ngồi may, lúc lúi húi quét dọn hay săn sóc lũ trẻ… Tóm lại là em luôn chân luôn tay. Chuyện đứng buôn dưa lê với hàng xóm thì rất hiếm, còn thảnh thơi ngồi sơn móng xanh đỏ hay săm soi mặt mũi thì tuyệt nhiên không thấy bao giờ. Thảo có nét duyên duyên như diễn viên Hoa Thúy. Làn da trắng nhưng có chút nám và sang năm nay tôi nhận thấy trên khuôn mặt em đã có thêm dấu hiệu tuổi tác vất vả hằn in.

Tôi và em thân hơn từ khi tần suất sửa quần áo của tôi dày thêm và mùa hè cùng nhau đánh vài bận cầu lông. Hai chị em thường nói về chủ đề gia đình, con cái, sức khỏe và nợ nần. Em hay than nhức mỏi, cảm cúm rồi thức đêm làm hàng hoặc chuyện gia đình bên chồng cư xử khiến em buồn. Tôi cũng hay than sức khỏe hoặc kể những chuyện linh tinh. Em khen tôi có vòng ba mơ ước, tôi khen em duyên dáng, mặn mà.

Cạnh nhà em có giàn sử quân tử sum suê tỏa bóng mát. Hoa rụng nhiều khiến em phải quét sân thường xuyên. Sân trước nhà em luôn sạch vì đường cao, chẳng bù cho sân nhà tôi hay vương bẩn vì đường thấp. Chung lối nhưng chia cao thấp, thành ra con đường đáng ra rất rộng mà vẫn chia hai làn vì hai khu dân cư chưa thể thống nhất cùng xây. Nhà em cao tầng, ở khu trên đẹp hơn trong khi nhà tôi lụp xụp, ở khu dưới chưa sổ đỏ. Nhưng vì tôi làm công chức, em cứ đẩy tôi lên trong khi hai chị em đều khó khăn như nhau. Lúc em cho tôi rau ngót, rau lang, miếng bánh chưng. Khi tôi mang sang em củ măng rừng, phong bánh quy, miếng thịt quê được biếu…

Nhiều khi nhìn em thấy thương, vì em suốt ngày chúi đầu vào cái máy may kiếm từng đồng mà chồng thì chả mấy nhẹ nhàng hỏi han. Tôi hay sang mua cho em những đồ lặt vặt như bột canh, giấy ăn, xà phòng… cũng là cách động viên em thiết thực nhất. Em có trứng gà ta, tôi lấy. Em bán cả mật ong và bột sắn, tôi dùng. Em bày hoa ngày rằm và mùng một, tôi mua. Có cô hàng xóm thỉnh thoảng sang nói vui vui dăm câu ba điều, mua các thứ lặt vặt, xin củ hành quả chanh lúc lỡ chợ, thật thích!

Hôm nay sang chơi với em, mang tặng em cuốn sách để làm kỷ niệm thôi chứ biết em không bao giờ đọc sách. Nhưng em lại đòi mua sách cho bằng được “để chị đắt hàng”. Trong câu chuyện qua lại lúc đó, nghe em chia sẻ, tôi mới biết ngày xưa em không có điều kiện đi học nên cho tới giờ vẫn rất khó khăn trong việc đọc và viết. Em toàn phải nhờ con đọc hoặc viết giúp những nội dung dài. Nghe vậy tôi mới bảo: “Chị không lấy tiền sách của em đâu, ai lại bán sách cho người không đọc sách”. Em vội nói: “Ôi chị ơi, sách này sẽ giúp ích cho em trong việc học đánh vần hàng ngày đó nhé!”. Ừ vậy thì được, nghe cũng vui vui.

Nhân lúc vắng khách, em kéo tôi ngồi lại tranh thủ tâm sự. Em kể về cậu con trai bằng thứ giọng trầm lắng: Thằng bé từ nhỏ đã không chịu ăn thịt cá, chỉ ăn đồ thực vật, em ép mấy cũng không ăn. Khi nhìn thấy mọi người ăn thịt cá, nó kêu lên: “Đừng ăn nữa, tu đi!”.

Rồi thằng bé đòi đi chùa học hạ, chẳng như trẻ con nhà khác ham chơi, đằng này nó ham tụng kinh suốt ngày ấy. Nếu con em có căn tu thì em sẽ ủng hộ, có khi còn đỡ khổ hơn chị ạ! Tôi gật gù, ừ mình đang phải vật lộn đời cơm áo cũng đâu sung sướng gì. Nếu con muốn theo đường tu thì cứ thuận duyên, thuận tự nhiên. Con mà vui thì em cũng sẽ vui với lựa chọn đó.

Giữa buổi trưa tĩnh lặng, chúng tôi nói về cái chết, tang ma và việc xây mộ. Em bảo, sau khi chết đi thì cái thân xác còn ý nghĩa gì, nên em không cần quan tâm nó nữa, “em thích rắc tro vào cây ấy chị”. Thật trùng hợp vì chính tôi cũng đã nghĩ như vậy từ lâu. Tôi muốn tro cốt của tôi sẽ chôn vào gốc cây, để thân thể tôi được hòa trong đất, góp phần vun trồng cho một mầm xanh vươn cao.

Khi em nói chuyện gia đình em các anh chị đang lùng sục tìm đất xây mộ, tôi và em đều chung ý nghĩ “sống còn chưa lo được thì lo lúc chết nhà cao cửa rộng làm chi”. Có thể nhiều người không đồng tình, nhưng tôi thật sự nghĩ mình không cần gì sau khi chết. Người thân khi nhớ đến chỉ cần  trong tâm tưởng, một ngọn nến hay nhành hoa đã là đủ. Không cần mâm cao cỗ đầy cúng lễ, không cần xây mộ to đẹp. Chết rồi, linh hồn bay đi, thân xác tan rã, còn gì nữa đâu. Rồi sẽ sang kiếp khác (nếu có), và sẽ quên mình đã từng là ai (chắc uống canh Mạnh Bà thật nhỉ?). Nhớ nhung người đã khuất thì cứ nhớ, nhưng không nên quá quyến luyến níu kéo, để họ không vướng bận gì mà có thể thanh thản ra đi. Đó là một cách yêu thương đúng nghĩa!

Thường mỗi thứ Bảy, tôi hay dậy sớm đi chợ để tận hưởng không khí mát mẻ đầu ngày và mua được nhiều đồ quê tươi ngon giá rẻ. Những buổi chợ cuối tuần rất dân dã, thú vị bởi tôi đi chợ truyền thống. Chợ tôi hay đi là chợ Khương Đình cách nhà không xa. Người phố bán trong chợ cũng nhiều mà người quê lích kích rau cỏ cá tôm chào mời cũng lắm. Tôi thường tìm đến người quê mua, vì cảm giác hàng của họ thật hơn và dễ ngã giá hơn. Người quê thường trải bạt ra rồi bày đồ lên bán, hoặc sẽ có đôi quang gánh, những thúng mủng mẹt để đựng các thứ họ cần bán. Trong khi người phố hay bày hàng lên thùng xốp, và cơ bản nhìn thùng xốp tôi đã thấy không thích bằng thúng mẹt rồi.

Hôm nay tôi có việc khác nữa nên không thể đi bộ ra chợ như mọi bận mà phải chạy xe trên đường. Khi đi qua gần Ngã Tư Sở có cả loạt hàng tôm cá rau cỏ đang tụ tập, tôi dừng lại vì thấy một hàng có bày sọt cá chim đang quẫy. Tôi chọn một chú cá chim sáng hồng óng ánh vảy. Chị hàng cá cạo vảy nhanh thoăn thoắt. Nắng đầu đông le lói, gió dìu dịu thổi bên bờ sông Tô Lịch. Gần đó những hàng rau củ, những xe hoa màu sắc vui rộn đang xôn xao bán mua…

Sẽ chẳng có gì để kể nếu không có xe của đội trật tự công cộng đến. Xe đến là đúng thôi. Họp chợ ngoài đường, trên cầu, quá sai mà. Người mua như tôi cũng đâu có đúng. Đội dẹp chợ cóc không quát tháo, không xô đổ hay tịch thu hàng như tôi tưởng tượng. Song con cá chim của tôi cũng phải trải qua ba lần chạy loạn. Những người bán tôm cá có sáng tạo khá thú vị. Họ chế ra chiếc xe gỗ lưu động gồm một mảnh gỗ dưới gắn bốn bánh xe. Khi đội trật tự đến, họ kéo sợi dây thừng đi và bốn cái bánh xe chở bon bon chậu cá. Khi chạy theo chú cá của mình, tôi thấy một em cá trắm cong người bật ra khỏi chậu rơi xuống đất lấm lem. Tôi gọi với theo nhắc: “Cá rơi kìa chị ơi!”.

Lạ thay, tất cả một nhóm người nhốn nháo chạy, nhưng ai cũng toe toét cười. Họ cười kiểu xấu hổ nhẹ với khách và kiểu may quá không bị tóm hàng. Tôi cũng đến là buồn cười khi chứng kiến cảnh chạy loạn vui đáo để ấy. Và buổi chợ dài ra thêm một chút để tôi được thấy một không khí khác so với ngày thường đi siêu thị văn minh lịch sự yên tĩnh. Cảm nhận được nỗi chật vật của người buôn bán nhỏ không địa điểm bán hàng ổn định, dù thật ra họ có thể chọn cách vào chợ trả phí chỗ, không quá đắt đỏ đâu.

Chợ dù, giống xe khách dù, gây cản trở giao thông, cần dẹp bỏ. Tuy nhiên, có gì đó mâu thuẫn khi một ngày đi qua lối ấy đã thấy trống trơn bán mua. Gió vẫn thổi, nắng vẫn trong, chỉ có cá tôm vịt gà rau củ là im tiếng. Họ, những người bán rong đã dạt sang đường mới, vào chợ hay chuyển nghề khác khá hơn? Hàng rong gây phiền cho phố, nhưng khi vắng nó lại cảm thấy thiếu thốn, thật mâu thuẫn biết bao. Người bán hàng rong đâu muốn những cuộc rượt đuổi bi hài như thế. Tại họ muốn ngồi nhanh bán lẹ, tại  người như tôi cứ dừng lại để mua. Cũng tại cả đường đời mưu sinh lắm nỗi.

Con người rất cần sự chia sẻ. Chia sẻ không đơn thuần là được nói cho thỏa thích mà còn là được lắng nghe một cách thật lòng. Nói và nghe là hai yếu tố quan trọng không thể thiếu trong một cuộc chia sẻ. Không nhất thiết phải quá rạch ròi, cân bằng giữa nói và nghe, nhưng cốt lõi là sự tiếp nhận và trao gửi thật dễ chịu, không áp đặt và gượng ép. Một người sống có sự chia sẻ sẽ thanh thản, yêu đời hơn một người luôn ôm trong mình mối hoài nghi và cảnh giác, những câu chuyện bí mật hay những dằn vặt nặng nề. Tìm được người có thể lắng nghe hoặc được là người tin cậy để lắng nghe ai đó không dễ. Nếu có thì vui, nhưng nếu chưa có thì cũng chẳng phải là vấn đề.

Bởi không bỗng nhiên họ đến, cần một chữ duyên. Không đơn giản họ ở lại, cần sự vun đắp. Song đôi khi cố gắng không làm nên kết quả, cần hơn là sự hòa hợp tự nhiên về quan điểm sống, dù khác biệt cũng làm nên thú vị. Tôn trọng khác biệt thôi chưa đủ, có thực sự chấp  nhận những khác biệt đó hay không mới  là điều quan trọng. Dẫu cuộc đời đôi lúc như sàn diễn, ta lắm phen phải làm diễn viên, nhưng trong một mối quan hệ thực sự, ta phải được là chính mình thì sợi dây kết nối mới có thể bền chặt.

Cuộc sống không dễ dàng gì. Từ công cuộc mưu sinh đến hài hòa các mối quan hệ. Từ chăm chút ngoại hình đến ổn định nội tâm. Từ kiểm soát cảm xúc đến tự chữa lành tổn thương và khắc phục những khiếm khuyết của bản thân… Chẳng thể nhìn bề ngoài mà biết được ai như thế nào, đang vui sống thảnh thơi hay phải vật lộn chật vật ra sao. Cứ từ mình mà suy ra, còn bao khó khăn phải vượt qua thì người khác có lẽ cũng vậy. Thế nên thương hiểu và đồng cảm được thì tốt, không thương hiểu được thì bỏ qua là xong. Cứ khó chịu hay buồn bực về nhau chỉ thêm mệt mình, vì đó là đang hút về năng lượng xấu.

Khi người đối diện đang buồn khổ thì ta cần có cách chia sẻ phù hợp. Bảo họ “cố gắng nhé”, “phải vui lên” là cách an ủi hững hờ và vô tâm. Cứ cố kéo cảm xúc người khác lên bằng mấy câu khẩu hiệu, rao giảng bằng mấy lời răn dạy, thì mọi ủi an của ta sẽ trở nên vô nghĩa, phản tác dụng. Sự an ủi tốt nhất chính là ân cần lắng nghe và kiên nhẫn thấu hiểu. Khi người khác muốn chia sẻ thì điều họ cần nhất là được giãi bày, còn việc của ta là đồng cảm. Lúc đã giải tỏa được mọi điều trong lòng để bình tâm hơn, nếu họ tiếp tục cần ta, ta sẽ cùng họ đi tìm giải pháp.

Nhu cầu chia sẻ luôn có trong mỗi người, chỉ là cách thức chia sẻ khác nhau. Người thì cần có người để lắng nghe và tương tác. Người lại thích cưng nựng, thủ thỉ với thú cưng. Người quen ngắm thiên nhiên rồi cảm nhận bằng tai, mắt và nhịp thở. Người ưa giãi bày bằng câu chữ. Người say sưa thể hiện tâm tư bằng âm nhạc. Người muốn mô tả cảm xúc bằng nét vẽ… Thật là vô cùng đa dạng cách chia sẻ, vô cùng thú vị những hình thức chia sẻ. Và tôi nhận ra những người hướng nội có nhiều cách chia sẻ thú vị lắm, bởi nó bao gồm rất nhiều những chia sẻ không người và không lời.