Quán hôm nay vắng lạ. Cũng may. Cô nghĩ thế! Thể nào gã cũng ngồi vắt vẻo chân rồi ngước mắt lên trần nhà ba hoa đủ thứ trên trời dưới bể để cô tròn xoe mắt nhìn. Có gì lạ đâu. Ngàn đời nay vẫn thế. Cũng lâu không gặp gã. Gã có khác ít nhiều. Nguyên cái bộ dạng râu ria tóc tai bù xù thì vẫn. Màu da bò đang lên mốt. Gã chơi một quả quần kaki may chỉ trần. Một chiếc áo khoác có những đốm khuy sáng lóe in nổi chữ D&G. Đôi giày vải bụi bặm. Máy ảnh vẫn trung thành Pentax cổ xưa. À, cái khác chắc là đôi mắt của gã, đôi mắt đã linh hoạt hơn, long lanh sáng. Chẳng còn đục ngầu thâm quầng bởi thức khuya với thuốc lá chè đặc. Nguyên cớ gì?
Gã có cách yêu chả giống ai. Yêu gì mà chẳng tỏ ra chiều chuộng đối tượng. Cứ dửng dưng như thể gã chẳng liên quan đến người ta tí tẹo nào. Yêu mà khiến người ta cứ tự ái liên miên. Nhưng lâu lâu mới hiểu. Cái tình của gã rất sâu. Nó lặn tít tịt vào bên trong và nằm ở đấy yên lành, không mảy may suy suyển. Mặc cô đỏng đảnh dỗi hờn mưa nắng. Mặc thiên hạ thở ra than vào đụng chạm. Gã cứ ôm cái khối tình đó đặt nguyên một góc trong tim. Làm thơ. Làm nhạc. Vẽ những căn nhà xô lệch. Và yêu như mê.
Cái lần gã lao như điên trong đêm với xe máy cà tàng ra Hà Nội chỉ để đón cô từ sân ga và để đưa cô về nhà. Để trên chuyến tàu đêm nhiều bạn bè đưa tiễn ấy cô đứng ngồi không yên. Khăn phấp phới bay theo cơn gió đột ngột giội vào khe cửa tàu không thể kín khít. Sớm ra, sau cơn ngủ vật vờ, đã thấy gã đợi ở cửa ga. Đưa cô qua nhà, gà quay xe về chốn cũ.
Nhớ những lần cùng nhau ngồi ở Cửa Đông, gã thường mang những bông hoa vàng đến. Bên làn nắng rọi xiên qua ô cửa, gã cứ nhìn vào mắt cô, chẳng nói câu gì. Cô loay hoay với mấy cánh hoa vô tư, khuấy nước thành những vòng tròn xoay tít…
Thời gian xa vắng. Đôi ba lần bất chợt nhận được thư gã từ những chuyến đi dài, cô đọc mà chẳng hiểu gã huyên thuyên gì. Dường như gã chỉ đang thì thầm với chính gã:
“Dưới chân em một vùng cỏ rối. Là anh, trong xanh biếc muôn trùng. Một cọng cỏ âm thầm. Bước chân em. Có phút nào giẫm lên? Chớ hỏi vì sao anh là ngọn cỏ dưới chân em. Những việc không tên. Những ân cần em không hề hay biết. Những vội vã em ném lại sau lưng. Cả bao ngày mỏi mệt… Anh gánh lấy như người gác rừng nhẫn nại. Chớ hỏi vì sao, khi trên đường bao cô gái hơn em, khi bên cạnh bao ánh mắt tươi êm, anh có thể có một vài cô hơn thế? Vì sao, em biết không? Có những điều cháy ở trong lòng. Là tình yêu, điều không hiểu nổi. Là nỗi nhớ chưa một phút nguôi quên. Là bởi yêu thì không cần lý giải. Cọng cỏ anh, dưới chân em, cứ nằm đó mà xanh, mà chờ em mải miết. Đừng hỏi vì sao. Em cứ yêu thì biết!”.
Giờ thì gã ngồi đây, trước cô, bình yên thanh thản mà nghe tiếng nhạc rớt rơi trên đỉnh đồi kỷ niệm.
Chỉ còn một khoảng trống mênh mông, khoảng trống màu tối. Tôi mò mẫm trên con đường đi qua khu biệt thự hồng. Khu biệt thự này suốt nhiều năm rồi không có người ở vì một lý do nghe không thực tế, những tin đồn ma. Tôi xé cỏ bước, chân hẫng lên hẫng xuống trồi sụt theo bề mặt đường cỏ với đá chen nhau. Cỏ ướt lướt thướt bởi sương đêm, nham nháp cọ vào chân tôi, ngứa rát. Loài cỏ này cao như lúa, ngọn vun vút như chông, có lông, lá to bản, gốc trắng ngần. Tôi biết rõ nó như vậy bởi tôi vẫn thường đi qua đây những buổi chợ. Nhưng đây là đầu tiên tôi đi vào lúc nửa đêm. Bóng đêm đặc sánh phủ sẫm đen con đường trước mặt, mắt tôi như vừa bị một lớp màn nhung phủ lên.
Suốt đoạn đường vắng vừa qua, tôi miên man những ý nghĩ trong đầu. Cơn hoảng loạn vừa xong, còn sũng ướt. Nỗi buồn chảy dồn xuống hai mắt, lăn qua căm, chạm vào dãy xương quai xanh. Tiếng quá khứ vọng lại đắng. Tiếng hiện tại vang tới nghẹn. Tôi chới với ở lớp chênh chao ấy, như lớp kem trong chiếc bánh hết hạn, đang dần chảy nhão.
Tôi vừa đi vừa nghĩ miên man giữa tiếng côn trùng kéo nhị. Nếu cứ tiếp tục phải ngồi nghe những câu hỏi dồn dập, tôi sẽ hóa điên mà quăng ném mọi thứ. Rất may tôi còn đủ tỉnh táo để không ném đồ, chỉ đày đọa đôi chân đi thêm một đoạn đường dài nữa cho tâm trí được dịu lại. Khi chưa thế giải quyết vấn đề, tôi nên tạm thời xa nó, ít nhất là một đêm, để không làm gì dại dột thêm. Người ta thường làm những việc điên rồ trong lúc nóng giận, tôi phải tách mình ra khỏi hoàn cảnh ấy, để cả tôi và anh cùng nguôi đi, lắng lại rồi bình tĩnh thu xếp ý nghĩ vào trật tự. Dẫu biết sau quãng căng thẳng ấy, mọi thứ sẽ dần được giải quyết vì tất cả chỉ là hiểu lầm. Song tôi vẫn thấy vô cùng mệt mỏi vì không đủ sức nói cho sáng rõ mọi nguồn cơn để anh có thể thông suốt ngay. Tôi buộc phải tìm một bầu không khí khác để thở trước khi kiệt sức…
Hết con đường này là ra đến chợ. Chợ không một bóng người. Những cái lán chìm trong im lặng. Tôi ngồi xuống chiếc chõng tre của hàng nước đầu chợ, mắt mở to nhìn lên khoảng trời đêm. Tôi chợt thấy thương anh thay vì ấm ức như ban nãy. Suy cho cùng, nếu không vì yêu tôi thì anh đâu có nổi điên vì ghen tuông mà lỗi là do tôi gây hiểu lầm.
Tôi ngủ thiếp đi lúc nào không hay và bừng tỉnh giấc khi trời đã tờ mờ sáng. Trong non tươi bình minh, nghe lòng mình dịu lại. Tôi nhìn quanh, thấy một đôi ốc sên đang cùng nhau chậm rãi bò nơi góc tường. Tôi thầm nghĩ, đây là đôi tình nhân hạnh phúc nhất khi có nhau trong buổi sáng mát mẻ như vậy. Cũng như tối qua, tôi bắt gặp ánh mắt âu yếm của hai chú chó nhìn nhau tại điểm hẹn vắng vẻ. Tôi thắc mắc, những con vật cũng có tình yêu đẹp đến thế ư? Ừ, chúng cũng có đời sống tình cảm riêng mà ta không thể biết được. Yêu thương có mặt ở khắp muôn loài, đâu chỉ riêng con người. Mà con vật mới là loài dám sống và yêu trung thực nhất. Con người thì hay nhiễu sự, việc bé xé ra to. Nghĩ vậy tôi bật cười, muốn nhanh chóng quay về làm rõ mọi hiểu lầm vô tình đã làm tổn hại niềm tin trong anh. Hẳn rằng anh đã có một đêm mất ngủ…
Một người đàn ông Qatar trong trang phục truyền thống đang đi dạo cuối tuần trong không gian văn hóa nghệ thuật Katara.Một người phụ nữ ngồi trong festival trưng bày các tác phẩm nghệ thuật của đông đảo nghệ sĩ đến từ khắp nơi trên thế giới.Một người đàn ông ngồi bên chiếc làn cói (sản phẩm thủ công truyền thống), phía sau là những bức ảnh thuyền và biển Qatar. Người phụ nữ Ả Rập đang vẽ tranh trong một buổi chiều muộn. Họ bắt đầu giải phóng mình sau nhiều năm sống khá khép kín. Sự cởi mở này, như một làn gió mới, tươi mát và phóng khoáng, giúp gỡ dần những trói buộc cho người phụ nữ theo đạo Hồi vốn bị yêu cầu phải ăn mặc và hành xử vô cùng nghiêm cẩn. Tất nhiên có rất nhiều người vừa lòng với lối sống đó và vì vừa lòng thì đâu thể gọi là cởi bỏ trói buộc. Cũng vẫn luôn là tùy góc nhìn và tùy thái độ sống mà thôi.Tôi đoán người phụ nữ này đang đứng đợi xe đến đón sau buổi thư giãn cà phê cuối tuần.
Một chiều như bao chiều, cô bỗng bắt gặp một dáng hình quen thuộc từ lối nhỏ bước ra, cao lớn và điềm tĩnh. Chẳng như thường ngày, chẳng đơn thuần vô tư như bao cơn mưa mọi bận, lần này có lũ. Là lũ thực, lũ cuộn ào ạt dưới chân, ngập lên tới đầu gối. Và trong lòng cô cũng có một cơn lũ đang ùa về.
Bắt đầu từ lúc anh che ô cho cô và nói lời bối rối, cô và anh trở thành nhân vật chính trong một cuốn tiểu thuyết ngập đầy tâm trạng. Đã đi qua bao khốn khó trong đời. Đã chắc những trải nghiệm bản thân là nhiều nhặn, đủ dùng. Đã vật lộn và đấu tranh đến kiệt cùng trong cái thế giới nhiều áp lực, lo toan. Đã đạt được chút thành tựu và yên vị với thực tại đang có. Vậy mà mọi thứ còn bị khuấy động lên, trái tim còn bị giày xéo thêm…
Cơn mưa chiều nay ùa về như định mệnh. Lốp xe mòn lăn khó nhọc qua những ngả đường mưa lũ dâng trôi. Một lời bày tỏ thốt ra đột ngột từ anh khiến tim cô như ngừng đập. Nước mắt nhòa lẫn trong mưa. Từ phút tỏ bày ấy, bình yên trong cô đã nhường chỗ cho bão giông và đau khổ.
Tình muộn. Tình đến khi mọi thứ đã an bài. Khi cô đã đi qua cái thời sẵn sàng bất chấp tất cả để bước theo dẫn dụ của cảm xúc. Cái tình lúc này đã khác nhiều, kín đáo, lẩn khuất và chìm sâu. Đến không cần đáp đền, chẳng màng điều kiện. Đến là đến, cứ âm thầm nằm đó, vậy thôi! Dẫu cô được trẻ lại trong thứ cảm xúc lạ lùng, nhưng cô cũng trở nên già nua hơn bởi nỗi niềm không thể giải tỏa. Khi hoàng hôn đã buông trên dãy núi, màn đêm đã ngự trị, khi cuộc sống đã an bài xong xuôi mọi sự, chính cô còn chẳng muốn khuấy động đời mình, thì ai đủ sức khuấy động được cô lên.
Tháng năm đã đào luyện cho cô sự cứng cỏi vững vàng, biết cái gì nên và cái gì không. Ở tuổi này, với cô cảm xúc không phải là tất cả. Cơn lũ ư? Chỉ có thể càn quấy vài khắc linh hồn, chứ chẳng thể cuốn phăng cô đi được. Vậy là sau cơn lũ, cô vẫn ngồi đó bình lặng, thản nhiên.
Vệt nắng chiều thắp vội. Đêm phủ mình lên những tàng cây gầy guộc, cảm xúc nằm nhẹ tênh, im ắng và an phận. Gió len lỏi qua từng sợi vải áo đan vụng về, đòi lôi cô ra ánh sáng để mà sống thật. Bị chói lóa, cô càng cố thu mình kĩ hơn trong vùng an toàn đã được định đoạt từ nghìn năm trước. Cô muốn sống trọn vẹn nhưng lại càng muốn sống bình yên. Trên mảnh đất cằn khô, sự sống vẫn tiếp diễn. Chim chóc vẫn bay ca, mặt trời vẫn mọc rạng rỡ, cỏ cây vẫn lên xanh… Sự sống thật kỳ diệu, vạn vật thật kỳ diệu và cô đang thở lúc này, cũng thật là kỳ diệu. Vạn vật luôn ở đó, chỉ là cô có để mắt nhìn và thấy chúng hay không mà thôi. Tình yêu thương đã luôn ở đó, chỉ là khi nào cô thấy chúng mà thôi. Mà dẫu cô có thấy rồi, cô cũng chỉ cần lặng lẽ cảm nhận, ghi nhận là đủ.
Cảm tạ cuộc đời vẫn trao cho cô những thương yêu tươi mới, dù muộn nhưng cô vẫn biết ơn và nâng niu tuy chẳng thể đáp đền. Với cô, thứ tình muộn ấy như một làn hương dịu, làm lòng người khẽ lao xao, nhưng không thể khiến cô đủ dũng khí phá tung thực tại bình yên. Và cô bằng lòng nhẹ nhõm lướt qua mùi hương ấy.
Ai đó từng nói “Hoa là trí nhớ của đất”, nên đi tới đâu tôi cũng tìm tới cỏ hoa nơi ấy mà nhìn ngắm, để có thể cảm nhận và thấm được chút đặc trưng của một vùng miền. Tuổi thơ tôi gắn liền với ký ức đẹp về hoa, những loài hoa giản dị như tâm hồn trẻ nhỏ của tôi lúc đó. Hoa nhọ nồi cánh li ti trắng, hoa râm bụt đỏ tươi bên hàng rào, hoa xấu hổ e ấp khép nép, hoa dại nở hồn nhiên bên triền đê… Lớn lên, tôi lại có thêm tình yêu với hoa trong phố, những gánh hàng hoa, nhưng xe hoa dạo và đặc biệt là chợ hoa ngày Tết… Hoa đem cho tôi niềm yêu đời trong trẻo và mang cho cuộc sống bộn bề cảm giác mềm dịu hơn.
Bà ngoại tôi là người rất yêu hoa. Bà kể rằng, những năm đánh Mỹ bom đạn ác liệt, chợ hoa phải thường xuyên sơ tán lúc còi báo động vang lên. Thời của ông bà, người dân còn phải xếp hàng mua từng bông hoa trong quầy hoa Nhà nước gần đài phun nước Thủy Tạ, hoặc phải sang quầy hoa đối diện với Bách hóa tổng hợp Tràng Tiền mới có hoa. Thời của các bậc tiền bối như cụ Đức Thái ở Lãn Ông, cụ Trưởng Tràng ở làng hoa Ngọc Hà, cụ Mỹ ở phố Thuốc Bắc… đã xa lắm rồi, song cảnh cũ người xưa vẫn chẳng thể mờ phai trong lòng người yêu hoa thuở trước.
Giờ đời sống đã dư dả, người ta chuộng hoa nhập ngoại đắt tiền và tặng nhau những bó hoa mới lạ, sang trọng, cầu kỳ. Hoa không còn giản dị, mộc mạc như xưa, cũng như người thời nay, chúng được trang điểm mỹ miều, lộng lẫy với gắn nơ, đính hột, tẩm màu, xịt thơm… Có những bó hoa to hơn cả thân người, vô cùng hoành tráng và ấn tượng, khiến thiên hạ phải trầm trồ thán phục. Đẹp thì rất đẹp, long lanh thì rất long lanh, nhưng bà tôi lại thở dài: “Trang hoàng thái quá khiến hoa trở nên diêm dúa nặng nề, làm mất đi vẻ đẹp thanh thoát, nguyên sơ của hoa”.
Tôi yêu nhất thời điểm mỗi độ xuân về, khi các làng hoa náo nức người xe đông vui nhộn nhịp. Những ngày áp Tết, tôi thường cùng bà và mẹ xuống Quảng Bá, Tây Tựu, Nhật Tân… để tận hưởng không khí xuân đậm đà rét ngọt. Tôi được thỏa thuê ngắm từng gốc đào, cây quất, giò lan. Góc này violet tím xôn xao, góc kia cúc nở vàng rực rỡ. Giờ, bãi đất ven sông Hồng của làng Nhật Tân đã bị thu hẹp, chỉ còn thưa thớt vài mảnh vườn rải rác với những hàng đào, quất đứng lưa thưa. Còn làng hoa Ngọc Hà, từ khi lên phố, nhà cao tầng đua nhau mọc lên, lấn hết không gian trồng hoa, địa danh nức tiếng giờ chỉ còn trong hoài niệm. Nhưng bù lại, Hà Nội giờ đây ngập tràn hoa khắp phố xá. Có thêm nhiều xe đạp hoa, cửa hàng hoa hiện diện khắp nơi từ đường to đến ngõ hẹp. Những bông hoa từ muôn nẻo ngày ngày theo bước chân người mẹ, người chị vào nội thành góp vui cho phố. Sớm mai thức giấc, đã thấy xôn xao những hoa, những lá chờ tay người đến lựa. Hoa gì cũng có, màu gì cũng thấy, tha hồ lựa chọn, tha hồ ngắm nhìn. Các bà các cô nô nức váy áo “check in” cùng hoa. Phố phường nhộn nhịp người và hoa đua nhau tưng bừng khoe sắc.
Chợ hoa ven đê Yên Phụ, tờ mờ sáng, khi còn chưa rõ mặt người, đã lao xao tụ họp. Hàng trăm loài hoa lóng lánh sương đêm được bó lại thành từng bó lớn, giá bán rẻ hơn so với hoa trong phố. Người mua lẻ, kẻ mua buôn hỉ hả ôm đầy tay những hoa những cây mua được với giá hời… Chợ hoa Hàng Lược những ngày cuối năm, người ta đi dạo để được đắm chìm trong màu sắc và hương thơm. Nào đào, quất, cúc, thược dược, violet, thủy tiên… Nào tùng trăm năm, cúc mốc, si già, thanh liễu… Nào phong lan, mõm sói, sen cạn, huệ trắng, hải đường… Hoa gì cũng có, cho người ta được thỏa lòng, thỏa mắt và thỏa chụp.
Với tôi, mùa xuân không thể thiếu hoa đào. Đào có nhiều loại như hồng cánh đơn giản dị, đào phai thanh nhã, đào bích thắm đỏ… Tôi không cầu kì phải lựa đào dáng, đào thế kiểu ngũ phúc, phụ mẫu, tam đa, thất hiền, Phật Bà Quan Âm ngự đài sen… mà ra chợ, ra vườn để được hưởng không khí xuân đúng nghĩa, còn cành đào mang về thì chỉ cần nhiều nụ, nhiều hoa và dáng xinh là đủ. Tôi thích cắm đào trong bình gốm hay hũ sành, cảm giác đào cắm trong đó mới biểu lộ được hết cốt cách thanh nhã, mộc mạc của nó.
Tết mà không nhắc đến hoa thủy tiên và hoa lan thì quả là thiếu sót. Ngày xưa các cụ tự trồng, tự chăm rồi thưởng trà ngắm lan. Ngày nay dân tình chuộng trưng các chậu lan lớn có giá vài triệu, thậm chí vài chục triệu. Lan thành món quà để người ta biếu xén nhau, thành thứ để người ta thể hiện độ giàu sang. Riêng thủy tiên thì có lẽ vẫn giữ được nét tao nhã, kín đáo, tĩnh tại của mình. Tết miền Bắc xưa, mỗi gia đình thường có một vài bát thủy tiên trưng bàn thờ, bày trong phòng khách. Thủy tiên giống như người thiếu nữ nơi khuê phòng, việc nuôi trồng đòi hỏi lắm công phu. Người chơi hoa phải biết chọn củ và chồi, có chế độ dinh dưỡng tốt với chất nước phù hợp, cắt gọt khéo léo tỉ mỉ để tránh làm bào hoa bị thương hay cuống hoa bị đứt. Bà tôi hay nhắc đi nhắc lại câu: “Người trồng hoa giữ nước nguồn như giữ gìn con mắt, hoa là mắt con gái lúc bình minh”.
Sau nhiều ngày xuân rét đậm, mùa hạ khoáng đạt đã cập kề. Trên những nẻo đường nhộn nhịp chân bước, hoa vẫn đang điểm tô cho cuộc sống, thắp lên niềm hân hoan trong tim người. Và tôi, luôn trẻ trung tươi mới trong thế giới rộn ràng sắc hương của những loài hoa mà tôi yêu.
Tôi khẽ hé cánh cửa gỗ nhìn xuống. Những tia nắng ban sớm đang hân hoan rọi vào tàng khế cuối vườn. Đôi chim chào mào vô tư nhảy nhót tung tăng trên từng tán lá còn đẫm sương. Rồi tôi mở toang cả hai cánh cửa, để căn phòng tràn ngập ánh sáng trong lành sau bao ngày bị bít bưng tối tăm. Nhặt chiếc lược rơi dưới chân giường lên, tôi chải tóc. Mái tóc khô xơ, từng cọng từng cọng theo kẽ lược rời khỏi đầu, rơi xuống chân. Cứ theo từng giai đoạn, tóc lại rụng tơi tả khiến tôi lắm khi lo âu, phát hoảng. Song tôi tự nhủ, có lẽ tóc cũng muốn có một sự thay đổi cho mới mẻ mà thôi.
Thế là đã hai tuần kể từ khi anh đi xa. Căn nhà trở nên trống trải kỳ lạ. Hơi ấm còn vương lại chút ít cứ muốn dằn dỗi bỏ đi để tôi ở lại một mình. Tôi trở nên mong manh dễ vỡ. Gương chẳng buồn soi. Váy áo chẳng buồn mặc. Phấn son buông quăng, bỏ vãi. Nhạc không buồn nghe. Sách không buồn xem. Không thiết cả gặp gỡ bạn bè đang í ới.
Ngày ngày, tôi cứ ra ra vào vào không làm nổi việc gì, chỉ mải ngóng chờ một tiếng chuông reo và giọng nói quen thuộc. Để rồi hơn chục ngày qua, tiếng chuông vẫn câm lặng không thèm đoái hoài tới mong mỏi của tôi. Dẫu anh đã dặn trước là rừng núi nơi anh ở sẽ chẳng có sóng điện thoại, tôi vẫn sốt ruột đến cháy lòng. Chẳng một tín hiệu gì, chỉ có tiếng còi xe từ đường vọng vào, buồn hun hút… Tôi đến bên chiếc radio, vặn nút FM để âm thanh vang lên cho căn phòng bớt trống trải. Một bài hát yêu thích, âm điệu rộn ràng nhắc nhớ tôi về những ngày còn là cô sinh viên nhí nhảnh. Vậy mà giờ đây tôi lại ngồi ủ ê, bỏ phí thời gian cho nỗi nhớ nhung yếu đuối. Trong đầu tôi bỗng có tia sáng xẹt qua, tôi phải thay đổi, à không, chính xác là tôi phải trở về với chính mình.
Tôi vội thay quần áo để ra hiệu sách. Ở chốn bình yên ấy, tôi sẽ nguôi ngoai đi nỗi mong đợi lê thê. Tôi cần hiểu, đâu phải lúc nào sự quan tâm của anh cũng có thể đủ đầy. Anh còn bao thứ phải lo, bao việc phải đảm nhiệm. Tôi nên chủ động thu xếp cuộc đời mình để bớt lệ thuộc vào anh, bớt gây áp lực cho anh khi anh đã có quá nhiều áp lực.
Nghĩ lại, trong suốt mấy năm qua tôi đã yêu sai cách. Hẳn rằng, lối yêu dựa dẫm của tôi đã khiến anh âm thầm mỏi mệt. Còn tôi thì đã bỏ lỡ biết bao cơ hội của riêng mình. Tôi đã quên trau dồi, nâng cao giá trị bản thân để trở nên độc lập và cuốn hút. Giờ tôi mới nhận ra có là muộn quá không? Tôi tin là chưa đâu, vẫn còn kịp.
Từ hôm nay, tôi sẽ bước sang trang đời mới. Tôi phải mang mình ra khỏi sự ủ ê yếu đuối mà làm gì đó cho có nghĩa lý với chính đời mình. Tôi và anh cần có những khoảng riêng tư dành cho bản thân. Tôi cần sống cho ước mơ của chính mình như anh vẫn đang sống với đam mê của riêng anh vậy. Tôi bỏ lỡ quá nhiều thời gian quý giá mà đáng ra tôi đã làm được bao điều. Tôi quên rằng mỗi người nếu không tự có cho mình sự độc lập, tự chủ thì sẽ chẳng là gì nữa cả.
Tôi khép cửa, bước ra đường. Ánh nắng chiếu lên tóc tôi những tia vàng ấm ngọt ngào. Âm thanh quen thuộc của phố phường dội vào trí não, đánh thức sự hoạt bát ngủ quên. Tôi tươi xinh trong chiếc váy màu thiên thanh, bước tung tăng trên đám lá khô đang vỡ lạo xạo giòn tan.
Hiệu sách không xa nhà tôi là mấy. Xe đạp, xe máy xếp hàng dãy dài ngay ngắn. Tôi nhìn ngắm khung cảnh xung quanh. Trong số những gương mặt đang say sưa lật giở sách kia, có ai đi tìm sách chỉ vì nỗi đợi chờ trống vắng? Làm gì có ai, họ cần sách thật, không như tôi đang kiếm tìm một sự lấp chỗ trống. Tôi không thể như vậy nữa, tôi sẽ sống cho khát khao ngày xưa của riêng tôi, kể từ phút này. Tình yêu với anh vẫn thế, nhưng tôi đã biết mình phải làm gì để nó ý nghĩa hơn. Tôi tự cười mình hay hờn dỗi trẻ con chỉ vì anh đang sống trọn vẹn với đam mê của mình. Đáng ra tôi phải là người ủng hộ niềm đam mê đó của anh mới phải. Tình yêu chỉ là một trong những điều quan trọng, còn nhiều điều khác quan trọng lắm chứ! Công việc và các mối quan hệ lành mạnh thậm chí còn bổ trợ, nâng đỡ cho tình yêu thêm thăng hoa cơ mà. Giờ thì khác rồi, tôi sẽ thực hiện những dự định đã bỏ bẵng bao năm. Anh chắc hẳn sẽ bất ngờ về sự thay đổi tích cực của tôi trong ngày trở về. Nghĩ đến đó, tôi thấy hân hoan hạnh phúc.
Cầm trên tay cuốn sách có tựa đề “Thông minh sâu thẳm”, tôi vu vơ hỏi mình, đã biết thông minh sâu thẳm là thế nào chưa?
30 Phan Bội Châu – Cà phê Phố cũ, bên cạnh bạn cũ, thêm một người nữa mới tinh, là bạn mới quen của bạn. Căn gác xép mái thấp, sàn gỗ. Guốc cao gót lênh khênh đưa đầu gần chạm trần. Ghế bé, bàn nhỏ. Vạn niên thanh xanh mướt trổ đầy những chiếc lá hình trái tim. Cửa sổ lấp lóa nắng, vừa đủ cho thân người có thể nhoài ra nhìn xuống. Phía dưới, những mái nhà lô xô ngói xếp nâu trầm lấm tấm rêu non.
Chiều đẹp đến thế mà không thể đem cho tôi sự hứng khởi muốn mở mang quan hệ. Vì vậy, tôi cứ ôm cứng lấy tờ báo, gí mắt vào và vô duyên ngồi đọc. Mặc kệ hai người bên cạnh thao thao nói cười rồi lại thì thầm rủ rỉ giữa tiếng quạt quay xèn xẹt đều đều. Không rõ từ bao giờ, tôi trở nên thích thú cái cảm giác một mình giữa đông vui. Không gì cản được tôi tận hưởng thế giới riêng tư đó trong thảnh thơi, bình lặng. Xung quanh khi ấy chỉ còn là những vệt cọ mờ, âm thanh dường như bị thu nhỏ và đẩy lùi đi xa tít.
Ngoài việc quan trọng là tìm hiểu bên trong mình, tôi còn thích ngồi im lặng quan sát, ngắm nhìn đời sống và thấy cái nhộn nhịp, xô bồ cũng thực là đáng yêu. Ban đầu, tôi sợ xung quanh phiền lòng khi nhiều lúc tôi cứ thu mình để tận hưởng trạng thái riêng tư ấy. Song cuối cùng tôi nhận ra, ai cũng đang bận bịu với những niềm vui, nỗi buồn của chính họ. Hóa ra không phải mỗi tôi có nhu cầu nuôi dưỡng và khám phá nội tâm, không chỉ riêng tôi muốn tường tận cái thế giới riêng tư thú vị và bao la đó…
Tôi thích ví tâm hồn như một triền sông. Triền sông ấy có thể là bến bờ nhộn nhịp người qua kẻ lại tấp nập bán mua. Cũng có thể là một triền sông cỏ hoa xanh tươi bướm ong dập dờn. Hay đó là một triền sông hoang vắng nguyên sơ chỉ lác đác vài bông lau trắng dạt mình theo gió… Mỗi người sẽ có một triền sông khác nhau và mỗi người lại thích một triền sông không giống nhau. Riêng tôi thì thích một triền sông tĩnh lặng, như câu thơ tôi từng viết:
Lòng ta như một triền sông vắng Nở hoa vàng ngơ ngác dưới sương bay.
Tôi hay tưởng tượng ra khung cảnh mình ngồi bên thềm nhà vào một ngày mùa thu êm ả. Trên đầu tôi là tán cây rợp lá đang xòa bóng mát. Dưới chân, cỏ mọc xanh rờn bên những khóm hoa khoe sắc tươi xinh. Nắng đầu thu trong trẻo chiếu dịu dàng qua mái hiên và rơi giọt giọt xuống thềm. Từng chùm hoa nắng nhún nhảy trên đất theo sự xao động của những tán lá đang vẫy gió trên cao. Và tôi cứ ngồi im lặng như thế ngắm nhìn vạn vật quanh mình vui sống hiền lành, giản dị. Và tôi cứ thỏa thuê tận hưởng trọn vẹn khoảnh khắc bình yên mà tôi đang có lúc này, ngắm nắng ngoài hiên.
Tự nhủ mình cần quãng ngưng cho hành trình mải miết vừa qua, sau một thời gian đắm chìm trong chữ nghĩa. Từng bảo hết cuốn thứ 6 là hết vốn liếng và ngừng lại đôi chút để tìm lối đi mới. Nhưng dường như vốn liếng chưa hết, và cần trải qua ít nhất hai cuốn nữa mới sạch banh vốn cũ. Vậy là lâu lâu lại cặm cụi gom góp nhặt nhạnh những gì mình viết ngày xưa để cho chúng tụ lại vào một bản thảo. Vì nếu không cho chúng ra với đời, tôi sẽ cảm thấy chưa thỏa đáng, kiểu như còn chưa bóc hết con người cũ ra ấy. Kỳ cục nhỉ! Kiểu như tôi cần bộc lộ hết tôi ra trước khi tôi bước vào chặng đường mới mà đi tìm một cái tôi thẳm sâu hơn hay rút cục là đơn giản hơn. Và thật ích kỷ khi phải thú nhận rằng tôi xuất bản sách không để cho ai, mà chỉ bởi vì nhu cầu của chính tôi thôi. Còn ai đó cảm nhận được tới mức nào là ấm lòng và biết ơn tới đó. Bởi trong tận gan ruột mình, tôi tự hiểu, tôi chẳng có gì đặc biệt để người ta phải ngồi lại tìm kiếm và khám phá thật lâu. Và cũng hiểu rằng cuộc đời ngắn lắm, làm được gì và muốn làm gì thì cứ làm thôi. Dẫu đó chẳng phải là điều gì to tát và xuất sắc, nhưng nó là chính ta và biểu đạt đúng ta, thì cũng khá đủ rồi.
Mảnh đất này tưởng nắng gió sa mạc khắc nghiệt sẽ ít bóng mát của cây xanh và ít hoa nở tưng bừng như các mảnh đất khác. Nhưng không, cây rất xanh, tán rất rộng, hoa nở rất rạng rỡ. Đặc biệt ở đây trồng rất nhiều hoa giấy, và vì hoa giấy hợp nắng, không cần phải quá chăm chút nâng niu nên nó nở ở khắp mọi nơi. Giấy đơn, giấy kép… giấy cam, đỏ, hồng, trắng vàng… Đẹp quá là đẹp, yêu quá là yêu. Hạnh phúc vô cùng khi được ngắm cỏ cây. Và càng hạnh phúc hơn khi được ngắm những bông hoa giấy dễ thương như thế này! Hoa giấy luôn đem lại cho tôi cảm giác đơn giản vô tư. Nó không kiểu sang chảnh mà hòa lẫn vào xung quanh bằng dáng vẻ hồn nhiên của mình. Ấy chính thế mà nó đẹp, một vẻ đẹp thân thuộc và dung dị, chẳng hề có khoảng cách.
Cũng như bao làng xóm của đồng bằng Bắc Bộ, có khác chăng là ở đây có một không gian cổ, thấm đẫm tâm hồn Việt, một nơi thuần phác mà ai đã ghé về không muốn rời xa.
Lỗ Khê là một làng ra đời sớm ở vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, có gốc gác từ thời Kinh Dương vương Lạc Long Quân (2879-258 trước công nguyên). Làng nằm trên triền sông cổ Hoàng Giang. Trước thuộc phú Từ Sơn, trấn Kinh Bắc (Từ Sơn, Bắc Ninh). Kể từ năm 1961 thuộc xã Liên Hà, huyện Đông Anh, Hà Nội.
Cách Hà Nội chẳng bao xa, nhưng đời sống nơi đây dường như không bị một chút ảnh hưởng nào của nơi phồn hoa đô hội. Người đến đây cứ như lạc vào một chốn xưa xa lắm. Sử sách dẫn rằng: “Lỗ Khê phong thổ tả hữu cùng thiên sơn vạn thủy, thế nhẹ long bàn, tiền hậu liên thất diệu tam thai hình như phượng vũ“.
Theo truyền thuyết, từ thời Hùng Vương thứ 6, gái làng nấu cơm cho ông Gióng ăn, cơm nấu bị khê nên binh lính gọi là con gái làng Khê. Chữ “Lỗ” là tên đầu của các làng trên cùng một dải đất (Lỗ Khê, Lỗ Giao, Lỗ Đông, Lỗ Thù, Lỗ Hương, Lỗ Dong). Chữ “Khê” mang địa điểm địa hình lắm lạch khe, chữ “Khê” là khe núi chảy từ núi ra. Làng có tên là Lỗ Khê duy nhất từ bấy đến giờ.
Nơi đây tương truyền rằng thời cổ là một khúc sông cụt có nhiều khe ngòi vùng lỗ chỗ, như những lỗ rốn chứa đựng màu mỡ, có mỏ than bùn gần 20 vạn mét khối. Cho đến nay, ngành địa chất khảo sát đã công bố ở khu vực này có mỏ than bùn trên 16 vạn mét khối. Dân làng cũng đã khai thác hàng ngàn tấn làm chất đốt và phân bón. Huyện Đông Anh và thành phố Hà Nội đã mở xí nghiệp khai thác trong 21 năm (1964 – 1985) để chế biến phân vi sinh từ tài nguyên thiên nhiên này.
Làng chủ yếu thuần nông, mùa cấy gặt thì cá làng ra đồng. Những khi nông nhàn thì làm bánh trưng xanh, bánh tro, nấu rượu nếp cái hoa vàng bán cho các nơi lân cận. Chúng tôi đã được gia đình anh Hải mời nếm miếng bánh chưng, bánh đúc, chè kho của làng. Đúng là lời khen không ngoa, bánh chung từng khoanh tròn được cắt ra mềm và mịn. Đỗ xanh và thịt quện vào nhau, bánh thơm mùi nếp, mùi đỏ và cả mùi rơm lăn bánh sau khi luộc.
Người dân giỏi lam giỏi làm và cùng vô cùng hiếu khách. Ai đến đây, chẳng cần quen biết cũng không ngại, mọi người sản sàng mời cơm, mời những đặc sản của làng mà không hè có sự cảnh giác, dò xét. Đó là những nét đẹp hồn hậu, giản di mà không phải nơi nào cũng có được. Bà cụ Thi đang cõng cháu cũng hồ hởi chạy ra khoác tay chúng tôi chỉ xem nhà mình, khoe vườn cây trái xum xuê và tíu tít mời vào uống ngụm nước trong.
Bác Nghiệp sở hữu căn nhà cổ say sưa kể về những năm tháng đi chiến trường, bôn ba bên Lào và cuối cùng hồi tưởng lại kỷ niệm về căn nhà mình đang sống với một tâm trạng xúc động, tự hào. Nhà lợp ngói mui hài, cột nhà bằng gồ xoan lời, ông cụ thân sinh ra bác khi làm ngôi nhà này cũng rất kỳ công, ngâm gỗ ở ao làng cả năm trời, nên sau bao nhiêu năm mà gồ vẫn không bị mối mọt, thời gian càng làm nó đen bóng, chắc chắn hơn. Dải cánh phong đấu cái thì vẫn còn nguyên. Đặc biệt nữa là ba máng tường chính của căn nhà đều có hình vẽ.
Những họa tiết tưởng giản đơn những nhìn kĩ thì thật thú vì sự tinh tế trong từng nét vẽ người thợ. Đó là triện đan nong mốt, không hề chồng đè lên nhau, cũng không hề bị lỗi. Nền nhà lát xi măng nện chặt, dưới bàn uống nước chúng tôi đang ngồi, ông chỉ, là nơi đào hầm trú ẩn những năm chiến tranh, giờ đã nện lại nhưng vẫn thấy đường gờ nổi rõ. Căn nhà trái qua bao nắng mưa như không biết đến già nua. Những cánh cửa có mối mọt, có cong vênh song ông cũng không có ý định thay thế vì muốn giữ lại những kỷ niệm của cha ông tiên tố, giữ lại bản sắc văn hóa truyền thống cho làng mình.
Khắp đường làng ngõ xóm đâu đâu cũng đỏ và nâu một màu gạch, ngói. Những mái ngói thẩm màu tháng năm, những mảng tường trơ mạch vữa, những lối đi lát gạch chỉ là dấu ấn không thể quên của làng. Có nhiều viên gạch vì quá lâu rồi, mùn cả ra một thứ mùn đỏ au như bột vẽ.
Tôi không nghe thấy trong làng có những âm thanh náo động của karaoke, của trò chơi điện tử hay nhạc trẻ, nhạc vàng. Không gian và thời gian như ngưng đọng, thảng hoặc chỉ có tiếng chó sủa và tiếng trẻ nô đùa, tiếng chào gọi nhau thân thuộc trong những lối đi sạch sẽ.
Lô Khê còn là đất tổ của ca trù, cái nôi sinh ra ngài Đinh Dự – vị tổ sư của di sản văn hóa quý báu này. Hiện nay vẫn còn cụ Mùi là người giỏi và có thâm niên nhất về ca trù. Cụ cũng truyền lại cho những người yêu thích loại hình này, nhưng quả thực số con cháu theo đuổi nó không được nhiều như những thế hệ đi trước đầy tâm huyết mong muốn. Dân làng hàng năm mở hội “Kỳ Phúc” vào tháng Giêng, từ mùng 1 đến mùng 10. Ngày giỗ tổ 12/1 cũng là ngày tổ chức hát ca trù, tưởng nhớ đến Mãn Hoa công chúa và ngài Đinh Dư cùng những người có công cho sự ra đời và phát triển của ca trù.
Làng đã được công nhận là làng văn hóa và chùa Bụt Mọc cũng như nhà thờ ca công được nhiều người biết đến và được nhà nước cấp bằng di tích lịch sử văn hóa vào năm 1989 khiến người dân nơi đây vô cùng tự hào. Tiếc rằng vẫn còn một số người chưa có ý thức bảo vệ, gìn giữ không gian sống của mình. Họ phá căn nhà của ông cha để lại và xây dựng những nhà mái bằng, nhà tầng khang trang. Rồi một số khu nhà cơi nới, sửa chữa, chắp vá cũ mới rất thiếu thẩm mỹ cũng làm người yêu sự những vẻ đẹp nguyên sơ, xưa cũ, cổ kính đau lòng.
Phong trào mua đất ngoại thành đã bắt đầu len lỏi vào vùng làng quê yên ấm này. Người tứ xứ nườm nượp lâu đổ về tậu đất, cất nhà biệt thự và mở nhạc xập xình. Những cò đất thi thoảng lại nhòm ngó những chỗ ngon ăn để buôn qua bán lại, cho người ta kinh doanh nhà nghỉ, khách sạn và những thứ ồn ào khác.
Rất cần có sự quan tâm và ý thức của mỗi người để không gian kiến trúc văn hóa này không bị mai một từng ngày. Thành phố Hà Nội đã có dự án tôn tạo lại môi trường cảnh quan tổng thể của làng, tiếp tục có biện pháp gìn giữ những giá trị lịch sử văn hóa quý báu còn sót lại. Đồng thời chủ trương xây dựng Lỗ Khê thành làng du lịch sinh thái để phát huy những nét đẹp vốn thu hút khách tham quan, du lịch. Ngoài việc dịch chuyển sân bóng, xây chợ quê, nới rộng vườn chùa… thì việc tu sửa, tôn tạo lại một cách trung thành nhất với kiến trúc cũ của năm cổng làng cũng là việc vô cùng quan trọng, cần được bàn bạc kỹ lưỡng. Để làm sao làng vẫn giữ được vẻ đẹp thuần hậu, không lai tạp, khách tham quan không thấy tiếc nuối một ngôi làng cổ chỉ còn trong dĩ vãng khi cảm giác trên lối đi có những cái gai cứ chắn trước mắt nhìn.
Nhớ ngày đó trẻ măng mới ra trường đi về làng cổ Lỗ Khê ở Đông Anh viết bài cho Pacific Airlines, còn được vào nhà bà con ở đó ăn cơm nữa. Làng Lỗ Khê rất bình yên, cảnh đẹp và trong trí nhớ mình lúc đó có giàn bầu quả lúc lỉu, những ô mạ xanh trong sân, xe đạp cũ, quang gánh treo trái nhà, những mảng gạch đỏ và rêu phong trên những bức tường trong từng con ngõ hẹp. Mình còn nhớ ở đó có sân đình và một hồ nước rất nên thơ, có một cái cây to ngay hồ nước, mình đã ngồi đó hóng mát.
Buồn bao giờ là tận cùng Tuyệt vọng bao giờ là đáy?
Nếu có giới hạn Hãy cho tôi giới hạn đi!
Hãy cho một phút cuồng si Thay cho nghìn phút vật vờ câm lặng
Hãy cho bừng cháy nụ cười Xóa trăm lần ngắn dài nước mắt
Đến mà xem những sự thật Vô mà ngó những bi ai
Quá buồn và buồn một, buồn hai Nào có khác chi, đều là buồn cả.
Khi anh ngồi đó uống những ngụm vang Là đang uống em với những nồng nàn kỷ niệm Thực tại không em, chỉ có hơi vang nồng chát Anh vẫn thấy thật gần dáng vẻ em Chúng ta đã hôn nhau ngay cả lúc không em Em trong những giọt vang Và vang trong người anh, đang chảy.
Nếu anh nghe thấy tiếng thời gian chảy sẽ không thể ngồi đó bình yên nhớ nhung nào đã cồn cào vây kín nhắc dáng em trong ký ức êm đềm
Có thể chạm lại nụ hôn đầu tiên gọi yêu dấu hồi sinh như một cơn gió lốc sẽ chẳng bao giờ gặp em hoặc chạy đến bên em dù chỉ để ngắm nhìn
Dù chỉ đế thấy em xa lạ trong phố phường loang lổ dấu chân quen Hoặc là em hoặc không ai khác
Nếu anh để giọt thời gian tan tác sẽ muộn cho lời dấu yêu.
Khi tôi vừa tắm xong và tóc rối Với hơi nước bốc lên mờ ấm Cùng gương mặt sạch tinh không son phấn Rồi tôi vui vẻ nhìn ngắm sự thật của mình
Không có vẻ đẹp nào Vẻ đẹp dường như không định nghĩa Ai đó thấy tôi ra sao Chỉ bởi họ vốn mặc định như vậy
Tôi sẽ là ai trong mắt họ Theo cái cách mà họ muốn họ cần Việc của tôi chỉ là Sống bình thường thế thôi.
Em và ô bảy màu Mưa đượm gấu quần đen nhèm nước Những hạt cườm vỡ tung nền gạch cứng Òa sóng, hạt cườm mưa
Màn bụi trắng xóa, màn ký ức lưa thưa Trong phút chốc bốc hơi đem theo mộng mơ chỉ còn là quá khứ Những bận rộn không đâu Những khoe khoang sặc sỡ Đã thành thói quen Hay giản đơn ta bỗng quên mình?
Cây đa già vừa trổ búp non xanh Từng búp nõn rụng đầy trên sân ướt Bàng bạc, trắng trong, lạnh run nơm nớp Cong gập mình đợi ngụp dưới chổi tre
Giun thân tròn oằn tai nghe mưa giã Đồm độp bùng biềng lõm chõm mảnh lưng con Nắp cống kia có khe nào lọt được Cho náu nương cho tan tác sống còn Bõ hờn hay tê buốt? Sau nắng ngột, lại mưa xối ào qua
Bài ca mưa Còn chỗ cho em chạm tay vào quá khứ? Quá khứ nào em sẽ chạm được tay?
“Hãy bay đi những cánh chim đêm của nỗi buồn”
Ông Trần Tiến viết như thế Tôi hát một câu như thế Mà chẳng biết nỗi buồn chảy từ đâu Ra tràn trề Ra đầm đìa Như những cánh dơi bay lượn Trong ngôi chùa Sóc Trăng Đen kín bầu trời Đậm đặc nỗi buồn sâu lắng Nổi lềnh bềnh những nỗi buồn cỏn con
Phía bên kia con đường Anh thôi đứng đợi Và tôi tự hỏi Ngọn cỏ nào đốt đuốc đời tôi
Cánh chim đêm Loạng choạng bay vào vắng Tự rót một ly Sao lại khát đắng?
1. Thức giấc thấy đông một sớm ngày Gió mùa vừa tiễn gió heo may Bỗng nghe hơi rét luồn ô cửa Chợt nhớ mơ hồ cái nắm tay.
2. Sớm mai đông phủ giá một màu Đôi chim dang cánh ủ ấm nhau Bên ô cửa sổ hoa vừa hé E ấp mơ màng nụ trắng phau.
3. Chiều đã trở mùa bên song cửa Đông rũ hanh hao gió thoảng buồn Có người ngồi nhớ ngày xưa cũ Trong ánh sương tà lúc hoàng hôn.
4. Có những ngày nỗi buồn trôi bàng bạc Như mây chiều trên phố xá vào đông Tôi thả lỏng cho nỗi buồn đi lạc Giữa bốn bề xa vắng quá hư không.
5. Mùa đông mỏng mảnh tiếng chim gầy Hanh hao gió thổi giữa hàng cây Mây trắng như ai vừa giặt giũ Bướm vàng con đậu gọi con bay
Cơn lạnh hiu hiu ủ biếng lười Cuộn trong chăn ấm mộng đời vui Tỉnh ra ngơ ngác hương còn đọng Thấp thoáng dung nhan một tiếng cười.
6. Trên cành tre xanh ngát Chim bói cá mơ màng Đứng nghe hơi gió mỏng Trong chới với đông sang.
7. Gió mùa lật lá chớm đông Liêu xiêu quán vắng khách không tới tìm Trời se se lạnh về đêm Người se se lạnh nỗi niềm thời gian.
8. Quán vắng cô hàng thu xếp lại Đôi cặp bánh gai mấy quả hồng Hanh hao mảnh gió đầu đông Chợ chiều hiu hắt người không thấy người.
9. Phố tiễn Thu đi với lá vàng Nắng rơi từng giọt giữa mênh mang Gió Đông hôi hổi sau tà áo Lén lục tìm… đôi ngón tay đan.
10. Một sáng nhẹ nhàng tháng 11 nắng tươi Và tôi thấy thảnh thơi với nghĩ suy đơn giản Chỉ vui ngắm lá cây trên nền trời mây trắng Hóng gió dịu mềm hiu hiu mát làn da.
11. Em mong ai đến một ngày mưa Mái rêu tí tách giọt mau thưa Lá rung rinh ướt bên bờ giậu Đi đứng vào ra thấy cứ thừa
Chờ cho người ấy sẽ ghé sang Cùng ngắm mưa đông rớt khẽ khàng Trà thơm tỏa khói hoa vừa nở Êm đềm ngồi ước mộng tào khang.
12. Chợ phiên họp tháng đôi lần Xôn xao ngả giá quây quần bán mua Sang đông cơn bấc trở mùa Chiều tan chợ vắng gió lùa mái gianh Chắt chiu đồng bạc để dành Cho con tấm bánh mỏng manh cuối chiều.
13. Đôi khi một mình thật là vui thích Thênh thang ngơi nghỉ tự tại nghĩ suy Thơm tho cà phê mềm thơm lát bánh Vu vơ gió thổi dưới tán lá bàng Một ngày đông sang lòng như giấy mới.
14. Những hương thơm trời đất Len nhẹ mỗi khóm hoa Đông như chợt ấm lại Giữa sắc màu quanh ta.
15. Tháng Mười một như bài hát cũ Rả rích buồn mà cũng rất bình yên Có nỗi niềm nhỏ bé không tên Dội thật khẽ vào mùa đang trở gió.
16. Thành phố một ngày thường Trôi trôi trên đường Những ý nghĩ xám đen Những vội vã lạ quen Những trò chơi ý niệm
Người tốt đôi khi đóng vai phản diện Người phản diện khoanh tay nhoẻn miệng cười
Và thời gian như khoang lái chơi vơi Người thủy thủ đã thôi mơ mộng biển Quay về phố sống cứ như là diễn Một niềm vui không có thật trong lòng
Thành phố một sớm mùa đông Dòng người trôi trôi giữa hai chiều quên nhớ.
17. Tôi bước vào tháng Mười hai vui vẻ Với cái nắm tay vội vã phía sau hè Những nụ hôn như bản nhạc say mê Nhịp gấp gáp quãng bờ môi anh chạm
Bởi yêu kia có khi nào vơi cạn Tháng Mười hai cứ mơn mởn chồi non Có ấp ôm xua tan hết héo mòn Ấm trong lòng một mùa đông lấp lánh.
18. Gió khẽ ru lá ngủ Át cơn giá mùa đông Đèn đường thôi hắt bóng Chở giấc mơ quanh vòng Đã nhắm mắt ngon lành Đã cuộn trong chăn ấm Đã thấy mệt thấy thấm Những thao thức ngày qua Đã muốn ngủ thật sâu Đã gắng thở thật chậm Sao còn dậy giữa chừng Gối đầu loay hoay mãi? Đã được nửa đêm dài Sao còn dậy và gọi Gọi mùa thu về lại Gọi cơn sốt hiểm nguy Đã quyết liệt mà đi Sao còn ngồi mong ngóng Đã thôi không hy vọng Sao còn chút ngậm ngùi?
Nhạt phai Thinh lặng Điềm đạm Hồn nhiên Ngày mới qua rồi có những dịu êm Có xao xuyến từng giọt sương trên lá Có bình minh háo hức say điều lạ Có chở che được mỗi lối ta về? Ngày mới sang có còn những đam mê? Có trong vắt những khoảng trời trong mắt Đừng tìm ta nhé đám mây câm lặng Tỉnh mê rồi mắt đừng mãi rưng rưng.
Ngày sẽ về lại Ngày sẽ sang Con kiến đỏ còn loanh quanh tìm tổ Con ruồi kia can chi mà đứng đó Chỉ ta xem hạt xôi rớt nơi nào Con chim kia đừng hót nữa xanh xao Gần một chút cho ta cùng thủ thỉ Con chuột xám hãy thôi đừng mộng mị Chin chít kêu gặm nhấm hết thư từ Con muỗi buồn đừng xao xác thờ ơ Thôi cứ đốt vào tay ta một cái Hút hết đi, sạch sành sanh trễ nải Cho mới lòng dưới bóng nắng tinh khôi.
Ngày sẽ sang Ngày sẽ về lại Mở cửa bước ra Chọn một ghế nhỏ Gọi trà, gọi phở Thở hết muộn phiền Chút khói dấy lên Mơ về thơ ấu.
19. Tháng Mười hai phố trở mình cựa khẽ Trong sương mai hơi lạnh phủ bềnh bồng Có một người nhẹ bước giữa mùa đông Cơn gió thổi vô tình lay nỗi nhớ.
20. Xao xuyến đón nàng xuân Phải lòng cơn mưa bụi Giữa mùa hè sôi nổi Rộn rã tắm mưa rào Trời thu gió hanh hao Bỗng nghe mưa hờn dỗi Đông cuộn tròn chăn ấm Ngắm mưa phùn mái hiên Bao ngày tháng trôi êm Mưa vui buồn ẩn hiện Đôi khi trong kỷ niệm Ào xuống một cơn mưa.
21. Ngày tháng Chạp Chợ chiều xôn xao ngã giá Đường ồn ào chen chúc Xuân cập kề vội vã sau lưng
Ngày tháng Chạp Quay về nhà rưng rưng Ngắm khu vườn bình yên Ngắm cải ngồng vươn lên Hoa nở vàng lặng lẽ
Chợt thấy ấu thơ Xượt qua rất nhẹ Như thước phim buồn Mà cũng rất xôn xao.
22. Trời thu mặc chiếc áo vàng Gọi heo may đến dịu dàng lá rơi
Xuân về diện áo hồng tươi Bên đào phai nở đón người hân hoan
Áo thiên thanh lúc hạ sang Trúc tre vẫy gió khẽ khàng nắng trưa
Đông thương áo trắng trở mùa Ủi an cơn bấc rét vừa nhớ nhung.
23. Trời chuyển màu ghi xám Tháng Mười hai ghé về Gió lật lá trên hè Bay la đà góc phố Thời gian kỷ niệm cũ Ký ức dẫu phai màu Nhưng vẫn còn đọng lại Ấm áp ở trong nhau.
24. Mùa đông trắng những con đường sương sớm Đưa tôi về thăm trường cũ ngày xưa Lớp học lặng im nghe ký ức trở mùa Bàn ghế gỗ vẫn còn đây vết mực
Tiếng giảng bài rộn vang sân trường nắng Loài chim nào ngủ muộn trên cây Đôi mắt học trò chăm chú thơ ngây Nghe cô dạy những điều hay lẽ phải
Bạn bè giờ đã xa mê mải Có ai về thăm thầy giáo năm xưa Người tận tâm chở những chuyến đò Cho tuổi trẻ cập bến bờ mới lạ
Quên muộn phiền quên tháng ngày vất vả Vẫn miệt mài bên giáo án từng đêm Chợt một hôm nắng rọi khẽ bên thềm Là khi ấy trò về thăm trường cũ.
25. Trời âm u sương mù mưa lạnh Bóng người đi lầm lũi cô đơn Chiều nay chân ướt đường trơn Có người tha thiết mong cơn nắng về.
26. Quàng khăn vào em nhé Trời trở gió mùa rồi Tan ca chiều nhập nhoạng Cẩn thận nhé em tôi
Về với nhà mình thôi Rũ bỏ đi mệt mỏi Về nơi thực thà nhất Thả lỏng giữa bình yên.
27. Sương mờ quanh co ôm dốc núi Nắng xiên lác đác mấy sợi hồng Hiu hiu gió thổi ven sông Ruộng sau mùa gặt cải ngồng lên hoa.
28. Chợt thấy lòng se sắt Trong một chiều mùa đông Con dốc buồn lặng đứng Ngắm đôi bờ thinh không Người đã xa muôn dặm Chỉ còn tôi lưng chừng Bước trên đồi cỏ vắng Giữa bốn bề mênh mông.
29. Nỗi niềm như gió bấc Thổi thao thức tâm hồn Mơ một bàn tay nắm Đêm dài bớt cô đơn.
30. “Sợ trăng vàng rơi khuất lối chưa đi” Để ngõ vắng ngẩn ngơ cùng bóng tối Bến My lăng ngồi đợi Còn đó khúc từ ly.
Ông lão buồn thì cứ mãi buồn đi Rồi nằm đó cho gió về man mác Lá vàng lạnh, màu lưu ly tan tác Cũng chẳng về trên bến đợi cùng ông
Chiều mùa đông đọc lại “Bến My Lăng” Chẳng thấy đâu trăng rơi đầy mặt sách Nhưng hun hút một nỗi buồn cô quạnh Bến sông buồn cùng những nỗi sầu đêm.
31. Trống lòng là tiếng trống thảnh thơi Vang một hồi trong tim nhè nhẹ Khi ngồi kề bên anh thủ thỉ Ngõ phố dài Và lá trút như mưa
Trống lòng là tiếng trống say sưa Nghe anh kể thời thanh niên nồng ấm Có mí mắt đen hồn nhiên xao động Giọng Huế buồn chao đảo bước chân anh
Trống lòng là tiếng trống nhẹ thênh Hun hút gió đổi mùa trong chốc lát Mái nhà cũ và buổi trưa lang bạt Trà đặc vỉa hè, câu hát nhớ quẩn quanh
Trống lòng là tiếng trống mỏng manh Của bài hát ngày hôm qua là thế Thảng thốt, hững hờ mải mê trời bể Đã muộn rồi câu hát mãi vu vơ
Muộn mất rồi trống đánh đã qua thu Khi hoa cúc đã lại thành ký ức Dòng thư tím gọi thời gian bất lực Cơn lũ chiều cuốn hết những vòng xe
Ai đánh lên nhịp trống tái tê Những nhung nhớ xôn xao kỳ lạ Nhắc cho em đôi ba ngày vội vã Đón anh vào trong bóng dáng thân quen
Ai run lên nhịp trống từ tim Mà thao thức cả mùa đông vời vợi Chẳng thể nào thức đợi Chẳng thể nào nguôi quên Chẳng thể nào cứ mãi lặng im Chẳng thể nào giữ vẹn nguyên cảm xúc Hạnh phúc âu lo cùng cực Radio buồn nằm đếm bước ngày qua
Trống lòng run những giọt nhấp nhô Dóng một tiếng cả mùa đông tan chảy Hãy nghe em trở về đi ngày ấy Ôm lấy tháng năm dẫu ký ức nhạt nhòa
Cốc cà phê đặc Cầu thang chầm chậm bước Mùa đông nhắn tìm xin điếu thuốc làm tin.
32. Đôi khi rất cần im lặng Dù trong lòng cuộn sóng nhớ nhung Biết chờ đợi, biết nói lời bao dung Với cả mùa đông đang làm em buốt giá
Có lúc im lặng là vàng Nhiều khi im lặng là đá tảng Muốn hiểu điều gì đang xảy ra Nhưng muốn hơn – để nguyên sự thật
Có thể sự thật là phút anh muốn nhìn lại Muốn đứng xa em, suy ngẫm lại mình Muốn lãng quên rung động mới hồi sinh Quay lưng đi với bao ngày yêu dấu
Em lặng im nếu anh muốn thế Em sẽ ra đi trả lại anh bầu trời Ngày không em, anh sẽ thấy nắng rơi Giữa phố phường chẳng bóng em tồn tại.
33. Men theo lối đi quanh nhà, chạy qua mấy hàng rau muống Thăm nom cải hoa vàng ruộm, ấp lá mùi thơm hít hà Trống canh ba, gà gáy sáng Ì oạp chân khua nước, giật mình cá tỉnh mê Sương mai ngậm chồi non, vương vương hương lộc thắm Bình minh buông sợi nắng, văng vẳng tiếng chày xa Mắt thấy chi… những chuồn cánh mỏng Những chim mỏ hồng, liêu xiêu sáo sậu hát ven sông Mắt thấy chi… bóng ai bên bờ giậu Khăn nâu quàng vội, giấu nhẹm nỗi niềm, sầu cứ đầy lên Tìm nữa đi… cơn mơ xa vời vợi Nồng thơm đất mới, khói mờ tan miên man chiều đông Còn đấy không, người quê cũ, xin về lại Trong dung dị êm đềm, ngồi lắng giữa bình yên.
34. Tôi cắm hoa tươi vào chiếc lọ xinh đặt nơi ô cửa sổ Ánh sáng xuyên qua rèm rọi từng hạt bụi li ti bay Cốc trà nóng vẽ lọn khói cuộn lên trong nắng đầy Đài phát giọng ca xưa thì thầm như lời người tri kỷ Thành phố êm đềm cuối tuần nằm ngẫm nghĩ Ký ức xa vời như một giấc mộng qua Có chú chim non đậu trên gốc cây già Nghển cổ ngóng xuân về giữa mùa đông lạnh giá.
35. Đông chợt ấm nồng nàn Ta cuộn mình trong chăn Như tằm nương trong kén Tận hưởng những an nhàn Hơi lạnh chừng tan biến Rũ sạch nỗi lê thê Cho tươi tắn tìm về Cho ta được sống lại Cùng hồn hậu say mê.
36. Một nỗi buồn và hoang mang xâm lấn Buổi sáng mùa đông đầy ắp mông lung Hân hoan trôi đi đâu nhớ nhung trôi đi đâu Hy vọng như một đống tro tàn đã nhuốm màu ẩm ướt
Cô đơn giống cánh dơi chập choạng trong hang tối Tôi không thể tìm thấy ai giữa đời ôm lấy tôi bảo rằng hãy yên lòng đừng sợ “dẫu thế giới bỏ rơi vẫn còn đây một vòng tay” Không có ai không có lấy một tiếng nói Chỉ có tôi lạc lõng nơi này…
37. Buông lơi từng sợi Rụt rè áp má Ôm ấp đôi tai Đùa trêu áo mỏng Khe khẽ chạm vào “Mi cong cỏ mượt” Thì thâm mày dịu Thủ thỉ mắt trong Mêm tơi Say mờ tìm Sợi đen Giấu nhẹm Gói ghém từng Sợi bạc
Cặp ba lá ngủ quên Găm tăm chạy trốn Nơ cài xáo trộn, ngác ngo Tóc mềm thả trôi Những mùa thu đã cũ Những mùa đông rêu phủ Những hạ nồng khói bay Nhưng xuân sang nắng đầy Chỉ còn lại Hương phai trên nhành hoa trái Bô kết nướng xém Nước sôi vàng thau chậu Lặng yên ngôi Thả tóc Mêm Trôi.
38. Tháng Mười hai như lời tạm biệt Những nỗi buồn ở lại với thời gian Đông ủ ấm chồi sẽ nở thênh thang Một ngày tới khi xuân gõ cửa.
39. Ngoảnh đầu nhìn lại đã bao đông Trải đủ gian nan với thăng trầm Thoảng tiếng chim kêu ngoài ngõ vắng Giật mình mai nở… hóa ra xuân.
40. Ngoảnh đầu lại đã thấy tháng Mười hai Bước chân đến khẽ khàng như lơ đãng Mười hai tháng bao buồn vui xô dạt Giúp ta càng thấu rõ bản thân ta
Và hiểu rằng để ý nghĩ nở hoa Phải vun xới mảnh vườn tâm tươi tốt Dẫu không dễ vẫn gắng làm cho được Bởi mỗi ngày ơn cuộc sống nhiều hơn.
Phượng đã chớm xòe những nụ hoa rực màu đỏ chói, những tán lá xanh theo nhau xà xuống mái ngói nâu loang lổ rêu. Tôi bước chậm theo dãy hành lang vắng, nhìn qua từng cánh cửa gỗ xanh của các lớp học, không gian yên ắng quá! Cảm giác xôn xao thân quen vẫn rất gần đâu đây, mới hôm qua thôi trong những căn phòng kia còn vang lên tiếng nói cười ròn rã, vậy mà hôm nay bàn ghế đã im lìm. Thế là tôi lại trở thành người cán bộ thủ thư nhàn rỗi.
Ngày hè đến, lớp lớp học sinh cùng xếp sách vở lại chuẩn bị cho kỳ nghỉ hứa hẹn nhiều thú vị. Chỉ có tôi, đã bao năm rồi trải qua những ngày hè lặng lẽ, là không bao giờ mong chờ mùa hạ về. Dù những ngày nghỉ hè đó tôi vẫn thường xuyên cùng các bạn đồng nghiệp đến trường tiếp tục công việc xử lý sách, nhưng sự vắng vẻ khiến tôi thiếu hẳn hào hứng. Dù cho có thêm nhiều thời gian để nghỉ ngơi, để chăm sóc gia đình, có thể thoải mái làm những việc riêng tư… nhưng cảm giác trống vắng cứ quấn lấy, khiến lòng dạ thật nôn nao, hệt như tâm trạng ngày nào tôi rời trường phổ thông trung học…
Tôi làm thủ thư trong một ngôi trường huyện – ngôi trường nằm ngay ngã ba rẽ vào phố núi. Tốt nghiệp trung cấp thư viện, tôi may mắn được về đây công tác, được gần nhà và được làm việc tại nơi tôi hằng mơ ước. Mỗi ngày đi làm, tôi thỏng thả đạp xe trên những con dốc dài mờ sương, ngắm từng nhánh cỏ hoa còn ngái ngủ bên đường. Tôi thường đi sớm để được thảnh thơi hòa mình vào thiên nhiên quang đãng, trong lành, tiếp thêm năng lượng cho một ngày làm việc hiệu quả. Có nhiều em học sinh cũng đến trường sớm như tôi, từng tốp học sinh đi bộ với cặp sách trên vai vừa đi vừa tíu tít cười đùa… Tôi thấy được ở đó tuổi thơ của tôi, thời học sinh đầy thơ mộng hồn nhiên, sống với thế giới trong trẻo của bàn ghế, sách vở không chút muộn phiền.
Không như độc giả vào thư viện khi cửa đã mở, thủ thư đã ngồi ở đó và những cuốn sách đã sẵn sàng từ lâu, người thủ thư phải là người đầu tiên bước vào thư viện, bắt đầu tất cả để khởi động một ngày làm việc mới. Tôi đã thật quen cái không gian im ắng sớm mai với những dãy bàn còn vắng vẻ, những giá sách nằm lặng im như chưa dứt khỏi cơn mê đêm trước. Mở tung cửa cho ánh sáng tràn vào đánh thức căn phòng, tôi đã lại thấy hương sách quen lan tỏa. Sự phấn khởi trong tôi từ những điều nhỏ bé như thế được tích tụ dần dần thành tình yêu sâu đậm với nghề. Và tôi biết tôi chỉ muốn làm một thủ thư giản dị chứ không muốn làm một việc gì khác nữa, dù trong con mắt nhiều người công việc của tôi thật tẻ nhạt. Có lẽ để có thể yêu nghề người ta phải thực sự sống với nó bằng tất cả niềm vui, nỗi buồn, sự tận tụy, cống hiến với tinh thần tự nguyện nhất.
Trường huyện không có nhiều trang thiết bị như các trường tỉnh, thành phố. Nơi tôi làm việc chỉ có hai máy tính cũ dành cho cán bộ xử lý sách và lưu giữ tài liệu. Học sinh trường huyện cũng không có nhiều cơ hội được tiếp cận với các nguồn thông tin khác nhau, nên thư viện chính là nơi các em thường tìm đến nhất. Những học sinh nơi đây lại có ý thức học tập rất cao, các em chủ yếu là con em cán bộ công nhân viên chức trong huyện và một số là con nhà nông với ruộng nương cày cấy nên đa phần là chăm ngoan, học giỏi. Trường chuyên này là nơi để các em rèn luyện khả năng nổi trội của mình trong các môn học với mong ước được vào các trường đại học, được tham dự những cuộc thi của huyện, của tỉnh… để tiếp tục con đường khám phá tri thức dài lâu. Ngoài thời gian học trên lớp, các em thường rủ nhau vào thư viện đọc sách để nâng cao kiến thức, củng cố lại những bài đã học, tìm tài liệu ôn luyện cho kỳ thi sắp tới. Thường những sách tham khảo và sách truyện được các em mượn nhiều nhất. Còn mỗi khi có các cuộc thi tìm hiểu sự kiện lịch sử, những tấm gương anh hùng… thì những sách có chủ đề liên quan được các em thi nhau mượn rồi truyền tay nhau chép lại những dẫn chứng cần thiết cho bài dự thi của mình. Ý nghĩa công việc của chúng tôi là được thấy các em đến thư viện mỗi ngày, nâng niu thẻ mượn và tấm phiếu yêu cầu trên tay, ánh mắt ngời sáng mong chờ từng cuốn sách. Tôi cảm thấy như chính mình đang mang đến cho các em niềm vui được khám phá, học hỏi đó, và tôi thầm nhủ cần phải làm tốt hơn nữa công việc của mình. Tôi thường xuyên tham khảo thêm các sách chuyên môn, tích cực tham gia các lớp tập huấn ngắn hạn về nghiệp vụ thư viện, cập nhật thông tin mới về chuyên ngành của mình để có thể nâng cao hơn kỹ năng xử lý sách, nắm vững hơn đường đi của sách từ lúc bổ sung cho đến khi tới tay bạn đọc. Tôi cũng tranh thủ thời gian đọc những sách có trong thư viện mình đế có thể trả lời những câu hỏi của các em về chủ đề, nội dung sách mà các em cần, hướng dẫn các em lựa chọn sách đúng phương pháp nhằm đem lại hiệu quả cao và tiết kiệm thời gian, công sức cho học sinh. Làm cán bộ thủ thư, nhưng tôi cũng được các em gọi là “cô giáo”. Cảm giác của tôi những lúc ấy thật hạnh phúc và càng thêm yêu nghề, yêu công việc tôi đã gắn bó suốt 18 năm nay.
Tôi còn nhớ vào một ngày cách đây 8 tháng, đó là ngày khai giảng của trường tôi. Hôm ấy tôi vui lắm vì đã được trở lại nhịp sống sôi động sau bao ngày hè vẳng tiếng giảng bài đều đều trong các lớp học, vắng tiếng nô đùa trong những giờ ra chơi… Nắng hôm đó chan hòa, óng như mật, sân trường nở rộ những khóm cúc vàng như từng đốm nắng nhảy nhót vui nhộn. Những em học sinh xúng xính trong bộ đồng phục mới xếp hàng đều tăm tắp đi vào khu vực có biển hiệu ghi tên lớp mình. Tiếng trống giục rộn rã, tiếng hát quốc ca hào sảng, lời tuyên thệ của học sinh hứa hẹn một năm học mới thu được nhiều kết quả cao… khiến tôi rưng rưng xúc động nhớ lại thuở học trò ngày nào.
Như bao năm khác, tôi cùng các bạn đồng nghiệp mặc áo dài tập trung ở phía trái khán đài. Nhìn xuống sân trường rợp cờ hoa, rợp áo trắng và những khuôn mặt xinh tươi, tôi phấn chấn và mừng vui như mình chính là một học trò được đi học vậy. Bỗng nhiên có một tiếng nói nhẹ vang bên tai tôi “Cô, cô ơi”. Tôi quay lại, một em học sinh đang đứng phía sau, khẽ kéo lấy tà áo tôi và đặt vào tay tôi một chiếc hộp nhỏ, cô bé chỉ kịp nói “Em tặng cô” và chạy nhanh vào đám đông học sinh vẫn đang đứng ngay hàng thẳng lối chuẩn bị tiến vào lớp nghe cô giáo dặn dò kế hoạch học tập sau giờ khai giảng. Tôi bất ngờ quá, không kịp nói gì với em, ngẩn ngơ mất một lúc.
Sau đó đọc tấm thiệp của em tôi mới nhận ra đó là Thu Trang, học sinh lớp 8B đã từng nhờ tôi hướng dẫn tìm tài liệu vào năm học trước. Em viết cho tôi một mẩu giấy nhỏ với lời cảm ơn chân thành vì tôi đã giúp em hoàn thành xuất sắc bài dự thi tìm hiểu về tấm gương người tốt việc tốt và giành được giải nhất toàn Tỉnh. Một chiếc khăn mùi xoa thơm ngát hương nhài. Cảm giác của tôi khi áp chiếc khăn vào má thật ấm áp. Không ngờ công việc thầm lặng của tôi còn được các em nhớ tới. Tôi lại càng thấy có thêm động lực để đi tiếp trên con đường mình đã chọn, dù con đường đó không hẳn đã bằng phẳng, không thực sự đem lại cho tôi một cuộc sống đủ đầy.
Hết giờ làm việc, tôi đóng cửa phòng đọc lại và đi một vòng trong khuôn viên. Gặp anh bạn đang lặng lẽ bước ra từ Khoa Toán dãy nhà C cuối sân trường, cũng cảm nhận được nỗi trống vắng từ anh. Chợt thấy vương trên mặt đồng nghiệp mình những nếp nhăn chớm đến, dấu vết của thời gian hằn lại sau những đêm soạn giáo án, những buổi sáng dậy sớm chấm bài, nỗi buồn khi phải xa học trò mình khi kết thúc năm học… Người giáo viên thường được ví như người chèo đò đưa từng lứa học sinh sang sông, rồi biết ai có nhớ quay lại bến sông ngãy cũ…
Bỗng nao nao buồn vì thời gian trôi đi nhanh quá, chẳng mấy chốc mình cũng lại phải rời xa ngôi trường thân thương, rời xa phòng đọc gần gũi với sách báo và các bạn đọc hồn nhiên. Nắng đã xuống đến những khóm hồng lúp xúp mọc trước cửa các lớp học. Nhìn lại tất cả một lần nữa, hứa với lòng mình sẽ cố gắng làm tốt nhất những gì có thể, để không bao giờ phải ân hận khi rời xa các em.
1. Thấy lại ảnh một số cuốn sách mình từng chụp những ngày dọn giá sách năm nào, trước khi trao chúng đi mình đã lưu giữ hình hài của chúng. Một số lượng không ít các cuốn mình đã tặng lại cho những tủ sách vùng xa, hy vọng chúng có một đời sống mới không quá ế ẩm đìu hiu và buồn tẻ.
2. Bản thảo kinh Qur’an (Indonesia, Java) ra đời thế kỷ 13 AH (thế kỷ 19 CN) đang trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo Qatar. Sách in bằng mực và màu nước đục trên giấy châu Âu. Do độ ẩm cao trong khu vực, chỉ còn lại một số ít bản thảo kinh Qur’an từ Đông Nam Á, có niên đại trước thế kỷ 13 AH (thế kỷ 19 CN). Các bản sao kinh Qur’an được tạo ra ở Java đặc biệt đa dạng về phong cách trang trí theo vùng, mỗi bản phát triển từ các trường phái nghệ thuật khác nhau. Các bản thảo chủ yếu được in từ giấy châu Âu nhập khẩu hoặc giấy Dluwang (được sản xuất tại địa phương từ vỏ cây dâu tằm đập dập).
3. Không chỉ học hỏi những thứ mình theo đuổi và quan tâm, mà còn sẵn sàng tìm hiểu cả những lĩnh vực mình không hiểu rõ và chưa từng tham gia… đó là cách hướng mình tới lối tư duy rộng mở và không định kiến.
4. Folio (sách một trang) với thư pháp được viết bởi Mir ‘All Heravi bằng mực, màu nước đục và vàng trên giấy. Bản sách này ra đời từ thời kỳ Safavid, giữa thế kỷ 16.
5. Dạo này yêu nấu ăn hơn xưa vì khi nấu nướng mình được thư giãn và tự do hoàn toàn. Mình đã có một số ý nghĩ như sau về việc ăn và nấu:
– Niềm vui nấu nướng chứa trong nó rất nhiều sự dễ thương và vô tư. Khi ta nấu nướng, tâm trí ta chỉ tập trung vào món ăn để làm sao chúng được ngon lành nhất. Nấu ăn trong chánh niệm giúp ta cởi bỏ được những lo toan bộn bề còn vướng đâu đó trong lòng. Và ta duy trì được sự mềm mại tươi trẻ nhờ nấu nướng mỗi ngày.
– Mỗi lần sơ chế các thứ thì tinh thần luôn thư giãn. Tận hưởng cảm giác vào bếp như vậy nên chẳng bao giờ than vãn rằng nấu nướng là vất vả. Đó thực sự là một cuộc dạo chơi!
– Ăn không chỉ để tồn tại. Ăn là sự tận hưởng rất riêng của từng cá nhân. Hạnh phúc ấy mỗi người sẽ cảm nhận theo cách của mình. Và ta cũng có cách cảm nhận theo cách của ta.
– Lời nói ra, thứ ăn vào… đều do bản thân ta quyết định. Ta nói những điều ta muốn hoặc ta cho là nên để giữ gìn hòa khí. Ta ăn những món ta thích hoặc ta cho là cần để duy trì sức khỏe. Ta có toàn quyền để làm việc đó, vậy hãy làm cho tốt để khỏi phí phạm cái quyền ấy đi.
– Đôi khi ta ngồi ngắm các nguyên vật liệu, nghĩ về nguồn gốc tạo nên chúng, nghĩ về những người làm ra chúng… lòng tràn ngập cảm giác biết ơn.
6. Cuối tuần đọc thơ Lưu Quang Vũ, nghe nhạc không lời và dọn nhà. Sách mua ở nhà sách Tiền Phong Tây Sơn từ năm 2002. Chất lượng giấy không ổn nên chữ mặt sau in rất rõ lên mặt trước. Nếu là bây giờ thì mình sẽ không chọn mua một cuốn sách có giấy kém chất lượng như vậy.
“Câu chuyện này rồi sẽ dễ quên thôi Chúng ta gặp nhau quá muộn trong đời…”
7. Một cuốn sách giúp bạn nắm bắt các nội dung cơ bản và nổi bật nhất của đạo Hồi. Mình lấy từ nhà thờ Hồi giáo lớn nhất của Qatar.
8. Một cuốn sách dày bìa cứng đẹp mình ở gặp Virgin và chụp lại vì thấy cưng. Mình đoán nội dung cũng thú vị và hình ảnh sẽ chill lắm. Đôi khi người ta hay bị vẻ ngoài lôi cuốn mà.
9. Tháng 7 vừa qua mình được tặng quà là cuốn sách “Đạo – Con đường không lối” của Osho. Mình chưa bao giờ đọc cuốn sách nào của Ohso, lần này sẽ đọc trọn vẹn để xem cảm nhận mình ra sao và những bài học rút ra được từ cuốn sách là gì. Sẽ chia sẻ khi nào đọc xong nó.
10. Một cuốn sách mình đọc từ 2019, viết dựa trên nhân vật có thật trong lịch sử là cô Tư Hồng. Đây là người phụ nữ lập công ty đầu tiên xứ Bắc và là người phá thành Hà Nội. Câu chuyện diễn ra trong bối cảnh miền Bắc cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, chủ yếu ở Hà Nội, Nam Định và Hải Phòng.
11. Món quà anh Norah tặng từ nhiều tháng trước mà tới tháng 6 vừa rồi mình mới được cầm trong tay. Mình đã đọc anh trên blog nhiều rồi, thậm chí cuốn “Cơ trưởng từ buồng lái” này mình đã nghe một số phần trên Fonos nên cũng khá rõ nội dung. Nói chung giọng văn anh thú vị lại đào sâu về lĩnh vực bay nên độ cuốn hút của sách thì không phải bàn. Mình sẽ nhấm nháp thư thả dần từng trang để ngấm nó kỹ hơn. Còn cuốn “Cổ mỹ từ” là của bạn anh thì phải, mình sẽ nêu cảm nhận sau khi đọc nó nếu có thời gian.
1. Người ta chả bao giờ nói hết được những gì mình nghĩ. Vì nhiều lý do, vì nhiều nỗi sợ. Nên người ta vẫn cần lắm những cảm nhận sâu lắng không nói thành lời. Qua ánh mắt, qua hành động và thậm chí qua cả sự không làm gì. Đôi khi không làm gì đã là thương nhau, đã là một sự đồng cảm sâu sắc.
2. Kỷ niệm ấy, tháng năm ấy là ảo ảnh hay là điều có thật? Đến lúc này ta cũng không có câu trả lời chính xác. Đôi khi ta tưởng nó có thật mà hóa ra chỉ là một cơn mơ. Đôi khi nó là hiện thực mà ta lại thấy quá đỗi hoang đường. Một sự đùa giỡn, cợt nhả của tâm trí chăng? Là bởi tâm trí biết nó quyền năng như thế nào!
3. Tôi ngắm những sắc màu thiên nhiên bằng đôi mắt của mình. Và tôi cảm nhận những màu sắc ấy bằng trái tim yêu thiên nhiên của mình. Chỉ thế thôi, ngắm nhìn và cảm nhận. Chỉ thế thôi, không rắc rối gì thêm.
4. Để thoát ra khỏi nỗi sợ hãi và lo âu, ta chỉ có cách sống thiện lành và tử tế.
5. Cảm ơn một quãng đời tuổi trẻ đã buồn thật nhiều và viết thật nhiều. Nếu không có kho tư liệu viết ngày xưa đó thì không thể có những cuốn sách bây giờ. Nếu không có những nỗi buồn sâu thẳm lúc ấy thì chưa hẳn có mình điềm tĩnh lúc này. Dẫu chả mong buồn đến bao giờ, nhưng vẫn phải cảm tạ nỗi buồn đã hiện diện và cho mình nhận ra nhiều điều. Càng thương yêu trân trọng chính mình đã đi qua từng nỗi buồn và bao xây xước mà vẫn giữ được lòng trắc ẩn và cả sự trong trẻo mơ mộng đôi khi.
6. Kiên định nhưng phải sáng suốt mà biết con đường mình đi có đúng đắn hay không thì sự kiên định đó mới không biến thành cực đoan, bảo thủ và mù quáng.
7. Thứ gì ta càng cố đi tìm thì càng khó thấy, điều gì ta càng chờ đợi thì càng lâu tới. Là bởi tâm lý ta đang mong ngóng cái ta tìm nên cứ hoài sốt sắng và sốt ruột. Cái sự mong ngóng quá độ sẽ khiến thời gian và mọi thứ như đóng băng. Nhưng đó chỉ là sự ngưng đọng nơi tâm thức. Ta thấy cứ như cả thế kỷ dài đang trôi qua, trong khi thực tế thì tất cả đều vẫn như nó vốn có, vốn là. Thời gian trước hay sau vẫn vậy, không vì ai muốn hay không mà thay đổi dòng chảy của nó.
8. Trên hành trình sống của mình, tôi luôn đặt câu hỏi “điều gì là quan trọng nhất đối với tôi?”. Phải, tôi đặt câu hỏi ấy thường xuyên và xác định rõ điều quan trọng nhất trong đời mình. Sống cuộc đời mình mong muốn chứ không phải người khác mong muốn là tiêu chí của tôi. Dẫu khó thực hiện đó nhưng cứ từng bước mà tiến tới là được. Và vẫn cần phải biết dung hòa giữa ý muốn bản thân và lợi ích xung quanh nữa.
9. Đôi khi ta ngồi ngắm các nguyên vật liệu, nghĩ về nguồn gốc tạo nên chúng, nghĩ về những người làm ra chúng… lòng tràn ngập cảm giác biết ơn.
10. Ăn không chỉ để tồn tại. Ăn là sự tận hưởng rất riêng của mỗi người. Hạnh phúc ấy mỗi người sẽ cảm nhận theo cách của họ. Và ta cũng có cách cảm nhận đặc biệt của ta.
20. Trên thảm cỏ mềm lá vàng khẽ rụng Mùa thu về rồi anh có nhớ em không? Có nhớ nắng thả mành bên thềm vắng Có nhớ gió chiều thổi khe khẽ bên song.
21. Trăng soi ánh bạc xuống trần gian Nhuộm cả đêm thu nét dịu dàng Cỏ hoa khép mắt mơ màng ngủ Người còn ngắm mãi mảnh trăng tan.
22. Cà phê thơm như giọt nắng mai Thênh thang cơn gió ghé phố dài Một tiếng ve kêu, bàng chín đỏ Đời bỗng nhẹ nhàng giữa khoan thai.
23. Mùa còn đó không em Để ta về và ôm nhẹ lấy Cà phê dưới mây bay Hoa mới hái Thành phố cuối mùa thu.
24. Em dịu dàng như nhành hoa thạch thảo Nở mong manh giữa khe khẽ thu chiều Làm rộn vui con phố vốn tiêu điều Làm thức dậy hồn thơ xa vắng cũ Em khiến tôi bao đêm về mất ngủ Tương tư người cùng vạn mối sầu rơi Tôi sẽ cắm một bình hoa thạch thảo Ủi an tôi trong nỗi nhớ tơi bời.
25. Tháng Mười đan áo bên song Gió đưa lúc lỉu bưởi bòng nắng trưa Cành cao chim hót lá đùa Tóc suôn mắt biếc dạ thưa má đào Vườn sau bèo phủ đầy ao Cá con quẫy bóng lao xao gọi đàn Bầu treo kín một góc giàn Heo may về ngõ ngập tràn mùa thu.
26. Tháng Mười mùa hồng vàng đượm Lích rích tiếng chim đan cành Sương bay qua ô cửa nhỏ Nhện hiền xe chỉ mong manh
Tháng Mười bưởi treo rủng rỉnh Gió về thơm ngát hương chanh Khói vương đầy trên mái rạ Nắng ươm tóc mây trong lành
Tháng Mười trời sao xanh quá Cỏ êm mượt lối đường thu Thương về quê chiều dáng nhỏ Ô hay trời sắp sang mùa.
27. Tháng Chín trời thu khó tính Khi mưa lúc nắng thất thường Cứ cậy mình lắm người thương Nên mùa đôi khi đỏng đảnh.
28. Kìa thu đong đưa chín trên cành Chim ngậm hương mềm gió thoảng hanh Nắng tía trải mình trên lá mảnh Mùa hiền êm ái chớ qua nhanh.
29. Ao thu cá nằm ngủ dưới bèo Mây thả tầng không nắng trong veo Chuồn chuồn bay bên bờ dậu biếc Soi bóng mình qua đám rong rêu.
30. Xuân mới hôm nào nay đã Thu Bốn mùa lặng lẽ bước êm ru Thời gian như mây chiều phủ bóng Nắng vẫn ngời sau lớp sương mù.
31. Tháng Chín gió hây hây thổi Mây treo trắng xốp bầu trời Như kẹo bông ai mang tới Ngọt mềm dịu mát hồn tôi
Tháng Chín cây lá thảnh thơi Hoa bay trên đồi cỏ vắng Thênh thang lối về thơm nắng Ươm vàng cả những mộng mơ
Tháng Chín sương mỏng giăng tơ Quán chiều heo may vương vấn Cho tôi sau bao được mất Nhận ra hạnh phúc thật thà.
32. Tháng Chín làm sao giấu nổi Vui buồn cảm xúc mong manh Tưởng như heo may gọi khẽ Gió lay nỗi nhớ qua mành.
33. Mùa thu ban mai cúc nở La đà gió hát trên vai Thời gian ủ men ký ức Phố xưa thơm tóc hương cài.
34. Vườn thu thanh vắng gió nhẹ lay Cỏ mềm xào xạc đón heo may Lối về xôn xao hoa cúc nở Mặt trời nhuộm má đỏ như say
Thu ghé qua đây rất dịu dàng Lững lờ mây trắng gọi mùa sang Nghe trong hương cốm sen còn đọng Nắng bỗng ươm cây ngập lá vàng.
35. Đóa sen thức giấc giữa sương mù Dịu dàng bung cánh gió nhẹ ru Hạ còn vương vấn hương sen ấy Thả chút nắng vàng nhắc nhở thu.
36. Trên thảm cỏ mềm lá vàng khẽ rụng Mùa thu về rồi, anh có nhớ em không Có nhớ năng thả mành bên thềm văng Có nhớ gió chiều thổi khe khẽ bên song?
37. Phố xưa ai còn ở Gió có đang trở mùa Thổi rêu phong ngày cũ Vào kỷ niệm vu vơ.
38. Cứ mơ đi nhé những giấc mơ Dẫu là thăm thẳm giữa sương mờ Còn hơn lười biếng không mơ nổi Một giấc mơ hiền giữa mùa thu
Tuy mơ đến thực rất xa xôi Nhưng nếu tâm tư đã muốn rồi Thì mơ thành thực không hẳn khó Chỉ cần lòng có quyết tâm thôi.
39. Có nhiều thứ ta coi là hiển nhiên Như không khí, thức ăn và nước uống Bỗng một ngày nhận ra đâu gì sẵn Khi rơi vào cảnh khốn đốn, khó khăn
Dẫu có tiền chẳng mua được thức ăn Ống bục vỡ, máy chẳng còn giọt nước Và nhỡ may một ngày không thở được Muốn quay về mạnh khỏe, đã muộn sao
Khi vẫn còn sống ổn dưới trời cao Hãy trân trọng những gì ta đang có Hãy thương mến dẫu chỉ là ngọn gió Thổi khẽ khàng qua ô cửa mùa thu.
41. Tôi thương tháng Tám nắng vàng Và thương mấy tán lá bàng mộng mơ Tôi thương góc phố nên thơ Và thương thêm nỗi đợi chờ dịu êm Tôi thương hoa nở bên thềm Và thương gió nhẹ thổi mềm bờ vai Tôi thương những nỗi buồn dài Và thương cả chút tàn phai cuối mùa.
42. Tháng Tám thu sang lá chuyển màu Năng non vừa hé thoắt mưa mau Xao xác gió lùa trên mái phố Vừa tiễn người về đã nhớ nhau.
43. Trời thoắt mưa thoắt nắng Ngày lúc tạnh lúc giông Đường khi là dòng sông Vỉa hè khi ngợp lá
Có trưa nồng hối hả Có sương sớm hiền hòa Gió xôn xao hương lạ Bay trên phố tình ca
Mùa tháng Tám vàng thu Radio ngân khẽ Buồn vui câu chuyện kể Lời thì thầm bạn tôi
Có nhè nhẹ xa xôi Trong tình cờ gặp gỡ Chiều nay về qua ngõ Còn thấy nụ cười xưa?
44. Tháng Tám có một ngày thật lạ Gió hiền, nắng thơm, mây lãng đãng Dương xỉ gầy, nhành ngọc lan mướt mát Trở mùa về dưới làn bụi sớm nay Bỗng được chạm vào vụng dại thơ ngây Được em yêu và yêu em cuồng nhiệt Được trẻ trung và nhớ nhung tha thiết Thấy tim mình hối hả những nhịp nhanh Tháng Tám, một ngày thu rất xanh Bài nhạc cũ cồn cào lên nhung nhớ Phố có em ngọt lành từng hơi thở Tôi trôi vào miền yêu dấu xôn xao Những nụ hôn mềm ấm cháy nôn nao Ngày tháng Tám lịm tan trong hạnh phúc.
45. Tháng Tám bưởi tròn rám vỏ Mưa rào đôi lúc vu vơ Má hồng em đi qua ngõ Cho tôi trông ngóng thẫn thờ
Ngoài vườn quả rơi kín gốc Cỏ lên lún phún sau mưa Gió luồn qua ô cửa nhỏ Nhện vàng yên ả giăng tơ
Em vui tươi lên phố rộng Tôi thu xếp nỗi nhớ mình Má hồng cứ hồn nhiên nhé Mặc tôi với nắng buồn tênh.
46. Tim tím một nhành hoa xinh Li ti cánh mềm bé nhỏ Tháng mười heo may đầy gió Vui tươi cành lá hồn nhiên
Mình trút hết mọi ưu phiền Yêu hoa cho lòng nhẹ nhõm Ngày mai ai mà biết được Lúc này cứ ngắm hoa đi.
47. Thoảng khẽ mùi hoa đêm ướp không gian dìu dịu Quây quần ngắm trăng lên nghe tiếng lòng đồng điệu Mùa thu như cổ tích xới hạt mầm yêu thương Mùa thu ngọt hương cốm ấm tình người thảo thơm.
48. Trời thu mặc chiếc áo vàng Gọi heo may đến dịu dàng lá rơi Xuân về diện áo hồng tươi Bên đào phai nở đón người hân hoan Áo thiên thanh lúc hạ sang Trúc tre vẫy gió khẽ khàng nắng trưa Đông thương áo trắng trở mùa Ủi an cơn bấc rét vừa nhớ nhung.
49. Quán cũ người xưa đã mịt mờ Kỷ niệm ngơ ngác giữa im tờ Đôi khi xao xác ngồi nhớ lại Thấy đời như một giấc mơ thu.
1. Tiền quan trọng lắm chứ Ai bảo không cần tiền Nhưng bao nhiêu thì đủ Để không thấy ưu phiền?
Kiếm tiền đâu phải dễ Vật lộn đời áo cơm Khi mà tiền không có Mơ mộng được gì hơn
Cứ chú tâm kiên nhẫn Làm tốt việc của mình Trau rèn nghề cho giỏi Sẽ đủ sức mưu sinh.
2. Đời người lệ thuộc nhiều hai chữ Tình – Tiền vật lộn choán tâm tư Tránh sao phiền não chực chờ Dễ đâu tới được bến bờ bỏ buông
3. Kiếm tiền chân chính nào dễ Vì có ăn xổi được đâu Chẳng theo dối gian lừa lọc Nên tiền thấm thía dãi dầu
Dù ít nhưng lòng thanh thản Liệu cơm gắp mắm vậy thôi Nếu muốn đời thêm sung túc Càng phải chăm chỉ trau dồi
Học hỏi nâng cao kiến thức Lắng nghe hiểu rõ chính mình Làm bằng cái tâm chân thật Tiền sẽ tìm đến an lành.
4. Đồng tiền như con dao sắc Dùng khéo, lợi lạc nhiều điều Vụng về, tay đứt đời xiêu Dở hay tùy ta ứng biến.
5. Chỉ có một chữ Tiền thôi Mà làm nhân gian điên đảo Chỉ có một chữ Tình thôi Mà gây nên bao cơn bão
Lỗi nào đâu ở đồng tiền Do người quắt quay vần vũ Lỗi nào đâu ở tình yêu Do người thích gieo giông tố
Rối ren cũng từ hành xử Vạn vật vốn dĩ bình yên Cẩn trọng đối đãi Tình – Tiền Đỡ đi nhiều phen nguy khốn.
6. Ta đem một mớ buồn phiền Mang ra chợ bán lấy tiền để tiêu Ai ngờ hàng ế liêu xiêu Chợ toàn người bán tiêu điều người mua Thôi đành bán rẻ như cho Với người bên cạnh còn lo mà về Bán rồi buồn bỗng vơi đi Nhận ra ta có buồn gì bằng ai Nhìn quanh bao nỗi buồn dài Buồn phiền ta chẳng bằng ai, thật mà.
7. Mỗi ngày bao người đột ngột Ra đi chẳng kịp lời chào Để lại tiếc nuối xanh xao Chương đời đã vào đoạn kết
Chưa kịp ngắm trời xanh biếc Hít hà hoa thoảng hương bay Chưa nồng ấm cái bắt tay Lâu rồi chưa ôm ai hết
Ngác ngơ quên câu từ biệt Muộn màng chẳng kịp nói yêu Tiền trong tài khoản còn nhiều Nhưng giờ đi là đi mãi.
8. Ta nhủ lòng sẽ tìm hạnh phúc Cho ấm êm vui vẻ gia đình Rồi lên đường kiếm kế mưu sinh Vật lộn với thế gian đầy thử thách
Bởi cơ đồ phải bôn ba xa cách Lơ đãng dần với gắn bó giản đơn Mải bon chen giành giật chốn thương trường Nên quên mất vì sao mình phấn đấu
Ra đi để vén vun yêu dấu Đâu ngờ đời chệch hướng nổi trôi Mộng kim tiền che mờ mắt mất rồi Mong ước xưa nay đã thành xa xỉ
Rút cục ta mang về gì nhỉ Ngoài vắng tanh lạnh lẽo gia đình Vật chất đầy mà thiếu vắng bóng hình Thì hạnh phúc có khi nào trọn vẹn.
9. Có nhiều thứ ta coi là hiển nhiên Như không khí, thức ăn và nước uống Bỗng một ngày nhận ra đâu gì sẵn Khi rơi vào cảnh khốn đốn, khó khăn
Dẫu có tiền chẳng mua được thức ăn Ống bục vỡ, máy chẳng còn giọt nước Và nhỡ may một ngày không thở được Muốn quay về mạnh khỏe, đã muộn sao
Khi vẫn còn sống ổn dưới trời cao Hãy trân trọng những gì ta đang có Hãy thương mến dẫu chỉ là ngọn gió Thổi khẽ khàng qua ô cửa mùa thu.
10. Mỗi người một thước đo hạnh phúc Người nhiều tiền giàu vật chất là vui Người trao đi thấy thoải mái thảnh thơi Người thỏa mãn với ngợi khen công nhận
Người bôn ba theo mải mê tìm kiếm Người ung dung thư thái tháng ngày trôi Người mong cầu thứ hạnh phúc xa xôi Người đơn giản chú tâm ngay thực tại
Không dễ để đo chung một loại thước Vì góc nhìn suy nghĩ chẳng giống nhau Tự hỏi lòng xem hạnh phúc ở đâu Đời thay đổi khi thước đo thay đổi
Nhưng hơn hết hạnh phúc là trở lại Trọn vẹn chính mình thôi ảo ảnh vẽ tô Được thực thà trong thế giới tự do Làm và sống tận tâm không hối tiếc.
Nghe Giáo sư Phan Văn Trường nói chuyện hay đọc sách của ông, luôn thấy cái dí dỏm thông minh và chân thành. Mình có thói quen nghe sách nói mỗi khi lái xe. Quãng đường có giọng nói thủ thỉ bên tai trở nên thú vị và thêm ý nghĩa. Đang nghe “Cơn lốc quản trị” và đôi khi lại bật cười vì nghe tác giả kể về những câu chuyện đời mà ông từng kinh qua theo cách thật dễ thương mà cũng vô cùng lợi lạc. Còn hai cuốn sách giấy “Một đời quản trị” và “Một đời thương thuyết” mình cũng đang nhẩn nha đọc, hứa hẹn mùa hè năm sau thì xong ☺️.
Vậy là tôi đã hoàn thành việc nghe hai cuốn hồi ký của bà Xuân Phượng trên Fonos là “Gánh gánh gồng gồng” và “Khắc đi khắc đến”. Hai cuốn sách rất đáng để đọc (nghe) bởi hành trình của người phụ nữ ấy thật đáng khâm phục. Có nhiều đoạn khiến tôi xúc động hoặc bật cười. Có nhiều bài học tôi rút ra được sau từng câu chuyện bà Phượng kể. Từ ngày bà còn là cô bé con 16 tuổi bước vào cuộc kháng chiến trường chinh tập đi chân không hành quân đến tứa máu, đến khi bà 85 tuổi mở phòng tranh Lotus. Bà kinh qua không biết bao công việc, từ kỹ thuật viên thuốc nổ đến y tá, từ phiên dịch tiếng Pháp, phóng viên đến đạo diễn phim… Sau cùng, khi đã về hưu, bà lại bắt đầu một hành trình mới đầy gian nan nhưng cũng vô cùng đẹp đẽ là chắp cánh cho các bức tranh, ảnh của các nghệ sĩ Việt Nam bay đi khắp toàn cầu. Rồi giờ đây bà xuất bản hồi ký, sau đó dùng chính giọng đọc của mình để đọc trên Fonos cho độc giả nghe. Giọng bà đọc sách chân thật và cuốn hút hơn mọi giọng MC chuyên nghiệp, đơn giản vì bà là nhân vật chính. Một hành trình đời người bền bỉ và ý nghĩa 95 năm thật đáng nể! Không hề uổng phí hai thẻ Fonos của tôi, vô cùng tuyệt vời!
Đạo diễn – nhà văn Nguyễn Thị Xuân Phượng sinh năm 1929, trong một gia đình trung lưu ở làng Nham Biều, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế. Bà Xuân Phượng đã thực hiện hàng loạt phim tài liệu nổi tiếng như Việt Nam và chiếc xe đạp (1974), Tôi viết bài ca hồi sinh (1979), Khi tiếng súng vừa tắt (1975), Khi những nụ cười trở lại (1976), Hai tiếng quê hương (1978)… Về hưu năm 1988, bà sang Pháp làm nghề dịch phim và năm 1991 trở về Việt Nam mở phòng tranh Lotus. “Gánh gánh gồng gồng” xuất bản vào năm 2020 đã đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh. “Khắc đi khắc đến” vừa ra mắt bạn đọc năm 2024 cũng thu hút được sự quan tâm lớn của độc giả yêu mến bà.
Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực có khí hậu cận nhiệt đới nóng ẩm, đất đai giàu dinh dưỡng, hệ thống sông ngòi dày đặc, lượng nước ngọt dồi dào, diện tích canh tác lớn và bằng phẳng… nên rất phù hợp cho việc thâm canh cây lúa. Về miền Tây Nam Bộ vào mùa lúa chín, bạn sẽ không khỏi ngỡ ngàng và choáng ngợp vì quang cảnh sắc nơi đây đẹp như tranh vẽ. Những cánh đồng vàng rực cò bay mỏi cánh giữa ánh nắng chan hòa lấp lánh. Những đợt sóng lúa rì rào lượn theo từng cơn gió bát ngát đùa vui. Mây trắng xốp giăng từng cụm bồng bềnh trên nền trời cao xanh khoáng đạt. Con sông hiền hòa xôn xao tiếng chèo khua rộn vang sóng nước…
Đồng bằng sông Cửu Long được xem là vựa lúa lớn nhất Việt Nam, mỗi năm thu hoạch lúa tới bảy lần, chiếm gần 60% sản lượng lúa và gần 90% sản lượng xuất khẩu gạo trên cả nước. Những cánh đồng lúa Tây Nam Bộ trải dài qua 13 tỉnh, thành gồm: Cần Thơ, AnGiang, Đồng Tháp, Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Hậu Giang, Bạc Liêu, Cà Mau và Kiên Giang. Người Tây Nam Bộ trồng lúa chủ yếu theo hình thức gieo sạ với hai vụ chính là vụ Chiêm (vụ Đông Xuân) và vụ Mùa (vụ Thu Đông). Vụ Mùa thường bắt đầu từ tháng 5 – 6 và thu hoạch vào cuối mùa mưa, khoảng tháng 11. Vụ Chiêm sẽ bắt đầu khi vụ Mùa vừa kết thúc, khoảng cuối tháng 11 – đầu tháng 12 và thu hoạch vào đầu tháng 4. Ngoài ra còn có thêm vụ 3 (vụ Hè Thu) bắt đầu gieo sạ từ đầu tháng 4 và thu hoạch vào cuối tháng 8 với diện tích lúa gieo trồng ít nhất trong năm. Tuy nhiên, những năm gần đây, người dân đã chuyển từ trồng lúa vụ 3 sang nuôi cá trong mùa nước nổi để gia tăng thu nhập và để những cánh đồng được nghỉ ngơi, thanh lọc và tái tạo phù sa. Sau 2-3 tháng nuôi và đánh bắt cá, khi nước rút, người dân sẽ lại bước vào vụ Chiêm, cũng là vụchính cho sản lượng và chất lượng lúa tốt nhất trong năm.
Người dân miền Tây Nam Bộ rất có kinh nghiệm trong việc xác định thời điểm thu hoạch để tối đa hóa được số lượng và chất lượng thóc. Nếu thu hoạch quá sớm sẽ bị dính nhiều gạo tấm, thiếu hụt gạo nguyên. Nếu thu hoạch quá muộn, thóc vàng nằm lâu trên đồng dễ bị côn trùng, chim chuột cắn phá, cây lúa dễ bị đổ nghiêng ngả và giảm năng suất. Thường cả cánh đồng lúa sẽ không thể chín đều nhau, những hạt lúa ở nhánh gié cấp 1 sẽ chín trước còn lúa ở nhánh gié cấp 2, cấp 3 sẽ chín sau. Vì vậy, bà con phải lựa lúc mà lúa ở cả cánh đồng đạt độ chín hài hòa nhất, và họ sẽ gặt vào thời điểm một tuần trước khi cả cánh đồng lúa chín hoàn toàn. Như vậy sẽ có ít nhất 85% hạt lúa tốt, đạt tiêu chuẩn.
Xưa kia, tới mùa lúa chín, người nông dân lại mang hái ra đồng gặt lúa bằng tay. Vì gặt thủ công nên họ phải đi từ tờ mờ sớm để khi nắng to nắng gắt thì việc đồng áng cũng đã xong. Ở khâu thu hoạch lúa quy mô nhỏ, người Tây Nam Bộ vẫn dùng liềm để cắt lúa trên những thửa ruộng bậc thang, ruộng có diện tích bé hoặc cắt liềm khi lúa bị ngã đổ. Tuy nhiên nhiều nơi cũng đã chuyển sang dùng máy cắt lúa cầm tay chạy bằng xăng, tiện lợi và năng suất. Ở khâu lấy hạt thủ công, người dân sẽ cầm bó lúa đập vào thang tre cho hạt lúa rơi vào bồ. Chiếc bồ cao lớn và có lưới bao quanh để tránh cho các hạt lúa văng ra ngoài. Sau công đoạn này, người nông dân còn phải đem lúa ra phơidưới nắng cho hạt lúa khô, khỏi bị mốc. Họ cào lúa phơi trên sân và rải rơm phơi ngoài ngõ. Sân nhà ai cũng vàng ươm màu lúa đượm vàng, con đường và bờ kênh nào cũng êm ả những tấm thảm rạ rơm. Nhưng ngày nay không còn nhiều cảnh người nông dân lui cui đốt rơm như xưa cho những cột khói cuộn lên xám trời và lửa liếm đen xì gốc mạ, thay vào đó là chiếc máy cuộn rơm cần mẫn chạy nhàn hạ. Rơm sau khi được cuộn lại thành từng cuộn dài sẽ được chất lên thuyền ghe để đến những nơi khai thác chúng hữu ích, dùng làm phân hữu cơ hoặc nuôi nấm rơm rất chóng lớn.
Giờ đây, trên các cánh đồng, thảng hoặc mới thấy bóng những chú trâu kéo cày, những bóng người gập lưng cắt lúa. Thay vào đó là những bác thợ, cô thợ điều khiển máy cày, máy gặt, máy tuốt lúa làm việc không biết mệt. Người dân áp dụng cơ giới hóa ở tất cả các quy trình sản xuất lúa, từ khâu làm đất, bơm tưới, thu hoạch, chế biến đến bảo quản sau thu hoạch. Trên những cánh đồng lớn, người dân dùng máy gặt, máy đập liên hoàn để tăng năng tsuất, tiết kiệm nhân công và rút ngắn thời gian thu hoạch. Máy đập chạy đến đâu, những cọng rơm quấn lấy nhau thành cuộn tuôn ra ngoài, nhường chỗ cho những hạt lúa vàng ươm tụ lại.Các bao lúa được tập trung tại các điểm thuận tiện cho ghe thương lái vào thu mua tại chỗ. Rồi ta sẽ thấy nườm nượp những xuồng ghe chở lúa bám đuôi nhau chạy trên những dòng sông lấp lánh ánh bạc, mang theo bao gửi gắm, khát khao về một cuộc sống đủ đầy và sung túc.
Cánh đồng miền Tây Nam Bộ mùa nào cũng đẹp. Khi lúa còn non tơ, nhìn từ trên cao xuống, cả không gian êm ả một sắc xanh mát lành. Khi lúa vào độ chín đằm, cánh đồng lại như những tấm thảm vàng nâu khổng lồ trải dài ngút tầm mắt. Gió thoảng dịu đem theo mùi phù sa, mùi lúa chín, mùi rơm rạ, mùi nhọc nhằn và có cả mùi của niềm vui. Niềm vui được mùa trúng giá như con nước ùa về tưới đẫm từng thửa ruộng đã và đang nuôi sống bao phận người. Chưa xong vụ này, người dân đã lại bàn tới chuyện chọn giống, chọn ngày gieo sạ cho vụ sau. Tiếng cười chân chất, sảng khoái của họ cứ lan dài trên cánh đồng bao la đang nằm phơi mình ngắm những bóng cò bay rập rờn trongmột ngày đầy nắng.
Bài của Winlinh đăng trên Heritage số tháng 9/2024.
Thấm thoát đã đến ngày chúng tôi chia tay em Quỳnh (áo nõn chuối). Thời gian bên nhau êm đềm đã cho tôi sự dễ chịu mỗi khi nghĩ về em.
Cô em là người giản dị đơn thuần và hay cập nhật cho chúng tôi các vấn đề hot trên mạng. Tôi luôn trong trạng thái ô a khi nghe em hỏi chị đã biết vụ này vụ này chưa. Và tôi sẽ hào hứng lắng nghe khi em hào hứng kể. Cô em về rồi thì còn ai tưới cây sân sau, ai kể cho tôi mấy câu chuyện mới mà tôi lười cập nhật đây.
Nhìn lại mấy năm bên nhau, tình chị em không quá thắm thiết mà cứ dịu nhẹ bình thường. Điều này khiến tôi bỗng nghĩ về các mối quan hệ trong đời. Rằng có khi cứ nhè nhẹ như thế cũng hay, không kỳ vọng đòi hỏi gì ở nhau, vậy mà khỏe. Chúc em chặng đường phía trước nhiều thuận lợi và luôn bình an!
Đã từng nghĩ mình không đủ sức qua nổi bão giông. Nhưng khi bão tan, nhìn lại, mọi thứ đều trở nên sáng rõ và bình yên đến lạ lùng. Rồi mọi đau khổ cũng sẽ chỉ là đốm tàn nhang nhạt mờ trên gương mặt thời gian. …
Cuộc đời thật đẹp, con người thật dễ thương, thời gian tôi sống thật ý nghĩa! Sau những lo toan và buồn phiền, tôi ngồi xuống và nghĩ về đời mình. Tôi luôn thấy sau cơn bão mọi thứ trở nên bình lặng và dễ chịu hơn. Có lẽ bởi tâm hồn mình qua bao xô dạt gió mưa, khi được trả về với khu vườn dịu êm nắng sớm, sẽ cảm nhận rõ hơn giá trị của những phút giây đang trôi qua bình thường.
Yêu những thứ bình thường và tận hưởng một không gian bình thường quen thuộc, là niềm hạnh phúc lúc này của tôi. Tôi còn có thể đòi hỏi gì thêm nữa?
Tôi ngắm những sắc màu thiên nhiên bằng đôi mắt của mình. Và tôi cảm nhận những màu sắc ấy bằng trái tim yêu thiên nhiên của mình. Chỉ thế thôi, ngắm nhìn và cảm nhận. Chỉ thế thôi, không rắc rối gì thêm.
Thực sự những nỗi đau vẫn còn nằm đó, chỉ là nó tạm thời ngủ quên. Đôi khi lỡ tay chạm vào, nó lại bừng thức dậy khuấy động tâm can. Nó cựa quậy, cào vào những vết sẹo tưởng đã lành da. Trong phút chốc, bao nhiêu nỗ lực như bốc hơi tan biến. Ta trở về yếu đuối và đáng thương trong quá khứ của chính mình. Đời ta có biết bao lần vẫy vùng để thoát ra những vũng lầy như thế. Âm thầm, đơn độc tự mình đấu tranh và thoát ra. Rơi vào và lại thoát ra. Hay thực sự ta chưa bao giờ thoát ra để có thể gọi là rơi vào. Có thể lắm, ta vẫn ở đó, chỉ là vờ như không thấy vũng lầy ấy mà thôi.
Để có thể thoát ra khỏi những ám ảnh và buồn đau, ta cần đối diện nghiêm túc với chính mình. Dốc hết lòng dạ và tâm can ra, thành thật và nhận lãnh mọi hậu quả. Cái hậu quả do chính ta tạo dựng qua bao tháng năm u mê ngu muội. Dẫu có đau như dao cắt, ta cũng phải quy thuận mà đón lấy. Cuối cùng nhận ra, tử thần có đến tìm, cũng chỉ mang cho ta cảm xúc tận cùng như khi ta phủ phục dưới cái bóng thẫm đen của chính mình. Bày biện tâm trí thối rữa mục nát ra ánh sáng, tất cả sẽ phút chốc bị cuốn phăng đi không dấu vết. Cần một cuộc cải cách như vậy để ta có thể thực sự sống đúng nghĩa trở lại!
Vào những lúc khủng hoảng nhất, ai là người nâng đỡ cho ta? Không ai cả, chỉ có chính ta thôi! Những con chữ có thể làm điểm tựa cho ta. Chúng hiển lành bao dung im lặng cho ta vịn vào và đứng dậy. Nhìn ngược lại, những câu chữ của ta chính là nội tâm ta. Chúng an ủi ta, ôm ấp ta, thấu hiểu ta, vỗ về ta… vô điều kiện, không giới hạn. Chỉ có ta đủ sức yêu thương chính mình dài lâu trọn vẹn. Còn lại tất cả mọi mối quan hệ khác đều cần điều kiện, đều cần phản hồi. Dẫu là yêu thương lớn lao đến đâu, cũng sẽ một ngày mỏi mệt nếu ta không thể đắp bồi và đáp trả. Càng thấu rõ tình yêu của mình với chính mình là thứ tình yêu vĩnh cửu và duy nhất.
Con người có lẽ chỉ ung dung, tự tại chủ động đời mình khi không còn bị phụ thuộc vào một ai đó hay một thứ gì đó. Bởi khi đã để bản thân bị phụ thuộc, thì ta sẽ vui buồn theo những thứ mình phụ thuộc ấy.
Chỉ còn cách rèn luyện nội tâm cho vững vàng để làm chủ được suy nghĩ bản thân. Biết chấp nhận thực tế để sớm tìm ra giải pháp, hơn là đi tìm niềm vui này để lấp vào nỗi buồn kia. Nếu cố tìm vui để lấp buồn, thì dễ có một ngày niềm vui ấy lại trở thành nỗi buồn tiếp theo chi phối đời sống mình.
Con người cũng gánh trên vai quá nhiều nỗi sợ hãi và âu lo, rồi đôi khi không tránh khỏi cảm giác thấy mình nhỏ bé và mong manh giữa vũ trụ vô tận. Sau cùng, khi phải đối diện với lão – bệnh – tử, có mấy ai không cảm thấy hoang mang, ngậm ngùi và bất lực? Dẫu biết kiếp người vốn thế và mọi điều đã và sẽ xảy đến có khác được đâu, nhưng cảm xúc không phải là thứ lúc nào ta cũng kiểm soát nổi.
Ừ thôi tự nhủ, chút nhạy cảm ấy sẽ giúp ta thấm thía sâu sắc hơn sự nhỏ bé, mong manh của kiếp người. Để biết sống khiêm nhường và nhũn nhặn hơn. Để biết nâng niu và biết ơn những gì ta đang có. Bởi ta hiểu, có thể lắm, nó sẽ tuột khỏi tầm tay ta… bất cứ lúc nào.
Winlinh 