Thấm thoát đã đến ngày chúng tôi chia tay em Quỳnh (áo nõn chuối). Thời gian bên nhau êm đềm đã cho tôi sự dễ chịu mỗi khi nghĩ về em.
Cô em là người giản dị đơn thuần và hay cập nhật cho chúng tôi các vấn đề hot trên mạng. Tôi luôn trong trạng thái ô a khi nghe em hỏi chị đã biết vụ này vụ này chưa. Và tôi sẽ hào hứng lắng nghe khi em hào hứng kể. Cô em về rồi thì còn ai tưới cây sân sau, ai kể cho tôi mấy câu chuyện mới mà tôi lười cập nhật đây.
Nhìn lại mấy năm bên nhau, tình chị em không quá thắm thiết mà cứ dịu nhẹ bình thường. Điều này khiến tôi bỗng nghĩ về các mối quan hệ trong đời. Rằng có khi cứ nhè nhẹ như thế cũng hay, không kỳ vọng đòi hỏi gì ở nhau, vậy mà khỏe. Chúc em chặng đường phía trước nhiều thuận lợi và luôn bình an!
Đã từng nghĩ mình không đủ sức qua nổi bão giông. Nhưng khi bão tan, nhìn lại, mọi thứ đều trở nên sáng rõ và bình yên đến lạ lùng. Rồi mọi đau khổ cũng sẽ chỉ là đốm tàn nhang nhạt mờ trên gương mặt thời gian. …
Cuộc đời thật đẹp, con người thật dễ thương, thời gian tôi sống thật ý nghĩa! Sau những lo toan và buồn phiền, tôi ngồi xuống và nghĩ về đời mình. Tôi luôn thấy sau cơn bão mọi thứ trở nên bình lặng và dễ chịu hơn. Có lẽ bởi tâm hồn mình qua bao xô dạt gió mưa, khi được trả về với khu vườn dịu êm nắng sớm, sẽ cảm nhận rõ hơn giá trị của những phút giây đang trôi qua bình thường.
Yêu những thứ bình thường và tận hưởng một không gian bình thường quen thuộc, là niềm hạnh phúc lúc này của tôi. Tôi còn có thể đòi hỏi gì thêm nữa?
Tôi ngắm những sắc màu thiên nhiên bằng đôi mắt của mình. Và tôi cảm nhận những màu sắc ấy bằng trái tim yêu thiên nhiên của mình. Chỉ thế thôi, ngắm nhìn và cảm nhận. Chỉ thế thôi, không rắc rối gì thêm.
Thực sự những nỗi đau vẫn còn nằm đó, chỉ là nó tạm thời ngủ quên. Đôi khi lỡ tay chạm vào, nó lại bừng thức dậy khuấy động tâm can. Nó cựa quậy, cào vào những vết sẹo tưởng đã lành da. Trong phút chốc, bao nhiêu nỗ lực như bốc hơi tan biến. Ta trở về yếu đuối và đáng thương trong quá khứ của chính mình. Đời ta có biết bao lần vẫy vùng để thoát ra những vũng lầy như thế. Âm thầm, đơn độc tự mình đấu tranh và thoát ra. Rơi vào và lại thoát ra. Hay thực sự ta chưa bao giờ thoát ra để có thể gọi là rơi vào. Có thể lắm, ta vẫn ở đó, chỉ là vờ như không thấy vũng lầy ấy mà thôi.
Để có thể thoát ra khỏi những ám ảnh và buồn đau, ta cần đối diện nghiêm túc với chính mình. Dốc hết lòng dạ và tâm can ra, thành thật và nhận lãnh mọi hậu quả. Cái hậu quả do chính ta tạo dựng qua bao tháng năm u mê ngu muội. Dẫu có đau như dao cắt, ta cũng phải quy thuận mà đón lấy. Cuối cùng nhận ra, tử thần có đến tìm, cũng chỉ mang cho ta cảm xúc tận cùng như khi ta phủ phục dưới cái bóng thẫm đen của chính mình. Bày biện tâm trí thối rữa mục nát ra ánh sáng, tất cả sẽ phút chốc bị cuốn phăng đi không dấu vết. Cần một cuộc cải cách như vậy để ta có thể thực sự sống đúng nghĩa trở lại!
Vào những lúc khủng hoảng nhất, ai là người nâng đỡ cho ta? Không ai cả, chỉ có chính ta thôi! Những con chữ có thể làm điểm tựa cho ta. Chúng hiển lành bao dung im lặng cho ta vịn vào và đứng dậy. Nhìn ngược lại, những câu chữ của ta chính là nội tâm ta. Chúng an ủi ta, ôm ấp ta, thấu hiểu ta, vỗ về ta… vô điều kiện, không giới hạn. Chỉ có ta đủ sức yêu thương chính mình dài lâu trọn vẹn. Còn lại tất cả mọi mối quan hệ khác đều cần điều kiện, đều cần phản hồi. Dẫu là yêu thương lớn lao đến đâu, cũng sẽ một ngày mỏi mệt nếu ta không thể đắp bồi và đáp trả. Càng thấu rõ tình yêu của mình với chính mình là thứ tình yêu vĩnh cửu và duy nhất.
Con người có lẽ chỉ ung dung, tự tại chủ động đời mình khi không còn bị phụ thuộc vào một ai đó hay một thứ gì đó. Bởi khi đã để bản thân bị phụ thuộc, thì ta sẽ vui buồn theo những thứ mình phụ thuộc ấy.
Chỉ còn cách rèn luyện nội tâm cho vững vàng để làm chủ được suy nghĩ bản thân. Biết chấp nhận thực tế để sớm tìm ra giải pháp, hơn là đi tìm niềm vui này để lấp vào nỗi buồn kia. Nếu cố tìm vui để lấp buồn, thì dễ có một ngày niềm vui ấy lại trở thành nỗi buồn tiếp theo chi phối đời sống mình.
Con người cũng gánh trên vai quá nhiều nỗi sợ hãi và âu lo, rồi đôi khi không tránh khỏi cảm giác thấy mình nhỏ bé và mong manh giữa vũ trụ vô tận. Sau cùng, khi phải đối diện với lão – bệnh – tử, có mấy ai không cảm thấy hoang mang, ngậm ngùi và bất lực? Dẫu biết kiếp người vốn thế và mọi điều đã và sẽ xảy đến có khác được đâu, nhưng cảm xúc không phải là thứ lúc nào ta cũng kiểm soát nổi.
Ừ thôi tự nhủ, chút nhạy cảm ấy sẽ giúp ta thấm thía sâu sắc hơn sự nhỏ bé, mong manh của kiếp người. Để biết sống khiêm nhường và nhũn nhặn hơn. Để biết nâng niu và biết ơn những gì ta đang có. Bởi ta hiểu, có thể lắm, nó sẽ tuột khỏi tầm tay ta… bất cứ lúc nào.
Ảnh: Xem phim tài liệu tiếp tục vỡ ra nhiều điều về thế giới và cuộc đời. Phim có hình ảnh người dân châu Phi sống khổ sở như thế nào, xót xa quá!
Còn giờ là một câu chuyện nhỏ: Cách đây nhiều tháng mình đang nằm ngủ trưa thì chợt tỉnh giấc vì trong đầu ào ạt ùa về hình ảnh người người đang kêu gào khóc than vì bị cuốn đi trong bão lũ. Nhà cửa, người vật bị cơn lũ cuốn đi và nhấn chìm. Hình ảnh khủng khiếp lắm. Hôm nay xem tivi mình thấy quanh cảnh đó giống như hình ảnh hôm ấy vô cùng nên mình viết ra mấy dòng này. Còn nhớ hôm đó mình đã khóc rất nhiều vì những hình ảnh đã thấy trong tâm trí, đó là những giọt nước mắt xót thương nhân loại và mình thấy tình thương ấy vượt thoát ra cả trái tim nhỏ bé của mình. Ngay sau đó mình đã điện thoại kể cho Hoạt nghe và mình còn kể cả cho Hoa. Hoạt và Hoa chắc vẫn nhớ lần đó đấy!
Lần đầu tiên tôi nhìn một con mèo lâu đến vậy. Mà không phải, là tôi và mèo nhìn nhau. Giữa buổi chiều hoàng hôn tĩnh lặng, chúng tôi đối diện và giao hòa bằng ánh mắt. Tuy không lời mà cảm thấy có gì đó rất thấu hiểu. Có lẽ mèo cũng cảm nhận được sự trìu mến của tôi nên tinh thần thoải mái, cứ im lặng thong thả nhìn tôi chăm chú dịu dàng. Nước mắt tôi bỗng dưng chảy tràn, những lo âu còn đọng trong lòng chợt tuôn trào đi hết. Đâu chỉ với con người ta mới có thể sẻ chia. Tôi từng được cỏ cây và những con vật nâng đỡ tinh thần qua nhiều chặng khốn khó. Chúng lặng lẽ lắng nghe, chứng kiến và cảm nhận nội tâm tôi, không phán xét và không chế giễu. Tôi trở về trên đoạn đường dài có những em mèo quấn quanh đùa vui, miệng cứ mỉm cười mãi không thôi. Thấy niềm hạnh phúc dịu nhẹ đang lan ra toàn bộ thân thể. Thấy mọi điều mình cho là nghiêm trọng giờ chẳng còn nghiêm trọng tí nào. Mèo đã đưa tôi bước qua một cơn lo âu sợ hãi với những an ủi không lời trong một chiều mùa thu như thế!
Lâu rồi mình không tâm sự gì trên blog. Mắt vẫn mỏi mệt nên không thể viết lách nhiều, và đây là mình đang thu âm từ giọng nói chuyển sang văn bản. Tâm trạng thì đôi khi cũng trồi sụt vì lo lắng. Có lẽ do những biểu hiện trên da gần đây khiến mình không thể bình yên một cách hoàn toàn.
Cách đây nửa năm, mặt mình bắt đầu nổi một số đốm trắng nhỏ nhỏ. Ban đầu mình cũng không để ý đâu vì mắt mình vốn cận không nhìn rõ, soi gương thường trong ánh đèn mờ mờ nên cũng không thể phát hiện ra. Cho đến khi nghe chị Thảo nói lúc mấy chị em đang bơi ngoài biển thì mới biết mặt mình có bị loang trắng một chút. Rồi dần dần cho đến giờ các vết loang trắng dần nhiều hơn, nó loang cả ở hai cánh tay nữa.
Bình thường mình cũng không quá để tâm đến nó, nhưng đôi khi nhìn thấy thì lại có chút bận lòng. Mình đã đi khám ở bệnh viện da liễu, bác sĩ kết luận đó là “rối loạn giảm sắc tố da không đặc hiệu” và cho thuốc cả bôi lẫn uống. Không thấy bác sĩ bảo đây là bệnh tình nghiêm trọng gì nên mình cũng cứ vậy vậy thôi. Tuy nhiên những vết trắng ấy lắm khi cũng khiến mình suy nghĩ. Phụ nữ thì hay lo về diện mạo bên ngoài nên không thể nói là không ảnh hưởng tâm lý. Rồi cũng phải quen và dần chấp nhận chúng. Mình thả lỏng và đối diện với chúng, dần bình thường và xem chúng là một phần của thân thể mình. Và mình hiểu, do mình chưa thực sự chăm sóc bản thân tốt, chưa có thói quen ăn uống sinh hoạt lành mạnh và điều độ. Mà nói vui, có thể mình đã bị bệnh gì nặng hơn nhưng ông trời đổi cho mình một bệnh ít ảnh hưởng nhất rồi đấy, nên mình vẫn phải biết ơn chứ không phải là ủ ê.
Sống đến từng này tuổi, trải bao đắng cay ngọt bùi, cũng thấm thía mọi thứ ở đời rồi, nên gặp một chút rắc rối nhỏ này đối với mình không có gì cần than vãn nhiều. Chuyện sinh tử còn phải đối mặt thì những việc cỏn con này có đáng chi. Thôi lại tiếp tục tu dưỡng rèn giũa thân tâm, thực hành lòng biết ơn và nhìn về phía mặt trời mà sống.
Đời cũng có chừng ấy thôi, cứ trải mọi điều cho trọn, còn thì chẳng nên nghĩ ngợi quá nhiều. Mình phải chấp nhận và yêu thương mình trước tiên thì mới ổn, chứ phần lớn người xung quanh chẳng ai để tâm hay thấy đó là vấn đề cả đâu. Mình nói vậy vì từ khi mình bị như thế tới giờ chỉ mới chị Thảo phát hiện ra, còn lại là toàn mình “khoe” thì mọi người mới biết. Vấn đề chính là tâm trí mình, mình ổn thì đời sẽ ổn.
Quay trở lại viết sổ nhiều hơn vì giờ đây mắt quá tải đôi khi đòi đình công. Chữ thì xấu điên đảo và tay đưa bút cứ cứng quèo. Coi như là một công đôi ba việc: Thư giãn mắt mà vẫn được viết, rèn tay dẻo hơn và dùng hết số sổ mua sẵn đang chờ. Sau này rảnh thì sẽ đọc mớ chữ lùng bùng này để máy biến chúng thành text rồi thích lưu vào đâu thì lưu.
Cảm ơn một quãng đời tuổi trẻ đã buồn thật nhiều và viết thật nhiều. Nếu không có kho tư liệu viết ngày xưa đó thì không thể có “Nắng ngoài hiên” bây giờ. Nếu không có những nỗi buồn sâu thẳm lúc ấy thì chưa hẳn có mình điềm tĩnh lúc này. Dẫu chả mong buồn đến bao giờ, nhưng vẫn phải cảm tạ nỗi buồn đã hiện diện và cho mình nhận ra nhiều điều. Càng thương yêu trân trọng chính mình đã đi qua từng nỗi buồn và bao xây xước mà vẫn giữ được lòng trắc ẩn và cả sự trong trẻo mơ mộng đôi khi.
Mùa đẹp nhất trong cảm nhận của tôi chính là mùa thu, khi gió hiu hiu thổi trên từng khóm cây và nắng chan hòa sáng tươi trên từng mái phố. Những ngày trời trở lạnh, người ta quàng chiếc khăn nhẹ bay trên vai. Người ta khoác chiếc áo mỏng lật lật tà mỗi khi gió nghịch. Người ta thèm bắp ngô nướng thơm hồng bếp than hoa. Người ta thèm một chiếc ôm thơ dịu dưới tiết trời mềm xốp của mây trắng tươi trong. Thế là người ta đi ra phố, hòa vào nhịp đời xôn xao, tận hưởng chút heo may mong manh chẳng mấy nữa sẽ âm thầm tan biến.
Mảnh trăng treo trên cành tre Gió đưa lay lay ánh bạc Trời đêm thanh bình dịu mát Sao nằm thiêm thiếp mộng êm An yên quỳnh nở bên thềm Hương bay mơ màng khe khẽ Lặng thầm thời gian rất nhẹ Trôi đi như một đường tơ.
Phải, tôi chưa bao giờ hết niềm tin vào con người. Không phải vì tôi ngây thơ, ảo tưởng rằng con người luôn chỉ có tốt đẹp và chân thật. Không phải tôi mù quáng, khờ dại gửi trao niềm tin một cách dễ dãi. Mà bởi tôi hiểu, mình đã nhìn thấu suốt những cõi lòng bao la.
Tôi vẫn chứng kiến nhiều hơn những sự thật bị bóc gỡ, những bản chất bị bộc lộ… Và ngay cả chính tôi, cũng đầy rẫy góc khuất với nhiều câu chuyện không thể sẻ chia. Thế thì sao tôi lại vẫn còn tin vào con người và cuộc sống? Phải, câu trả lời chính xác nhất là vì tôi đã thấu hiểu nội tâm của chính mình.
Vì hiểu rõ mình nên tôi càng hiểu không thể đòi hỏi người khác phải đẹp đẽ, trong vắt như giọt sương. Đã là con người thì hẳn sẽ có niềm riêng và góc khuất. Nào ai có thể dễ dàng bày biện, công khai và thành thật với tất cả. Trong hoàn cảnh đó, ở tâm trạng đó, với nhận thức đó, họ hành động, họ quyết định, đều có nguồn cơn. Những bí mật thẳm sâu, những nỗi niềm chất chứa, những ký ức không thể bôi xóa, những tiếng thì thầm không thể bật lên…
Chỉ mỗi người mới biết mình đang phải đấu tranh để có thể sống tốt hơn như thế nào. Và tôi yêu con người bởi họ là như thế, không trơn tru đẹp đẽ lóng lánh hào quang. Họ sần sùi, sai phạm và lầm lạc. Họ yêu đến chết và họ khát khao đến chết. Yêu những gì con tim họ mách bảo. Khát khao những gì lòng họ cháy bỏng chờ trông.
Con người, hai tiếng đẹp đẽ là bởi nó chất chứa trong đó bao nỗi niềm và tự vấn. Qua bao khó khăn cực nhọc, con người vẫn mải miết vượt qua chính mình để hướng tới những điều mà họ xem là chân lý. Và họ cần được tin, bởi niềm tin cũng như sự thấu hiểu, có khả năng yêu thương và vỗ về. Cũng như tôi, rất cần niềm tin từ xung quanh để có thể vững vàng mà bước tiếp. Và tôi tin, niềm tin cho con người sự sống.
Khi vẫn còn sống ổn dưới trời cao Hãy trân trọng những gì ta đang có Hãy thương mến dẫu chỉ là ngọn gió Thổi khẽ khàng qua ô cửa mùa thu.
Thu đã chớm trên những con đường, khi hôm nay, trên cánh tay tôi, thu chạm vào một dòng mát rượi. Nắng vàng dịu dàng. Và gió như sợi khói bé, chỉ là những vệt vô hình, nhưng đủ làm cho một vùng cảm giác trỗi dậy, bung nở. Bỗng thấy nhớ mùa, dù mùa đang ở đây, hiện hữu đủ đầy trong cảm giác.
Tôi thường không màng đến ngày tháng in trên lịch hay những thông tin chính xác trong chương trình dự báo thời tiết, mà dựa vào những biểu hiện thực tế của thiên nhiên để nhận biết dấu hiệu của thu. Thấy được những biến chuyển từ các chi tiết đó, tôi đã có cả một mùa thu ngập đầy ý nghĩ, mặc dù mùa thu ấy… chưa bao giờ hết mong manh.
Nắng vẽ những ô màu Từ hồn nhiên trong vắt Mang mùa về bên ta Bằng niềm yêu rất thật.
Tặng sách Winlinh nhân dịp nhà thơ Vũ Quần Phương tới thăm nhà. Ông có nhiều bài thơ hay được độc giả yêu mến, trong đó có bài “Nói với em” gắn liền với tuổi thơ chúng ta, chắc nhiều người còn nhớ:
Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió Sẽ được nghe thấy tiếng chim hay Tiếng lích chích chim sâu trong lá Con chìa vôi vừa hót vừa bay.
Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện Sẽ được nhìn thấy các bà tiên Thấy chú bé đi hài bảy dặm Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền
Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ Đã nuôi em khôn lớn từng ngày Tay bồng bế, sớm khuya vất vả Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.
Hay bài thơ “Áo đỏ” mà tôi cũng rất thích:
Áo đỏ em đi giữa phố đông, Cây xanh như cũng ánh theo hồng. Em đi lửa cháy trong bao mắt, Anh đứng thành tro em biết không?
Xin trân trọng gửi tới bạn đọc cuốn tản văn NẮNG NGOÀI HIÊN – Winlinh viết và vẽ, dày 360 trang, khổ 15x15cm do Bluebooks (AZ) và NXB Văn học ấn hành. Sách có quà tặng kèm là bookmark nam châm rất mới lạ và xinh xắn.
🌿 Lời giới thiệu của Bluebooks dành cho tập sách:
Cuốn tản văn sẽ đưa bạn về những ngày trời êm ả trôi với những tán cây rợp lá xanh rì, với những điều giản dị hiền lành, với những kỷ niệm tưởng đã sờn cũ theo thời gian nhưng vẫn còn đọng lại dịu dàng, lấp lánh… Là những điều tưởng chừng nhỏ nhặt gần như đã bị lãng quên theo dòng chảy hối hả của cuộc sống. Là khung cảnh quen thuộc của tuổi thơ vô lo vô nghĩ. Là tình gia đình gần gũi dung dị. Là những đoạn cảm xúc li ti chẳng dễ nói nên lời…
“Nắng ngoài hiên” là một thước phim cuộc sống thật thơ dịu. Những câu văn hướng đến sự tự tại, an nhiên với những đúc kết nhân sinh từ góc nhìn khiêm nhường, mộc mạc. Vẫn những cảm xúc ấy, mộng mơ nhưng cũng rất đời thường và thực tế. Mời bạn cùng bước vào khung cảnh thiên nhiên bình dị, quen thuộc trong “Nắng ngoài hiên”, bỏ lại đằng sau những buồn phiền, mệt nhoài và vội vã!
🌿 Một số đoạn trích trong NẮNG NGOÀI HIÊN:
Tôi hay tưởng tượng ra khung cảnh mình ngồi bên thềm nhà vào một ngày mùa thu êm ả. Trên đầu tôi là tán cây rợp lá đang xòa bóng mát. Dưới chân, cỏ mọc xanh rờn bên những khóm hoa khoe sắc tươi xinh. Nắng đầu thu trong trẻo chiếu dịu dàng qua mái hiên và rơi giọt giọt xuống thềm. Từng chùm hoa nắng nhún nhảy trên đất theo sự xao động của những tán lá đang vẫy gió trên cao. Và tôi cứ ngồi im lặng như thế ngắm nhìn vạn vật quanh mình vui sống hiền lành, giản dị. Và tôi cứ thỏa thuê tận hưởng trọn vẹn khoảnh khắc bình yên mà tôi đang có lúc này, ngắm nắng ngoài hiên.
Cần có những trạm nghỉ để dừng lại thả lỏng, thư giãn và tiếp thêm năng lượng. Trong một mối quan hệ, trạm nghỉ là một quãng im lặng, cho cả hai được dễ chịu và yên ổn trong thế giới của riêng mình. Không áp lực, không trách nhiệm, không gì cả. Cho đến khi cả hai sẵn sàng trở lại để tiếp tục sống chung một bầu không khí cùng đối phương. Lúc này cảm giác tươi mới, dễ chịu sẽ trở lại đầy đủ, nhờ cả hai đã tỉnh táo dành thời gian để bước vào trạm nghỉ.
Bằng sự chân thật và lòng nhiệt thành, ta mong được cuộc sống dành cho những gì đẹp đẽ. Và ta sẽ vui vẻ đón nhận, vì ta xứng đáng được yêu thương. Tin vào điều mình yêu, và yêu bằng niềm tin cháy bỏng. Chỉ thế thôi và không ân hận.
Ngay lúc ta đang thở chính là lúc ta sống thật nhất. Phút giây của hiện tại là quý giá nhất. Nghiêm túc nhìn nhận để biết giá trị của những thứ mình đang có trong hiện tại là điều cần thiết. Vì biết đâu cái hiện tại bên mình một ngày nào đó sẽ rời xa. Khi đã hết mình rồi thì sẽ không tiếc nuối rằng trong thời khắc đó đã không quý giá nâng niu nó.
Biết được quy luật đời có lúc đủ đầy thì cũng có khi hao khuyết, ta còn gì phải băn khoăn. Cứ tận hưởng nỗi cô đơn, để được lắng lại mà cảm nhận sâu hơn mọi điều, được trở về trọn vẹn với chính mình trong nỗi buồn ban sơ nguyên thủy. Một chút thôi, lặng lẽ hiếm lời, đủ cho mình biết nâng niu quá khứ, trân trọng hiện tại và yêu dấu ngày mai.
Con người luôn nhỏ bé trước thiên nhiên bao la và đời người luôn ngắn ngủi trong dòng chảy vô tận của thời gian. Vậy nên ta cứ sống thật thành tâm, khiêm nhường và thiện chí với đời, vì ta chẳng là ai, chẳng là gì ghê gớm cả.
Tuổi già rồi sẽ đến, bình thường như việc mỗi năm ta lên một lớp mà thôi. Rồi ai cũng sẽ thích nghi với nó và học làm những thứ phù hợp với tuổi già. Nếu biết sống phù hợp với tuổi của mình, hẳn cũng sẽ rất ổn và vui. Người già vẫn còn nhiều việc để làm lắm!… Tuy sợ tuổi già nhưng hầu hết ai cũng mong sẽ được diện kiến nó. Bởi như thế, ta đã thật may mắn được đi qua những khúc đường đời quanh co nhiều bất trắc. Không phải giã biệt đời sống sớm, chẳng phải là cái duyên với đời của ta lớn lắm sao. Cứ sống và buồn vui trọn vẹn đi. Đừng lo quá xa như thế, dù một hai cái chớp mắt cũng sẽ đến thật gần.
Tôi thích đặt tôi ở nơi thật thấp vì chẳng muốn ai nhìn mình lấp lánh để đến một ngày kỳ vọng vỡ tan. Và khi tôi đứng ở nơi thấp ấy, tôi có cơ hội nhìn lên học hỏi mà trưởng thành. Phải, tôi sẽ được là chính tôi khi tôi tự cảm thấy mình đang đứng ở một vị trí bình thường, không cần bận lòng với bất cứ lớp vỏ bọc bức bí nào.
Những mảnh ghép thời gian đã được lắp đầy khung, lỗ chỗ những vệt màu lạc điệu, bức tranh không hoàn hảo nhưng đã đủ đầy mảnh ghép. Đó là một bức tranh chân thực về đời tôi với những mảng sáng tối xen kẽ. Tôi hiểu, nếu không chịu chấp nhận những mảnh ghép lỗi, tôi sẽ chẳng bao giờ có được bức tranh đầy đủ trọn vẹn của riêng mình.
Đêm mùa hạ, nằm nghe tiếng thời gian ngân khẽ trong hương sấu dịu dàng. Lắng những thanh âm lặng lẽ của đêm, biết rằng đêm cũng có một đời sống đủ đầy mọi tiếng động, cảm giác buồn vui, xôn xao và lắng đọng. Hành trình tôi mang theo đã có những đêm bình yên như thế, để được yêu và sống dài hơn.
Bắc Hà là một huyện nổi tiếng của vùng cao Tây Bắc thuộc tỉnh Lào Cai, được du khách yêu thích không chỉ bởi cảnh sắc nên thơ, phong tục tập quán độc đáo mà còn vì nền ẩm thực đa dạng và phong phú. Nơi đây có món rượu ngô nức tiếng thơm ngon mà ai đã uống rồi thì khó lòng quên hương vị đặc trưng của nó. Rượu được đồng bào dân tộc H’Mông và Dao ở Bản Phố nấu theo phương thức thủ công truyền thống, nên có tên gọi là rượu ngô Bắc Hà hay rượu ngô Bản Phố.
Để nấu được món rượu ngô nức tiếng Bắc Hà, người dân đã rất kỳ công trong việc lựa chọn nguyên liệu. Ngô để nấu rượu phải là loại ngô vàng lâu đời được trồng trên các vách núi cao của xã Lũng Phìn. Qua 6-7 tháng trời, trải đủ gió sương và mưa nắng, ngô trở nên chín già óng vàng và chắc mẩy, đó là lúc bà con bắt đầu thu hoạch. Những bắp ngô được đem phơi nắng cho săn lại rồi chất lên gác bếp đợi nấu rượu dần. Song điểm đặc biệt nhất của rượu ngô Bắc Hà là sử dựng loại men có tên Hồng mi, xuất thân từ hạt cây Pà, thuộc họ cỏ, hạt màu đen nhỏ li ti như hạt kê, được trồng xen lẫn trên nương ngô, nương lúa. Tháng 9 – 10 là mùa thu hoạch Hồng mi, người dân sẽ cắt những bông Hồng mi đem về phơi khôđể làm men rượu. Riêng nước làm rượu, họ phải cất công lấy nước từ vách đá, khe núi hay nước suối chảy ra từ các hang (như hang Dế) để tạo nên hương vị tinh khiết, thơm ngon khác biệt cho rượu Bản Phố.
Quy trình nấu rượu của người dân Bắc Hà còn cẩn trọng và công phu hơn nữa. Trước tiên là khâu chọn ngô và bung (luộc) ngô. Ngô vàng được rửa sạch và tách hạt, sau đó đổ vào chảo lớn luộc từ20 – 24 giờ. Lửa bung ngô phải là lửa than, cháyliu riu vừa đủ để ngô sôi lăn tăn trong chảo,thường xuyên đảo đều ngô và tiếp nước, khi các hạt ngô bung hết thì vớt ra phơi trên nong hoặc mẹt, đợi nguội để trộn với men. Tiếp đến là khâu làm men và ủ men. Hạt Hồng mi cho vào cối đá nghiên nát, lọc lấy bột, nhào với nước và nặn thành bánh. Các bánh men sẽ được đặt trên rơm phơi chỗ thoáng gió và ít nắng, lúc nào men khô lại và có màu trắng là đạt yêu cầu. Khi ngô phơi đã nguội, người dân bóp men thành bột và rải lên ngô rồi trộn đều với tỷ lệ ba quả men cho mười kilogam ngô. Ngô trộn men xong sẽ được cho vào thùng gỗ để nơi thoáng mát chừng 5-7 ngày là ngấu.
Sau khi men đã ngấu, người ta đổ ngô vào chõ và bịt kít để bắt đầu công đoạn chưng cất cách thủy. Chõ dùng để chưng cất được làm bằng gỗ thông hay gỗ pơ mu mới cho ra thứ rượu thơm ngon đặc trưng. Họ dùng chảo gang to đổ đầy nước, gác một tấm phên tre lên trên rồi đặt chõ gỗ lên tấm phên đó, bên trên chõ đã bịt kín sẽ đặt một chảo nước lạnh. Ở công đoạn đun, để củi nhỏ lửa và cháy đều, thường xuyên tiếp nước để rượu không bị khê đắng. Sau 30 phút, nước cốt tinh túy bắt đầu tuôn ra qua ống tre thông với chõ gỗ rồi rót thẳng vào các bình đất nung đã để sẵn. Các bình này được bảo quản trong bếp sẽ giúp rượu giữ được hương vị nguyên vẹn như ban đầu.
Bên cạnh nguyên liệu đặc biệt thì kinh nghiệm và sự chú tâm của người nấu rượu là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng rượu. Để có được thứ rượu không bị chua gắt, có màu trong như nước suối, có vị thơm nồng và ngọt dịu, uống không bị nặng đầu… người dân nơi đây đã phải qua bao năm tháng làm lụng, đúc rút mới tích lũy được những kinh nghiệm quý giá đó.
Rượu ngô là thức uống không thể thiếu trong các dịp hội hè, cúng giỗ, lễ tết hay đãi khách của bà con Bắc Hà. Và rượu sẽ ngon hơn cả khi được uống ở chính nơi đã làm ra nó, giữa núi rừng hoang sơ, bên những người dân hồn hậu, cùng các món ăn đặc sản của vùng cao Tây Bắc như thịt treo gác bếp, cá bống vùi tro, thắng cố ngựa, lợn cắp nách, nhộng ong rừng… Đối với đồng bào nơi đây, rượu ngô không đơn thuần là thức uống, mà chính là biểu tượng, là hồn cốt của người dân Bắc Hà, trên hết đó là tinh hoa của đất trời và con người giao thoa, hòa quyện.
Khi gặp một ai đó mà tôi không còn cảm giác phải giữ gìn lời ăn tiếng nói với họ thì nghĩa là tôi đã hoàn toàn đặt niềm tin vào họ. Không nhiều người khiến tôi như vậy, cuộc đời đâu dễ dàng đến thế. Tôi là kẻ rất khó bị thuyết phục bởi ai hay điều gì, nhưng lại cũng là đứa cả tin nếu đã hoàn toàn đặt niềm tin. Song có đôi lần ra về tôi thấy hẫng hụt tự trách mình thật thà và thả lỏng quá, đó đâu hẳn đã tốt. Mọi thứ vẫn cần có quá trình để thẩm thấu, đột ngột quá khiến người ta dễ đồng nhất biểu hiện với bản chất. Thật thà hồn nhiên là ưu điểm mà cũng là khiếm khuyết, không khéo là dễ gây hiểu lầm. Cơ mà khi tôi đã muốn hồn nhiên thì tôi nào nghĩ được gì khác, tôi nào khéo nổi. Thôi cứ sống thật, cứ bộc lộ mình dẫu xấu hay tốt, để rồi nhận ra ai hay thứ gì thực sự phù hợp với mình. Mọi thứ cảm giác đều đáng quý mà, dẫu đó là cảm giác của tự trách và trống rỗng.
Thời gian gần đây tôi nghĩ nhiều về “thu nhập thụ động”. Đáng ra tôi phải nghĩ về chúng từ ngày xưa cơ, giờ cũng hơi muộn rồi đó. Nhưng muộn còn hơn không. Bắt đầu từ việc nhìn lại thực trạng tài chính của mình nhé! Hiện tôi có nguồn thu nhập thụ động khá khiêm tốn đến từ cho thuê nhà, viết báo, viết sách, bán sách và làm content. Lúc đầu tôi không nghĩ viết báo và viết sách là thu nhập thụ động, vì cái đó tôi phải lao động vào thời điểm nhất định thì mới ra được tiền. Nhưng thôi cứ xếp vào đây để có thêm ít gạch đầu dòng cho đỡ đơn điệu, và cũng để lấy động lực biến việc viết thành cái gì đó đều đặn, ổn định hơn. Tôi thấy mình hoàn toàn có thể tạo thêm các nguồn thu nhập thụ động khác như đầu tư chứng khoán (dạng an toàn) hay bán thêm những sản phẩm mình tự làm ra (sổ, bưu thiếp, tranh…) rồi sau là kênh YouTube (xa lắm vì mới bay kênh còn gì). Tóm lại là chỉ với một nguồn thu chính là lương thì quả tình không thể đủ, nên tạo ra các nguồn thu nhập thụ động ổn định là điều rất cần thiết với tôi. Còn ước mơ sau này có một chiếc tiệm xinh hay không gian văn hóa thì vẫn còn nằm trong tâm tưởng.
Có cái gì vừa thoáng qua đây. Nhanh hơn một cái chớp mắt. Nhanh đến độ chưa kịp cảm nhận đã cũ mất rồi. Tự dưng thấy bình thản lạ. Cái bình thản trên nền của những bề bộn hoang hoải. Tự dưng chẳng cần đoái hoài đến mọi thứ. Mặc cho nó đi theo dòng chảy trôi của chính nó. Thử để thật tự nhiên xem sao. Thử không cần cố gắng xem sao. Xem nó bạc phai đến độ nào???
Rồi tự nhiên có thể là tự nhiên được không? Khi con người cứ đem đến cho nó những áp đặt lý trí. Khó mà có được những tự nhiên nguyên sơ trong thế giới tâm hồn đang ngày càng nhiều chới với âu lo.
Cái gì đang là thứ quan trọng nhất? Cái gì là cái cần chú tâm nhất? Cái gì là cái đích thực nhất? Có lúc câu trả lời thật ngắn gọn, đúng đáp án. Có nhiều khi lại chệch choạc, mơ hồ, hoang mang. Nếu mà buộc phải cố để sống giản đơn thì thực tế đã không thể giản đơn được nữa. Chỉ qua năm tháng đắp bồi, qua những nổi trôi một kiếp mới có thể hướng đến sự giản đơn chay tịnh. Cái sự giản đơn của người nhìn thấu được nhân – quả, thấy suốt được đâu là thắt – mở của nỗi buồn, niềm đau.
Cần phải biết chấp nhận. Biết đối mặt với hiện thực phũ phàng. Không thể nuông chiều bản thân quá! Biết giá trị của từng mối quan hệ. Biết tri túc.
Học chấp nhận và cân bằng không phải điều xấu dù cho sự cực đoan vô cùng chán ghét những khái niệm này. Thế nào mới đáng được biểu dương? Sự hướng đến cảm xúc tuyệt đối của cá nhân hay những hy sinh vì tập thế? Sự trung thực trong từng tế bào của cái tôi nhiều ước vọng hay sự khỏa lấp bỏ quên của một con người đang muốn là nốt nhạc trầm trong ngàn vạn thanh âm vang dội? Sự ham muốn đi đến tận cùng mong mỏi hay là chấp nhận dừng lại sống một đời sống phù du? Có lẽ là… cứ sống thì biết!
(20/12/2008)
Biết ơn ngày xưa hay viết (dù hồi đó suy nghĩ rất mông lung dại khờ) để giờ đây còn được biết mình khi còn trẻ đã sống và nghĩ ra sao.
Hì hụi làm lại từng chút một. Làm lại luôn ngại hơn làm đi. Nhưng vẫn phải làm thôi, đó là sự lựa chọn rồi. Mà nói cho thật lòng thì mình thấy việc “phải” làm lại này có khi là “được”. Được chỉn chu hơn, được làm tốt hơn những thứ trước kia còn khiếm khuyết. Lại bắt đầu từ những chiếc sub đầu tiên ☺️, thật thú vị!
Sự sống bỗng trở nên quá mong manh. Dịch bệnh tràn lan và nỗi lo sợ của con người ngày càng quá tải. Có thể người ta còn niềm hy vọng của AQ nên vẫn thản nhiên cười khi băng qua những lớp bụi đường dày đặc, hít thở khí trời sau làn vải bịt mặt rẻ tiền. Nhưng từ trong sâu thẳm, một nỗi sợ hãi đang chạy ràn rạt gần tim.
Sự sống của thực thể con người đang mong manh, mơ hồ là thế! Và đến sự sống của tinh thần cũng có những băng hoại đến khó tin. Những sự kết hợp, phô diễn có thể coi là hoàn hảo, đẹp đẽ nhưng bên trong thì mục ruỗng và hoang vu gượng gạo. Những nhịp đập cảm xúc không chính thống. Những khát khao, ước mơ không thể công bố ra ánh sáng. Con người vẫy vùng trong mớ suy nghĩ và hành động mâu thuẫn, hỗn tạp. Đau khổ mà không đủ tỉnh táo nhận biết mình đang đau khổ. Bất lực mà không đủ sức vượt qua nổi bất lực…
Bày biện mọi thứ trần trụi ra không dễ. Không dễ, nhưng cần làm và buộc phải làm để không gây lầm tưởng và ảo tưởng cho ai. Biểu lộ đúng bản chất có thể ban đầu khiến xung quanh thất vọng, nhưng đó là sự thật. Vì nó thật nên sẽ dần được chấp nhận, được bao dung và ta sẽ có cơ hội chỉnh sửa. Còn những thứ có vỏ bọc nuột nà, được tô vẽ sặc sỡ, đến khi chỉ còn bộ xương trơ khấc, sẽ gây sụp đổ cho những người từng tin tưởng. Mà không, đó thực chất là sự sụp đổ của chính mình. Thà cứ thế, thà cứ thực, dù xấu và ta kiên nhẫn sửa chữa dần. Còn hơn là đẹp đẽ giả tạo đầy ngoan cố và ta sẽ chết chìm trong sự mệt mỏi bởi gồng mình.
Tự nhủ cai bớt màn hình để phục hồi mắt, mà là đứa không làm gì không chịu được, nên cai màn hình thì phải tập trung vào trang giấy và đôi tai. Dẫu như vậy thì mắt vẫn hoạt động, nhưng vẽ thì mắt không phải chịu áp lực như khi đối diện với màn hình điện thoại hay laptop. Vậy là ngồi vẽ linh tinh trong căn phòng yên tĩnh bên tiếng kể chuyện của tác giả “Gánh gánh gồng gồng” Nguyễn Xuân Phượng vang lên từ Fonos. Cuốn hồi ký thực sự quá tuyệt vời và xúc động. Một đời người bền bỉ và ý nghĩa như của bà thật hiếm hoi và đáng nể phục. Có thời gian mình sẽ viết cảm nhận về cuốn hồi ký này!
Kênh YouTube đã bay vì sự thiếu hiểu biết của mình (vi phạm bản quyền) 😭 Đêm qua đã lập kênh mới để up lại dần các video cũ. Gần 500 clip giờ khó có thể tìm lại tư liệu đầy đủ sau bao năm lưu lạc. Điều bất ngờ là mình không thấy tiếc lắm dù đã dành nhiều công sức cho nó. Có lẽ vì mình luôn xác định chẳng có gì bền vững mãi, nhất là mạng xã hội (thứ mong manh, ảo diệu, đầy lệ thuộc). Và cốt lõi là mình chẳng có gì để nguỵ biện cho bản thân, dẫu vô tình vi phạm thì cũng là vi phạm, vi phạm vì ngu dốt, đó là lỗi của mình mà. Vậy thì cứ cần mẫn làm lại từ đầu thôi. Đây là bài học giúp mình từ sau sẽ không bao giờ mắc phải lỗi này nữa. Dù sao cũng vẫn tốt vì giờ mình sẽ loại được các clip chưa đạt yêu cầu mà trước đó mình tiếc nên lần lữa mãi chưa thể xóa đi. Năm ngoái mình cũng đã đặt làm hai beat nhạc nền cho kênh nên sau đó khá khỏe vì không phải lo tìm beat free và lo vi phạm bản quyền nhạc nữa.
Khi up đoạn chia sẻ trên ở Instargram, một em trong listfriend đã cmt và mình rep như vậy.
Tràng An là quần thể thiên nhiên – văn hóa thế giới, nằm trên địa phận 05 huyện, thị xã, thành phố của tỉnhNinh Bình, cách thủ đô Hà Nội 100km về phía Đông Nam. Tràng An có diện tích tự nhiên rộng hơn 12 ha, trong đó vùng lõi di sản chiếm hơn 6 ha, bao gồm 3 khu bảo tồn là: Khu di tích lịch sử văn hóa Cố đô Hoa Lư, khu danh thắng Tràng An – Tam Cốc – Bích Động và khu rừng nguyên sinh đặc dụng Hoa Lư. Đến với Tràng An, du khách sẽ được tham quan các địa danhnổi bật như Cố đô Hoa Lư, Tam Cốc – Bích Động, chùa Bái Đính, thung Nắng, thung Nham, động Thiên Hà, hang Múa, hang Cả, hành cung Vũ Lâm, đền Cao Sơn… Những địa danh này đã góp phần tạo nên quần thể văn hóa, lịch sử và thiên nhiên Tràng An vô cùng đặc sắc, được Nhà nước xếp hạng là di tích quốc giađặc biệt, đồng thời được UNESCO công nhận là di sản thế giới kép đầu tiê và duy nhất tại khu vực Đông Nam Á (2014).
Quần thể danh thắng Tràng An sở hữu hệ thống núi đá vôi địa hình dạng karst cùng hệ sinh thái rừng, hang động và đầm lầy xen kẽ nhau. Quá trình kiến tạo quahàng trăm triệu năm đã hình thành nên 31 hồ đầm và 48 hang động với nhiều loài động, thực vật dưới nước cùng hàng nghìn loại rong, rêu đa dạng. Trong quần thể danh thắng Tràng An, Tam Cốc – Bích Động là điểmđến ấn tượng, được du khách trong và ngoài nước vô cùng yêu thích. Tam Cốc – Bích Động có diện tích tự nhiên hơn 350 ha, nằm trên địa phận xã Ninh Hải (Hoa Lư). “Tam Cốc” có nghĩa là ba hang, gồm hang Cả, hang Hai và hang Ba, được kết nối bởi dòng sông Ngô Đồng chảy xuyên qua núi. Còn Bích Động nằm cách bến Tam Cốc 02 km, gồm một động khô nằm trên lưng chừng núi (chùa Bích Động) và một hang động nướcchảy trong lòng núi (Xuyên Thủy động). Tam Cốc – Bích Động ở Tràng An không chỉ có giá trị về mặt địa chất mà còn là vùng đất cổ với những câu chuyện lịch sử đầy ý nghĩa. Theo sử sách, từ thế kỷ XIII, các vị vua nhà Trần đã lựa địa thế hiểm trở ở nơi đây để rèn binh luyện tướng, dựng hành cung Vũ Lâm và giành chiến thắng trong trận kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ hai. Tương truyền, đây cũng là nơi đầu tiên Phật Hoàng Trần Nhân Tông xuất gia tu hành trước khi lên Yên Tử lập ra thiền phái Trúc Lâm. Vì vậy, du khách đến nơi này không chỉ ngỡ ngàng trước vẻ đẹp siêu thực của sơn thủy hữu tình mà còn cảm nhận được sự thiêng liêng trong từng di tích lịch sử đã trải qua bao nắng gió thời gian.
Tam Cốc – Bích Động mùa nào cũng đẹp, nhưng ấn tượng và nên thơ nhất chính là thời khắc vào hè, khi những cánh đồng lúa xanh dần ngả sang sắc vàng óng ả. Vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, những cánh đồng lúa ở Tam Cốc sau một thời gian ủ dinh dưỡng miệt mài đã trổ bông trĩu nặng và dệt nên những tấm thảm vàng trải dài theo con sông quanh co uốn lượn. Nét đặc trưng và khác biệt của cánh đồng lúa Tam Cốc so với các nơi khác là lúa mọc lên giữa những rặng núi đá vôi cổ bên dòng Ngô Đồng trôi êm như dải lụa. Du khách như lạc vào cõi tiên khi được thả mình thư thái trên chiếc thuyền gỗ, vừa nghe tiếng mái chèo khua nước khoan thai, vừa ngắm bóng núi cao lừng lững in xuống mặt nước tĩnh tại. Từng vạt lúa thơm tho tỏa hương trong gió, cỏ cây lúp xúp hai bên bờ và phủ xanh rì trênnhững ngọn núi oai nghi. Thuyền từ từ rẽ nước xuyên qua các hang động để du khách được ngắm nhìn những hàng thạch nhũ kỳ diệu đổ xuống thành bao hình thù đẹp đẽ. Nếu muốn bao quát trọn vẹn sắc vàng Tam Cốc, thì hang Cả hoặc hang Múa là địa điểm lý tưởngđể bạn có thể phóng tầm mắt ra ngắm khung cảnh bốn bề. Nhìn từ trên cao xuống, vạn vật giao hòa, cảnh sắctươi đẹp càng khiến lòng người rung động. Phía dưới,những đoàn thuyền đang lướt thành hàng trên sônghiền hòa chảy. Nơi cánh đồng, những người nông dânđang tất bật gặt lúa và chất lúa lên thuyền. Tiếng cười nói rộn rã cả khúc sông và dội lại vang vang từ hướng núi. Ta nghe được niềm vui trong từng đụn lúa chất cao trên những chiếc thuyền chở cả mùa vàng trên sông. Nếu đến đây vào thời điểm lễ hội, du khách còn được dự Tuần lễ du lịch Ninh Bình với chủ đề “Sắc vàng Tam Cốc – Tràng An” được tổ chức thường niên vào mùa lúa chín.
Ngoài ngắm sắc vàng của lúa, sắc hồng của sen vào mùa hè, du khách còn được ngắm sắc đỏ của hoa gạo vào dịp cuối xuân. Khi từng chùm hoa gạo thắp lửa đỏ rực trên bầu trời cũng là lúc lễ hội Tràng An diễn ra với hàng loạt các hoạt động văn hóa – du lịch độc đáo. Lễ hội nhằm thể hiện lòng tôn kính của người dân đối với các bậc tiền nhân đã có công khai phá, xây dựng và bảo vệ vùng đất này. Đó là các thần núi trấn trạch Hoa Lư tứ trấn, các vị vua đầu nhà Trần lập ra hành cung Vũ Lâm và các tướng lĩnh triều Đinh đã đóng quân ở Tràng An. Phần lễ diễn ra với nhiều nghi thức trang trọng, nổi bật là lễ rước nước, rước kiệu và rồng trên sông. Phần hội cũng rất đặc sắc với các tiết mục hát chèo, hát xẩm, múa cồng chiêng… trên thuyền và tổ chức các trò chơi dân gian cho người dân và du khách được thỏa sức vui chơi.
Tam Cốc từng được chuyên trang du lịch Business Insider bình chọn là một trong năm cánh đồng lúa đẹp nhất Việt Nam. Ninh Bình là địa phương duy nhất của Việt Nam được bình chọn top 10 điểm đến thân thiện nhất thế giới trong giải thưởng thường niên năm 2023 do Booking.com tổ chức. Ninh Bình cũng được Tạp chí Forbes (Mỹ) bình chọn là một trong 23 địa điểm du lịch tuyệt vời nhất năm 2023. Trong khi đó, chuyên trang The Travel (Canada) đề xuất Ninh Bình là 1 trong 10 điểm nghỉ dưỡng dành cho gia đình tuyệt vời nhất năm 2023.
Như chúng ta đã biết, giáo dục chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của xã hội. Đất nước muốn phát triển mạnh cần có những công dân đủ bản lĩnh, trí tuệ góp phần xây dựng và thúc đẩy. Theo đó, chúng ta có thể thấy được vai trò của giáo dục, cụ thể hơn là vai trò của các chương trình đạt chuẩn trong hệ thống giáo dục hiện nay. Như vậy, chú trọng vào việc nâng cao chất lượng của chương trình dạy học trong nhà trường là một trong những vấn đề hàng đầu mà chúng ta không thể lơ là…
Sách chuyên khảo “Phát triển và quản lý chương trình dạy học” của PGS.TS. Phạm Thị Hồng Vinh (ấn bản tháng 4/2015) là tín hiệu vui cho thấy chương trình dạy học của nước ta đang ngày càng được quan tâm, đề cao. Sách được biên soạn trên cơ sở nghiên cứu ứng dụng lý luận về xây dựng, phát triển và quản lý chương trình dạy học vào thực tiễn và quản lý giảng dạy trong các trường phổ thông, trung cấp, cao đẳng và đại học.Qua bốn chương, tác giả đã nêu tương đối đầy đủ những khái niệm, gợi ý, hướng dẫn… liên quan đến việc phát triển và quản lý chương trình dạy học, giúp các nhà quản lý giáo dục cũng như giáo viên nắm rõphương pháp, quy trình khi thực hiện các chương trình giảng dạy cụ thể.
Trong Chương 1 – “Phát triển chương trình dạy học”, tác giả đưa ra một số khái niệm (về chương trình môn học, chương trình dạy học, chương trình khung, khung chương trình, các nhà phát triển chương trình dạy học, thay đổi chương trình dạy học, đổi mới, truyền bá và phổ biến…) giúp người đọc hiểu sát các thuật ngữ liên quan và có cái nhìn rõ nét về những nội dung xoay quanh chương trình giảng dạy. Bên cạnh đó, sách đi sâu phân tích: (1) Quá trình phát triển chương trình dạy học với sơ đồ mô tả thông qua sự kết hợp những ý kiến và những thuật ngữ thành một chuỗi biến thiên; (2) Các cấp độ phát triển chương trình dạy học từ lớn đến nhỏ (cấp quốc gia, tỉnh, khu vực trường học, trường học, lớp học); (3) Hoạt động của các nhà phát triển chương trình dạy học bao gồm các dạng hoạt động và những hoạt động cơ bản; (4) Địa điểm hoạt động phát triển chương trình với sự phân biệt rõ giữa phát triển chương trình quy mô lớn với phát triển chương trình quy mô nhỏ ở cấp độ giáo viên. (5) Các mô hình phát triển chương trình dạy học (mô hình bên ngoài và bên trong trường học) với lối trình bày dễ hiểu để người áp dụng dễ dàng thực hiện theo mô hình sách đã hướng dẫn.
Ở Chương 2 – “Xây dựng chương trình dạy học”, PGS.TS. Phạm Thị Hồng Vinh đưa ra: (1) Ba quan điểm cơ bản ảnh hưởng đến việc xây dựng chương trình dạy học là bản chất môn học, bản chất xã hội và bản chất cá nhân; (2) Cơ sở lý luận của xây dựng chương trình với các nội dung cơ bản như hoạt động của dạy học (bao gồm hoạt động thống nhất biện chứng) và bản chất của quá trình dạy học (là tổ chức – điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, căn cứ vào các nhiệm vụ dạy học và cấu trúc cũng như tính quy luật của quá trình dạy học); (3) Các cách tiếp cận xây dựng chương trình gồm cách tiếp cận nội dung, cách tiếp cận mục tiêu, cách tiếp cận phát triển và cách tiếp cận tích hợp; (4) Nguyên tắc xây dựng chương trình cần đảm bảo mục tiêu, chất lượng, hiệu quả dạy học, đồng thời đảm bảo tính khoa học, tính cập nhật, tính khả thi và tính sư phạm của chương trình; (5) Phương thức xây dựng chương trình theo mô hình thiết kế hệ thống thông qua bốn giai đoạn (phân tích nhu cầu dạy học, thiết kế dạy học, thực hiện dạy học và đánh giá); (6) Cách thức xây dựng chương trình theo môđunvới yêu cầu về tính trọn vẹn, tính cá biệt, tính tích hợp, tính phát triển và tính tự kiểm tra; (7) Cách tiếp cậnchương trình dạy học theo năng lực, đưa ra các dẫn chứng nghiên cứu ở trong và ngoài nước nước làm căn cứ khoa học nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Trong khi đó, Chương 3 – “Quản lý chương trình dạy học” đã đi sâu vào việc: (1) Lập kế hoạch quản lý trường học với các loại kế hoạch có quy mô khác nhau với các bước đi trình tự, khoa học. Song song đó, tác giả cũng đưa ra các phương pháp xây dựng kế hoạch phục vụ chương trình giảng dạy thông qua các hướng dẫn chi tiết; (2) Đưa ra biện pháp tổ chức chỉ đạo thực hiện chương trình dạy học bao gồm các biện pháp tổ chức và các biện pháp chỉ đạo; (3) Kiểm tra và đánh giá thực hiện chương trình dạy học với các nguyên tắc chỉ đạo hoạt động kiểm tra cũng như quy trình kiểm tra theo tuần tự từng bước một.
Đối với Chương 4 – “Tổ chức quá trình dạy học”, tác giả hướng dẫn người đọc: (1) Xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình dạy học bao gồm lập kế hoạch dạy môn học và xây dựng kế hoạch bài học; (2) Thực hiện chương trình dạy học thông qua các cách tiếp cận, xác định những yếu tố ảnh hưởng, định hướng hoạt động của giáo viên, hoạt động của học sinh và xây dựng một số mô hình hỗ trợ chương trình dạy học; (3) Đánh giá chương trình dạy học bằng mục đích cụ thể, tiến hành quá trình đánh giá bài bản, thực hiện các hình thức và phương pháp đánh giá sát thực, khoa học để đưa ra được những kết luận đúng đắn nhằm tiếp tục xây dựng chương trình dạy học ngày càng hiệu quả hơn.
Ưu điểm của cuốn chuyên khảo này là cách trình bày khoa học, dễ tóm lược nội dung và có nhiều sơ đồ, mô hình minh họa. Các vấn đề khô cứng được tác giả đơn giản hóa bằng ngôn ngữ dễ hiểu, dễ nhớ khiến người tiếp nhận không cảm thấy bị áp lực khi áp dụng phương pháp mà tác giả truyền tải. Đáng chú ý, mỗi chương đều có phần câu hỏi và bài tập sẽ giúp chúng ta ngay lập tức được thực hành để vỡ ra các kiến thức vốn chỉ nằm trên lý thuyết. Chỉ với gần 200 trang sách, bạn đọc đã có thể tiếp cận một khối lượng kiến thức có giá trị, có tính thực tiễn. Với những đúc rút đáng giá giàu kinh nghiệm, sách là tài liệu tin cậy, cần thiết cho những người làm giáo dục và quan tâm đến giáo dục tham khảo dài lâu.
Trên giá sách của tôi có cuốn Tạp chí Thời nay, một tạp chí xưa cũ minh chứng cho hoạt động báo chí nước ta trong quá khứ. Thời gian qua đi, những ấn phẩm còn lại. Tờ Thời nay mà tôi sở hữu xuất bản từ năm 1965 ở Sài Gòn với giá 10đ. Có thể chỉ là những mảnh giấy cũ với người khác, nhưng lại là thứ đáng quý đối với tôi. Bởi đây không chỉ là giấy, đây là chứng tích thời gian, nơi lưu giữ một nhịp thở thời đại. Đôi khi tôi cũng thích được sống thử một khoảnh khắc nào đó mà tôi không được chứng kiến trực tiếp, thì đây chính là cơ hội cho tôi được tận hưởng điều đó.
Winlinh 