Vẽ tặng Thùy, cô bạn cùng tuổi giỏi tiếng Nga, luôn tự tin và đầy bản lĩnh. Cô ấy muốn trong tranh có một đôi thế này, thành ra có tí sến. Hihi
Người chứng kiến
Đã từ lâu, tôi không còn là nhân vật chính trong bất cứ một câu chuyện phức tạp, ly kỳ nào. Nhân vật chính lúc hân hoan, lúc hoang mang, lúc rối tung quẫn trí… đã tan biến theo nhịp đi ngày tháng. Tôi đã trở thành nhân vật chứng kiến những câu chuyện phức tạp, ly kỳ của người khác. Tôi, lúc đóng vai người chia sẻ, thấu hiểu âm thầm; lúc làm bình phong che chắn cho những bí mật không được quyền bung bét; lúc lại là kẻ truyền tin vô vị. Đóng vai này trong nhiều câu chuyện quá, thành ra đã bắt đầu chán cái vị trí, vai trò này. Một kẻ đồng lõa đáng thương, một hạt bí hạt bầu câm lặng, không được vùi vào đất mà mọc mầm xanh tốt. Không hề muốn như thế nữa dù luôn dặn mình hãy là người biết chia sẻ, lắng nghe.
Trong những cuộc trò chuyện tôi giữ vị trí âm thầm ấy, tôi ngồi như một con ngỗng ngây ngô tẻ nhạt. Thấy mình rất vô duyên và thời gian thì như là búi rơm khô sạn (tôi không phải là bò, tất nhiên không thích nhai rơm). Cuộc đời là riêng của mỗi người, tôi không có quyền phán xét. Nhưng với vai trò người chứng kiến, tôi đang bắt đầu thấy mệt mỏi, muốn thoái lui, muốn biến nhanh ra khỏi thế giới có những người tưởng như là bạn bè luôn luôn máu thịt. Chả vì họ, chỉ vì tôi đã cạn kiệt cảm giác về mối quan hệ bạn bè của chúng tôi mà thôi. Chả vì họ thay đổi, chỉ vì tôi mệt mỏi. Cái gì cứ gọi là “phải cố gắng quá” rồi đến một ngày sẽ bốc hơi. Sẽ không làm mình thêm tẻ nhạt nữa, ít nhất là với chính ý nghĩ của mình.
Nhà bà ngoại
Tôi về phố Phan Bội Châu vào hồi tháng 7 năm ngoái. Ngạc nhiên là đường ở đây được mở ra quá rộng với vỉa hè thênh thang. Lần tìm số nhà 40, nơi vô cùng quen thuộc với tôi những ngày thơ bé. Ngõ đương nhiên ngắn đi vì đường mở. Ngõ thành thực cô đơn vì phố đông. Và cũng có thể cô đơn vì vắng bà ngoại, vắng tôi, vắng những bước chân ngày xưa đầy thân thiết. Đi vào sâu bên trong, càng trống trải hơn khi thấy căn nhà cho thuê vắng vẻ, suy tàn. Tôi trở ra thật nhanh. Muốn quên đi hình ảnh này, để chỉ còn nhớ đến hình ảnh của ngõ ngày ấy mà thôi.
—–
Ngõ ngày ấy. Chúng tôi chạy chơi suốt buổi. Một bên là hông nhà chú Thúy chuyên làm kẹo bằng lược chải đầu. Một bên là tường nhà ông gì tôi không nhớ. Chỉ nhớ bên hướng ấy rêu phủ tường xanh rì. Đi vào bên trong là cửa sổ thênh thang thường xuyên mở. Ngay cạnh đó là cửa ra vào với hai cây đinh lăng nghiêm trang. Cây trứng cá thì là ký ức xa hơn, khi tôi còn bé tí ti. Lũ rau sam nở hoa màu sắc cũng chỉ khiến tôi nhớ được đến những buổi chiều ngủ dậy muộn tha thẩn xem ông vẽ kính để giao hàng sớm cho người ta. Khu vườn sau chỉ còn nghĩ được về cây ổi và cây xương xông nhỏ. Nhà vệ sinh phải dội nước, giấy vứt qua một cái ô nhỏ bên tay trái. Mọi thứ dần dần vợi đi theo tháng ngày. Sửa một tí, lại khô khan đi một tí. Cây dừa ngày xưa sau khi bán nhà cho bác Hoàn cũng bị chặt đi. Hàng gạch khi xây lên đi kèm cổng sắt, thì cũng là lúc tôi đã ít về.
Về phía trong nhà, tôi vẫn nhớ sàn xi măng màu đen xám rất mát mà tôi hay nằm kềnh ra đó ngủ. Nhớ cả dáng bà lau nhà, cúi rạp xuống, quỳ gối với mảnh khăn sạch sẽ thơm tho cho tôi có chỗ tha hồ lăn lộn. Gian ngoài, ông bày nhiều màu vẽ. Hồi đầu là vẽ kính. Sau giản tiện thì hay cắt xốp. Bụi xốp bay trắng loạn phòng. Thêm nước chè cặn cốc. Bà dọn liên miên và thỉnh thoảng ca thán chuyện này. Cái kiểu tôi hay vẽ hoa sen, cây dừa, con chim chắc chắn được ảnh hưởng từ ông. Từng nét một, tưởng là tự nhiên, những thực ra là ngấm từ ngày ấy, khi thấy ông vẽ mực tàu lên kính rất điệu nghệ. Tay ông run run.
Cái giường của bà cũng đã cùng tôi đi hết nhiều kỷ niệm. Trên đầu giường là cái đài, mà đài của bà chỉ để nghe băng cassette, trong đó có một phần là những ghi âm lời bà hát. Sau này có cả ghi âm lời hát của tôi và của nhiều người trong nhà (bà đã giữ hàng chục năm, mới đây còn mở lại, mọi thứ cứ như vừa diễn ra). Cái giương đặt phía đuôi giường là giương gỗ, nơi chứa nhiều giấy tờ, đồ riêng tư mà với tôi thì thật là thú vị. Thỉnh thoảng có dịp, tôi cũng mở ra lục lọi linh tinh, đặc biệt là đọc cuốn sổ của cậu Lâm Thanh với những câu thơ tình yêu lãng mạn.
Sau này bà còn làm thêm gác xép. Đi lên đi xuống lom khom. Sách cũ của bà được chuyển lên đó. Sách ngày càng bị vơi đi, bỏ bớt những cuốn tiểu thuyết Sài Gòn, Đồng Nai. Bà bọc lại từng cuốn thật chắc chắn, ghi danh sách, đánh số cẩn thận rồi xếpngay ngắn. Bây giờ đi theo bà ra Hà Nội chỉ khoảng gần 100 cuốn sách. Sách rơi rụng đi theo thời gian, không tài nào giữ được.
Cái sân hồi chưa bán nhà cho bác Hoàn cũng chứa cả một thế giới tuổi thơ của tôi. Nơi tôi nhảy lò cò, nơi tôi xoay đủ các trò có thể nghĩ ra lúc đó, nơi tôi cố nhảy lên rút những cái áo cái quần trên giây phơi cao quá đầu mình. Sân gạch luôn được bà quét sạch, ít tiếng động trong con phố vốn cũng rất bình yên.
Đối chéo cái cửa sổ nhìn sang nhà ông Di (với nhiều câu chuyện phức tạp tôi được chứng kiến) là cái cửa con nhìn ra máy nước, nơi rửa bát và giặt giũ. Cái cửa sổ nhỏ gần bếp là nơi nhẹ nhàng dễ chịu nhất với tôi. Nơi đó kê một chiếc giường mà sau này cậu mợ Tùng Tiên định cư rồi cho ra đời em Tùng Lâm. Ngày nhỏ tôi thường đứng bám cửa sổ chơi rất thoải mái, thích thú. Và trong trí nhớ, hình ảnh cố tôi cùng chơi với tôi bên cái cửa sổ ấy trong một buổi tối ông bà đi vắng rất là rõ nét. Tôi cũng nhớ thứ nắng rọi vào căn phòng qua song cửa ấy, nhảy nhót nhấp nháy rất thong dong. Còn một cái cửa bé tí teo nhìn ra khu vườn từ trong căn bếp tối, nơi sau này tôi hay vừa tắm vừa nhìn ra vườn ngắm xem những cỏ cây bé nhỏ đang lay động trong chiều muộn. Khu vườn đích thực là khu vườn yên tĩnh. Sự yên tĩnh ngự trị gần như tuyệt đối trong nhiều ngày tôi ở nhà bà. Đó là tôi có cảm giác thế, còn người lớn chắc chắn sẽ có những náo động lo toan mà trẻ con vô tư chẳng cần biết.
Sau này, khi học đại học, về chơi, Nga hay sang. Rồi mặc bộ bà ba của bà, đội nón, đi dép đạp xe sang nhà Nga nữa… Ngõ nhà bà đều chứng kiến hết. Rồi những thứ liên quan như hàng bún chả, bánh cuốn đầu phố; hàng bánh mì nóng giòn; nhà bà Thích làm bánh nướng; nhà bác Tuyết Hương; chợ Tây Thành; khu 4 Tây Sơn có nhà các bạn Ly, Nga, Thanh, Chung… Những kỷ niệm mà khi tôi đặt chân tới ngõ nhà bà là mọi thứ ùa về vội vã. Thế nên khi bà bán một nửa đất đi xa nó, tôi thấy như tuổi thơ của mình cũng bị mất mát đi, dù cho tôi cố dặn rằng, tuổi thơ đã qua, những thứ trong ý nghĩ thì không ai cướp đi của mình được.
Enter
Kiểu thơ tôi hay làm
Chỉ là gõ enter
Xuống dòng cho ra vẻ
Một cái gì hay ho.
—
Kiểu chuyện tôi hay kể
Vẫn những chuyện cũ xưa
Vì chuyện vui chuyện mới
Ít thấy nhớ bao giờ.
—
Kiểu nghĩ về quen thuộc
Là nhớ điều đã qua
Mặc cho xa tít tắp
Hoặc buồn như mây xa
—
Nên thơ không đích thực
Vẫn luôn muốn enter
Để thẳm sâu quá khứ
Lưu mãi tận đến giờ.
Hoa chuồn chuồn
Vẽ rải rác trong ngày hôm nay, tranh thủ lúc rỗi. Bộ hoa chuồn chuồn dành cho em Hằng treo trong bếp. Còn ngô nghê, nhưng vui vì vẽ bằng sự hồn nhiên và háo hức cảm nhận được từ chính em.
Ngắm nắng
Ngồi giữa bốn bề lất phất mưa, lạnh lẽo gió, nhớ khoảnh khắc nắng hiếm hoi thắp sáng khu vườn cuối tuần vừa rồi. Rất thèm thơm tho nắng ấm.
Nhìn về phía bình yên
Vẽ cái này trong một buổi sáng lạnh giá mờ sương. Không có ý tưởng, chỉ là tay cứ đưa đưa rồi ra quang cảnh như vậy.
Nâng niu dội về
1. Tôi đi đâu đó trên một dải đường dài. Nhiều người đi ngược lại phía tôi. Con đường dốc. Xung quanh tấp nập và hối hả. Dường như tôi đang cầu cứu, còn mọi người thì thờ ơ lướt qua. Tôi khản cổ gọi. Tôi nhỏ bé van vỉ. Nhưng tôi không thấy ai hồi đáp. Tôi thấy mình rơi xuống đâu đó rất xa xôi, nơi không còn tiếng cười, tiếng nói, tiếng bước chân đi lại. Đang chìm dần chìm dần vào sâu thẳm, bỗng… Bỗng từ giữa dòng người anh đi vụt lên và nói một câu rằng “sao không ai giúp cô ấy, phải có ai đó nghe cô ấy nói chứ”. Tôi nhớ rõ lắm dáng hình anh lúc đó. Cặp kính lấp lóa sáng không che được đôi mắt hơi nheo. Sự nâng niu xa vắng từ lâu dường như dội về.
2. Tôi gặp anh trong hành lang nhập nhòa tối. Tôi mặc một chiếc áo ren màu trắng khá gợi cảm khiến anh rung động. Anh nói nhẹ rằng muốn ôm chặt tôi một cái thế thôi có được không. Tôi phân vân một lúc rồi mím môi gật đầu. Nhưng nơi đây nhiều người qua lại nên anh kéo tôi chạy ra quãng nào vắng hơn. Chúng tôi chạy mãi, qua nhiều dãy hành lang nhưng chưa tìm được chỗ thích hợp. Tối om, hoang tàn, rồi lại đông đúc người như ở một bệnh viện nào đó. Đến một chỗ dường như là an toàn, chúng tôi quyết định dừng lại. Nhưng khoảnh khắc ấy không đủ để diễn ra một cái ôm. Có ai đó xuất hiện. Chúng tôi thảng thốt. Và tôi quyết định chia tay anh trong sự luyến tiếc nhẹ nhàng như khói.
——-
Giấc mơ trong một đêm về hai người bạn đã từng thân thiết lắm!
23 buồn
Trong khói hương nghi ngút của buổi chiều 23 tháng chạp, có một nỗi buồn thật sâu. Hay nỗi cô đơn thăm thẳm đang về giữa lúc tôi cố tình lơ đãng tìm chút bình thường giả dối. Thành phố đông đúc và xa lạ. Tôi cũng trở nên xa lạ với chính tôi. Đến một lúc nào đó, khi không còn chỗ trú ngụ, tôi sẽ về cùng mây trôi. Thế là chấm dứt tất cả những phiền muộn, ám ảnh mà tâm hồn bé nhỏ của tôi cứ mãi phải chịu đựng. Tôi không thể lừa phỉnh hoặc ảo tưởng về mình, nên càng thấy mình thêm tan nát.
Ngày xưa mênh mang
Hơi muộn rồi, trong cơn say, bạn điện thoại. Vì say nên nói thật lắm, dù giữa chúng ta chưa bao giờ nói cái gì không thật, chỉ là nói ít hay nhiều hoặc cố gắng kìm giữ mà thôi. Người bạn cũ của tôi, người gặp nhiều thất bại và đang bị nỗi buồn phiền vây bọc. Những kỷ niệm lại theo nhau tràn về như cơn gió đầu đông ngày nào thổi lồng lộng trên mặt hồ Đắc Di. Đã lâu lắm rồi tôi không nghĩ nhiều về ngày tháng cũ, thời sinh viên của chúng tôi. Theo thời gian, tôi nhạt nhẽo, nông cạn đi. Tôi dễ dàng, tôi thỏa hiệp. Có những điều đã mất đi mãi mãi. Trí nhớ không trọn vẹn càng làm ký ức mong manh…
Khoảnh khắc
Nếu khóc vì điều đẹp đẽ, nước mắt là ngọc trong veo…
… Có những thứ dường như quá mơ hồ. Có những thứ hình như không có thật. Có những thứ không thể đặt được tên…
—–
Lời tôi sao nghe nhẹ quá
Vòng tay là thật hay mơ?
Biển đêm lặng thinh êm ả
Hiền lành như một bài thơ
****
Sóng vỗ thảnh thơi nhẹ nhõm
Mây trôi lặng lẽ vu vơ
Có cơn gió bé bất ngờ
Thăm tôi chẳng hề báo trước
****
Niềm vui giữ sao lâu được
Dịu dàng hạnh phúc chạm qua
Ánh đèn biển lặng lẽ xa
Như mắt cá buồn sau lưới
****
Ai qua như là đêm tối
Ngày xưa chỗ ấy ta ngồi
Ai đã trở về chốn mới
Nơi vui, bụi bặm tơi bời
****
Rồi sẽ chẳng gặp kỷ niệm
Rồi sẽ quên lãng màn đêm
Và đã lại thành xa lạ
Như chưa từng có bình yên
****
Niềm vui mong manh như lá
Rụng xuống một ngày gió lên
Chia tay như là chưa quen
Trở về ngày thường vội vã
****
Xiết vai một đêm kỳ lạ
Thả trôi hạnh phúc mơ hồ
Cho vào một ngăn kỷ niệm
Đặt tên bằng những câu thơ.
Alone hay Lonely
Hôm nay em Dung bảo phân biệt Alone và Lonely xem nào. Mình bảo một cái là “một mình”, một cái là “cô đơn”. Cô đơn là trạng thái, cảm giác, hàm chứa yếu tố nội tâm. Có thể giữa đông người ta vẫn cảm thấy cô đơn, lẻ loi. Cũng có thể ta chỉ một mình mà vẫn thấy trọn vẹn. Một thứ giống như là vật chất, còn một thứ dường như khó nắm bắt. Đại loại thế.
Lại nhớ câu hát của Trịnh Công Sơn: Đôi khi một người ngồi như chờ đợi, thực ra đang ngồi thảnh thơi…
…
Có những lúc buồn quá, rồi cũng chẳng biết tìm ra lối nào mà đi. Nhiều khi lại đâm tiếp vào bụi gai um tùm, để tiếp tục tổn thương vì xây xát. Có hai thứ trước đây tôi tỏ ra không quá coi trọng, nay lại làm tôi cảm thấy đang chi phối cuộc sống của chính tôi. Tiền bạc và sắc đẹp. Cả hai thứ tôi đều thiếu. Thiếu sắc đẹp là điều bất hạnh. Thật đấy! Tôi đang thấy thế. Bỏ hết tất cả mọi lý lẽ hay ho đi, hình thức chưa bao giờ trở nên quan trọng như lúc này. Chả biết đang viết cái gì. Chỉ thấy nỗi buồn chảy bải hoải khắp cơ thể.
Vườn đào và tủ sách của ông tôi
Trong tiết trời lành lạnh cuối năm, tôi ngồi bó gối trong bếp vừa hát nghêu ngao vừa cời cời than lên cho ấm hừng đôi má, nhân tiện trông nồi chè khoai cho mẹ. Ông ở nhà trên gọi xuống: “Cái Mai đâu, đi vườn đào với ông nào!”. Tôi hấp tấp đứng dậy dạ vâng và chạy đi mặc thêm áo. Đây là việc tôi mong chờ nhất vào dịp cuối năm nên không thể chậm trễ được.
Ông tôi năm nào cũng chuẩn bị cho chuyện ăn tết trước cả tháng. Việc quan trọng nhất là về vườn đào chọn sẵn một cây ngâm ở đó, rồi quãng 25 tết mới khuân về. Nhà tôi vườn rộng nên ông không bao giờ mua cành, chỉ mua cây rồi ủ cả bầu cây vào đất, cho mùa xuân được tự nhiên nhất trong khu vườn ngập tràn các loài hoa. Các cây đào cứ sống từ năm này qua năm khác một cách hồn nhiên nhất. Cây không được cắt tỉa đúng lúc nên hoa nở lúc sớm muộn, lá thường nhiều, dài và xanh mướt, nhìn rất thích mắt. Dù số cây đào trong vườn đã lên đến 9 cây, ông vẫn tiếp tục mỗi năm ươm về một cây mới. Ông bảo, ông mê đào lắm, ngắm bao nhiêu vẫn không thấy chán. Ông hay ngồi ngắm vườn đào lặng lẽ, rồi ngâm nga bài thơ của Tản Đà, tôi nghe nhiều thành thuộc: “Lá đào rơi rắc lối Thiên Thai/ Suối tiễn, oanh đưa những ngậm ngùi…”. Giọng ông khi đọc thơ chứa đầy hoài niệm. Với ông, mang đào về nhà là mang về mùa xuân, tuổi trẻ, sức sống, niềm hy vọng, sự may mắn…, nên còn mang được thì ông sẽ ráng mang cho đến lúc ra đi. Có năm đào mất mùa do thời tiết khắc nghiệt, vườn đào nhà tôi cũng kém tươi. Ông vẫn tiếp tục xuống vườn đào hai ba ngày một bận, rồi về cứ xót xa vì đào không nở được, nụ lại ít, hoa nhàu. Và cuối cùng ông vẫn ôm về một cây nho nhỏ. Tôi đếm được 25 cái nụ và 8 bông hoa đang nở. Một cây đào khẳng khiu, chưa lên rêu thời gian, nhỏ nhất so với các cây đào ông từng mua. Nhưng ông lại chọn một chỗ thật đẹp trong vườn để trồng nó, nâng niu nó hơn cả những cây xung quanh. Ông bảo, cái gì thiệt thòi phải được chăm chút hơn. Cuộc sống phải có sự ưu ái khi cần thiết, đó cũng chính là sự công bằng.
Tôi nhớ cái không khí những ngày giáp tết theo ông xuống vườn đào. Xe máy ùn lại vì hai bên đường đào quất đổ đầy, người mua chen chúc, ô tô bấm còi giục giã sợ muộn giờ không chọn được đào đẹp. Khu Quảng Bá, Nghi Tàm vui nhất những ngày này. Mưa lất phất lay nhẹ trên những cánh hoa mỏng manh, hơi đất phả lên gợi cho người ta cảm giác thân thuộc, xao động. Họ đi quanh vườn tìm cây đào đẹp đánh dấu, ngả giá, đợi ít hôm nữa là cho lên xe đi từng nhà, từng ngõ. Họ chọn những thế rồng phượng quý phái. Người thích hoa nhiều, người ưng hoa to, người lo xa chọn nhiều nụ, người dễ tính chọn cành nào trông sung túc là đủ. Có người mua xong còn nhờ người bán đốt gốc luôn rồi tiện thể tạt đi chọn bình mang về nhà chỉ việc cắm. Nhiều khách ở xa, tận trong Nam cũng vào vườn tìm đào, với mong muốn rước xuân miền Bắc vào làm dịu cái nắng tết phương Nam. Quất, cúc, violet, lay ơn, hồng, thược dược, thủy tiên… đẹp là thế, nhưng vẫn không thể lấp được chỗ trống của đào, vì nó đã nằm trong tâm thức người Việt. Hoa đào có sức hút rất kỳ lạ. Vừa dịu dàng vừa sâu lắng. Cánh mỏng manh, hồng phơn phớt hay hồng đậm đà cũng đều để lại cho người ngắm sự dịu dàng, phơi phới. Đối với nhiều người dân Hà Nội, thiếu các loài hoa khác thì được, thiếu đào là thiếu xuân. Tháng 12 âm mới chớm, khi lác đác trên phố có xe trở đào rong, nhiều nhà đã háo hức rước hoa về bày, sát tết thay cành mới, ra giêng lại thích mua từng chùm đào nhỏ về thắp hương và cắm chơi trên bàn, cho tết kéo dài ra cả tháng. Trong khi đó vườn nhà tôi thì chẳng lo, vì từng cây từng cây cứ cho hoa nở thay phiên nhau, như là sự cắt đặt đáng yêu của thiên nhiên, nên mùa xuân ở lại thật dài.
***
Bên cạnh vườn đào thân thuộc, ông còn một niềm đam mê khác là đọc và sưu tầm sách, đặc biệt là sách cũ. Tôi từng thắc mắc tại sao ông lại thích sách cũ trong khi sách mới thơm hơn, đẹp hơn, màu sắc bắt mắt hơn. Ông cười bảo rằng vì ông có nhiều kỷ niệm với sách cũ lắm, mà kỷ niệm đáng nhớ nhất là đã quen và may mắn lấy được một cô hàng bán sách cũ, đó chính là bà tôi. Như nhà khác, tủ sách thì đơn giản là xếp sách thôi, nhiều khi chỉ mang tính chất trưng bày. Nhưng với ông tôi, tủ sách không chỉ xếp sách mà còn là bảo tàng, là địa điểm thư giãn, là thư viện nhỏ chứa đầy hồi ức và kỷ niệm. Từng cuốn từng cuốn đều có hành trình riêng của nó, mà mỗi khi chạm vào cuốn nào ông đều nhớ lại được vì sao ông có nó trong tủ sách của ông.
Ông dành một góc trang trọng cho tủ sách. Tủ đứng gần khuôn cửa sổ nhìn ra vườn đào nên đón trọn vẹn luồng ánh sáng của thiên nhiên, giúp những cuốn sách của ông luôn được chiếu rõ từng tên trên gáy sách. Ông có một quyển sổ ghi danh mục sách, xếp theo thứ tự anpha B, nên tủ sách có lỡ thiếu cuốn nào là ông biết ngay cuốn đó. Ban đầu tôi cho là ông quá kỹ tính, nhưng sau tôi mới hiểu sự trân trọng ông dành cho sách qua niềm vui của ông khi xếp sách, tra tìm sách, dán nhãn, ghi số thứ tự cho sách. Về hưu đã lâu, nhưng sách chuyên ngành lịch sử của ông cũng chiếm khá nhiều. Ông vẫn hay lấy những cuốn sách này ra nghiên cứu vì nhớ nghề và cũng vì ông thường xuyên có nhiều bạn trẻ tìm đến học hỏi.
Có lần tôi đang chơi trong góc làm việc của ông thì thấy có một tổ tò vò đậu ngay tủ sách. Tôi la toáng lên gọi ông vào xem. Ông xoa đầu tôi bảo cháu đừng sợ, tò vò làm tổ là điềm lành, ở đâu nó thấy bình yên thì nó xây nhà đấy. Từ đó tôi càng hay ra tủ sách của ông chơi để ngắm tò vò xây tổ. Cái tổ màu đất ấy cứ to to dần. Vì lân la cạnh tủ sách, tôi đâm ra thích ngắm sách. Rồi không hiểu thế nào mà ông chọn được cho tôi một số sách thiếu nhi rất hay, chỉ cách cho tôi đọc và giảng giải cho tôi hiểu nội dung lý thú của từng cuốn sách. Và tôi mê sách lúc nào không hay. Tôi thường vào phòng ông đọc sách những buổi sáng mùa hè, những ngày được nghỉ học. Tôi ví tôi cũng như con tò vò, thích tủ sách của ông vì nó đã cho tôi những khám phá tuyệt diệu mà trước đây tôi chưa hề được biết. Hay nữa là, từ đó mỗi lần đi hiệu sách về ông lại mua cả sách cho tôi, lúc sách mới, lúc là sách cũ, toàn là những cuốn sách tôi đọc xong rất thích, muốn đọc lại. Mấy đứa bạn cùng xóm bảo tôi đọc sách có gì mà phải dạy, biết chữ rồi cứ thế mà đọc thôi. Nhưng ông lại bảo “cái gì cũng phải học đấy cháu ạ!”. Đọc mà cứ cắm đầu cắm cổ không dừng lại suy nghĩ, không chịu tưởng tượng, không chịu đào sâu các lớp nghĩa, không nhớ tên nhân vật, tên tác giả, nội dung chuyện sau khi đọc xong… thì chưa gọi là biết đọc, và đọc như vậy sẽ không hiệu quả. Ngoài ra còn phải biết chọn sách phù hợp với lứa tuổi, tâm sinh lý và nên tiếp cận dần với những cuốn sách khơi gợi sự khám phá, sáng tạo, giúp mình ngày càng trưởng thành và hoàn thiện hơn. Tôi nghe chưa hiểu hết, nhưng đã dần thấy ích lợi của sách trong việc học tập ở trường của mình. Tôi viết văn khá hơn, trả lời các câu hỏi trên lớp suôn sẻ mạch lạc, tính toán logic và học rất khá môn lịch sử. Càng ngày tôi càng thấy gắn bó với tủ sách của ông hơn.
***
Mùa xuân đang đến thật gần, hai ông cháu tôi đã chọn được cây đào ưng ý đem về trồng trong vườn. Tết này tôi còn mua được một bó vilolet, thược dược và lay ơn rực rỡ về cắm trong phòng sách của ông, cho những cuốn sách yêu thương cũng được tắm trong mùa xuân ấm áp.
Mặt trời bị đánh lưới
Hôm ấy đi dạo buổi sáng, thấy mặt trời thật khổng lồ, gần như thể với tay là chạm vào được. Và những cành cây khô đan vào nhau (để làm giàn cho một mầm dây leo trong tương lai) bỗng trở thành tấm lưới giữa bình minh thanh khiết, đón mặt trời xuống đất lành thênh thang.
Lưu dấu
Thỉnh thoảng thích chụp những thứ dưới chân mình. Nền gạch, mảnh sân, sàn gỗ, rêu xanh, phố xá và cả những bừa bộn đáng yêu hồn nhiên không sắp đặt…
Hồng thơm
Hương thơm rất dịu dàng, thoang thoảng mà vương vấn, lẩn khuất mà mê say. Hồng thơm mua trong một phiên chợ sáng.
Một chút trong phụ nữ
Phụ nữ có nước mắt là thứ không ai có thể kiểm soát, cưỡng đoạt. Phụ nữ có nỗi buồn là chốn riêng tư không ai có thể xâm phạm. Phụ nữ có nỗi cô đơn không ai nhìn thấy và biết đến. Có những hy sinh không cần ai hiểu, nhưng có những giây phút cần tha thiết những ân cần, hỏi han…
Thành phố cuối mùa thu
Mùa còn đó không em?
Để tôi về và ôm nhẹ lấy
Cà phê thơm dưới mây bay, hoa mới hái
Thành phố cuối mùa thu…
(Vài nét ngày 25/10)
Nhắn với buồn
Chẳng biết sẽ nhắn cái gì với những nỗi buồn nhỏ bé của tôi. An ủi hay nói những lời hiền dịu, rằng nỗi buồn cũng là điều cần thiết, làm cho cuộc sống con người trọn vẹn hơn. Nhưng nỗi buồn ơi, dù cho em có làm tôi cảm thấy mình trở nên sâu sắc, có nhiều tầng lớp trong tâm hồn, tôi vẫn không muốn chạm mặt em nhiều. Nỗi buồn làm cho phụ nữ có vẻ bí ẩn hơn, nhưng thiệt hại mà em mang tới là làm tôi già nua, rệu rã đi không thể kiểm soát.
Nỗi buồn làm tôi không thể nhìn thấy bầu trời trong lành qua vòm lá sáng nay. Nỗi buồn làm cho bước chân lên cầu thang của tôi nặng trịch. Nỗi buồn làm công việc của tôi không thể thông suốt. Vì buồn thì không hào hứng được, không hào hứng thì không làm tốt được, không làm tốt được chắc chắn lại buồn thêm. Thì buồn ơi, đến vừa vừa và đừng ở lại lâu, nhé!
Không ngày nào là của chúng tôi
Định viết vài dòng về chủ đề này từ hôm qua hôm kia, nhưng không có thời gian. Chả biết bắt đầu từ đâu để diễn tả được suy nghĩ của mình. Nhưng tóm lại là chưa bao giờ mình mong chờ những ngày được cho là thuộc về phụ nữ. Vì thế có nhận được lời chúc và quà mừng hay không cũng chưa bao giờ là vấn đề.
Cảm giác mình thật tội nghiệp khi nhận được một lời chúc mà người chúc nhắn chung chung cho nửa cái list có trong điện thoại của họ. Có khi nhắn xong họ cũng chả nhớ đã nhắn cho những ai, và lời chúc đó có phù hợp với đối tượng được nhận không. Buồn nữa là hay được nghe mấy câu than sao phụ nữ có lắm ngày thế, cứ như phụ nữ đang tham lam, đòi hỏi, kể công. Không, mình không hân hoan với những ngày như thế! Cảm giác mình đang được ban ơn, đang được cho một chút động viên dối lừa nếu nhận được lời chúc mừng khiên cưỡng. Có thể là hơi cực đoan, nhưng chắc sẽ có nhiều đàn ông thấy phiền phức vì những ngày tương tự.
Phụ nữ không nên đẩy đàn ông vào những tình huống ngây ngô, thừa thãi. Phụ nữ không nên đòi hỏi đàn ông phải có nghĩa vụ gì với mình (về tất cả mọi thứ chứ không chỉ riêng ngày được cho là của phụ nữ này). Đòi hỏi đã là một sự phản cảm, gây phản ứng ngược, tạo tâm lý khó chịu. Cứ im lặng, cứ bình thản thôi. Tất cả đều là tự nguyện thì mới thực sự ý nghĩa. Có thể vào một ngày chả là ngày gì, được nhận một lời nói chân thành, một bông hoa, một món quà nhỏ, mình sẽ thấy cực kỳ đặc biệt và hân hoan. Nên với những người đàn ông xung quanh, mình vẫn nói chẳng cần phải quan tâm mình một cách hình thức nếu họ thực sự không thấy thoải mái. Thứ cần hơn là sự tôn trọng phụ nữ trong lời nói, hành động mỗi ngày.
Tặng hết cho em một phố chờ
“Hà Nội mùa thu Hà Nội gió, xôn xao con đường xôn xao lá”…
Một góc phố thu, Win chơi dưới tán cây rực đỏ, chụp ngày 13/10/2013.
Hà Nội Hà Nội
(Chụp trên đường Kim Giang)
Hà Nội Hà Nội, tình yêu mơ hồ của tôi những ngày mới lớn. Giờ ở trong lòng nó, thấy lại có gì đó cách xa. Vì tôi đang sống trong Hà Nội theo cái cách không như tôi từng mường tượng, mong muốn. Những góc đẹp đẽ của Hà Nội vẫn ở đó, có điều tôi không tìm đến mà thôi. Như cái cây này, trong một ngày thu, đi qua và nhìn thấy nó thật đẹp đẽ, như trong một bức tranh nào đó tôi từng xem ngày xưa. Vội chụp lại bằng di động, nhưng không thuận sáng, không được nét, nên không thể lột tả hết được nghệ thuật tạo hình của thiên nhiên.
Chiều cuối tháng
Cái cảm giác làm một điều gì đó bất thường, bày tỏ một điều gì đó trước ai thường làm tôi hồi hộp. Một chiều mùa thu đúng nghĩa, gió thổi bay những hạt bụi nhẹ trên hè. Nhưng rồi tôi không thấy hồi hộp nữa ngay khi nghĩ rằng cuộc đời cần nhiều sự thẳng thắn, cần những bày tỏ chân thành, cần được hồn nhiên, cần bớt đi toan tính. Tôi đã từng rất e ngại, rồi đã từng rất hồn nhiên, và bây giờ thì lại vừa hồn nhiên vừa e ngại. Tôi vẫn chỉ là tôi của bao năm về trước, dù có khác nhiều thứ.
Thành phố này vẫn tiếp tục chỉ khoanh tròn trong vòng 10 km. Tôi cứ đi đâu đó rất gần, rồi về lại nơi quen. Xe mới kịp ấm máy đã lại rút khóa, vì vậy mà không có điều gì để kể, trừ những giấc mơ.
Mai là một ngày như mọi ngày, ngày tôi ra đời. Theo nếp gấp thời gian, ngày sinh của mình cũng không đem lại cho mình cảm giác rộn ràng nữa. Chỉ là ngồi nghĩ lại ngày tháng cũ, thấy cũng có chút gì muốn nhớ, muốn lục lọi, muốn mân mê, dù cực kỳ mong manh khó thấy.
Tự tay
Rất nhanh chóng và thuận tiện để có một món quà tặng ai đó: ra cửa hàng. Nhưng mình nghĩ nếu có thể tự tay làm cái gì lưu niệm cho họ, thì dù có kém chuyên nghiệp và vụng về, người nhận sẽ còn trân trọng và cảm động hơn. Vì vậy mình thường xuyên thực hiện điều này, cũng là cách thư giãn rất tốt và trẻ hóa mình. Hôm nay mình bảo với các em, chị mà chết thì nhớ cái gì về chị nhỉ? Dung bé bảo nhớ những cái sến sến thế này đây.
Hoa cho sinh nhật Yến, một mặt hồng, một mặt lan tường, background cẩm tú cầu. Giỏ lưới và mây.
Sổ ghi lời chúc sinh nhật dành cho Bon (con mẹ Phương). Các bác các cô các chú trong phòng đều ghi lời chúc vào đây cho con. Sau này lớn đọc được, chắc con sẽ thấy vui.
Tranh hài vẽ máy tính tặng sinh nhật Huy Nam Xanh.
Đài đêm
Nằm thả lỏng, để đài kể cho nghe “Hà Nội 36 phố phường” của Thạch Lam, thấy không gì bình yên hơn. Trong không khí dìu dịu của đêm thu, từng lời từng lời của radio ngấm vào người, tan, trong, dịu ngọt. Mười mấy năm gắn bó với đài (từ những năm 96-97) là mười mấy năm được hưởng thụ sự dịu dàng trong nhiều đêm nằm cùng bóng tối. Như được bé bỏng mãi với lời thì thầm kể chuyện của bà ngoại những ngày ấu thơ…
Trà trưa
Chúng tôi ngồi ở một góc bình lặng trong quán trà gần hồ Đắc Di. Buổi trưa trôi đi rất nhanh mà câu chuyện như chưa bắt đầu. Tôi tạm biệt Kiwi trong cơn mưa thưa hạt để quay trở về với công việc, còn nàng thì tiếp tục lang thang với những kế hoạch mua sắm của riêng nàng.
Hãy vạch đường đi bằng sợi nối chân thành
Đã tập để quen
Nhưng vẫn rất khó khăn
Khi nghe ai đó nói về mình qua một người khác
—
Chiều nhợt nhạt
Nắng gió thất thường
Những sợi mưa vương
Qua vai, trên tay, trong mắt.
—
Học lắng nghe bình thản
Học ghi nhận, cười hiền
Học bình yên, thiện chí
Dù lời kể thế nào
Dù bình luận ra sao.
—
Học nghệ thuật kể lẫn nghệ thuật nghe
Sự công tâm khi bình luận người khác
Nhưng trước khi học những điều khó ấy
Hãy vạch đường đi bằng sợi nối chân thành.
Đừng tiếc rẻ khi một niềm vui không còn
Đọc Phan Thị Vàng Anh xong rồi nghĩ đến việc mình cứ hay tiếc rẻ những niềm vui đã qua. Nên nhớ, nhưng không nên tiếc rẻ. Trong thời điểm đó, mình đã được hưởng trọn niềm vui (niềm vui thực sự nó mọc từ trong chính lòng mình), thế đã là nhiều. Nếu cứ tiếc, cứ mong gặp lại y chang niềm vui đó trong thực tại, chẳng phải là quá tham lam. Thay vì tiếc rẻ nguồn vui cũ, thay vì ngồi gặm nhấm nó để vui một cách vớt vát không trọn vẹn, mình có thể làm những việc cụ thể trong hiện tại. Có thể niềm vui hiện tại sẽ đến rất tự nhiên, ngay khi mình không mong chờ nhất. Chủ động tìm nguồn vui là tích cực, nhưng đó là sự bao quát dài hơi, còn niềm vui thì cứ để nó đến bất ngờ trong từng khoảnh khắc.
Ngược thời gian
Những ngày đại học (1999-2003)
Với Minh Thu (Bãi sông Hồng, 2001)
Với Thu cận và em Địa ở Quảng Trị
Với Minh Hường ở hồ Đại Lải
Với Thu ở Quảng Trị
Với Minh Hường ở chợ Hà Tây
Với Dũng ở chùa Thầy
Ao Vua (lần đầu tiên đi chơi cùng lớp đại học)
Với Ngọc và Dinh (trên đường đi Tuyên Quang)
Dưỡng, Giang, Phúc, mình, Ngọc, Hùng, Hằng, Dinh trên đường đi Tuyên Quang
Với Thủy ở chùa Thầy
Với Dưỡng (Hồ Đại Lải)
Thư viện
Quá lâu rồi, ba năm đủ để nhiều thứ đổi thay hoặc tan biến. Thư viện, lúc này, bỗng trở nên là một điều gì đó rất xa xôi, với tay mãi không thể tới. Chiều nay lục lại album “Thư viện”, mỗi bức ảnh mình chạm tới đều nhắc về những kỷ niệm đã qua. Mọi thứ như còn tươi rói, thật gần mà thực sự thì đã rất xa. Kỷ niệm thì cứ nằm đó, trẻ mãi. Mình thì cứ trôi đi, già nhanh. Còn đọng lại trong trí nhớ, còn lưu lại trong những tấm ảnh, chỉ thế thôi, có đủ chứa đựng biết bao chi tiết của 7 năm tuổi trẻ đã gắn bó cùng nơi ấy?
Cây phượng già, cây hoa đại, cây đào, cây đa, cây mít. Cỏ, lá khô, những lối đi sạch sẽ. Nhà H bình yên. Tầng hai im ắng. Không vì nhớ mà thi vị hóa cảnh cũ người xưa. Nhưng quả thật đã từng có rất nhiều kỷ niệm đẹp đẽ với Thư viện. Cả những nỗi buồn rất sâu, như vết khắc của thiên nhiên trên những gốc cây già trong khuôn viên 31.
Quán cà phê Quang Trung những buổi trưa tranh thủ tụ tập. Ô cửa sổ nhìn xuống đường Quang Trung, lấp ló tàng cây trứng cá xen lẫn những cụm bằng lăng tím miên man. Quán cà phê Trung Nguyên, cái hầm ngọt ngào thơm mùi cà phê đượm màu “tự do trong khuôn khổ” của những cuộc hẹn bạn bè. Sau này có qua đó, nhưng những thứ sống động chỉ sống động ở vào thời điểm vàng son của nó mà thôi.
Bỗng nhớ cả một cây xương rồng con con trong một căn phòng làm việc ở khu nhà A. Một góc nhìn từ trên cao xuống ấy, cũng đã bay tan vào mùa thu cuối cùng của kỷ niệm.
Chuyên đề bút chì
Vẽ 2001
Vẽ 1998
Vẽ 1997
——-
Những cái gọi là “vẽ” này, chả nhớ nữa, tôi đã nhìn mẫu ở đâu đó rồi vẽ lại theo khả năng có hạn của mình. Nên cái này không phải là sáng tạo, chỉ là những cái bắt chước ngây ngô thế thôi.
Chuyên đề bút bi và bút kim
Hoa sen (2004)
Học sinh vùng cao (2006, vẽ theo sách giáo khoa)
Tình mẫu tử (vẽ năm 2006, theo bìa một cuốn sách cẩm nang làm mẹ)
Nụ (vẽ năm 2004)
Hoa và quả (vẽ năm 2004)
Chuồn chuồn kim (vẽ năm 2004)
Giàn mướp (vẽ năm 2006, theo sách giáo khoa)
Li ti
Thích cái từ “li ti”, mình cho rằng những thứ li ti làm nên cuộc sống. Đôi khi ở giữa những quãng bận rộn, vạch ngang vạch dọc một tí cho vui. Không cần nghĩ đến logic và cân xứng, tay muốn đưa đi đâu thì đưa, gọi là thả lỏng thực sự.
Răng cá tính
Ừ thì răng. Thứ tự nhiên trong muôn vàn những cái tự nhiên khác của một con người. Nó là bạn, là người tình trăm năm, cùng vui cùng buồn, cùng hưởng thụ cảm giác ngọt đắng chua cay mỗi ngày với ta (trừ khi răng sâu, nó là người tình tồi, cần loại bỏ). Vậy nên viết về nó cũng là một điều cần thiết và đáng cổ vũ. Nhất là viết về một hàm răng cá tính như răng em…
———-
Vì lý do di truyền hay vì nhổ răng bằng kìm, bằng chỉ, giật bằng tay hay đạp bằng chân… gì gì đi nữa, thì cuối cùng cho đến lúc này hàm răng đó cũng là của quý của riêng em rồi. Nó giúp em thanh toán bao nhiêu thứ đạm mà em thích. Nó vô tình khiến em cười nhẹ nhõm, dịu dàng hơn. Thế nên, việc chị miêu tả một tí ti về những chiếc răng đáng yêu của em cũng không nên coi nó là một dạng tranh biếm họa. Chỉ là để em lại được cười khi đọc nó, và càng thấy yêu thêm những chiếc răng cá tính của mình.
Lạ một điều là, tuy răng em có hơi mất trật tự, nhưng chị chưa bao giờ bị chi phối vì điều đó khi ngồi đối diện với em. Có lẽ vì môi của em cười duyên quá, khiến cho chị bị hút vào đó mà quên đi những khiếm khuyết về răng như em cứ thỉnh thoảng băn khoăn. Chính vì thế chị mới khuyên em cứ để nguyên như thế, không cần nẹp, nhổ hay nắn chỉnh gì. Biết đâu khi răng em đều đặn, những cái lạ, cái hay cũng vơi nhạt đi nhiều?
Một hàm răng cá tính, nổi loạn như chính con người em. Không cái nào chịu đứng bằng mặt với cái nào. Mỗi cái đứng một tư thế. Mỗi cái giữ một trạng thái. Như một đoàn người xếp hàng giữa trưa, người đói chưa ăn, người no vì ăn quá nhiều, người buồn ngủ ngáp vặt, người muốn hẹn hò tranh thủ tình riêng. Hàm răng em, đúng là một đoàn người đang xếp hàng không chung mục đích. Hàm răng ấy cũng khiến chị nhớ đến mặt tiền trường đại học của chị, mà hai chiếc răng cửa là hai trang sách mở ra không bao giờ đóng lại, các trang tiếp theo thì nép nghiêng nghiêng vào tránh nắng. Có những cái nép quá đà khiến nhiều cái còn lại hết chỗ, đứng trồi sụt mấp mé như chực rơi ra khỏi vạch chỉ tạo hóa đã kẻ sẵn.
Hàm răng ấy cũng giống một cái hàng rào mới đóng của một gã say. Chẳng may có cơn bão vừa qua, hàng rào mang dáng vẻ xô lệch. Nhưng hay ho, vì sự xô lệch đó có đôi chút nghệ thuật, rất vừa đủ, rất phù hợp. Thành ra gã say, sau khi tỉnh rượu không hề có ý muốn chỉnh sửa lại hàng rào.
Hàm răng như những cánh cửa trong trò chơi mê cung thời niên thiếu. Mà những thức ăn khi lọt vào khó lòng thấy lối ra. Cứ mắc míu, thoát được cửa này lại vướng vào cửa kia. Loạng choạng mãi mới tìm được đường xuống thực quản. Cũng vì thế mà em khó bị đau dạ dày, thức ăn đã được nước bọt tắm đẫm trong quá trình choáng váng với mê cung răng, đã nát nhừ tinh tươm, dạ dày khỏe re vì ăn chơi phè phỡn.
Khác với những hàm răng đều đặn nhạt nhẽo, hàm răng em thực sự có những dư âm. Khi người răng đều cười, gió phả vào mát một lượt răng rồi hết, hết sạch, ngắn ngủi, hẫng hụt. Còn khi em cười, gió thật vất vả nhưng cũng thật hứng thú trong quá trình len vào chinh phục hết từng chiếc răng. Cảm giác khi em đã ngậm cười, chiếc răng cuối cùng trong miệng em vẫn chưa kịp đón gió. Gió sống trong miệng cả khi em đã ngậm miệng. Tương tự thế, có lẽ khi hôn em, người ấy cũng sẽ có cảm giác hứng khởi như gió, một cảm giác về sự chinh phục, mà khi đã chạm được đến chiếc răng cuối cùng, nụ hôn đã vỡ òa thành niềm vui chiến thắng. Đàn ông luôn thích chinh phục, suy ra đàn ông ai cũng thích hôn em.
Ngưỡng mộ và mê đắm hàm răng tuyệt đỉnh của em, Oanh!!!
