Có những chuyện khiến người ta cứ phải nghĩ, nghĩ đi rồi nghĩ lại. Nghĩ đi không tới, nghĩ lại cũng không thông. Có những chuyện xảy ra không thể định liệu trước, rồi phân vân tự hỏi nên rẽ theo đường nào?
Nếu cứ sống quyết liệt được thì tốt. Vì sẽ không phải bối rối, đắn đo để chọn lựa. Được sống say mê đã là một ân huệ mà cuộc đời ban tặng cho con người. Nếu ta không biết tận tận hưởng thì thật hoài phí.
Đôi lúc tự hỏi thế nào là hạnh phúc. Sự lựa chọn nào là đúng đắn. Chúng ta cứ cố công sắp đặt một cuộc sống hoàn hào đầy ảo tưởng trong khi thực tại đáng tận hưởng lại bỏ bê.
Đừng phân vân nữa, hãy quyết liệt, hãy chọn, dù có thế nào!
15.2.2005
ÂM VANG LỜI SÁCH
Đọc nhẵn thư viện huyện, nó thấy rỗi chân, rỗi tay quá. Thư viện huyện nhỏ, mấy tháng trời mới bổ sung thêm vài mươi cuốn sách chả đủ cho con mọt có hai bím tóc ngoe nguẩy ấy gặm.
Vừa hay hè đến, bố đón nó lên chơi nhà bà trẻ ở Hà Nội. Cô hàng xóm nhà bà thấy nó chăm chỉ thuê sách ở đầu ngõ về đọc đến quên ăn quên ngủ thì thương quá. Hoá ra cô làm ở thư viện thành phố. Thế là những ngày còn lại của vụ hè, nó theo tới cơ quan cô để đọc thoả thích mới thôi. Cơ man là sách thiếu nhi hợp với tuổi. Nó như lạc vào thế giới thần tiên trong lòng phố. Con chuột sa chĩnh gạo cũng chỉ thoả thuê đến như nó là cùng.
Một buổi trưa, ve rít như cơm sôi ngoài khung cửa làm chín cả cơn buồn ngủ. Nó mơ màng gục xuống trang cổ tích đọc dở.
Ơ hay, sao nàng Bạch Tuyết lại an ủi cô Tấm thế kia nhỉ. Hai cô quen nhau từ bao giờ ấy. Hai chàng hoàng tử của hai cô cũng kết bạn với nhau nữa kìa. Vui quá, thế là những điều thiện đã thực sự gieo phúc lành. Thế giới cổ tích giao hoà với thế giới thực. Nó là khách quý trong khu vườn ấy. Những âm thanh hân hoan xạc xào của lá xoan đào gọi gió, của hoa xuân hé nụ, của chim vàng anh líu lo, của những trang sách đang lật mở rộn ràng chào đón gót hồng của nó dạo lướt. Chân trời lấp lánh cầu vồng chờ đợi.
Ông Bụt đến bên hiền từ hỏi:
– Mai này cháu thích làm nghề gì?
Nó đáp không hề ngần ngừ:
– Cháu muốn làm cô thủ thư ạ. Cháu thích được tha hồ đọc sách.
Mùa hè rồi cũng trôi qua. Nó mang theo giấc mơ về tiếp tục con đường học tập. Đến năm lớp cuối phổ thông thì ước nguyện duy nhất nó đăng ký trong hồ sơ thi đại học là: Khoa Thư viện. Bố mẹ hoàn toàn ủng hộ con gái yêu. Bố mẹ quá hiểu niềm say mê đến tôn thờ những trang sách của con bé.
Mỗi ngày nó một thêm ngạc nhiên về nghề đã chọn. Thì ra để làm cô thủ thư không chỉ cần sức khoẻ, ăn no vác nặng và biết chữ để chọn đúng sách phục vụ độc giả đâu nhá. Còn cần lắng nghe được âm vang trái tim của từng cuốn sách để biết tác giả muốn chuyển lời gì tới độc giả thân yêu. Mà để làm được như vậy, nó cần biết nhuần nhuyễn rất nhiều kiến thức chuyên ngành và tri thức văn hoá xã hội. Miệt mài qua mấy năm đèn sách, tình yêu nghề dần ngấm vào máu nó. Cầm mỗi cuốn sách trên tay, nó thấm sức nặng không chỉ của giấy, của mực in, mà của cả những chân trời tri thức bao la đang cất lời nhờ cậy cô thủ thư chuyển tới bạn đọc.
Đi thực tập. Hồi hộp quá đi. Nó được thử làm thủ thư thực sự. Những nét bút đầu tiên ghi sổ bạn đọc rõ là nắn nót. Không chỉ sợ nhầm lẫn, mất mát, nó đang xúc động bước những bước đầu tiên lên dặm dài đường nghề. Tình nghề dào lên những đợt sóng cuộn trào trong tim nó. Mỗi trang bìa sách, mỗi gương mặt độc giả những ngày đầu tiên này in dấu không mờ trong nhật ký cuộc đời.
Tập làm bảo quản kho sách. Sao mà nó ghét quá chừng mỗi con bọ đuôi chẽ gặm nhấm mỏi mòn những trang sách quý báu. Nó xót xa nâng niu, sắp lại, bồi phủ từng trang đứt chỉ, rách góc. Cứ như đang làm bác sĩ mẹ hiền chữa bệnh cho những đứa con tinh thần vậy. Đôi bàn tay dồn hết khéo léo để sách sạch, sách lành trở lại với cuộc đời chan chứa nắng ngoài kia. Ở đấy, những âm thanh hồn sách sẽ nâng cánh ước mơ của bao người đang cần chúng.
Bác phụ trách thư viện nhận ra niềm mê say tình nghề, tình sách trong mỗi cử chỉ trân trọng, thân thương của nó.
Ngày cuối đợt thực tập, nó rưng rưng giấu nơi bờ mi giọt gì ấm nóng. Gần hai tháng qua, nó đã gắn bó với những cuốn sách chuyên ngành khoa học tưởng chừng khô khan nhưng độc giả tìm đến chúng lại là những nhà nghiên cứu, những sinh viên rất hồn hậu và cầu thị, gần gũi. Họ lắng nghe tiếng gửi gắm của người đi trước để tiếp bước tấu lên những chương nhạc đời rộn rã mê say.
Ôi, âm vang lời sách. Nó biết nó đã không nhầm khi chọn nghề này.
Ơ, sao bác phụ trách lại hỏi giống ông Bụt ngày xưa thế nhỉ:
– Cháu có muốn về đây làm sau khi ra trường không?
– Có ạ. Cháu muốn, cháu muốn lắm…
Nó ríu cả lưỡi vì niềm vui bất ngờ. Giấc mơ đã chín, tiếng ve lại sôi rì rào, hay là tiếng lòng nó và âm vang tim sách đang hoà giao…
ThíchThích
. Và để trụ vững ở điểm chốt ấy, nó biết, chẳng thể tự thoả mãn, thư viện của nó sẽ còn vươn cao, vươn xa, nó phải tự chắp cánh, tự trau dồi để bay theo kịp.
ThíchThích
Đùa thế chứ đó chính là kỹ năng mà người làm thủ thư rất nên luyện cho bằng được. Nó không chỉ biết các ngõ ngách phân loại tài liệu theo nội dung trong kho mình, dần dà còn thuộc cả các dòng thông tin liên quan ở các thư viện bạn, thậm chí là thành bà mối cho bạn đọc tìm đến nhau mà … mượn tài liệu cá nhân. Đến lúc này, nghề thư viện đâu có “hiền như đất” chỉ loanh quanh trong kho với những thao tác cổ điển. Cô thủ thư linh hoạt và đầu óc sáng láng ra mấy phần. Yêu cả sách lẫn nghề. Yêu cả nghề lẫn bạn đọc.
Cứ ngỡ ngồi ru rú một chỗ thì giao tiếp hạn hẹp, nhạt nhẽo. Hoá ra nhầm to nhá. Nó có thêm bao mối quan hệ nảy sinh từ nghề nghiệp mà lại thành bạn tri âm. Tuy không “lấy chồng bạn đọc” như nhiều tác phẩm văn chương từng kể lãng mạn tới say lòng nhưng với nụ cười chân tình hàng ngày trao tới bạn đọc, hoá ra họ chẳng vô tâm. Đến vì cần sách, cần tin, đi rồi họ mang theo chân tình không quên đã được thủ thư trao và những sẻ chia ấm áp mỗi ngày lại dày lên. Mọi người trong cơ quan đùa yêu: ai nghỉ thì mấy ngày mới biết chứ thủ thư nghỉ là lộ ngay, bị hỏi liền. Vượt ra khỏi giới hạn cơ quan, đồng nghiệp xa gần về đọc, rồi sinh viên các trường tới. Không gian mạng giao tiếp xã hội đến lúc cứ như là vốn liếng tình người nương tựa vào nhau mà tâm điểm là cô thủ thư ấy.
Giờ ai hỏi có việc hay hơn này, tiền kiếm hơn này, nhàn hạ hơn này, có đổi nghề không? Sao không hỏi từ ngày mới đặt chân vào thư viện? Giờ thì nó như ván đóng thuyền rồi còn đâu. Trót yêu, trót say, trót vui buồn như từ bao kiếp mất rồi. Bệnh nghề nghiệp cửa quyền nó đã may mắn không mắc phải như định kiến xã hội. Sách vở thân quen đem lại cho nó nét thẳm sâu ngày mỗi ngày mặn mòi hơn – vẻ đẹp mà nó hơi ngượng khi ai đó nói: gần đèn thì rạng. Bè bạn qua lại thư viện cho nó hơi ấm tình người, tình đời chân thành. Bệnh đặc biệt nó nhiễm phải mà sau này nó ngầm thú vị mãi là tính ngăn nắp không chỉ trong thu xếp kho tàng mà lây cả vào cách tư duy của nó nữa. Các thông tin đời sống đến với nó đều được sắp xếp theo cách nào đó trật tự trong suy nghĩ như thể những ô phích. Và lạ chưa, mỗi khi cần đến thông tin gì cho đời, khả năng liên tưởng của nó thật nhạy để đưa tới kết quả bất ngờ. Mẹ nói: cha mẹ sinh con, nghề sinh tính. Vâng mẹ ơi, con chả bỏ nghề nổi đâu.
Ngoái nhìn đường nghề từ bước đầu tiên chập chững, gì đó như trào dâng trong lòng, không qua sông mà có sóng. Cảm giác ngợp gió ngày đầu đã xa đi, nhường chỗ cho gì như bản lĩnh nghề, như sự tự tin đến thanh thản và ý thức rõ rệt về vị trí của mình trong dòng sông tri thức. Ngồi xoay lưng vào kho, hướng ánh mắt chờ đợi để sẻ chia tới bạn đọc những vốn châu ngọc tinh tuý của nhân gian trong từng trang sách, thấy như mình được chọn làm cầu nối quá khứ, hiện tại với tương lai. Dòng tri thức, dòng văn hoá dạt dào chảy mãi về chân trời mơ ước. Và để trụ vững ở điểm chốt ấy, nó biết, chẳng thể tự thoả mãn, thư viện của nó sẽ còn vươn cao, vươn xa, nó phải tự chắp cán
ThíchThích
VUI NGHỀ
Bé tý, biết chữ là biết đọc truyện. Suốt thiếu thời nó mơ làm cô thủ thư để xả láng đọc truyện mà không phải… học bài. Rồi dòng đời đưa đẩy mù khơi, tưởng ước mơ ấy thành xa xỉ. Ai dè sau khi tốt nghiệp sư phạm ngoại ngữ, khó len chân vào ngành giáo dục, nó thành cô thủ thư thật. Cầu được ước thấy, mỗi tội thư viện nó tiếp quản chả có cuốn truyện nào hết trơn, toàn sách nghiên cứu. Cuốn to cuốn nhỏ, cuốn dày cuốn mỏng. Cả gần chục ngàn đầu tài liệu cổ kim vào tay nó quản.
Thư viện chuyên ngành trong viện nghiên cứu, ít nhân viên, mỗi người kiêm cả mấy khâu. Thủ thư kiêm giữa kho sách, kho tạp chí, kho báo. Ngày ngày leo trèo giá trên giá dưới phục vụ bạn đọc trong viện, ngoài viện. Hoa mắt, lạ nước lạ cái, trái nghề. May có chút tình yêu mỏng manh với nghề từ ấu thơ giúp nó lần mò trên đường nghiệp mới. Dần dà cũng nắm được những thao tác nghề nghiệp cơ bản, ra là không khó lắm, phởn phơ chút ít. Trưởng phòng yêu dấu của nó nhắc ngay: Em ơi, để yêu nghề, rồi say nghề đường dài lắm đấy.
Dần dà mới ngộ ra nghề mình không mát mẻ nhẹ nhàng, mưa không đến mặt, nắng không đến đầu như thiên hạ bao la vẫn tưởng. Biết bao thứ phải vào kho sách, phải ngày ngày phục vụ cho kịp bạn đọc mới hiểu. Làm dâu trăm họ, mỉm cười khi khách trách cô thủ thư mặt non choẹt: Thủ thư gì mà chả biết sách ở đâu, chả biết trả lời cho đúng yêu cầu của… tôi. Rồi mỗi sáng ra, mở cửa phòng làm việc chật chội thông với kho, mùi bụi, mùi thuốc bảo quản… nồng lên, hơi thở nghẹn nghẹn. Biết mấy lo âu, biết mấy trăn trở để làm cho tròn trách nhiệm. Đồng nghiệp trong phòng, trong viện vui dần, mến dần nhân viên thư viện mới. Mừng, thấy yên tâm dần với vị trí công việc tưởng ngẫu nhiên mà phải chịu đựng.
Sau kha khá năm ngoảnh lại, thấy như trong máu ngấm nghề nặng quá. Hoá ra để làm thủ thư trong thư viện chuyên ngành không chỉ lao động thủ công lấy sách, rút sách, viết sổ cái sổ con mà xong nhá. Mỗi lúc cơ sở vật chất thư viện một hiện đại lên, nhất là từ khi máy tính cá nhân xuất hiện, rồi chương trình cơ sở dữ liệu thư viện được xây dựng. Tin học hoá khiến hoạt động của cả phòng thay đổi đến bất ngờ. Khỏi phải nói, thủ thư đương nhiên phải học cho bằng thật sõi tin học phổ thông và phần mềm chuyên dụng rồi. Lại mỗi ngày beíet mấy mươi lượt hướng dẫn, hỗ trợ độc giả tra cứu. Và nữa, nó tự tháy phải gắng học thêm chuyên ngành nghiên cứu của viện để phục vụ cho kịp yêu cầu. Nỗ lực nâng cao tay nghề cả về thư viện, tin học, ngoại ngữ và chuyên môn của viện đã biến nó thành một thủ thư “cứng”. Từ bao giờ, nó không chỉ thuộc làu hết các đầu sách mà còn phát hiện ra nghề mới, cái nghề nghiên cứu cũng lại tự nhiên như hơi thở chiếm chỗ trong tim nó luôn. Bạn bè và đồng nghiệp đầu: hai tay hai súng nhỉ. Tủm tỉm cười và yêu nghề quá đỗi, yêu nghề thư viện và cái kho ngày nào trông quá chừng choáng ngợp lại giúp cho nó cơ hội để dễ dàng nhập tâm một lúc hai nghề. Kiến thức chuyên ngành nghiên cứu giúp nó xác định yêu cầu của bạn đọc trúng phăm phắp. Kiến thức về tài liệu, tư liệu quản trong tay lại cho nó cái nhìn tỏng quan về các định hướng nghiên cứu rất quý, không phải nhà nghiên cứu nào cũng có được. và nó, kẻ 2 trong 1, bon bon trưởng thành trong nghề nghiệp.
Yêu nghề thế, rồi nghề làm nó say tít. Mỗi ngày kỹ năng nghề thư viện lại thuần thục thêm. Thói bừa bãi thời xưa mẹ la lối hoài đã bớt đến 8 phần (ai dám bảo hết sạch chứ). Làm thư viện mà không ngăn nắp thì tài liệu tung toé, rồi sách chỉ sai trật tự xếp giá đã thành sách “chết” vì chả bao giờ tìm ra mà đưa tới tay người đọc. Máy tính và chương trình dữ liệu dần đưa nó tới mênh mang chân trời thế giới phẳng, học hỏi kinh nghiệm từ các thư viện nổi tiếng mà trước kia chả bao giờ nó dám mơ được biết. Rồi nó nhiễm một thứ “bệnh nghề nghiệp” mà tới lúc này nó cương quyết không chịu rời xa: bệnh “chỉ trỏ”.
(còn tiếp)
ThíchThích