Đừng tự làm mình trở nên đáng thương và đáng buồn với những ý nghĩ và hành động nhỏ nhặt không đáng có. Bởi sau cùng ta cũng sẽ thấm thía nhận ra mấy điều tưởng li ti nhỏ nhặt đó đã làm ta đánh mất đi tư chất của chính mình.
Ánh nhìn của người khác cũng quan trọng, nhưng không quan trọng bằng ánh nhìn của chính ta đối với nội tâm mình. Bởi nó mới quyết định cảm giác của ta, thứ mà nếu ta không cho phép, bên ngoài không có cách gì can thiệp vào được.
Nỗi buồn cũng có ý nghĩa riêng của nó. Buồn giúp ta tĩnh lại để nhìn sâu vào sự thật, thấy rõ hơn những thiếu sót cần điều chỉnh và những hao khuyết cần chấp nhận.
Khi chưa biết buồn là gì, ta dễ dàng trở nên tự mãn và coi nhẹ mọi thứ mình đang có. Bởi vậy, nếu lỡ lúc nào buồn bỗng đến tìm, đừng vội xua đuổi nó. Hãy coi đó là cơ hội để mình được lắng đọng, điềm đạm, sâu sắc và trưởng thành hơn lên.
Hãy mở lòng đón tiếp nỗi buồn giống như khi đón tiếp niềm vui, vì với vị khách nào ta cũng sẽ có cho mình một bài học thấm thía.
– Winlinh –
Ta cứ mải thương vay cho cuộc đời người khác
Ta vô tình lạc lối trong chính ý nghĩ mình
Ta luẩn quẩn rối tinh bao ôm đồm, suy diễn
Nên đâu còn an ổn tận hưởng mỗi phút giây
Bởi vì ngày hôm nay trôi đi không về nữa
Xin dừng chân ngơi nghỉ trên vạn dặm đường xa
Ngắm ánh dương chiều tà trăng soi bờ nước lặng
Đón thanh bình tĩnh tại nhịp thở khẽ từ tâm.
– Winlinh –
Ông trời tưởng đã cất nỗi buồn
Vào ngăn kéo tên là quên lãng
Nhưng bỗng đâu vô tình lơ đãng
Đánh rơi buồn xuống cõi trần gian.
– Winlinh –
Tháng sáu về thăm quê
Dội ào gầu nước mát
Ve râm ran khúc nhạc
Đường đê tre rì rào
Bèo đặc kín bờ ao
Cô láng giềng má đỏ
Vườn sau hiu hiu gió
Ngủ giấc trưa êm đềm
Con mèo béo lim rim
Cuộn dưới giàn thiên lý
Bát canh cua ngọt thế
Vị ngọt như ấu thơ.
– Winlinh –
Chợt nhận ra, ta càng muốn giữ ai hay thứ gì, thì lại càng sợ mất. Vì sợ mất mà ta phải gồng mình lên nắm giữ, nên chẳng thể thả lỏng thảnh thơi.
Vạn vật trong đời sống này chưa bao giờ thuộc sở hữu của ta, vậy cớ sao ta lại cứ khư khư giữ chặt?
Tuổi trẻ đang qua, níu giữ thế nào?
Bàn tay một người, nắm mãi được sao?
Sinh ra một thân, chết chỉ một mình. Đến thân phận này ta còn chẳng thể nào giữ được. Vậy cố níu những thứ vốn không thuộc về ta, có đúng là vô vọng?
Đừng để ta bị trói buộc trong nỗi sợ quẩn quanh ấy mà đánh mất cả chính mình. Đời sống vốn dĩ sắc không vô thường, nên bỏ buông nhẹ nhõm, cho mọi thứ được tự do trôi theo dòng chảy của chính nó.
Còn nếu thực là hữu duyên, thì ta cố xua đi cũng đâu có được.
– Winlinh –
Tôi đang ngồi ở bàn làm việc. Bên này đang là 9:57am. Và tôi rất buồn ngủ. Suốt bao nhiêu tháng rồi, tôi có vấn đề với giấc ngủ. Bắt đầu từ việc tôi luôn cảm thấy thiếu ngủ và mở mồm ra là than buồn ngủ. Nguồn cơn là tôi ham làm việc, rồi tôi đà đận ngủ muộn, hoặc nhiều khi tôi cứ nằm mà trằn trọc không ngủ được. Cũng bởi tôi hay nghe audio book mỗi đêm. Nên giấc ngủ với tôi luôn không đủ. Trước đó tôi thường tự hào nói mình ăn ngon ngủ kỹ. Nhưng có lẽ đã đến giai đoạn mà tôi không thể ngủ kỹ được nữa rồi. Đến tuổi nó thế chăng?
Có lúc như lúc này, tôi chẳng rõ về tâm trạng mình. Không buồn, không vui, và rút cục vẫn lại là buồn ngủ nhưng không muốn ngủ khi có nhiều việc cần hoàn thành. Và rồi tôi viết lăng nhăng vài dòng để xóa tan cơn buồn ngủ. Vì tôi uống một cốc trà mà vẫn chưa tỉnh táo được. Có lẽ tôi cần nằm xuống giường 30p để chợp mắt nhỉ. Nếu không ngồi làm việc cũng chẳng hiệu quả đâu.
Đôi khi gặp phải vấn đề gì đó, ta rất muốn có người để chia sẻ giúp vơi đi nỗi lòng hoặc chỉ cho ta cách thoát khỏi sự bế tắc. Và trong lúc lấn bấn, rối bời, hoang mang,… ta vội vàng đem trút bỏ nỗi niềm với một ai đó bất kể, trong khi chưa thực sự nghĩ xem họ có phù hợp để chia sớt cùng ta câu chuyện quan trọng ấy hay không.
Thật may mắn nếu ta gặp được đúng người. Nghĩa là ta gặp được người biết giữ kín cho ta câu chuyện và được họ lắng nghe, đồng cảm, thấu hiểu. Thậm chí còn được họ tư vấn những điều xác đáng, giúp ta cải thiện tâm trạng và tình hình.
Nhưng trong nhiều trường hợp không may, điều ta thành thật chia sẻ với họ có thể sẽ bị biến thành chuyện phiếm truyền tai nhiều người. Hoặc nếu chuyện ta kể không được họ đồng cảm, thì đôi khi họ còn có phản ứng ngược lại khiến ta hụt hẫng, thất vọng.
Thật vậy, không phải ai cũng có thể hiểu cho hoàn cảnh, tâm trạng và những vướng mắc của ta đâu. Nên trước khi chia sẻ chuyện riêng của mình với ai đó, hãy ngừng lại đôi phút để lắng đọng suy xét. Không chỉ là vấn đề niềm tin, nếu thấy người mình định chia sẻ chưa thật sự phù hợp để nghe câu chuyện đó, thì khoan vội mở lòng.
Trước hết, ta cứ tự ngâm ngợi, để mình được tĩnh tại mà nhìn lại mọi chuyện cho thấu đáo, hiểu ra sự thật, hiểu rõ nguồn cơn… rồi dần tìm hướng giải quyết. Bởi khi ta kể lể, than vãn không đúng người, mọi thứ sẽ càng trở nên phức tạp, mệt mỏi hơn mà thôi.
– Winlinh –
Chưa cần tranh luận ai đúng sai thế nào, cứ khiêm nhường từ tốn lắng nghe trước đã. Dù có không đồng tình với quan điểm của người đối diện, thì ta cũng được thêm cơ hội trau rèn tính kiên nhẫn và thái độ biết lắng nghe, tôn trọng người khác.
Cuộc đời có rất nhiều điều bất ngờ xảy ra, không bao giờ ta kiểm soát hết được. Vui đấy, rồi lại buồn ngay đấy. Nỗi buồn ào tới như những cơn sóng gầm, khiến ta bị nhấn chìm trong nó, tưởng đâu chẳng thể sống sót.
Ấy thế mà, bằng cách nào đó, thật kỳ diệu, hay thật tất yếu, ta vẫn tiếp tục tồn tại, mạnh mẽ hơn. Đi qua cơn sóng buồn, dù có lúc hoang tàn xác xơ, ta vẫn lại sống tốt và sống vui.
Dẫu biết một lúc nào đó những cơn sóng ngầm sẽ lại bất ngờ xô tới, ta vẫn cứ hồn nhiên quên hết mọi lo âu để tận hưởng từng ngày quý giá, như thể sẽ không còn bất cứ cơn sóng dữ nào có thể làm thuyền ta chao đảo nữa.
Và đời cứ thế… chực chờ những con sóng dữ dội, bất ngờ… Và ta cứ thế, vật lộn gắng gượng rồi lại kiên nhẫn thả lỏng để đứng vững. Đến khi trời yên biển lặng, ta mỉm cười tự hỏi, không hiểu mình đã thoát khỏi những cơn sóng dữ ấy bằng cách nào?
– Winlinh –
Có nhiều giai đoạn, FB tự dưng bóp tương tác thật ghê. Số like từ hàng nghìn xuống chỉ còn hàng trăm (như hiện tại chẳng hạn). Hoặc là blog này, nào có mấy ai đọc đâu. Nhưng tôi chẳng nản, vì tôi hiểu mục đích viết của chính mình!
Có lần vui vui, tôi tự đặt câu hỏi, nếu không còn ai muốn đọc mình, liệu tôi có còn muốn viết?
Và câu trả lời không đắn đo của tôi là: Tôi sẽ luôn viết bất kể có ai còn muốn đọc hay không. Vì tôi viết không chỉ để cho người khác đọc mà trước hết là vì nhu cầu của chính mình. Chỉ khi thực sự muốn viết, thấy cần được viết, thì mình mới đủ động lực và sự bền bỉ để viết. Còn nếu viết vì lượt follow, lượt like, lượt comment, lượt share… thì cảm xúc mình sẽ phụ thuộc vào những con số ảo ảnh ấy, trồi sụt thất thường.
Nếu chính người viết còn không kiên định với con đường mình đã chọn, thì bạn đọc có đủ niềm tin để đồng hành cùng ta hay không?
Nên tôi vẫn luôn ở đây dù cho chỉ còn một người follow. Và bạn, bất cứ khi nào muốn tìm Winlinh, đều sẽ thấy! 🤎
Nếu ta chia một sự việc ra làm hai phần tích cực và hạn chế, thì thường ta sẽ thấy phần tích cực luôn lớn hơn phần hạn chế khi ta hiểu được sự thật của đời sống. Vậy tại sao ta không tập trung vào những phần tích cực để thấy tâm trạng tốt hơn, thay vì cứ nhìn vào phần tiêu cực để tự kéo cảm xúc mình xuống?
Giống như cách thầy cô giáo tính số buổi đi học và nghỉ học của ta trong một năm học vậy. Nếu cuối năm thầy cô nhận xét: Em rất chuyên cần khi đã đến lớp 198 buổi liền, chỉ nghỉ có 4 buổi thôi, em đã rất cố gắng và đáng khen, hãy phát huy em nhé! Thì học sinh sẽ cảm thấy phấn khởi và muốn làm tốt hơn nữa. Còn nếu thầy cô chỉ đem 4 buổi học sinh nghỉ ra để phê bình thì 198 buổi cố gắng kia của các em có còn ý nghĩa nữa không?
Nhìn rõ hai mặt tốt xấu, nhưng cần ghi nhận mặt tốt, không phải để lảng tránh khuyết thiếu, mà để thêm biết ơn những gì ta đang có và ta đã làm được, từ đó phát huy điểm mạnh, thay vì luôn cảm thấy mình có điểm yếu, để rồi bất mãn và tụt dốc.
Em không còn ở tuổi thanh xuân
Hay buồn vu vơ dễ cười dễ khóc
Thôi nhí nhảnh với ngây thơ bím tóc
Mà mặn mà theo năm tháng thời gian
Người đàn bà qua trải nghiệm gian nan
Biết buông bớt cho thảnh thơi cuộc sống
An nhiên bước giữa nhân sinh dài rộng
Chuyện hơn thua giờ vô nghĩa mất rồi
Dẫu chẳng còn ngơ ngác tuổi đôi mươi
Em vẫn tin vào tình người ấm áp
Vẫn yêu thương và nồng nàn khúc hát
Vẫn muốn trao đời nhẹ nhõm bình an.
– Winlinh –
Chữ Ái tưởng giản đơn nhưng lại chất chứa trong nó lắm niềm vui và cả vạn nỗi buồn. Vì chữ Ái mà ta dành cho nhau sự yêu thương tận tụy đôi lúc quên cả bản thân. Nhưng nếu không biết tiết chế thì ta sẽ biến nó thành mũi dao làm tổn thương chính mình. Vì ta đang nghĩ về một chữ Ái có điều kiện: Trao yêu thương phải nhận được đền đáp.
Ai muốn đi vào chữ Ái để được đắm chìm trong cảm xúc ngọt ngào tươi đẹp? Ai muốn thoát ra khỏi chữ Ái để thôi buồn khổ sầu than? Dù muốn thế nào, thì cuộc đời vẫn cho ta cơ hội được ngụp lặn trong chữ Ái để học ra những bài học sâu sắc của kiếp làm người.
Khi để mình trở thành nô lệ của chữ Ái, ta rất khó thoát khỏi bể trầm luân. Vì ta bị phụ thuộc, bị chi phối bởi thái độ của đối phương dành cho mình. Ta chỉ thấy vui khi đối phương đáp lại những gì ta muốn. Và ngược lại, ta sẽ buồn khổ nếu không được yêu thương như ta cần. Nhưng thực chất:
Yêu là trao đi
Chẳng mong đền đáp
Bởi:
Khi yêu hồn nhiên
Con tim thanh thản.
Nếu chưa nhận thức được ý nghĩa của việc yêu thương và trao đi vô điều kiện, ta sẽ chẳng thể có được an ổn, hạnh phúc thực sự trong tình yêu. Và khi đó, yêu thanh thản, yêu tự tại sẽ không bao giờ đến như ta hằng mong mỏi. Nên:
Em yêu thì cứ yêu thôi
Đừng mang u ám tơ trời về giăng
Đừng mong cầu để nặng lòng
Gửi trao nhẹ nhõm thiện tâm thật thà
Đừng đem trói buộc tim ta
Vào u mê lẫn xót xa tội tình
Yêu không làm chủ được mình
Sẽ thành khổ lụy vô minh một đời.
– Winlinh –
CỬU TRI (CHÍN CÁI BIẾT)
Dưới chân em, một vùng cỏ rối. Là anh, trong xanh biếc muôn trùng. Anh, cọng cỏ âm thầm, bước chân em có khi nào chạm đến…
Em hỏi vì sao anh muốn là ngọn cỏ dưới chân em. Những việc không tên. Những ân cần em không hề hay biết. Những vội vã em ném lại sau lưng. Cả bao ngày mỏi mệt. Anh gánh lấy như người gác rừng nhẫn nại.
Em hỏi vì sao, khi trên đường bao cô gái hơn em, khi bên cạnh bao ánh mắt tươi êm, anh có thể gặp vài cô hơn thế…
Vì sao, em biết không? Có những thứ cháy ở trong lòng. Là nhịp đập trái tim, điều không hiểu nổi. Là nỗi nhớ chưa một phút nguôi quên. Là bởi yêu thì đâu cần lý giải.
Cọng cỏ anh, dưới chân em. Cứ nằm đó mà xanh. Và chờ em mải miết. Đừng hỏi anh vì sao. Em cứ yêu thì biết.
(Winlinh, viết 2009)
Có bạn hỏi “làm sao để lúc nào cũng có thể vui vẻ như chị?”, mình trả lời “đâu phải lúc nào chị cũng vui vẻ được đâu, buồn nhiều chứ, người lúc nào cũng vui vẻ sao mà viết được”…
Nhiều người quen mình mà không đủ biết sâu, đôi khi cứ nghĩ mình là người sung sướng và lúc nào cũng vui vẻ. Thật ra mình không che giấu gì, cảm xúc thế nào thì gương mặt thế ấy. Có điều mình ít than vãn nên xung quanh không biết. Vả lại trải qua rất nhiều nỗi buồn rồi thì sau này mình biết đối diện với nó, biết xử lý nó tốt hơn. Nghĩa là mình vẫn cứ buồn, vẫn cứ khóc khi gặp chuyện, nhưng mình nhìn thấu được nguồn cơn của nó, nên mình sẽ sớm thoát ra được. Đôi khi có những cuộc chiến nội tâm giông bão chứ, nhưng không kể thì ai biết được.
Cuộc đời mình đi đến chừng này rồi nên đã học được vô vàn bài học. Trong đó có bài học về sự đơn giản hóa và biết thấu hiểu, bao dung. Nghe bao dung thì như kiểu mình đứng trên ai, nhưng thực chất đó chính là bao dung, vị tha. Nỗi buồn đến từ nhiều ngả. Trong đó có ngả là ai làm tổn thương mình. Và khi đó mình đem cái tâm lành của mình ra thấu hiểu, bao dung họ, nghĩ cho cái khó của họ, nghĩ cho những khiếm khuyết của họ, nghĩ cho những nỗi khổ của họ. Nghĩ một hồi tự dưng thấy mất tiêu nỗi buồn.
Hay có lúc buồn vì thiếu tiền thiếu nợ. Có lúc lại buồn vì làm không được việc gì nên hồn. Buồn vì tóc bạc nhiều hay vì diện mạo dạo này xuống cấp… Ôi những cái buồn li ta li ti không đếm xuể. Nhưng thật sự thì mình đã đủ nhận thức để hiểu rằng “nỗi buồn nào rồi cũng qua đi”. Và tất cả luôn là thời điểm. Lúc này thế, lúc sau khác. Nên “điềm nhiên đón nhận, mọi chuyện xảy ra” bởi “đời cho ta thế, cứ vui thôi mà” (thơ Winlinh).
Buồn có gì là xấu, có gì là sai, có gì là đáng sợ đâu. Nếu thấy buồn thì cứ buồn thôi. “Buồn tận đáy nỗi buồn cạn kiệt”, chán chê đi rồi kiểu gì chả hết.
Tôi đang đứng ở mặt sau của Bảo tàng Phụ nữ Hồi giáo, bao la gần kề là biển xanh và trên trời là nắng rất vàng. Nếu bạn nhìn kỹ có thể thấy trên đỉnh của bảo tàng có hình đôi mắt người phụ nữ che mạng, biểu tượng đặc trưng của người phụ nữ theo đạo Hồi. Ở đây không nên mặc đồ quá ngắn, quá hở ra nơi công cộng vì sẽ bị người ta nhìn bằng ánh mắt hơi lạ kỳ đó.
Lâu lắm rồi tôi không viết blog ở laptop. Cả thế kỷ ấy. Vì cái điện thoại quá tiện, nên tôi cứ làm mọi thứ trên điện thoại, trừ viết bài cho báo.
Kể từ khi sang đây, tôi bắt đầu thiết lập một lối làm việc mới, một cách làm việc dần khác. Và chiếc laptop đã trở lại vai trò chính yếu như xưa. Gõ bàn phím thế này làm tôi nhớ tôi của ngày trẻ, hay ngồi máy tính để gõ những entries vơ vẩn. Từ thời blog 360 và sau đó, khi đã chuyển mọi thứ sang wordpress để tiễn biệt yahoo 360 bị khai tử.
Ngày ấy tôi viết rất nhiều. Và giờ vì tìm thêm nguồn tài liệu cho bản thảo sách, tôi có dịp lần lại từ đầu những gì tôi viết. Có lắm thứ đọc như mới, như chẳng phải mình đã từng viết ra. Có những bài đọc mà buồn cười vì cái độ lê thê, sến súa trong câu từ.
Và tôi thấy thật tuyệt vời khi tôi đã viết blog đều đặn, kiên trì như thế. Tính đến năm 2022, tôi đã viết blog được hơn 15 năm rồi. Nếu không có blog này, tôi đã quên rất nhiều thứ trong đời. Chỉ khi có dịp đọc lại, tôi mới à lên, hóa ra ta từng như thế như thế, ta từng vui buồn nhiều đến thế…
Tiếc là bao nhiêu ảnh đều bị mất hết, chỉ còn text thôi. Bởi ngày ấy tôi mù mờ về công nghệ, chỉ biết up ảnh lên Photobucket rồi dẫn linh qua đăng trên WordPress. Khi tài khoản Photobucket không còn, ảnh cũng mất hết cả. Còn một ít ở lại thì nó hằn cái chữ Photobucket to đùng giữa ảnh, che mờ mịt cả chủ thể.
Vẫn lại nhắc mãi, là bạn blog cũ ngày ấy giờ chẳng còn ai. Còn mỗi mình tôi vẫn lọ mọ nơi này. Đôi khi tôi cũng tự “khen” mình, mày kiên trì đó chứ. Có những việc tôi đã làm suốt bao năm, không chỉ là việc duy trì blog này, mà còn là việc tạo lập và bồi đắp một “bảo tàng cá nhân” của riêng tôi. Dù sau này chẳng ai kế thừa chúng làm gì, nhưng tôi cứ bồi đắp sửa soạn cần mẫn như thế.
Hôm nay là thứ bảy. Giờ bên này sớm hơn Việt Nam 4 tiếng, nên khi tôi vừa ăn sáng xong thì bên nhà đã ăn trưa xong từ đời nào. Tôi đang ngồi ở chiếc bàn đơn giản, cafe bên cạnh, không gian yên tĩnh. Giờ thì quay ra làm việc chăm chỉ thôi.
Tôi có một chốn đi về
Ở bên trong mình tĩnh lặng
Mặc cho mọi sự xoay vần
Chẳng gì xem là nghiêm trọng
Khi tâm đã không còn động
Thuyền lòng êm ả ra khơi
Khi tim đủ đầy nắng ấm
Quanh ta luôn thấy mặt trời.
(Winlinh)
(Ảnh: Nguyễn Hương Parfumo)
Dạo này bắt đầu lại đăng những bức tranh minh họa do mình vẽ sau một thời gian dùng nhiều ảnh chụp của Canva. Có một em lúc nãy inbox hỏi bên mình có dạy vẽ kiểu này không hoặc biết chỗ nào dạy vẽ như thế không. Mình bảo mình vẽ không chuyên thôi và cũng không biết chỗ nào dạy. Mình cũng khuyên em cứ vẽ thoải mái trong sổ nhỏ như mình ngày xưa, vẽ nhiều sẽ tiến bộ dần. Mình cũng mới tạo #Winlinhvẽ trên fanpage và instagram để có thể dần tích góp lại một chỗ các tranh mình đã vẽ up trên mạng bấy lâu nay.
Vậy là cuốn sách thứ hai của Winlinh đã đi được 2/3 chặng đường. Dự kiến sách sẽ ra mắt bạn đọc trong thời điểm tháng 7 hoặc tháng 8 tới. Vẫn đơn sơ, giản dị như “Chuyện đã cũ cứ thong dong mà cũ” với “Viết và Vẽ của Winlinh”, song nội dung lần này sẽ có sự khác biệt khi bên cạnh “thơ” còn có các dòng tản mạn văn xuôi đồng hành.
Tên sách rất mộc mạc – “VƯỜN TÔI CÓ CÂY LÁ BÌNH YÊN”, vẫn dày 256 trang, vẫn khổ sách 12.5 x 20.5 cm và vẫn có hình vẽ minh họa của tác giả ở từng trang. Winlinh xin chia sẻ trang bìa và hình dáng cuốn sách (demo 3D) để các bạn dễ hình dung. Hy vọng sách này sẽ được độc giả yêu thích và đón nhận như cuốn sách đầu tiên. Winlinh xin chân thành cảm ơn độc giả!
Nhân đây, xin vui mừng thông báo ấn bản “Chuyện đã cũ cứ thong dong mà cũ” sau 6 tháng phát hành đã được độc giả đặt mua gần hết, dự kiến sẽ tái bản trong một ngày không xa. #chuyendacucuthongdongmacu #cdcctdmc #vuontoicocaylabinhyen
Mẫu Sơn (thuộc huyện Cao Lộc và Lộc Bình của tỉnh Lạng Sơn) là vùng núi cao nhất của Lạng Sơn cũng như khu vực Đông Bắc Việt Nam. Trên đỉnh núi cây cỏ xanh tươi này có nhiều tộc người đang sinh sống, trong đó tộc người Dao chiếm đa số. Dân tộc Dao là dân tộc có bản sắc văn hóa và phong tục tập quán độc đáo, đặc trưng từ nếp ăn, nếp ở, nếp mặc đến tín ngưỡng, lễ hội. Trong đó trang phục là điểm nhấn thú vị đáng để ta tìm hiểu và khám phá.
Trang phục của người Dao ở Mẫu Sơn được dệt thủ công bằng sợi gai, sợi bông. Khi cây gai và cây bông đến mùa thu hoạch, người Dao mang về sơ chế thành sợi nuột nà rồi đem chúng dệt thành vải. Khi đã hoàn thiện tấm vải, họ đem nhuộm chàm để lên màu theo ý muốn. Hàng nằm vào quãng tháng 7, người dân lại đi thu hoạch chàm về ngâm nước. Ngâm cho lá mục nát thì lọc lấy nước cốt rồi cho vôi bột và nước tro bếp vào quấy đều đến khi nước lặng vài hôm sẽ thành cao chàm. Lấy cao chàm đun với lá ngải cứu, thêm ít tro và ít rượu là có thể làm thuốc nhuộm vải. Vải nhuộm phải đều tay, ngâm và phơi vài lần thì mới đủ độ. Vải khi
đã nhuộm thành công sẽ được đem ra để khâu, thêu theo ý muốn.
Những người mẹ, người bà dân tộc Dao dạy cho con gái, cháu gái mình việc dệt vải, thêu thùa từ bé. Các thiếu nữ Dao đều biết tự may cho mình những bộ trang phục đẹp nhất để mặc trong ngày cưới hay các mùa lễ hội. Để thêu xong một bộ quần áo như ý, họ phải cặm cụi làm trong suốt nhiều tháng, thậm chí cả năm trời. Những sợi chỉ màu qua đôi bàn tay khéo léo đã giúp bộ váy áo trở nên đẹp đẽ sống động. Các bà, các cô thêu lên áo quần những hoa văn, họa tiết hoặc hình thù đa dạng như cây cỏ, hoa lá và chim muông. Những đường chỉ thêu tỉ mỉ, cầu kỳ và cân xứng, thể hiện sự chăm chỉ cũng như tâm hồn và sức sống tươi mới của đồng bào Dao. Màu sắc chủ đạo trong các đường thêu là vàng, đỏ, xanh lá cây, giúp trang phục luôn nổi bật và thu hút.
Trang phục của đàn ông Dao khá đơn giản. Áo thường là màu tối, đính lên đó các tua chỉ ngũ sắc để trang trí cho nổi bật hơn. Đầu họ đội khăn xếp hoặc buộc một chiếc khăn. Quần lưng lửng ống rộng buộc néo bằng sợi dây gai có đồng xu làm khuy để giữ cạp quần neo lại ở phần eo. Trong khi đó trang phục nữ cầu kỳ hơn và được nhấn nhá trang trí ở các đường nẹp áo, gấu quần, yếm và thắt lưng. Các bà các cô thường mặc áo dài bốn thân bổ tà trước ngực, bên trong là áo yếm. Áo váy của họ bên cạnh những mảng thêu dày lớp lớp hoa văn còn gắn các dây hạt cườm nhiều màu sắc điệu đà. Ở eo người ta thắt một dải vải màu trắng với các đường thêu tỉ mỉ tinh tế. Người Dao chuộng trang sức bạc nên trong các dịp quan trọng, họ thường gắn các ngôi sao bằng bạc lên váy áo, đeo dây xà tích bạc bên hông, đeo khuyên bạc lớn ở tai và đeo nhiều vòng bạc xủng xoảng ở tay.
Về mũ đội đầu, người phụ nữ Dao nơi đây đội một chiếc mũ hình mái nhà màu đỏ kèm theo nhiều tua rua hạt cườm và khăn phủ. Họ còn có chiếc khăn Tầm phjả rất đặc biệt với hoa văn thêu tay rực rỡ cùng những chuỗi hạt kết thành nhiều vòng tròn. Giữa vòng tròn ấy là một ngôi sao to bằng bạc màu trắng. Người phụ nữ Dao chỉ được đội khăn này hai lần trong đời, một lần vào ngày cưới và một lần khi đã lớn tuổi trong nghi thức “kết tơ hồng” của đại lễ cấp sắc (từ bảy đèn trở lên) của đức phu quân.
Khi tết đến, người Dao tắm nước lá thuốc truyền thống để gột bỏ ưu phiền năm cũ rồi mặc bộ trang phục mới nhất, đẹp nhất để cùng chờ đón thời khắc Giao thừa và cầu một năm mới sung túc, bình an… Trong lễ cấp sắc của người Dao Mẫu Sơn, người đàn ông Dao mặc những chiếc áo dài cài khuy trước, màu đỏ in hình công phượng sặc sỡ, đầu đội mũ vành tròn có mỏm nhọn nhô về phía sau, phía trước dán tờ giấy in hình mặt người, vừa đi vòng quanh vừa hát và lắc chuông vang rộn.
Nếp mặc của người Dao ở Mẫu Sơn được thể hiện độc đáo hơn ở trang phục cưới. Vào ngày cưới, mọi người diện những bộ áo quần mới đẹp nhất để dự lễ. Cô dâu và chú rể được hai họ chăm chút ăn mặc hơn cả. Chú rể thường mặc áo dài màu trầm phủ ngoài quần dài, vai khoác và buộc tấm khăn to kèm thêm dải khăn dài thêu thổ cẩm màu vàng đỏ. Trên đầu đội mũ cùng khăn che mặt màu tối. Phía cô dâu thì áo váy cầu kỳ hơn nhiều. Ngoài của hồi môn, cô dâu phải có hai bộ trang phục để về nhà chồng. Một bộ lúc rời nhà bố mẹ đẻ và một bộ thay trước khi bước vào nhà trai. Trang phục của cô dâu gồm khăn che mặt, áo dài nhiều lớp cùng quần và bốn thắt lưng. Mỗi bộ trang phục của cô dâu người Dao trung bình có từ 3 đến 10 lớp. Gia đình nào sung túc thì trang phục cô dâu sẽ được may nhiều lớp hơn. Nhà trai háo hức đón dâu từ tinh mơ, còn cô dâu hồi hộp chuẩn bị sẵn sàng mọi tư trang, đồ đạc để lên đường. Trước khi vào cổng nhà trai, đoàn nhà gái sẽ dừng lại để các phù dâu phụ giúp thay đồ mới cho cô dâu. Lúc này, cô dâu đeo thêm vòng cổ, vòng tay, trang sức bằng bạc. Trên tay cô dâu chú rể đều ngay ngắn một tấm vải trắng thêu họa tiết đơn giản để làm lễ bái đường.
Trang phục Dao đã trở thành biểu tượng nghệ thuật của người Dao, ẩn chứa bao điều kỳ bí, thể hiện rõ nét quan niệm về vũ trụ, nhân sinh trong từng đường kim mũi chỉ. Ai đã đến và sống trong không gian văn hóa của người Dao Mẫu Sơn hẳn sẽ rất nhớ những bộ váy áo ấn tượng với từng nét thêu mềm mại, sống động và rực rỡ. Nhớ cả những nụ cười hồn nhiên, đầy sức sống bừng lên trong nắng sớm, lấp láy giữa ngàn hoa, khiến người du khách ghé qua lưu luyến chẳng muốn rời.
https://heritagevietnamairlines.com/bieu-tuong-nghe-thuat-cua-nguoi-dao/
Lâu lắm rồi tôi không tĩnh lại được ở blog để viết gì cho ra hồn. Nghĩa là toàn đăng vội vã mớ sáng tác đã up trên page FB, instagram rồi đem chúng lưu ở đây một cách luộm thuộm như nhồi đống đồ đạc cũ vào nhà kho. Thật là không phải với blog. Nhưng vẫn chưa điều chỉnh được cách làm này vì nhiều lẽ, trong đó có lẽ hiếm thời gian. Rồi tự nhủ, thôi ít ra blog vẫn có bài đều. Còn chúng là gì, được như mong muốn hay chưa, thì tùy thời điểm.
Cũng may cái blog luôn kín đáo, nên cảm giác thật dễ chịu khi giãi bày. Lần trước tôi đã định công khai “winlinh.com” lên bìa gấp của “Chuyện đã cũ cứ thong dong mà cũ”, xong lại thôi và biết là mình đã làm đúng. Dự định cuốn tới ở cái phần giới thiệu tác giả cũng vẫn chỉ có vậy: Winlinh tên thật là Phạm Thùy Dung. Địa chỉ email. Link instagram. Link fan page. Hết.
Nhiều bạn trên fb hỏi về tên tuổi, hình ảnh của tôi. Tôi không có ý giấu để gây tò mò. Mà giấu vì đơn thuần chỉ muốn người đọc trọn vẹn với tác phẩm của mình. Còn tác giả xấu đẹp già trẻ ra sao, có đâu quan trọng. Tuy nhiên có một vài người cũng tìm ra được blog này theo cách ngẫu nhiên nào đó. Tôi nghĩ đó là cái duyên. Ai đã thấy thì cứ vào nhà tôi chơi, cũng vui mà. Như kênh youtube cũng vậy, tôi có thể share chúng qua fan page của mình để tăng lượt subscribe, like. Nhưng tôi không biết để làm gì nên chưa bao giờ có ý định làm thế. Instagram cũng để chế độ bạn bè dù là trang sáng tác thôi, tôi cứ thích cửa có khóa, chúng cho tôi cảm giác còn có chút tĩnh lặng, riêng tư.
Càng thêm tuổi tôi càng nhận rõ một điều: Càng giản đơn, càng sâu sắc. Càng bình thường, càng bền lâu. Càng sốt ruột, càng lo âu. Càng mong cầu, càng thất vọng.
Nhiều lúc vô tình gặp thơ Winlinh trên mạng, mình thấy có nhiều trường hợp: Lấy ảnh có thơ/ghi chép nhưng lại cắt bỏ phần đề tên tác giả đi. Copy lại để đăng stt song không trích nguồn, thậm chí đề tên bản thân. Sửa vài chữ làm biến dạng bài thơ gốc rồi coi đó là sản phẩm mình viết.
Theo mình, trong lĩnh vực viết lách hay bất cứ lĩnh vực nào, khi mình lấy của ai thứ gì mà trích nguồn rõ ràng thì mình chỉ có được. Được sự đàng hoàng, chỉn chu và tử tế. Người khác khi thấy bạn như vậy sẽ càng thêm tin tưởng và nể trọng bạn mà thôi.
Nhớ tháng trước có một độc giả làm thơ rất hay, có trang sáng tác riêng, vào inbox bày tỏ nỗi phiền lòng và hỏi mình về kinh nghiệm xử lý việc bị đạo văn hoặc bị bê bài đi không trích nguồn. Mình rất thấu hiểu nỗi lòng bạn và động viên cũng như chia sẻ với bạn vài kinh nghiệm nhỏ.
Tuy nhiên đây mới thực sự là điều mình muốn nói với những bạn cố tình muốn biến sản phẩm của người khác thành của mình, hoặc hồn nhiên không trích nguồn một cách vô tâm:
Mùa xuân, khi những đóa hoa lê, hoa mận bung nở khắp núi rừng phía Bắc, khi những con chim đua nhau hót trên những cành đào, cành mai thì bao du khách lại háo hức tìm về Sapa (Lào Cai) để được hưởng trọn không khí thanh bình, nguyên sơ của mảnh đất này. Trên cung đường du xuân đầy thú vị, bạn hãy dừng chân lâu một chút tại bản Cát Cát để khám phá, cảm nhận được đầy đủ, sâu sắc hơn những nét văn hóa đẹp đẽ, độc đáo và thuần phác nơi đây.
Cát Cát là một bản làng đặc trưng của người Mông thuộc xã San Sả Hồ, cách trung tâm thị trấn Sa Pa chừng 2km, nằm yên ả quần tụ dưới chân dãy núi Hoàng Liên Sơn bốn mùa điềm đạm vững chãi. Bên cạnh nghề trồng lúa, ngô và chăn nuôi gia súc, người làng Cát Cát còn nuôi dưỡng và phát huy rất tốt các nghề thủ công truyền thống, trong đó nổi bật là nghề se lanh, dệt vải. Nghề dệt vải thổ cẩm là một trong những điểm sáng nơi đây, là cái nôi của rất nhiều sản phẩm thủ công khiến biết bao du khách đến với Sapa vương vấn, phải lòng.
Nghề se lanh, dệt vải ở bản Cát Cát được những người phụ nữ H’Mông duy trì, lưu truyền bao đời thông qua tục lệ bà/mẹ truyền dạy cho con/cháu gái khi đến tuổi cập kê. Có tục lệ, vào ngày cưới của mình các cô gái Mông sẽ mặc những chiếc váy áo do chính họ tự dệt nên với tất cả sự tự hào, nâng niu và tâm huyết. Những chiếc váy áo thể hiện sự khéo léo của cô gái người Mông với đức tính chăm chỉ, thuần hậu, đồng thời mang theo bao gửi gắm về khát khao sinh sôi, bình yên và hạnh phúc. Cũng theo phong tục người H’Mông, người chết khi liệm phải được mặc áo ngoài dệt bằng vải lanh thì linh hồn họ mới có thể quay về đoàn tụ với tổ tiên. Nghề dệt thổ cẩm của dân tộc H’Mông có nét riêng khó lẫn, là điểm nhận dạng đặc sắc dành cho một dân tộc thiểu số có nền tảng văn hóa phong phú và lâu đời.
Nguyên liệu chính để làm nên sản phẩm vải thổ cẩm là từ sợi cây lanh, vì sợi lanh vừa mềm vừa dai nên khi dệt thành vải sẽ rất bền. Đầu tiên, người dân trồng lanh, khi cây lớn sẽ thu hoạch và bó thành đụn phơi giữa đồng cho đủ nắng gió. Khi lanh khô, họ mang về tước vỏ rồi đem luộc cho đến khi sợi lanh chuyển thành màu trắng tinh. Tước vỏ cũng phải có kỹ thuật, sao cho sợi lanh không bị đứt đoạn để hạn chế các mối nối nhất có thể. Khi nối sợi cũng phải nối rất tinh để sợi lanh được đều và đẹp. Sau công đoạn nối và se sợi bằng tay, người thợ sẽ lắp sợi vào guồng se tiếp trước khi cho vào guồng thu sợi. Kể từ đây, sợi lanh đã trở nên mướt mịn hơn sợi lanh thô ban đầu để chuẩn bị bước vào công đoạn dệt vải.
Trong bản Cát Cát, nhà nào cũng có khung cửi và phụ nữ nào cũng biết se lanh, dệt vải. Khung dệt của người phụ nữ Mông tuy đơn sơ nhưng bao đời nay đã giúp dệt nên bao tấm vải mịn màng, vuông vức rất bền đẹp. Những mảnh vải tuy chất phác, mộc mạc nhưng chứa đựng sự tỉ mỉ, đều đặn, thuần thục của người thợ qua từng nhịp dệt. Nó lột tả được đời sống của bà con nơi đây, đơn sơ, giản dị nhưng vẫn đầy tinh tế, kiên định để có thể sống vui, sống khỏe giữa núi rừng.
Vải được dệt xong sẽ được đem ngâm trong nước chàm. Sau khi vò nát chàm để lấy nước, ta được thứ nước cốt sóng sánh ánh sắc xanh lá cây. Đổ nước ấy vào thùng gỗ thông, người thợ ủ cùng một lớp tro bếp hoặc vôi để chàm không phai màu, rồi pha thêm nước và ngâm khoảng 6 – 8 ngày. Lúc này nước chàm chuyển sang màu xanh đậm và đã có thể đem nhuộm được. Sau khi nhuộm xong và phơi khô, người thợ chuyển sang công đoạn bôi sáp ong lên vải cho trơn láng và dùng con lăn bằng gỗ mài chúng trên tấm đá phẳng cho đến khi vải sáng bóng lên.
Tiếp sau công đoạn se sợi, dệt vải, nhuộm chàm là công đoạn in thêu hoa văn lên vải. Họa tiết hoa văn thêu tay của người Mông rất hài hòa, khéo léo với những hình thêu hoa cỏ, lá cây, muông thú và hoa văn tỉ mỉ đa sắc màu. Vì làm bằng phương pháp thủ công nên nét thêu không thể đều tăm tắp, song chính điều đó lại làm nên sự khác biệt và riêng có trong từng sản phẩm sau một quá trình được người phụ nữ săn sóc, ấp iu. Từng đường kim mũi chỉ thể hiện niềm say mê, sự chăm chút và thái độ làm việc nghiêm túc của người thợ đối với mỗi tác phẩm nghệ thuật của mình. Mỗi hoa văn mang một ý nghĩa riêng, phản ánh thói quen sinh hoạt và đời sống tinh thần của người dân. Nó cũng cho thấy trí tưởng tượng phong phú và khát khao sống thuận hòa, hạnh phúc của mỗi con người H’Mông
trong nền tảng gia đình và cộng đồng luôn hướng đến sự bao bọc, tương trợ và đoàn kết.
Qua bao mùa mưa nắng vui buồn, những người phụ nữ Mông ở bản Cát Cát vẫn cứ cần mẫn se lanh, chuốt chỉ, dệt vải và thêu thùa. Mặc cho đời sống bao la ngoài kia có thay đổi chóng mặt đến mấy, thì nơi bản làng yên tĩnh này hoa vẫn nở, chim vẫn hót và những người phụ nữ vẫn mải miết se sợi, dệt vải vì họ sinh ra đã vốn dĩ là như thế. Không cần phân vân, đắn đo, họ cứ sống và làm những công việc đơn thuần với niềm yêu đời lạc quan dung dị, làm không màng ai phải ngợi khen, ghi nhận.
Những cây lanh lớn lên lại vào guồng dệt, những cây chàm già lá sẽ đi tìm thùng gỗ, những vuông vải thành hình sẽ được chắp cánh bằng những đường thêu khéo léo đầy sáng tạo với những tưởng tượng và ước mơ bay bổng, tốt lành. Bền bỉ và khiêm nhường, sản phẩm vải dệt thổ cẩm của người dân Cát Cát đã lặng lẽ theo chân biết bao du khách về với những vùng đất mới với sứ mệnh không hề nhỏ bé: Giữ gìn và bảo tồn bản sắc văn hóa đậm đặc, đa dạng của dân tộc Việt trong thời đại mà mọi giá trị truyền thống rất dễ bị biến dạng, phai màu.
https://heritagevietnamairlines.com/nghe-se-lanh-det-vai-o-ban-cat-cat/
Winlinh 