Bút chì, tẩy: Thường (thì phải mua kèm gọt bút chì) hoặc kim, mua trong hiệu sách nào cũng có. Chị lâu không dùng bút chì để vẽ vì toàn vẽ trực tiếp bằng bút kim đen luôn, không vẽ nháp.
Bút kim: Có thể mua luôn bút kim màu đen trong hiệu sách, còn vẽ chuyên nghiệp hơn thì mua trong các cửa hàng hoặc shop online. Chị hay mua bút Sakura để vẽ.
Màu nước: Trong hiệu sách khá nhiều. Còn nếu muốn màu xịn hơn thì mua Superior, cái này đặt trên shopee hay tiki cũng có, nó có nhiều bảng màu, chọn 18 hay 36 màu là vừa.
Sổ: Trơn hoặc có chấm hoặc kẻ ô vuông. Có chấm hoặc kẻ ô vẽ dễ hơn vì có điểm tựa để phác thảo. E có thể mua online, gõ sổ ra thì nhiều loại lắm. Trong hiệu sách cũng k thiếu. Mua quyển nhỏ thôi vẽ nhỏ ít sai và vẽ nhanh hơn. Cầm đi đâu cũng dễ.
Giấy vẽ: Giấy màu nước thì dày và sần hơn, còn vẽ bút kim đen hay vẽ chì thì chỉ cần giấy dày vừa phải. E ra các cửa hàng bán màu vẽ, giấy vẽ ở chỗ e mua hoặc đặt online. Hiện chị dùng cả sổ và giấy song song, chưa kể vẽ cả trên điện thoại.
Trên đây là một note mình tư vấn cho một em ở miền trong khi hỏi về cách mua đồ vẽ cho người mới bắt đầu. Sau đó lại có nhiều người hỏi nữa, hóa ra nhiều người cần đó chứ dù rất cơ bản và đơn giản thôi.Vậy nên mình lưu lại đây để cho ai cần và để sau dễ lấy khi ai hỏi.
Nhân vật Reiko trong “Rừng Nauy” từng viết: Chúng ta là những con người bất toàn sống trong một thế giới bất toàn. Ta không sống với sự chính xác cơ khí của một chương mục ngân hàng, hoặc bằng cách đo đắn mọi đường nét và góc cạnh với thước dây và máy ngắm… Thật vậy, con người là thực thể sống động không hoàn hảo với những nhìn nhận đa chiều. Còn cuộc đời như thước phim được quay ở nhiều góc máy dưới sự soi rọi của bao luồng tư duy riêng biệt. Ta cũng là một ta bất toàn riêng có, đang góp phần làm cho nhịp đập cuộc đời trở nên sống động hơn.
Nhờ công nghệ camera hiện đại, ta có thể lưu giữ kỷ niệm bất cứ khi nào. Nhưng vì dễ dàng quá, ta thường bỏ quên vai trò của đôi mắt. Như khi xem một màn pháo hoa, ta cứ mải giơ máy lên quay, chẳng ngắm được không gian trời đêm ảo diệu cùng khoảnh khắc pháo hoa bung nở sống động. Clip có thể im lìm không một lần mở lại, còn ký ức đêm pháo hoa thì sơ sài với hai cánh tay nhừ mỏi. Hãy để đôi mắt được tận hưởng nhiều hơn đời sống chân thực, bởi ký ức thẩm thấu bằng mắt hẳn sẽ cảm xúc hơn ký ức lưu trữ bằng công nghệ.
Một lần, đang ăn dở chiếc kem thì anh taxi (😡) đến đón, tôi (🐥) lên xe vội. Ngồi ăn nhón nhén nốt que kem, tôi gấp gọn vỏ cho vào ngăn ngoài túi xách.
😡 bấm kính xuống: Vứt ra đi!
🐥: Em bỏ túi, tí về vứt thùng rác.
😡: Vứt luôn đi!
🐥: Vứt ra đường ảnh hưởng xung quanh.
😡: Ôi dào, mình không vứt người khác cũng vứt.
🐥: Ai cũng thế đường thành bãi rác mất ạ! Anh taxi tỏ vẻ bất mãn với cô khách gàn dở. Còn tôi thì chỉ im lặng, biết chắc sẽ rất nhiều người “gàn dở” như mình. Nếu không thì giờ chúng ta đã chẳng còn chỗ mà len chân trên trái đất này nữa.
Cảm hứng là thứ khá trừu tượng. Trước đây, tôi thường đợi có cảm hứng để làm điều gì đó. Nhưng sau này tôi hiểu, cảm hứng không tự dưng đến, mà ta phải chủ động tạo ra. Như muốn vẽ, xem bức tranh đẹp, sẽ thấy hứng để vẽ. Muốn viết, pha một ly cafe đánh thức sự tỉnh táo. Muốn dọn nhà, mở toang cửa cho ánh sáng tràn vào, bật nhạc lên và nghĩ đến sự dễ chịu khi ở trong căn phòng thoáng sạch. Thật vậy, đừng đợi cảm hứng, hãy tạo cảm hứng. Nếu không “bạn có thể chờ cho đến khi có cảm hứng, sau đó bạn phải chống gậy mà đi (Jack London).
Không gian là yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới tinh thần và hiệu quả công việc của mỗi người. Không gian làm việc tĩnh lặng khiến ta muốn bắt tay ngay vào việc. Không gian nhà cửa thoáng sạch quang đãng giúp ta thấy hiền hòa thư giãn. Không gian tràn ngập cây cỏ làm tâm hồn ta bình yên khoan khoái… Không gian tưởng như vô hình nhưng lại có tác động không nhỏ tới tâm trạng mỗi người. Để tinh thần tích cực tươi vui, hãy chủ động tạo ra những không gian mà ta muốn được tận hưởng. Sự sáng tạo sẽ nảy mầm xanh tươi trong không gian mà nó thực sự yêu thích.
Con người ta, càng ít nhu cầu thì càng đỡ vất vả. Bởi khi có nhiều nhu cầu, ta phải cố gắng làm mọi cách để thỏa mãn những nhu cầu đó. Rồi khi không đáp ứng được, ta sẽ khó mà thấy vui vẻ bình an. Trong xã hội đề cao vật chất, con người tự biến mình thành nô lệ của đồ vật đến phải nhờ đồ vật vẽ hộ chân dung. Có nhu cầu chính đáng nhưng cũng có nhu cầu vô độ. Quan trọng ta có điều chỉnh được đúng mức các nhu cầu của mình hay không. Nếu biết tiết chế chúng từ trong nhận thức, chắc chắn ta sẽ nhàn hạ hơn rất nhiều.
1. Tôi nhận ra, ta càng muốn giữ ai/thứ gì, thì lại càng sợ mất. Vì sợ mất mà phải gồng mình nắm giữ, chẳng thể được thảnh thơi. Vạn vật trong đời sống vốn chưa bao giờ thuộc sở hữu của ta, cớ sao cứ khư khư giữ chặt? Tuổi trẻ đang qua, níu giữ thế nào? Bàn tay của một người, nắm mãi được sao? Sinh ra có một thân, chết đi chỉ một mình, vậy cố níu giữ những thứ vốn không thuộc về ta, có là vô vọng? Đừng tự trói mình trong nỗi sợ quẩn quanh. Hãy thả lỏng, cho mọi thứ thuận tự nhiên. Nếu hữu duyên, có cố xua đi cũng chẳng được.
2. Bao lâu nay, tôi vẫn luôn cần mẫn theo đuổi một vài việc tinh thần yêu thích, dù chúng dường như chẳng đem lại cho tôi lợi ích vật chất gì. Nếu cuộc sống là phấn đấu và tích lũy, thì tôi đang phấn đấu để được an yên hơn và tích lũy thêm nhiều cảm xúc tích cực hơn. Còn nhớ vài dòng trong “Mật mã Tây Tạng”: Khi anh có thứ để theo đuổi về tinh thần, bất kể đó là thứ gì, chỉ cần anh kiên tâm tin là đúng, thì hãy cứ làm đi. Dù thời gian và lịch sử bỏ quên anh, chỉ cần anh thấy thỏa mãn với điều mình làm, là đã đủ.
3. Với tôi, thực hành viết hàng ngày có nhiều lợi ích. Trước hết, viết giúp ta mạch lạc tư duy và trau dồi câu chữ. Tiếp theo, viết giúp lưu giữ những sự kiện và trạng thái của bản thân. Cuối cùng, viết giúp giải tỏa cảm xúc để ta thấy nhẹ lòng hơn. Dù là vài gạch đầu dòng trên sổ nhỏ, hay đôi mảnh tâm tư trong nhật ký, dù viết bằng tay hay gõ bàn phím,… chỉ cần viết thật như nghĩ là đủ. Chủ đề viết dễ nhất chính là về những ngày bình thường đang trôi. Chỉ cần nhỏ bé thế, nhưng đến một hôm nhìn lại, bỗng thấy đời ta đã sống thật dài.
4. Tôi thích các loại rau gia vị (mùi tàu, mùi ta, hành lá, cần tây, lá chanh…) và không thể thiếu chúng khi nấu nướng. Tưởng là thứ yếu nhưng chúng lại không hề yếu thế, vì khi không có rau cỏ li ti đó, món ăn chẳng thể trọn vị. Tình yêu cũng vậy, rất cần có gia vị (ly vang đỏ, chiếc váy ngủ, chút nước hoa, tiếng nhạc dịu…). Từng chăm chút tinh tế nhỏ bé ngỡ không đáng lưu tâm, nhưng lại khiến món ăn tình yêu thêm tươi mới. Dẫu chỉ là thêm thắt, nhưng nếu tình yêu thiếu gia vị giống như xây nhà xếp gạch không chát vữa – ít kết dính, khó bền lâu.
5. Cuộc đời chúng ta đôi khi giống như một đĩa trứng rán. Làm thế nào để đúc ra được một đĩa trứng vàng ươm, thơm phức, bông xốp, vừa vị và tròn đều? Sự kết hợp nguyên liệu sao cho khéo để nên được một đĩa trứng đạt yêu cầu, rất có thể đơn giản với người này, nhưng lại là thách thức với người kia. Trứng không tròn khuôn, khô xác hay mặn nhạt thì có thể rán lại. Nhưng trong đời ta, có những việc chỉ được phép “rán” một lần duy nhất. Khi ấy, thái độ (có chú tâm, nghiêm túc và nhiệt thành?) của ta sẽ quyết định “rán” thứ quan trọng ấy thành hay bại.
6. Thật vui khi ta vẫn được chứng kiến những 24 giờ đều đặn trôi qua. Để có được 24 giờ bình yên ấy, vạn vật đều nỗ lực không ngừng nghỉ. Con người nỗ lực sinh sống, làm việc. Thiên nhiên nỗ lực bình lặng, trong lành. Tờ lịch nỗ lực cho thời gian giúp ta trưởng thành. Chỉ cần không có biến động tiêu cực trong mỗi 24 giờ đã là tin vui cho mỗi chúng ta. Trong 24 giờ yên ổn đó, ta làm được bao điều ý nghĩa. Được bình yên đi qua từng 24 giờ, không phải ngẫu nhiên, mà là nỗ lực bền bỉ của vạn vật, trong đó có cả chính ta.
Mùa hè kết thúc. Phượng đã thôi thắp lửa trên trời xanh mây trắng. Những cánh bằng lăng chỉ còn lưu sắc tím trong trang vở học trò. Một buổi sáng thức giấc, mở cửa, bỗng một làn gió thu mát rượi tràn vào, biết rằng thu đã đến.
Thu đến nhắc tôi nhớ lại kỷ niệm êm đềm thời đi học, nhớ đến “người bạn hàng xóm” hiền lành ngày xưa. Thời gian trôi mải miết, ngoảnh đi ngoảnh lại đã thấy những nếp nhăn hiện dần trên khóe mắt. Nhiều điều thay đổi, chỉ có những cuốn sách kỷ niệm thì vẫn nằm đây, vĩnh cửu trong sự nâng niu trân trọng
Hồi ấy, tôi là cô bé xinh xắn theo bố mẹ từ thị trấn chuyển về một vùng quê thay đổi công tác. Không khí làng quê khiến tôi thích mê và cũng kịp có dăm ba người bạn chơi ngoài đồng mỗi chiều tan học. Hàng xóm nhà tôi là nhà bác Học, nhà bác có hai anh chị lớn tuổi hơn tôi. Cô chị thì đã lên thành phố học đại học, còn cậu em thì tôi biết là học cùng trường với tôi, trên tôi một lớp. Nhưng chúng tôi cũng chưa có dịp nào trò chuyện hỏi han bởi tôi vốn có cái tính kiêu căng. Thấy anh chàng mấy lần mon men muốn làm quen, tôi lại phớt đi. Chắc anh ta cũng cảm thấy hụt hẫng vì thái độ phách lối của tôi. Kệ, tôi chẳng cần.
Hôm đó, tôi ở nhà một mình, bố mẹ sang ăn cưới ở làng bên, chiều muộn rồi mà chưa thấy về. Mặt trời đã núp bóng xuống hàng tre đầu ngõ. Tiếng chẫu chuộc kêu inh tai phía sau nhà. Tôi loanh quanh trong vườn trêu chọc cún con, chờ mãi bước chân quen. Bỗng thót tim, một con rắn cạp nong trườn vào gần chỗ tôi đứng. Tôi la hét thất thanh, không còn đủ tỉnh táo để biết mình phải làm gì. Hân từ bên kia xô cổng chạy sang giúp tôi một phen thoát nạn. Tôi dần hoàn hồn, đứng như tượng, không một câu cảm ơn người vừa giúp mình. Mảnh trăng mười sáu rười rượi trên đầu chứng kiến phút im lặng dài như hàng thế kỷ của hai chúng tôi. Tôi và Hân thân nhau từ đấy. Và cuộc đời tôi cũng thay đổi kể từ khi gặp Hân.
Tôi vốn ngỗ nghịch. Học hành không đến nỗi, được tiếng là thông minh nhưng lười thì không ai bằng. Tôi chưa bao giờ đủ kiên nhẫn đọc hết được một cuốn sách, kể cả truyện tranh, thứ truyện mà lũ bạn cùng lứa lúc nào cũng chúi mũi vào đọc giữa giờ ra chơi. Bố mẹ mua cho một số sách hay, tôi cũng chẳng thèm mó.
Tôi chỉ thích rong diều chạy trên cánh đồng mướt gió mỗi chiều, hay ngồi đu đưa buông cần câu những chú cá nhỏ cùng mấy cậu bé xóm trên. Ngày hè là khoảng thời gian lý thú nhất với tôi, vì tôi không phải đụng vào sách vở, được thỏa sức chạy nhảy ở những nơi mà tôi thích, nằm vắt vẻo trên những chạc cây to nghe chim hót. Vì thế, cái buổi tối bất ngờ gặp Hân đó quả thực là một bước ngoặt trong cuộc sống tôi, khiến những sở thích của tôi đổi chiều.
Hân có mái tóc mềm như tơ. Con trai gì mà tóc lại mềm thế. Vườn của Hân có hai cây nhãn, Hân mắc một chiếc võng ở đó, nằm đu đưa đọc sách. Ôi chao, nhà Hân toàn sách là sách. Sách ở đâu mà nhiều thế không biết. Tôi nhìn mà phát ngán, rủa Hân đọc thế này thì đầu to mắt cận. Hân chỉ cười, nụ cười hiền như trái nhãn ngọt lịm đang mùa trĩu quả.
Từ sau hôm quen nhau bất đắc dĩ, ngày nào tôi cũng sang nhà Hân chơi, bố mẹ tôi thực sự vui vì điều đó. Hân thì đọc sách, tôi thì nằm võng ngắm vòm trời xanh cao ẩn hiện sau từng tán lá, hát nghêu ngao. Hân nghiện đọc đến nỗi, có lúc quên cả tôi đang ở bên cạnh. Hân bắt đầu thuyết phục tôi đọc sách. Tôi ngúng nguẩy không chịu. Hân kiên nhẫn đọc cho tôi nghe.
Tôi còn nhớ câu chuyện đầu tiên tôi được nghe Hân đọc là “Con bin trắng tai đen”. Câu chuyện mới cảm động làm sao, nhiều đoạn khiến tôi khóc rưng rức. Tôi cứ lười biếng và lơ đãng nghe Hân đọc sách cho đến quyển thứ ba thì bắt đầu thấy thích, và muốn tự mình đọc. Hân mừng lắm, chọn cho tôi những quyển sách mà Hân tâm đắc nhất và nhìn tôi chăm chú những khi tôi đọc say sưa. Nào là “Tuổi thơ dữ dội” của Phùng Quán, “Thời thơ ấu” của Nguyên Hồng, “Đất rừng phương Nam” của Đoàn Giỏi, “Dế mèn phiêu lưu ký” của Tô Hoài…
Mẹ Hân là cô giáo dạy văn, thảo nào Hân mê văn thế. Những câu chuyện chúng tôi cùng nhau đọc rồi cùng nhau bàn luận đã theo chân chúng tôi đi hết thời trung học. Tôi nhờ sách đã trở nên mềm mại hơn, có cái nhìn về cuộc sống tinh tế và cởi mở hơn. Từng câu từng chữ tôi đọc được từ những cuốn sách của Hân đã thức tỉnh tâm hồn đa cảm ẩn sâu trong tôi, khiến tôi trở nên nữ tính lạ thường. Ánh mắt Hân nhìn tôi đã nói lên điều đó.
Trong tủ sách nhà Hân có một cuốn sách tôi rất mê là “Tốt tô chan, cô bé bên cửa sổ”. Tôi ước mình được là cô bé Nhật, được học trong ngôi trường Tomoe Gakueu với lớp học là những toa tàu cũ vang nghe tiếng giảng bài cuốn hút, sinh động của thầy hiệu trưởng Kobayashi Sosaku… Và còn nhiều cuốn sách nữa như “Thuyền trưởng đơn vị”, “Không gia đình”, “Ba vạn dặm dưới biển”, “Những tấm lòng cao cả”… cuốn tôi đi cùng những niềm vui, nỗi buồn trong cuộc đời của các nhân vật. Ngạc nhiên là tôi bắt đầu mê đọc sách hơn Hân. Hai đứa thi nhau đọc rồi thử trí nhớ của nhau, phân tích những câu chuyện theo cách hiểu của mỗi người, rồi cùng rút ra điểm chung. Nhiều lúc tranh cãi kịch liệt, chúng tôi phải nhờ mẹ Hân phân xử.
Bốn mùa trôi đi theo năm tháng, những tên sách tôi đọc đã đầy dần, cùng lúc đó, Hân chuẩn bị bắt đầu kỳ thi đại học, thời gian dành cho tôi ít hơn. Tôi vẫn tha thẩn trong khu vườn nhà Hân đọc những cuốn truyện quen, lạ, kể cả lúc không có Hân ở đó. Ngày chia tay đã tới, Hân nhận được giấy báo trúng tuyển thủ khoa đại học, được một suất học bổng du học tại Singapore. Chúng tôi cố gắng tận hưởng nốt những ngày thu còn lại trong buồn vui xen lẫn. Nhiều lần Hân muốn nói điều gì với tôi, nhưng lại thôi. Tôi có thể cảm nhận được điều Hân muốn nói, vì từ tôi cũng đang có một điều bối rối muốn giấu Hân.
Chúng tôi chia tay trong một ngày đầy nắng. Gió thổi bay mái tóc tôi, như cố che hộ tôi những giọt nước mắt bịn rịn. Thứ quý giá Hân để lại cho tôi không chỉ là kỷ niệm trong khu vườn bình yên, mà là cả những cuốn sách mà Hân từng nâng niu như “con ngươi của mắt mình”. Tôi tiếp nhận bằng tất cả niềm yêu thích và sự trân trọng. Đó là bằng chứng cho thấy Hân đang hiện hữu, ngay cả khi Hân không thực sự ở bên cạnh tôi, cùng tôi đọc sách.
Tôi đã trở thành cô sinh viên Ngoại thương giỏi giang. Sau bốn năm, Hân trở về, kết thúc chuỗi ngày xa cách với những lá thư nối dài sự mong nhớ. Hân đã nói với tôi điều cần nói, và đó cũng là điều tôi đợi chờ suốt những năm xa nhau. Chúng tôi hứa với nhau rằng, sẽ giữ gìn những kỷ niệm tuổi trẻ bằng cách mở một bảo tàng sách gia đình. Những cuốn sách cũ như là nền móng, để những cuốn sách mới là những viên gạch tiếp nối ước mơ. Hân đợi tôi học xong, và chúng tôi đã có một lễ cưới ấm cúng bên người thân, bạn bè.
Con chúng tôi ra đời, lại được tắm trong môi trường như thế. Với con chúng tôi, những truyện thần thoại Hy Lạp, truyện cổ Andersen, truyện cổ Grim đã được bố mẹ đọc cho nghe nhớ nằm lòng. Tôi mua cho con nào là “Peter Pan”, “Pippi tất dài”, “Cédric tôi thích đi học”, “Chuyến phiêu lưu diệu kỳ của Edward Tulanne”, “Cá sấu Ghena và các bạn” cùng những cuốn sách Việt Nam như “Kính vạn hoa”, “Thần đồng đất Việt”, truyện kể lịch sử… Cũng không quên trang bị cho con những cuốn sách rèn luyện kỹ năng sống, trang bị văn thể mỹ, kiến thức về pháp luật như “Truyện kể về các danh họa trên thế giới”, “Em tìm hiểu và thực hành pháp luật”… để giúp con trở thành người công dân hoàn thiện.
Cũng may con tôi không ngỗ nghịch như mẹ nó ngày xưa, mà đẻ ra đã thích sách ngay, nhờ vào gen của bố. Bảo tàng sách mi ni đã được mở, có cả sổ ghi tên sách, thứ tự xếp sách như trong thư viện, đặt ở căn phòng gần vườn cây thoáng mát, nhiều ánh sáng. Ngoài giờ đi làm, cả nhà tôi thường ngồi bên giá sách đọc, trò chuyện và chăm chút cho từng nếp sách ngay ngắn, thẳng hàng. Đó là niềm tự hào của cả gia đình tôi, là nơi chốn đi về của bạn bè con tôi và đôi khi, cả bố mẹ chúng.
Tiếng trống trường rộn rã báo hiệu ngày khai trường. “Người bạn hàng xóm” đang cùng tôi đưa con đến trường, cùng con tận hưởng phút giây háo hức gặp thầy cô, bạn bè. Chúng tôi êm đềm sống lại những ký ức thời thơ trẻ, nơi đó những cuốn sách luôn mở ra đón đợi trong khu vườn đầy gió thu.
Sản xuất mây tre đan luôn chiếm một vị trí vô cùng quan trọng trong nhóm ngành thủ công mỹ nghệ ở Việt Nam. Ở miền Bắc hiện nay, làng nghề Phú Vinh (xã Phú Nghĩa – huyện Chương Mỹ) được xem là làng nghề làm mây tre đan có tiếng với lịch sử hình thành và phát triển lâu đời hơn 400 năm. Làng được tôn vinh là bởi người dân nơi đây luôn có đam mê và nhiệt huyết với nghề và từ chiếc nôi đan lát ấy có biết bao nghệ nhân đã ra đời.
Người dân Phú Vinh làm nghề theo cách cha truyền con nối nên hầu như gia đình nào trong làng cũng có người theo đuổi sự nghiệp mây tre đan. Người làm mây tre đan không chỉ đơn thuần là thợ, họ còn là nghệ sỹ, bởi từ những đôi bàn tay ấy, các sản phẩm thủ công tinh tế mang tính nghệ thuật cao đã ra đời, tỏa đi khắp nơi và được bao người yêu thích.
Người thợ Phú Vinh xưa kia làm mây tre đan hết sức đơn thuần, chủ yếu để tạo ra các sản phẩm phục vụ đời sống sinh hoạt hàng ngày như túi, thúng, mủng, dần, sàng, chõng… Khi xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu khách hàng ngày một phong phú, sản phẩm mây tre đan buộc phải gánh thêm nhiệm vụ làm đẹp và trang trí làm đẹp cho không gian, làm đẹp cho con người. Họ dần dần nhận ra, mình đã có thể vượt qua mọi khuôn mẫu định sẵn để thỏa sức sáng tạo với những sợi mây, sợi tre tưởng đơn giản và bình thường ấy.
Dân làng nghề Phú Vinh đang miệt mài mỗi ngày cống hiến cho xã hội nhiều sản phẩm mang tính nghệ thuật cao, hàm chứa sự tỉ mỉ rất riêng. Lẩn khuất, khiêm nhường trong những gia đình yêu chuộng sự gần gũi thiên nhiên là những sản phẩm mây tre đan dịu nhẹ và tinh tế.
Có mây, tre trong nhà, ai đó sẽ cảm thấy lòng mình nhẹ nhàng hơn, tâm hồn mình thoải mái dễ chịu bởi mây tre mang lại họ những nỗi nhớ về tuổi thơ bờ sông bãi cỏ với đầu trần chân đất hay mộc mạc khóm tre mái rạ với khói bếp chiều quê. Những chậu, bát, lẵng, làn, giỏ, khay, hộp, chao đèn, rèm cửa, hoành phi, câu đối, bàn ghế làm từ mây tre hay các sản phẩm kết hợp giữa mây tre đan với gốm, kim loại và đá… vì thế ngày càng có chỗ đứng trong lòng mọi người và chiếm lĩnh thị phần quan trọng trong thị trường thủ công, mỹ nghệ.
Những người làm nghề tạm chia sản phẩm mây tre đan thành bốn nhóm cơ bản, gồm hàng đĩa nan mỏng, không có cạp, đan lát đơn giản; hàng rô nan mỏng, có cạp, đan lát nhiều lần, tương đối chắc chắn; hàng tê nan dày phải vót, đan lát đơn giản, cứng cáp; hàng lô nan dày, đan lát có cốt, chắc chắn.
Các sản phẩm mây tre tuy có hình dáng đơn giản nhưng phải tuân thủ theo kỹ thuật đan cài hết sức tỉ mỉ. Mỗi sản phẩm mây tre đan là một tác phẩm nghệ thuật, đòi hỏi công phu từ những bàn tay tài hoa, khéo léo của người thợ. Khi người thợ bỏ hết tâm sức vào sản phẩm, hình hài chúng sẽ trở nên sống động và chất chứa những gửi gắm của từng người thợ tận tâm.
Đối với sản phẩm từ mây tre, người thợ phải trải qua quá trình công phu bao gồm chọn cây tre, cây mây chuẩn rồi mới chế biến (phơi sấy và chẻ).
Đối với cây tre, trước khi vào công đoạn làm ra thành phẩm, tre sẽ được phơi tái rồi cho vào bể ngâm hoá chất để chống mối mọt; sau đó được vớt ra để nghiến mấu, cạo vỏ, đánh bóng và phơi khô; tiếp theo là đưa tre vào lò để hun lấy mầu sắc như ý muốn; cuối cùng đưa tre ra khỏi lò để nguội và đem uốn cho thẳng.
Đối với cây mây, người thợ chú ý chọn cây không quá non cũng không quá già; khi sấy cần săn sóc mây liên tục để màu của mây đều và sợi mây không bị khô teo hay còn ướt; sau đó mây được cho vào nhuộm màu bằng nước lá cây sòi băm nhỏ.
Xong công đoạn sấy nhuộm sẽ đến công đoạn chẻ nan. Các nan sau khi chẻ được đem chuốt lại để có những sợi bóng mượt phẳng phiu sau đó phơi nắng cho thật khô để thoát hết nước. Sợi to dùng để đan các sản phẩm thông thường còn sợi nhỏ để làm các loại hàng tinh tế cầu kỹ hơn. Các sợi mây tre đều không tẩm hóa chất mà chỉ nhúng, hun bằng nguyên liệu tự nhiên nên không gây hại cho môi trường và người sử dụng. Độ bền và đẹp của sợi mây, tre sẽ quyết định độ bền đẹp của sản phẩm, vì vậy khâu chế biến được xem là khâu tiền đề để tạo nên thành công của một sản phẩm.
Người thợ hiện nay cũng đã tự ý thức được tuy là sản phẩm thủ công nhưng vẫn cần có máy móc để sản phẩm đảm bảo được cả về chất lượng và số lượng. Giờ đây, các khâu cắt tiện, pha chẻ, chuốt nan… đã được máy móc hỗ trợ, người dân có thể rảnh tay hơn để tập trung sáng tạo ra những sản phẩm đẹp đẽ và độc đáo hơn.
Thật mừng vì nghề truyền thống mây tre đan ngày nay không bị mai một đi theo những bộn bề cuộc sống. Du khách đến với làng nghề Phú Vinh sẽ thấy nhộn nhịp không khí sản xuất, người dân phấn khởi vì có việc làm ổn định. Hiện xã Phú Nghĩa có gần 20 doanh nghiệp, tổ hợp sản xuất và kinh doanh các mặt hàng mây tre đan xuất khẩu hoạt động hiệu quả. Các doanh nghiệp đã biết tổ chức sản xuất và khám phá thị hiếu khách hàng để có thể xuất khẩu được các sản phẩm đặc sắc từ làng quê nhỏ bé của mình.
Phú Vinh đã được công nhận là làng nghề truyền thống mây tre đan từ năm 2002 bởi những nỗ lực trong việc gìn giữ và phát huy các sản phẩm thủ công truyền thống. Du khách ghé thăm làng nghề Phú Vinh sẽ không thể bỏ qua Gò Đậu, Xóm Thượng, xóm Hạ, Đầm Bung để được tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất các sản phẩm mây tre đan vừa mang tính truyền thống vừa mang tính nghệ thuật này.
(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Sách và Thư viện, NXB Giáo dục, 2019)
Đó là một mùa thu vô cùng khác biệt, khi tôi nhìn thấy em trong ngày tựu trường đầy nắng. Sau này tôi mới biết em là ai, chứ hôm ấy tôi còn tưởng em là cô học sinh lớp 12 nào đó mà tôi lơ đãng không nhớ mặt.
Tôi là thầy giáo Toán có thâm niên giảng dạy đã được 5 năm tại ngôi trường này. Còn em là cô sinh viên vừa chân ướt chân ráo bước ra từ cổng trường Đại học Văn hóa. Em chính thức nhận việc vào ngày khai giảng, sau khi lĩnh tấm bằng thủ khoa Thư viện mới chỉ gần 2 tháng trước. Ấy là tôi nghe mọi người trong tổ Toán kháo nhau như vậy, chứ với cái tính hay ngại của tôi thì tôi nào rõ được em là ai, em từ đâu.
Tôi bắt đầu để ý tới em hơn từ lúc vô tình nhìn thấy em bước ra khỏi cửa thư viện trong bộ váy màu thiên thanh với một chồng sách cao trên tay. Đó là quãng gần trưa, khi năm học mới đã bắt đầu được nửa tháng. Lúc ấy tôi vừa xong giờ dạy, đang ngồi nghỉ trong phòng làm việc và hong cho khô mồ hôi. Đang lơ đãng nhìn ngắm xung quanh thì tôi thấy em. Em, mồ hôi lấm tấm chạy qua chạy lại bê sách ra sân bày biện, chắc là để chuẩn bị cho buổi giới thiệu sách định kỳ trên truyền hình của cô Hòa, người thủ thư kỳ cựu của thư viện.
Chẳng hiểu sao kể từ hôm ấy, ngày nào tôi cũng ngóng dáng em. Em còn trẻ nên có nhiều thời gian rảnh, đến sớm về muộn, rất chăm chỉ. Tôi tự bao giờ, cũng háo hức đến sớm và âm thầm về muộn theo em. Từ phòng tôi nhìn sang thư viện rất gần nên cơ hội cho tôi ngắm em thật dễ dàng. Em không hề hay biết có một đồng nghiệp hay dõi theo mình, vẫn chỉ dừng lại ở việc biết tên tôi mà thôi. Tôi cũng không lấy làm buồn, cứ thỏa thuê tận hưởng kín đáo sự nhìn ngóng ấy cho đến một ngày…
Tháng mười rồi, mùa mưa bão đáng ra đã phải kết thúc, nhưng thi thoảng vào các buổi chiều vẫn còn rơi rớt những cơn giông và gió lốc. Chiều thứ 6, khi tôi đang cặm cụi hoàn thành nốt đề cương giáo viện dạy giỏi để sang tuần duyệt giảng thì nghe tiếng mưa ào ào trút xuống. Theo thói quen, tôi ngẩng lên nhìn sang phía thư viện, thấy em đang ngồi ở bàn thủ thư soạn sách. Dáng em nghiêng nghiêng mờ tỏ sau những giọt mưa dày, tôi cứ ngồi ngây ra mà ngắm. 18 giờ rồi, mưa vẫn không ngớt mà càng thêm nặng hạt. Sấm chớp lúc lúc lại rạch những gân sáng dài trên nền trời sẫm tối. Em đi ra đi vào không dám rời thư viện khi mưa quá to gió quá mạnh. Bỗng điện bị tắt phụt. Chết rồi, điện bị cắt. Tôi quên cả ngại ngần phóng sang thư viện xem tình hình thế nào, thấy em đang đứng co ro ở góc cửa sổ đầy lo lắng. Tôi cất tiếng hỏi han, em mừng rỡ khi được gặp đồng nghiệp bởi thứ 6 thường mọi người ít khi ở lại muộn. Chúng tôi ngồi ở bậc cửa ra vào trò chuyện chờ mưa tạnh, tôi được dịp hiểu kỹ về em và ngắm em gần hơn.
Em kể tôi nghe quá trình học tập ở trường đại học và cả những cảm nhận ban đầu của em về công việc thủ thư ở ngôi trường này. Em kể về buổi làm việc đầu tiên đảm trách vai trò thủ thư dưới sự kèm cặp ân cần của cô Hòa. Được làm công việc yêu thích, được tiếp xúc với học trò hồn nhiên, em vui lắm. Em tự nhủ mình phải khơi lên nữa trong các em sự ham học hỏi và khát khao khám phá. Em tự hào mình cũng như các thầy cô giáo đang giảng bài trên lớp, đem tới cho học trò kiến thức theo cách riêng của mình. Chúng tôi cứ say sưa trò chuyện cho đến khi mưa tạnh, tôi đưa em về trên con đường sũng nước mà lòng hớn hở vui.
Kể từ hôm ấy tôi thường hay ghé thư viện đọc sách vào những giờ trống tiết. Tôi còn phụ em trong khâu xếp sách và bảo quản sách sau bữa cô Hòa về nghỉ chờ hưu. Em chỉ cho tôi cách xếp sách vô cùng tỉ mỉ và nâng niu. Em bảo: “Sách khổ nhỏ nên xếp đứng, sách khổ to đang bị hư hỏng thì nên xếp ngang để tạo điểm tựa an toàn cho sách. Sách bìa giấy và sách bìa vải không nên xếp sát trực tiếp với sách bìa da vì axít và dầu trong da có thể ngấm vào giấy và vải khiến cho sách càng hỏng nhanh hơn, bìa da có phủ bột đã xuống cấp cũng sẽ làm hư giấy và vải. Không nên lôi sách ra khỏi giá bằng đầu sách, có thể làm bong đầu sách và làm rách gáy sách. Cần dồn các quyển sách khác ở hai bên rồi nhẹ nhàng dùng ngón tay cái và các ngón khác giữ hai mặt của quyển sách để lấy ra cuốn sách cần lấy. Khi đặt sách trở lại vị trí, cần mở rộng các ke giữ sách, dịch chuyển các quyển sách để tạo ra khoảng trống trên giá và đặt quyển sách trở lại vào chỗ trống”. Tôi nghe em say mê hướng dẫn, cảm thấy mình cũng lây niềm vui của nghề thủ thư.
Nhìn em lúi húi viết lên bảng tin tên những cuốn sách mới, chép những đoạn văn hay ra từ sách cho học sinh dễ tiếp nhận, nâng niu những chia sẻ cảm nhận của học sinh về sách,… tôi thấy trân trọng công việc của em hơn. Em nói với tôi, trong công tác thư viện, nếu biết cân bằng giữa sở thích của học sinh và sự giáo dục của nhà trường, sẽ đem lại cho các em tinh thần học tập hăng hái. Em say sưa truyền lửa đọc sách cho không chỉ học trò của em mà còn cả cho chính tôi. Em bảo tôi đọc sách có ích lắm, nó giúp ta rèn luyện năng lực tưởng tượng, liên tưởng, sáng tạo và tư duy; giúp mở rộng vốn từ trong nói và viết; tăng cường khả năng giao tiếp; cho ta những trải nghiệm phong phú và những bài học quý giá; giúp giảm căng thẳng và tăng trí nhớ; tăng sự nhạy cảm, tinh tế và dễ dàng nằm bắt tâm lý người khác…
Hồi đầu khi tôi còn chưa thích sách lắm, em thuyết phục tôi rằng: “Khi mới bắt đầu đọc, anh hãy đọc những cuốn có nội dung nhẹ nhàng, không cần nóng vội để chóng xong, hãy nghĩ mình đang thưởng thức sách, cứ từ tốn đọc thôi. Thái độ đọc thư thái, không gian đọc phù hợp, nội dung sách yêu thích… sẽ khiến anh không bị nản khi đọc sách. Một ngày nào đó ngoảnh lại, anh đã trở thành một người yêu thích sách thực thụ và có kỹ năng đọc hiệu quả rồi đấy!”.
Ngày tháng cứ trôi, cây rụng lá rồi cây thay lá mới. Căn phòng thư viện cũng thay áo mới, khoác lên mình chiếc sơ mi hồng dịu dàng báo hiệu một mùa xuân ấm áp tươi vui. Thời gian nhanh đến nỗi khi ngoảnh đầu nhìn lại, tôi cũng không tưởng tượng được chúng tôi quen nhau đã được ba năm. Còn em đã trở thành một cô thủ thư vững vàng nghiệp vụ, được đồng nghiệp và học trò tin cậy, yêu mến.
Chúng tôi cứ bên nhau như vậy, từ từ tìm hiểu nhau giữa đan xen công việc thư viện giản dị cùng niềm vui được gần gũi lũ học trò nhất quỷ nhì ma. Điều tôi quý nhất ở em là em luôn cố gắng tìm tòi kiến thức và ý tưởng mới trong công tác thư viện để tổ chức được các hoạt động thư viện hiệu quả nhất. Các buổi giới thiệu sách của em luôn đông nghịt học trò, các buổi trưng bày sách của em luôn được các cộng tác viên thư viện nhiệt tình hỗ trợ, lượng bạn đọc đến với thư viện ngày một đông. Em vẫn là em thuở ban đầu, luôn đối xử với mọi người bằng thái độ khoan hòa và khiêm tốn. Tôi thấy mình đã ảnh hưởng được từ em sự điềm đạm, khiêm tốn mà trước kia tôi chưa làm được.
Sang mùa khai giảng thứ tư kể từ ngày em bước vào ngôi trường này, tôi và em đã chính thức về một nhà, cùng nhau nắm tay bước tiếp chặng đường “trồng người” mà chúng tôi đã chọn.
(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Xây dựng và Đời sống, số 2/2004)
Tôi có thói quen hay ngước nhìn lên những ô cửa sổ. Chúng gợi lại cho tôi nỗi nhớ tuổi thơ mỗi buổi vịn song cửa đợi mẹ đi làm về. Nỗi nhớ cứ say mê không bao giờ dừng lại, vì đi tới đâu tôi cũng gặp những ô cửa, những khoảng vuông vức đẹp lạ lùng mà bên trong nó chất chứa bao chuyện riêng tư.
Mỗi ngôi nhà có một nét rất riêng không chỉ nhờ hình dạng, màu sơn, mái ngói… mà còn khẳng định được phong cách của mình bằng những khuôn cửa sổ.
Cửa sổ, nơi thu ánh sáng, tạo không khí thoáng đãng cho căn phòng. Nơi lưu giữ những khoảnh khắc của cuộc sống ngoài kia. Nơi liên kết gia đình với xã hội.
Cửa sổ không đơn thuần là cửa sổ, nó là con mắt, là tâm điểm của ngôi nhà. Trở thành nơi đi về quen thuộc vô hình trong tâm hồn. Là tâm huyết của những ai yêu cái đẹp, yêu sự phóng khoáng tự nhiên.
Tuỳ hình dáng, địa thế của mỗi ngôi nhà mà người ta thiết kế các loại cửa sổ khác nhau.
Người thì trổ ô cửa với những thanh sắt uốn hình mềm mại, hay ô cửa kính màu ánh lên những khi nắng rọi.
Người thì thích những cửa sổ hiện đại với chớp kính sáng choang. Người lại yêu ô cửa sổ gỗ xanh điểm những hoạ tiết kiểu biệt thự Pháp…
Có người luôn tìm đến giản dị, thô mộc nên xây những cửa sổ gỗ bé xinh với những song thẳng đều đặn giản dị màu nâu hoặc xanh lá.
Có thể là ô cửa sổ điệu đà với những vạt rèm đưa qua lại theo gió, hay nét sang trọng, cổ kính của cửa mái vòm, hình vòng cung.
Hay cửa sổ có cây leo bám cành vào những chiếc song thật hoà nhã.
Là ô cửa nhìn ra hàng sấu già, tán xà cừ mỗi sáng thức giấc, khi chủ nhân sảng khoái mở toang cửa đón ánh sáng và không khí thanh khiết của một ngày mới.
Là ô cửa của mỗi đêm mùa thu nằm nghe hương bay, đêm mùa hạ không ngủ giữa tiếng ve kêu da diết.
Là cửa sổ chuông gió đưng đưa, mành trúc xao động. Có cả cửa sổ của những chai lọ bận rộn bếp núc… khiến người qua đường thấy tò mò muốn biết có gì đang diễn ra trong khung cửa ấy.
Những ô cửa cổ xưa cũ kỹ dẫu đơn giản mà vẫn toát lên ý tứ thật khó diễn đạt thành lời.
Mắt nhà – mắt phố, lặng im nhưng nói được bao điều.
(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Sách và Thư viện, NXB Giáo dục, 2015)
📚 Chỉ cần một cái click chuột trên công cụ tra cứu google, bạn sẽ nhận được hàng ngàn kết quả liên quan đến “phương pháp và kỹ năng đọc sách”. Bạn có thể chọn cho mình một phương pháp đọc trong số hàng trăm phương pháp mà các tác giả đề cập rồi rập khuôn theo? Hoặc có thể tham khảo vài phương pháp nổi bật sau đó đúc rút, tổng hợp ra cách đọc của riêng mình? Tất cả tùy thuộc ở bạn, quan trọng kết quả thu được ra sao…
📚 Với tôi, đọc sách trước hết cần phải có niềm yêu thích. Nếu yêu thích sách, người đọc sẽ không quá khó khăn để tìm ra phương pháp tiếp cận phù hợp. Vì thái độ đọc quyết định phần lớn hiệu quả đọc. Tuy nhiên, những người bước đầu chưa thể có ngay niềm yêu thích đó sẽ rất cần hướng đi hợp lý để bắt đầu cho việc đọc hiệu quả với sự hứng thú dài lâu.
📖 Tìm sách đúng nhu cầu: Trong từng giai đoạn của cuộc sống, mỗi người sẽ có những mối quan tâm đặc trưng của mình. Người đọc cần xác định được mình đang thực sự quan tâm và cần thiết nội dung gì, chủ đề gì để tìm ra những cuốn sách đáp ứng tốt nhu cầu đó. Một cuốn sách có sức hút sẽ là dấu mốc quyết định cho bước chuyển biến tích cực của những người mới bắt đầu tham gia việc đọc. Lý trí có thể ép bạn đọc sách, nhưng không thể buộc bạn yêu thích việc đó nếu như bản thân bạn không thực sự tìm thấy cái mình cần. Vì vậy, không còn cách nào khác là tìm sách có nội dung tốt, lối viết cuốn hút để bạn được dẫn dắt tự nhiên vào thế giới của chữ nghĩa, tư duy và ý tưởng vô tận.
📖 Luôn có sách bên mình: Việc bạn mang theo một cuốn sách bên mình mỗi ngày có lẽ là không khó. Tranh thủ lúc chờ xe buýt, khi đợi con tan học hay ngồi thư giãn trong công viên lộng gió… bạn có thể mở sách ra đọc vài trang, thời gian lúc đó sẽ không còn uổng phí. Tay nhẹ nhàng lật giở, mắt chậm dãi dõi theo từng con chữ, ta dường như quên hết mọi thứ xung quanh, để tâm trí trôi theo những diễn biến thú vị trong sách. Dòng thời gian hối hả cùng bao lo toan đời thường bỗng trở nên nhẹ nhõm nhờ những con chữ sâu thẳm ấy. Một cuốn sách nằm yên bình trong túi bạn như là người bạn thân gắn bó, tận tụy đi theo bạn trên mọi nẻo đường cuộc sống.
📖 Cần một giá sách nhỏ: Tạo một giá sách cá nhân không phải điều khó thực hiện. Bạn chỉ cần dành ra một góc nhỏ trong không gian học tập và làm việc của mình để lưu trữ sách là xong. Người có điều kiện thì đóng giá gỗ, treo giá sắt. Người không có điều kiện đôi khi chỉ cần một hộp bìa cứng để đựng những cuốn sách yêu thích của mình. Hoặc đơn giản hơn nữa là ở góc bàn làm việc, những cuốn sách được dựng ngay ngắn đều đặn, khiến ta muốn chạm vào nó mỗi khi ngước mắt lên. Một giá sách nhỏ cũng là động lực để ta tìm mua thêm nhiều cuốn sách mới cho vào bộ sưu tập. Đôi khi được ngắm thành quả một giá sách cứ đầy dần, lòng ta không khỏi thấy hân hoan.
📖 Thỉnh thoảng đọc lại sách cũ: Chưa thể kết luận rằng khi kết thúc việc đọc một cuốn sách là ta đã hiểu được toàn bộ ý tứ, nội dung của nó. Vào một ngày đẹp trời nào đó, khi ta cầm nó lên và đọc lại, bỗng thấy có nhiều thứ mới mẻ khác lạ. Những ý cũ được hiểu thêm thành mới, những ý trước đây ta cho là thế nay lại khác đi theo tầm nhận thức và sự trưởng thành của ta qua năm tháng. Đọc lại sách cũ chính là tạo cho mình cơ hội được sống lại vùng kỷ niệm xưa, chiêm nghiệm lại những điều đã qua và cảm nhận rõ hơn bước đi mải miết của thời gian chóng vánh.
📖 Bookmark thân thiện: Đôi khi một điều nho nhỏ lại làm bạn thấy hứng thú và có động lực để bắt đầu một việc lớn hơn. Có bao giờ bạn nghĩ mình sẽ đi mua hay tự làm vài chiếc “đánh dấu sách” thân thiện? Những chiếc “đánh dấu sách” giản dị có nhiệm vụ giữ trang sách bạn đang đọc giở lại để bạn không phải mất công đi tìm trang sách đó ở lần đọc tiếp theo. Việc dùng bookmark cũng thể hiện bạn là người trân trọng sách, không muốn đánh dấu trang theo cái cách gập góc trang sách khiến sách dễ gãy dễ hư. Một cuốn sách với một thanh đánh dấu trang có hình thù và màu sắc đáng yêu sẽ khiến bạn cảm thấy cuộc sống của mình thật nhẹ nhàng dễ chịu.
📖 Sổ và sách là bạn thân: Tôi hiếm khi đọc sách mà chỉ cầm riêng quyển sách đó. Thường đi kèm sách sẽ là một cuốn sổ và chiếc bút. Khi có sổ ở đó, tôi thấy an tâm hơn vì biết mình sẽ không để lọt một chi tiết hoặc một cụm từ đắt giá nào trong sách. Chỉ cần bắt gặp một điều gì thú vị, đáng lưu ý, ngay lập tức tôi chép lại để dành sau này nghiền ngẫm lại. Đọc một lần có thể quên, nhưng đọc đi đọc lại những đoạn, những chữ mình đã chép từ sách thì không có thứ gì có thể trôi đi được nữa. Với tôi, cách lưu giữ thông tin, kiến thức và ý tưởng như thế này vô cùng hữu ích. Nhờ đó mà cách nói, cách viết, lối tư duy của tôi trở nên thông suốt, logic và giàu ý tưởng hơn. “Nhật ký đọc sách” của tôi cứ dày lên mỗi ngày. Thứ trí nhớ tưởng lâu ngày quên lãng, chỉ cần được khơi bằng vài dòng lưu chép trong thời điểm nào đó, bỗng hiện về rõ nét như mới vừa đọc cuốn sách ấy ngày hôm qua.
📚 Có thể nói, đọc sách giúp ích ta rất nhiều như:
Rèn luyện năng lực tưởng tượng, liên tưởng, sáng tạo và tư duy.
Giúp mở rộng vốn từ trong nói và viết; tăng cường khả năng giao tiếp.
Cho ta những trải nghiệm phong phú và những bài học quý giá.
Giúp giảm căng thẳng và tăng trí nhớ; tăng sự nhạy cảm, tinh tế và dễ dàng nằm bắt tâm lý người khác…
📚 Vì việc đọc là cần thiết và có ích, mỗi chúng ta hãy để nó trở thành một thói quen trong cuộc sống của mình. Có thể mỗi tối, trước khi đi ngủ, bạn bật đèn bàn lên đọc vài trang sách trong thảnh thơi. Có thể ngày cuối tuần, thời gian thong thả, thay vì ra ngoài lang thang như mọi bận, một ngồi ngay bậc thềm nhà mình đọc một phần của cuốn sách thú vị. Khi mới bắt đầu việc đọc, hãy đọc những cuốn có nội dung dễ hiểu, nhẹ nhàng. Khẩu độ mặt không cần qua mở rộng như những người đã có thâm niên đọc sách (có thể đọc liên hai đến ba chữ thay vì đọc năm đến sáu chữ một lúc). Không cần nóng vội để chóng xong một quyển sách, mà hãy nghĩ mình đang thưởng thức sách, cứ từ tốn đọc thôi.
📚 Tuy nhiên, bạn cũng không nên đọc quá rề rà, vì điều này khiến bạn dễ chán việc đọc mà bạn đang phải cố gắng thích nghi. Mức độ đọc vừa phải, thái độ đọc thư thái, không gian đọc phù hợp, nội dung sách được yêu thích… sẽ khiến chất lượng đọc của bạn được nâng cao. Và như thế, một ngày nào đó ngoảnh lại, thấy nhịp độ đọc sách của bạn đã thực sự nhịp nhàng, thói quen đã được hình thành. Bạn đã trở thành một người yêu thích sách thực thụ và có kỹ năng đọc hiệu quả khiến mỗi cuốn sách đều mang lại cho bạn nhiều lợi ích bất ngờ và cảm giác tuyệt diệu khi đọc xong chúng.
1. Trong đời mình, ta đã bao nhiêu lần phán xét người khác? Dù nói ra, hay chỉ nghĩ tới, rằng ai đó thế này thế nọ, thì ta cũng đã mang trong lòng sự nhìn nhận sai lệch chứa đầy màu sắc chủ quan. Nếu cứ lấy tiêu chuẩn, góc nhìn của ta để áp vào người khác, thì sao ta hiểu được nguồn cơn mà đánh giá và kết luận. Ngay từ thời điểm mở lời phán xét, ta đã đánh mất sự bình yên bởi tâm trí xáo trộn và lu mờ. Phán xét không làm ta tốt lên hoặc cao đẹp hơn ai, mà chỉ càng cho thấy một ta thiển cận, nhỏ hẹp và mòn cũ.
2. Thời gian giúp tôi nhận ra, trong đời mình chỉ cần hai ba người bạn thân là đủ. Ngày xưa, tôi có khá nhiều bạn và nhiều mối quan hệ hời hợt không tên. Tôi bận rộn duy trì chúng đến mức quên chăm chút cho nội tâm mình. Sau bao thăng trầm, tôi hiểu không cần phải có quá nhiều bạn (bè), bởi khi cần chia sẻ, tôi cũng chỉ tìm đến một, hai người tin cậy mà thôi. Tôi dành thời giờ giao du vô vị để làm những việc ý nghĩa hơn. Khi thu hẹp lại rồi, tôi mới thấy hết được sự quang đãng trong lòng mình, điều mà trước đây tôi không bao giờ có.
3. Khi ai hỏi tôi “hôm nay có gì mới”, tôi luôn trả lời là có. Mỗi ngày sang đã là một ngày khác khi tôi được hít thở bầu không khí mới và biết thêm nhiều điều hay. Những chuyển biến tí ti trong nhận thức vẫn đến từng giờ, giúp tôi tiếp tục trưởng thành dù gần như chúng không tên, lặng lẽ. Cuộc sống luôn dành cho tôi nhiều điều ngạc nhiên với bao diễn biến tinh vi, kỳ diệu. Bản thân tôi cũng vậy, vui buồn, hờn giận, vỡ lẽ, nhận ra… chẳng phút nào giống phút nào. Nên khi ai hỏi tôi có gì mới, tôi tự hiểu, tôi luôn là tôi tươi mới mỗi ngày.
4. Bỗng nhận ra mình đang sở hữu quá nhiều điều vô nghĩa trong đời sống hữu hạn này: mối quan tâm đặt sai chỗ, thất vọng không đáng có, chi tiêu lan man, bận lòng khờ dại, e ngại thái quá,… Để làm gì, khi còn nhiều thứ đẹp đẽ khác cần ta gửi trao và tận hưởng? Đời là một chuỗi cánh cửa mở ra, khép lại. Cứ cho là ta đã mở phải một cánh cửa tối tăm, thì hãy gắng thắp lên ngọn đèn sáng suốt và điềm tĩnh. Dẫu không xua được tăm tối, thì nỗ lực ta làm được cũng là khép lại một cánh cửa không còn phù hợp với ta, trong nhẹ nhõm.
5. Nhà tôi có một chậu hoa dừa cạn, nơi tôi làm việc cũng thế, song chúng được chăm sóc theo hai cách khác nhau. Nếu ở chỗ làm, mọi người mạnh tay bấm bỏ phần ngọn của cây, thì ở nhà, tôi không dám ngắt đi ngọn nào vì sợ cây đau và xấu. Rút cục, cây được bấm ngọn thì mập mạp, nhiều nhánh, trổ đầy hoa. Còn cây để ngọn thì thân mảnh, thưa hoa, hiếm nhánh. Tôi nhận ra, chăm cây cũng như chăm người, đều phải biết cách. Và cần có lúc dám thoát ra khỏi vùng an toàn để dấn thân. Bởi, chấp nhận hy sinh nên thành quả, vượt qua gian khó mới trưởng thành.
6. Càng ngày tôi càng muốn dành nhiều thời gian cho riêng tư. Tôi cần thêm những lúc một mình để làm việc tập trung hoặc đơn giản chỉ là ngồi yên lặng như câu hát của Trịnh Công Sơn: “Đôi khi một người ngồi như chờ đợi, thật ra đang ngồi thảnh thơi”. Một mình để nhìn lại vui buồn đã qua và tiếp tục nuôi dưỡng, gìn giữ nhịp thở bình yên. Một mình không phải là cô đơn khi ta chủ động lựa chọn nó trong thảnh thơi tĩnh tại. Ai đó từng nói, mỗi người có cách chọn lựa cuộc sống riêng, và cách nào khiến người ta thoải mái nhất, thì đó là hạnh phúc.
Tôi vặn nắp lọ đường. Lũ kiến vòng quanh một đàn nối đuôi nhau leo lên hí hửng. Trong lúc này, cái nắp thật vô dụng. Chỉ là hình thức cho đầy đủ một cái lọ mà thôi. Chức năng của nó đang bị lỏng lẻo. Đổ chút đường đã lọc sạch bọn kiến vàng khè chân hôi rình vào nồi bột sắn, tôi nhè nhẹ khuấy đều chất nước trắng đục như vôi. Phút chốc, lửa đã liếm lên gần miệng nồi. Thứ quánh đặc trong veo đã lục bục hừng hơi nóng lên mặt tôi, ran rát.
Để cho bát bột sắn thật nguội mới ăn, tôi vào nhà tắm. Rũ tóc ra xả vòi sen cho thấm vào từng sợi tóc nguồn nước mát lạnh. Dùng loại dầu gội mới, hương thơm nhè nhẹ. Để tóc khô tự nhiên, tôi đi nhẹ ra mở bung cánh cửa sổ, không khí thoáng đãng từ khu vườn ùa vào khiến căn phòng được tiếp thêm sức sống. Giá sách gỗ trắng nổi bật lên giữa màu tường xanh rêu, tôn lên cho không gian riêng của tôi một vẻ đẹp lãng mạn. Buổi chiều trôi đi trong tiếng “Bang Bang” rộn ràng của cô ca sĩ người Pháp. Pha thêm chút hương vị của bột sắn ủ hương nhài mùa trước, cộng thêm bình hoa sen tôi cắm lúc sáng, thế là đủ cho một buổi chiều bình an. Tôi với tay lên tầng 2 giá sách, không cần nhìn vị trí, lấy cuốn sách quen xuống, để trên đùi, ngồi thẫn thờ nhìn ra phía cửa sổ.
Cuốn sách tôi đã đọc đi đọc lại không biết bao lần, vì nó hay – đương nhiên, nhưng hơn hết là vì rất nhớ anh – người đã mang cuốn sách này đến cho tôi trong một chiều đầy nắng, nắng như buổi chiều nay. Tôi thuộc từng chi tiết trong sách, thuộc từng vết gẫy, từng vết nhăn của cuốn sách. Mỗi lúc nhớ anh, tôi lại đem sách ra đọc và ngắm dòng chữ thân thương anh đề tặng. Bởi thế cuốn sách tuy được nâng niu nhưng nhìn vào sẽ thấy nó không còn mới, bởi từng trang từng trang, giấy đã mềm lại vì có hơi tay người cứ mân mê nó mãi.
Tôi nhớ cái ngày vào thư viện đọc sách, gặp anh. Một chàng trai có vẻ đẹp rất buồn, sống mũi cao, mắt sâu, miệng rất duyên ngồi cùng bàn tôi. Mỏi mắt ngước lên sau một chặp dài nghiên cứu cuốn sách dày cộp, tôi không ngờ lại gặp một vẻ đẹp cuốn hút như thế, và tôi cho phép mình tận hưởng vẻ đẹp đó rất vô tư. Đang mơ màng, bỗng thấy anh ngước mắt lên nhìn tôi, tôi luống cuống và bối rối chả biết cất ánh mắt vào đâu, anh hình như cũng bối rối theo. Giây phút nhìn nhau ngắn ngủi mà ngưng đọng. Tôi và anh biết nhau như thế, lặng lẽ qua những lần đến thư viện, vô tình hay cố ý, tôi và anh thường ngồi cùng bàn với nhau. Tôi siêng lên thư viện hơn, dường như anh cũng vậy.
Có một lần, vì vội về đón mẹ về thăm, tôi quơ bút quơ sổ thế nào mà để sót chiếc đồng hồ đeo tay quý trên bàn. Tối hôm đó, sau khi hai mẹ con cơm nước xong, tôi mới giật mình nhớ ra. Tiếc đứt ruột và không dám nghĩ sẽ còn được gặp lại nó. Tuần sau, khi đã tiễn mẹ ra sân bay, tôi mới bắt đầu nhịp độ cũ, lại lên thư viện. Vừa bước vào, tôi đã thấy anh. Anh có vẻ bồn chồn mong chờ ai đó, không lẽ là tôi. Tôi lắc đầu tự cười giễu mình. Sau khi trình thẻ mượn sách, tôi ngồi xuống một góc gần cửa sổ.
Hôm nay thư viện đông người nên tôi chẳng có cơ hội ngồi cùng bàn với anh. Đang tập trung chép một số công thức từ sách, bỗng có một vật gì đó ở trước mặt tôi, người đặt nó bước đi rất vội. Tôi ngẩng lên thì biết đó là anh. Tôi nhìn chiếc hộp xinh xinh để trước mặt, tần ngần rồi mở ra. Oa, hóa ra chiếc đồng hồ thân quen của tôi. Trong hộp còn một mẩu giấy với nội dung “Gửi em chiếc đồng hồ em để quên tuần trước. Tôi là Quân, có thể làm bạn với em không?” kèm theo số điện thoại của anh. Tim tôi đập nhanh, mặt nóng ran, tay chân lóng ngóng. Tôi cất vội mảnh giấy vào túi quần, ngồi một lúc mà chẳng đọc được gì nữa, vội thu sách vở ra về, chẳng dám một lần nhìn sang bàn của anh.
Tối hôm đó, sau khi mọi việc xong xuôi, tôi nằm trên giường tìm những từ phù hợp nhất nhắn tin lại cho anh. Tôi và anh quen nhau như thế. Tình yêu dần đến trong những ngày hè nắng đẹp. Vì anh mà tôi chăm lên thư viện, thực sự yêu sách và chịu khó mua sách về đọc. Anh đã tặng tôi một giá sách rất xinh để tôi đựng những cuốn sách yêu quý. Giá sách giờ vẫn nằm đây, mà anh thì xa tít tắp.
Khi anh quyết định đi nước ngoài làm nghiên cứu sinh, tôi đã rất buồn, rồi giận dỗi anh một cách vô lý. Tôi không thèm trả lời mail anh gửi và những cuộc điện thoại của anh. Phải nửa năm sau, khi không chịu đựng được nổi nỗi nhớ anh, tôi mới liên lạc với anh, từ đó đến giờ cũng đã hai năm có lẻ. Thấp thỏm đợi ngày anh trở về, với tôi một ngày như một thế kỷ. Và ngày hôm nay, khi đang ngồi ôm cuốn sách kỷ niệm anh tặng trước lúc đi xa, tôi mơ màng nghĩ đến việc tuần tới sẽ mặc gì để ra sân bay đón anh, thì điều bất ngờ đã đến.
Anh về, anh đã cố tình về sớm để đem lại niềm vui bất ngờ cho tôi. Như giọt nắng đang nhảy nhót ngoài kia, anh ùa vào khuông cửa với tốc độ ánh sáng. Tôi chưa kịp mặc váy đẹp, chưa kịp điểm trang, chưa kịp dọn phòng cho tinh tươm. Tôi chưa kịp chuẩn bị hoa tặng anh, chưa kịp nghĩ ra lời lãng mạn để trao cho anh, chưa kịp bất cứ điều gì, thì anh đã về. Tôi chìm ngập trong niềm hạnh phúc khôn tả, bỏ quên bát bột sắn thơm đượm hoa nhài, tay lập cập xoay mãi những đóa sen vòng vòng trong chiếc bình gốm hình chữ nhật. Tôi và anh cứ ngồi bình yên như thế cho đến lúc hoàng hôn buông xuống, bên cuốn sách ngày nào – kỷ niệm tình yêu.
Ngày nay, hoạt động thư viện đang đóng vai trò rất quan trọng đối với công tác giáo dục đào tạo tại trường phổ thông. Trong hoạt động thư viện, tiết thư viện được xem là một điểm nhấn, giúp thư viện tiếp cận học sinh dễ dàng và hiệu quả, tạo tiền đề xây dựng và phát triển văn hóa đọc trong nhà trường. Vậy lợi ích cụ thể mà tiết thư viện mang lại là gì và làm thế nào để nâng cao chất lượng các tiết học thư viện, chúng ta cùng tìm hiểu nhé!
1. Vai trò của tiết thư viện trong trường học
– Bổ trợ và nâng cao kiến thức phục vụ các môn học trên lớp: Tiết thư viện từ lâu đã không còn đứng ngoài chương trình học trên lớp mà trở thành một môn học thực sự trên thời khóa biểu của học sinh. Tuy nhiên, “môn thư viện” có tính đặc thù bởi tính khái quát, bao trùm, linh hoạt và giao thoa với tất cả môn học khác. Việc đọc sách theo chủ đề giúp các em lĩnh hội được nhiều kiến thức phục vụ cho các môn học. Ví dụ đọc các sách về khoa học tự nhiên giúp các em hiểu biết về các vấn đề, sự việc mang tính khoa học trong đời sống; đọc sách văn học giúp các em hiểu biết về văn chương, học được phong cách viết, cách dùng từ đặt câu trong các tác phẩm từ đó học tốt môn luyện từ và câu, tập làm văn; đọc các truyện cổ tích giúp học sinh học tốt phân môn kể chuyện hay phân môn tập làm văn thể loại viết văn kể chuyện; đọc truyện kể danh nhân lịch sử giúp học sinh học tốt môn lịch sử. Đọc sách khoa học giúp học sinh học tốt các môn toán, lý, hóa… Tham gia tiết thư viện, các em sẽ được trang bị thêm nhiều kiến thức bổ ích trong sách báo, từ đó có nền tảng kiến thức sâu rộng và vững chắc để tiếp thu hiệu quả các bài học trên lớp.
– Nâng cao kỹ năng, hình thành thói quen và ham thích đọc sách: Tiết thư viện được triển khai đều đặn sẽ giúp định hướng cho học sinh kỹ năng đọc sách, tạo thói quen, nền nếp trong việc đọc, biến việc phải đọc thành ham thích đọc. Học sinh nhờ sự hướng dẫn của giáo viên thư viện sẽ biết chọn đề tài phù hợp để đọc, biết đọc có hệ thống và ghi chép để chắt lọc kiến thức. Kỹ năng đọc của học sinh được nâng cao thể hiện ở việc không chỉ nhớ nội dung tác phẩm mà còn hiểu và rung động với nội dung tác phẩm đó. Qua tham gia các tiết thư viện, học sinh sẽ biết vận dụng những kiến thức tiếp thu từ sách vào cuộc sống. Khi học sinh đã hình thành thói quen đọc sách thì kỹ năng đọc sách sẽ phát triển, khi kỹ năng đọc phát triển thì học sinh sẽ có tư duy ngôn ngữ vượt bậc. Nhờ có tiết thư viện, các em được tự do khám phá những câu chuyện thú vị trong sách báo, từ đó các em phát huy được khả năng sáng tạo cũng như tìm được sự hứng thú khi đọc sách. Thúc đẩy tư duy sáng tạo và phát triển năng khiếu cá nhân: Nhờ tham gia các tiết thư viện, nhiều học sinh sẽ thể hiện và phát triển được năng khiếu cá nhân. Ví dụ, thông qua hoạt động vẽ tranh, học sinh phát triển và bồi dưỡng được năng khiếu hội họa; thông qua hoạt động kể chuyện học sinh phát triển năng khiếu diễn thuyết trước đám đông. Những giờ viết thu hoạch hay luyện viết cũng giúp học sinh nâng cao khả năng viết và kỹ thuật rèn chữ. Những giờ học làm thiệp, thẻ đánh dấu sách hay nghệ thuật Origami giúp các em rèn được tính cẩn thận, kiên trì, sáng tạo và khéo léo. Các hoạt động đọc tập thể, hoạt động tổ chức thành nhóm để trả lời câu đố, hay đọc to nghe chung và cùng nhau thảo luận giúp các em phát triển kĩ năng làm việc nhóm, tính đoàn kết tập thể. Ở nhiều nơi, các em học sinh nhờ sinh hoạt tiết thư viện mà thắp sáng được đam mê rồi tham dự các cuộc thi vẽ tranh, kể truyện, chơi cờ, đố vui… và đạt nhiều giải thưởng quý.
2. Cách thức để có được tiết thư viện hiệu quả
– Phối hợp với nhà trường và các giáo viên bộ môn để lập kế hoạch hoạt động cho các tiết thư viện: Vào đầu năm học, thư viện phối hợp cùng nhà trường lập kế hoạch hoạt động và thời khóa biểu cho tiết thư viện. Hầu hết trên thời khóa biểu hiện nay ở các trường phổ thông đều có tiết thư viện với thời gian tương đương một tiết học bình thường khác. Việc lập kế hoạch hoạt động cụ thể cho tiết thư viện sẽ giúp giáo viên thư viện thực hiện công việc khoa học và hiệu quả hơn. Tùy theo khối lớp, giáo viên thư viện lên kế hoạch thực hiện dạy các tiết đọc thư viện theo đúng quy định mỗi tuần một tiết. Ban giám hiệu nhà trường cũng phải thường xuyên quan tâm sát sao và có nhiều buổi sinh hoạt chuyên môn về tiết đọc thư viện để giúp các giáo viên thực hiện thành thạo các bước lên lớp và tiết học đạt hiệu quả cao hơn.
– Áp dụng định hướng chuẩn mực trong nghiệp vụ thư viện để tổ chức tiết thư viện hiệu quả: Trong tiết thư viện, giáo viên cần áp dụng các phương pháp chuẩn mực để đưa việc đọc của các em vào nền nếp và giúp các em có cách đọc sách đúng. Các em sẽ được tiếp cận các phương pháp đọc to nghe chung, cùng đọc, đọc cặp đôi, đọc cá nhân tùy sự điều tiết linh hoạt của cán bộ thư viện. Dựa trên trình độ đọc của từng khối lớp, cán bộ thư viện sẽ lựa chọn hoạt động đọc nào cho hiệu quả và phù hợp. Theo kinh nghiệm của nhiều giáo viên đã đúc kết, ta có thể điều tiết các hoạt động đọc như sau: Đối với khối 1 thì đọc to nghe chung là 40% số tiết, cùng đọc là 30% số tiết, đọc cặp đôi 20% và đọc cá nhân 10% số tiết; Đối với khối 4,5 thì đọc to nghe chung là 20% số tiết, cùng đọc là 20% số tiết, đọc cặp đôi là 30 % và đọc cá nhân chiếm 40% số tiết/năm. Trong các tiết học thư viện ban đầu, giáo viên cần cho các em làm quen với nội quy thư viện, bảng mã màu, cách chọn sách, mượn trả và bảo quản sách để hoạt động đọc sách của học sinh quy củ hơn.
– Tổ chức tiết thư viện với nhiều sinh hoạt phong phú: Trong mỗi tiết thư viện, ngoài hoạt động đọc sách cơ bản, giáo viên cần bổ sung cho các em nhiều sinh hoạt đa dạng khác. Hoạt động đọc sách mở rộng nghĩa là không bó hẹp trong phương pháp đọc truyền thống mà có sự linh hoạt, đa dạng trong cách đọc. Trong tiết thư viện, giáo viên tổ chức nhiều hoạt động giúp các em hứng thú học tập. Giáo viên có thể tổ chức các trò chơi đố vui về sách, viết hoặc vẽ theo sách, kể truyện sách, viết bài cảm nhận và chia sẻ cùng bạn bè về sự hiểu biết của mình sau khi đọc sách. Các em có thể đào sâu nội dung sách thông qua chơi trò sắm vai các nhân vật trong truyện. Học sinh cũng cần được khích lệ để tự tin trao đổi trước tập thể về những cảm nhận của bản thân sau khi đọc một cuốn sách. Giáo viên cũng có thể hỏi học sinh những câu hỏi đơn giản để các em có thể trả lời, từ đó tạo hứng thú cho các em trong việc tìm tòi kiến thức trong sách báo. Học mà chơi, chơi mà học chính là mục tiêu một tiết thư viện cần đạt được.
– Trang trí đẹp mắt cho không gian sinh hoạt của tiết thư viện: Nếu trước đây, trong tiết thư viện, học sinh chỉ có thể đọc sách tại thư viện hay lớp học, thì nay học sinh đã được tham gia tiết thư viện ở nhiều không gian khác như ở sân trường, ngoài công viên hay trong bảo tàng… Tại thư viện trường, các cán bộ thư viện cần chú trọng trang trí không gian nhằm tạo hứng thú đọc sách cho học sinh. Phòng đọc không đơn thuần xếp sách mà còn bố trí các góc tra cứu, vẽ, chơi trò chơi, xem phim và trưng bày sản phẩm. Trên tường sẽ treo tranh, vẽ hình, sơn màu rực rỡ. Các em sẽ cảm thấy thích thú đọc sách hơn khi không gian sinh hoạt thoáng đãng, đẹp mắt. Khi tạo ra cảm giác đọc và học là tự nguyện, các em sẽ tiếp thu bài học hiệu quả hơn và sẽ luôn hào hứng mong chờ tiết thư viện.
– Nâng cao kỹ năng cho giáo viên thư viện: Để có tiết thư viện hiệu quả, giáo viên thư viện cần liên tục học tập, trau dồi để nâng cao kỹ năng nghiệp vụ bởi họ chính là là linh hồn, cầu nối giúp các em khai phá được những điều hay ý đẹp trong sách báo. Trong tiết học thư viện, giáo viên thư viện cần biết cách tạo hứng thú cho học sinh bằng lối dẫn dắt khéo léo, hài hước, nội dung trao đổi phù hợp với lứa tuổi và sở thích của học sinh. Bên cạnh việc định hướng đọc cho các em, giáo viên cần biết lắng nghe tâm tư, tình cảm của học sinh để các em có thể tự tin bộc lộ suy nghĩ của mình; tạo được không khí sôi nổi cho tiết thư viện bằng cách kết hợp linh hoạt các hình thức sinh hoạt phong phú. Nếu tiết thư viện chỉ đơn thuần là cho học sinh vào thư viện đọc sách thì hiệu quả sẽ chưa cao. Giáo viên cần tạo ra chủ điểm trong từng tiết, tổ chức các cuộc thi, các trò chơi liên quan đến sách, sáng tạo ra nhiều hoạt động kết hợp giữa chơi và học. Trong quá trình đọc, giáo viên có thể đọc cho các em nghe hoặc cùng các em đọc để các em có sự chuyên tâm hơn. Và giáo viên sẽ đào sâu những nội dung học sinh đã đọc thông qua tổ chức thi viết cảm nhận hoặc vẽ tranh theo sách, để mỗi tiết thư viện luôn mang đến sự vui thích cho học sinh.
Có thể nói, tiết thư viện có vai trò không nhỏ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong trường phổ thông. Các tiết thư viện bổ ích sẽ giúp học sinh mở rộng, đào sâu kiến thức, đồng thời sẽ khích lệ các em hứng thú sáng tạo và thể hiện chính kiến. Tin rằng thời gian tới, các tiết thư viện trong trường phổ thông sẽ tiếp tục được chú trọng để nâng cao hơn nữa chất lượng học tập và ươm mầm tương lai cho thế hệ tiếp nối.
Trường Tiểu học Trưng Trắc nằm bình yên trên con phố Hương Viên thuộc phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Một ngày chớm đông, khi hơi sương còn lành lạnh vấn vít những bước chân học trò đang tung tăng vào lớp, thủ thư Nguyễn Thị Hằng đã có mặt ở thư viện để bắt đầu ngày làm việc hứa hẹn nhiều bận rộn. Cửa sổ mở ra, ánh sáng ùa vào căn phòng đánh thức ghế bàn còn ngái ngủ. Chị lau nhẹ từng mặt bàn, điểm một vòng các giá sách như là lời chào quen thuộc với những người bạn ngày nào cũng chạm mặt. Tôi hỏi chị: “Công việc cứ đều đều như vậy có nhàm chán lắm không ạ?” Không chút do dự, chị Hằng đáp: “Vui nữa là đằng khác, gần gũi với học sinh hàng ngày, thấy mình được trẻ ra cô ạ!”. Rồi chị dẫn tôi đi tham quan khắp lượt thư viện, sau đó tỉ mỉ chia sẻ với tôi về công tác nghiệp vụ cũng như những ý tưởng về nghề còn đang ấp ủ. Đôi lúc tôi được ngồi quan sát chị làm việc khá lâu khi các bạn học sinh vào mượn, đọc sách ngày càng nhiều. Hình dung trong tôi về thư viện dần trở nên rõ nét, với những điểm nhấn rất đang ghi lại cho bạn đọc cùng tham khảo.
Không gian lý tưởng, tài liệu dồi dào
Thư viện Tiểu học Trưng Trắc được tổ chức theo hình thức kho mở với hai phòng đọc dành cho giáo viên (25m2) và học sinh (75 m2). Nhà trường đã trang bị 15 giá sách cùng 05 tủ sách đủ sức chứa gần 9.000 cuốn sách hiện có tại thư viện. Sách được sắp xếp trên giá theo đúng chuẩn, giúp thủ thư dễ dàng kiểm soát và bạn đọc cũng không khó khăn để tìm được cuốn sách mình cần. Bàn đọc sách dành cho giáo viên có 04 chiếc (30 chỗ ngồi) và cho học sinh có 08 chiếc (60 chỗ ngồi) được sắp xếp ngay ngắn, khoa học. Theo quan điểm của chị Hằng, phòng đọc không chỉ đơn thuần là nơi đọc sách mà phải là không gian yên tĩnh thoáng mát, giúp bạn đọc thư giãn về tinh thần mới tiếp nhận được kiến thức một cách tốt nhất. Vì thế căn phòng với bảng biểu khô khan đã được người thủ thư yêu nghề trang trí cho thêm sắc mầu sống động, trở thành điểm đến vui thích mỗi ngày của giáo viên và học sinh. Báo cáo tổng kết cho thấy, số lượt độc giả đọc sách tại thư viện mỗi tháng là khoảng 3.400 lượt với số vòng quay của cuốn sách gần 3.700 cuốn. Hơn 2.700 sách giáo khoa và sách nghiệp cùng hơn 5.000 sách tham khảo đã giúp gần 70 cán bộ giáo viên và hơn 1700 học sinh của trường được thỏa sức tìm tòi, nghiên cứu để tiếp tục phát huy trí tuệ và sự sáng tạo. Kinh phí 3% trích trong tổng ngân sách của nhà trường dành để đầu tư trang thiết bị, bổ sung tài liệu mỗi năm được thư viện sử dụng hết sức thiết thực. Bên cạnh đó, công tác bảo quản cũng rất được cán bộ thư viện chú tâm để duy trì được tuổi thọ và chất lượng của các ấn phẩm. Sách báo, tạp chí, bản đồ, tranh ảnh giáo dục, băng đĩa giáo khoa được quản lý chặt chẽ, đóng thành tập, bọc và tu sửa thường xuyên để đảm bảo mỹ thuật và sử dụng được thuận tiện, lâu dài. Vậy nên, sách lâu năm thì không nhanh bị cũ mà sách mới vẫn đều đặn bổ sung, khiến kho sách thư viện trường ngày càng giàu có.
Nghiệp vụ quy củ, làm việc tận tâm
Một nguyên tắc luôn được thư viện quán triệt là áp dụng đúng quy trình nghiệp vụ trong tất cả các hoạt động. Thư viện luôn thực hiện nghiêm túc Quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Hướng dẫn công tác thư viện trường học của Sở Giáo dục – Đào tạo Hà Nội và Phòng Giáo dục – Đào tạo Quận. Tổ công tác thư viện (gồm 10 người) họp định kỳ hàng tháng, có biên bản họp với nội dung tổng kết hoạt động tháng trước, lên kế hoạch cho tháng sau và có phần nhận xét của Ban Giám hiệu ở phần cuối biên bản họp để hoạt động không mang màu sắc chủ quan, chiếu lệ. Thư viện cũng đề ra danh sách các việc cần làm trong mỗi tháng, như việc kiểm kê, bảo quản, bổ sung sách vào thời điểm nào, cụ thể ra sao. Cán bộ Thư viện cùng Tổ công tác thư viện phối hợp tổ chức đoàn thể trong trường để thực hiện tốt việc bổ sung sách báo, tuyên truyền giới thiệu sách; lấy ý kiến giáo viên về đầu báo tạp chí, sách tham khảo cần đặt rồi tiến hành đặt mua. Liên kết chặt chẽ với các tổ bộ môn và giáo viên chủ nhiệm phát sách cho các lớp đúng nhu cầu, đúng thời hạn. Đáng học hỏi là các văn bản sổ sách của thư viện luôn được ghi chép rõ ràng, khoa học để khi cần lấy số liệu hoặc kiểm tra, tổng kết các hoạt động thì cán bộ thư viện không phải mất nhiều thời gian tổng hợp mà số liệu rõ ràng chính xác. Việc chính yếu là tất cả các loại ấn phẩm đều được đăng ký, mô tả, phân loại, tổ chức mục lục, sắp xếp theo đúng thao tác nghiệp vụ. Vì thế, thư viện luôn tạo niềm tin cho bạn đọc về tính chuyên nghiệp, sự tận tâm trong thao tác nghiệp vụ cũng như thái độ phục vụ của mình.
Phong trào đa dạng, nội dung thiết thực
Bên cạnh công tác nghiệp vụ đúng quy trình, cán bộ thư viện còn rất linh động trong việc tổ chức các chương trình, phong trào bổ ích và lý thú cho học sinh. Trước hết là không thể thiếu các chương trình giới thiệu sách tổ chức mỗi tháng một lần. Theo đó, các cuốn sách hay về gương học tập, gương người tốt việc tốt, về hoài bão ước mơ tuổi trẻ… được thủ thư lựa chọn để giới thiệu cho học sinh tìm đọc. Vào các dịp kỷ niệm lớn của đất nước, sẽ có các buổi giới thiệu sách theo chủ điểm giúp học sinh hiểu hơn về ý nghĩa của những ngày lễ đó. Bên cạnh đó thư viện còn tổ chức ngày hội sách với những hoạt động sôi nổi như quyên góp sách tặng học sinh nghèo vùng sâu vùng xa, vẽ tranh theo sách, thi kể chuyện theo sách, hái hoa dân chủ… giúp học sinh nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của sách báo và thêm yêu việc đọc mỗi ngày. Ngoài ra, thư viện cũng luôn chú trọng tới việc tuyên dương các tập thể, cá nhân có ý thức, tích cực đọc sách và quyên góp sách để động viên các em phát huy hơn nữa những việc làm tốt của mình. Vào những ngày lễ 20/11, 8/3, 22/12…, thư viện cùng với các tổ chức đoàn đội luôn giữ vai trò tiên phong trong việc phát động, tiến hành các phong trào làm bích báo, vẽ tranh, trang trí sân trường, lớp học, thư viện để chào mừng sự kiện. Cán bộ thủ thư Nguyễn Thu Hằng tâm sự, người làm công tác thư viện nếu chỉ thụ động đợi bạn đọc, để sách chết hoặc áp đặt học sinh đọc sách theo cách khoán chỉ tiêu thì đã thật sự thất bại trong sự nghiệp của mình. Vai trò thực sự của người làm công tác thư viện là cầu nối đưa sách đến gần bạn đọc, khơi nguồn hứng khởi cho để họ nhận thức được sự cuốn hút và tầm quan trọng của sách.
Để có được kết quả và thành tích như trên, bên cạnh sự quan tâm tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhà trường cũng như sự phối hợp giúp sức của tổ công tác thư viện và các giáo viên trong trường, không thể không nhắc đến vai trò quan trọng của cán bộ thủ thư Nguyễn Thu Hằng. Chị Hằng sinh năm 1978 tại Hà Nội, tốt nghiệp Trung cấp Thư viện tại Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội năm 2002 rồi về trường Tiểu học Trưng Trắc công tác từ năm 2009. Với sự phấn đấu không ngừng và thái độ làm việc nghiêm túc hết mình, trong năm chị đã đạt danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở năm học 2014 – 2015”; Giải B sáng kiến kinh nghiệm cấp Quận cho ý tưởng về “Một số biện pháp tổ chức hoạt động thư viện tại trường học”. Chị còn đạt giải Xuất sắc tại “Hội thi Nhân viên thư viện trường tiểu học cấp quận năm học 2014 – 2015”. Đặc biệt một thành tích đáng ghi nhận là giải Nhất “Hội thi Nhân viên thư viện giỏi cấp Thành phố năm học 2014-2015” khi chị giới thiệu cuốn sách “Để sống sót trong những tình huống khắc nghiệt nhất” của NXB Kim Đồng. Với lối kể chuyện truyền cảm, thuyết phục; cách giới thiệu bài sâu sắc mà vẫn thân thiện, dễ hiểu, chị đã dành được cảm tình của đông đảo mọi người tại Hội thi. Cũng nhờ Hội thi đó tôi mới được biết đến chị và có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về công việc thầm lặng mà tốt đẹp chị đang làm tại thư viện nơi này. Chị khiêm tốn cho rằng, thành tích trên đã thể hiện sự cố gắng không ngừng của bản thân, nhưng điều quan trọng là mình phải giữ được lòng yêu nghề, thường xuyên trau dồi nghiệp vụ nâng cao trình độ để làm tròn vai trò của người cán bộ thư viện, đóng góp thiết thực vào thành tích chung của trường Tiểu học Nguyễn Trưng Trắc – ngôi trường luôn được các thế hệ học sinh tin yêu.
“Anh có nghe em hát biển chiều, từng con sóng lao xao bờ cát trắng…”. Biển êm dịu, gió rì rào. Chiều tối nơi này bình lặng dễ chịu quá! Nhưng không hiểu sao có một nỗi buồn len nhẹ, vu vơ. Chụp một chiếc ảnh ngay lúc này.
Dạo này bận, ít thời gian dành cho blog quá! Đang trong chuyến đi nghỉ mát, chỉ tranh thủ hoàn thành được mục [120 chữ lúc 22h]. Còn lại thì phải gác hết. Giờ cũng rất ngại chụp bản thân, chỉ thích chụp phong cảnh để lấy tư liệu cho sáng tác. Hôm nay đăng một tấm bản thân mới chụp lúc sáng. Mà em Ngọc Anh chụp chả lấy được cảnh quan gì. Chắc mai kia sẽ đăng thêm nhiều. Ảnh chụp tại FLC Quy Nhơn.
🍀 Tôi về ngoại ô vào một ngày đầu thu. Căn nhà nhỏ nằm khuất sau lùm cây xanh mát đón tôi bằng sự lặng lẽ thân thuộc. Cửa vẫn mở mà mẹ đi đâu. Chú mèo con thấy tôi cũng chỉ quấn nhẹ đuôi lên lười biếng rồi lại tiếp tục nhắm mắt lim dim ngủ dưới giàn thiên lý trổ đầy bông. Mùa này hoa súng đang nở rộ, ao nhà ngập tràn sắc hồng dịu ngọt. Tôi vào buồng thay bộ áo bà ba rồi tung tăng ra bờ giếng với gầu múc nước dội vào chân những dòng mát lạnh. Không gian thanh vắng quá, chỉ có tiếng lá cây đưa nhè nhẹ trên những ngọn cao.
🍀 Tôi đi chân trần vào nhà, nền nhà dường như không vương một chút bụi. Tôi hình dung ra dáng mẹ sáng sáng đưa những đường chổi mềm trên vỉa hè rồi ra sân giặt giũ, phơi phóng. Tôi nhớ lại tôi những ngày thơ bé tha thẩn trong vườn nhặt đủ thứ lá rụng chơi đồ hàng cùng mấy cô cậu bạn hàng xóm. Nhưng trong ngôi nhà nhỏ này, đặc biệt và thân thuộc nhất với tôi chính là căn gác xép. Gác xép có khuôn cửa sổ gỗ nhìn ra khu vườn um tùm lá với chiếc bàn học nhỏ xinh cùng một giá sách đầy. Đúng là một giá sách đầy, bởi ông ngoại tôi là nhà nghiên cứu văn hóa, đã sưu tập gìn giữ sách suốt bao năm. Trước ngày ông mất, ông đã để lại cho tôi toàn bộ số sách với hy vọng tôi sẽ trở thành người ham đọc sách và đam mê nghiên cứu. Cái thế giới đầy thanh bình ấy với tiếng gió vườn xào xạc ngày ngày đã theo tôi đi hết 12 lớp học. Rồi đến một ngày tôi được trở thành cô sinh viên khoa Thư viện của trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Tháng năm mải miết, chỉ có khu vườn, căn gác xép vẫn nằm nghe nắng mưa và ngóng bước chân tôi về. Và lại đến một ngày tôi tốt nghiệp, con đường phía trước thật khó hình dung, khiến tôi không khỏi có nhiều lo lắng…
🍀 Mùa thu của ba năm về trước, tôi 23, một tuổi 23 đầy xáo trộn và bỡ ngỡ của cô sinh viên mới ra trường. Tháng tám, trời vắng mây, cao và trong, tôi nhận được giấy báo trúng tuyển vào làm thủ thư ở một ngôi trường cấp hai cách nhà 45km. Một khoảng cách không quá xa nhưng cũng không đủ gần để tôi có thể ngày ngày được về nhà với mẹ. Ở thành phố này, mọi thứ không quá khó để thích nghi, nhưng công việc mới khiến tôi thấy mơ hồ, chỉ sợ mình không hòa nhập được. Tâm lý của một cô gái trẻ thật phức tạp, mong ngóng từng ngày được chính thức đến thư viện Thành phố để làm việc. Tôi trở thành cô thủ thư trẻ nhất nơi đây với nhiều háo hức và tò mò không thể giấu kín.
🍀 Đón tôi tại Thư viện là cô Mai, Phó Giám đốc. Cô có gương mặt hiền hòa, phúc hậu. Vóc người nhỏ nhắn khiến cô trẻ nhiều hơn so với tuổi thật. Cô ngồi đối diện tôi trò chuyện, có lúc cô nói say sưa, có lúc cô lại ngừng lời để nghe tôi giãi bày và nhìn tôi bằng ánh mắt trìu mến. Sau đó, cô dẫn tôi đến phòng Đọc và giao tôi cho chú Lâm, Trưởng phòng. Không phải đợi lâu, ngay ngày đầu tiên, tôi đã được tiếp xúc với công việc chuyên môn đầy thú vị. Tôi thuộc biên chế phòng Đọc nên ngay lập tức đã được gặp gỡ sách và độc giả. Chú Lâm dẫn tôi ra phòng đọc trung tâm và hướng dẫn cho tôi mọi thứ thật cụ thể. Trước mắt tôi là khoảng hơn hai mươi giá sách dài và cao chứa đầy sách. Và nữa, biết bao độc giả đang ngồi đó chăm chú đọc. Khoảnh khắc đứng trước sách và bạn đọc, tôi bỗng thấy vô cùng hạnh phúc và tự hào: Mình sẽ làm việc ở đây, đi lại trong không gian này, là cầu nối để sách đến gần bạn đọc, thú vị biết bao!
🍀 Dần dần, tôi bắt đầu vận dụng được kiến thức học tại nhà trường vào thực tế. Những chữ nghĩa trước kia chỉ nằm ở lời giảng và trên sách vở, nay đã sống động trong từng việc hàng ngày. Qua mỗi trải nghiệm, tôi vỡ ra và lớn lên, nghiệp vụ thư viện càng thêm chắc chắn. Tôi tích cực học hỏi từ các anh chị đi trước, tiếp cận với công nghệ mới trong công tác phục vụ và cả những khâu xử lý sách khác. Tôi đã có thể tự tin tư vấn cho độc giả danh mục sách họ cần, tra cứu giúp bạn đọc chủ đề họ yêu cầu, trả lời được một số vấn đề liên quan đến kiến thức chung và kiến thức chuyên ngành thư viện. Từ lúc cả thư viện mới chỉ có 7 máy tính, giờ thư viện đã có 28 máy tính; được trang bị phần mềm nghiệp vụ để khép kín quy trình lưu thông tài liệu và quản lý bạn đọc. Các phòng nghiệp vụ làm việc thông suốt hơn, công việc nhanh chóng và kết quả chính xác hơn. Được sống trong thế giới sách, ngày ngày gần gũi với kho tàng tri thức của nhân loại, tôi thấy mình ngày càng trưởng thành trong suy nghĩ, nhận thức sâu hơn về giá trị công việc mình đang làm.
🍀 Bên cạnh đó, tôi còn đảm nhiệm tốt hoạt động tuyên truyền, giới thiệu sách vốn là một trong những hoạt động nghiệp vụ quan trọng của thư viện. Việc này đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa nghiệp vụ thư viện, kỹ năng sư phạm, khả năng viết, khả năng tổ chức, trình bày của cán bộ thư viện. Kể từ khi tôi về, công tác tuyên truyền giới thiệu sách trong thư viện càng được phát huy nhằm khai thác hiệu quả vốn tài liệu đang sẵn có. Tôi còn sáng kiến ra việc tận dụng báo cũ với các bản lưu thừa làm thành những tập tin tham khảo theo chuyên đề. Người ta thường nghĩ, báo chỉ có giá trị cập nhật, quá thời điểm, tin tức sẽ không còn giá trị. Còn chúng tôi thì cắt những bài báo hay để lưu lại cho dần thành những tập tham khảo rất bổ ích cho bạn đọc. Mà như một bạn đọc lớn tuổi của thư viện từng nhận xét, đọc những chuyên đề từ báo cũ, thấy mình được sống lại những sự kiện và nắm được tinh thần “thời đại”. Ngẫm lại quá khứ trong hiện tại, rút ra được nhiều điều lắm!
🍀 Ngoài vườn có tiếng quả chín rơi bộp, tôi bừng tỉnh những suy nghĩ. Kéo mảnh ri-đô tím sang một bên để nhìn thật rõ khoảng vườn xanh, tôi ngồi nơi bàn và viết. Cuốn sổ xanh đặt ở đó vẫn còn nguyên mùi mực. Mỗi khi về đây, tôi thường viết những câu chuyện đã trải qua trong quãng thời gian tôi đi làm vắng. Những mẩu chuyện về nghề, những ước mơ hoài bão… đều nằm nơi ấy, sẽ giúp tôi lưu giữ ký ức tuổi trẻ nhiều say mê.
Gọi là răng khôn nhưng có thấy nó khôn ngoan gì đâu, nên tôi mới phải đi nhổ. Mà răng khôn còn không khôn một cái nữa là phí nhổ răng quá đắt. Cả thuốc men, x-quang, xét nghiệm máu sơ sơ 3.5tr 2 chiếc. Xong về thì đau ê ẩm cả người. Nhổ từ sáng thứ 7 đến hôm nay là thứ 2 chưa đỡ đau gì cả. Mỗi ngày phải uống hai lần giảm đau, héo cả người. Đêm qua, nằm đau không ngủ được, dù trước 19h đã làm 1 viên efferalgan. Dậy đi liêu xiêu xuống nhà làm 1 viên nữa, nhìn đồng hồ là 1h30 sáng. Mong sớm hết cảnh đau này.
1. Từ khi theo đuổi lối sống tối giản, tôi có nhiều thay đổi. Tôi dần không nghĩ đến các nhu cầu “linh tinh” và hạn chế tha những thứ “có cũng được không có chẳng sao” về. Tôi không còn mua áo quần bừa bãi, chỉ chọn thứ thật ưng, mặc được trong nhiều hoàn cảnh. Đầu óc bớt suy diễn phức tạp nên ít dần rắc rối vây quanh. Nhờ cắt giảm vật chất và làm nhẹ tâm trí, tôi được sống an hòa hơn. Ai đó có câu “nghĩ đơn giản thế giới là cổ tích, nghĩ phức tạp thế giới là mê cung”. Hóa ra đời vẫn vậy, chỉ do mình mặc định nó thế nào thôi.
2. Ngồi vẩn vơ, tôi bỗng thấy bát mực tàu của ông ngoại trên giá sách. Tôi lấy xuống, mài, phác thử. Ông đã về với tiên tổ, để lại cho tôi mảnh mực tàu và những chiếc bút lông. Nhớ ngày xưa, tôi hay quanh quẩn xem ông mài mực vẽ. Khi ông mất, bà bảo tôi tìm bản guitar bài “Cát bụi” và “Một cõi đi về” của nhạc sỹ Trịnh Công Sơn để phát trong lễ tang. Ngày đưa tiễn ông không lê thê sầu não mà mênh mang bình yên. Một kiếp rong chơi đã khép lại. Ai rồi cũng phải nói lời tạm biệt. Chi bằng cứ tạm biệt nhau nhẹ nhàng như thế, được không?
3. Hình thành một thói quen tốt có khó không? Tùy thuộc vào ý chí mỗi người. Để tạo lập một thói quen tốt, ta hãy bắt tay làm nó theo khung giờ cố định. Ngày nào cũng thế, giờ đó thì sẽ làm việc đó. Thực hiện đều đặn một việc cho đến khi không còn bận lòng rằng mình đang phải làm nó, thì lúc ấy ta đã hình thành được một thói quen. Tính cách và cuộc đời ta phần lớn do thói quen tạo nên. Vì vậy, hãy chú tâm tạo và giữ thói quen tốt. Ta xây dựng thói quen, và chính thói quen sẽ trở lại định hình ta như cách mà ta muốn là.
4. Rút cục, nếu chỉ đơn giản vật chất mà không đơn giản tinh thần, thì ta không bao giờ được sống trọn vẹn với ý nghĩa thực sự của từ đơn giản. Song, nếu nhìn nhận đơn giản sai lệch, thì ta rất dễ biến đơn giản thành xuề xòa, đơn điệu và nhạt nhẽo. Đơn giản trong tinh tế và sâu lắng, đó mới chính là đơn giản đỉnh cao. Nghĩ đơn giản khiến ta biết hài lòng và hạnh phúc hơn. Nhìn đời đơn giản khiến ta ôn hòa và điềm tĩnh hơn. Đơn giản dễ dàng đem đến cho ta bình yên, nhưng để trở thành người giản đơn thì chưa bao giờ là dễ dàng cả.
5. Dù ở thời điểm nào, với tôi, tất cả đều mới chỉ bắt đầu. Tôi thấy mọi thứ xung quanh và suy nghĩ trong tôi luôn tươi mới. Mỗi ngày lùi vào quá khứ không phải để tôi cũ đi, mà để tôi mới mẻ, thú vị hơn khi có thêm cơ hội nhận ra những đẹp đẽ đang hiện diện trong đời. Tôi luôn trong trạng thái bắt đầu: bắt đầu học hỏi, bắt đầu biết chăm chút đam mê, bắt đầu biết trân trọng từng phút giây hiện tại, bắt đầu biết hài lòng với chính mình… Rất nhiều mới mẻ, rất nhiều bắt đầu. Hẳn vậy, cuộc sống này, có phút giây nào là cũ kỹ đâu.
6. Lâu rồi, tôi không còn tương tác nhiều bạn bè sau khi đóng cửa FB cá nhân, dành thêm thời gian cho bản thân và sáng tác. Tôi chỉ thi thoảng gặp vài bạn ngoài đời, cảm thấy thật thà gần gũi. Tôi không lo bị trách, không thấy tiếc vì đã bỏ lỡ nhiều cuộc vui. Và đúng, chẳng ai giận khi tôi ngừng tương tác, vì ai cũng đều có những bận bịu riêng. Các quan hệ trở lại như xưa, giản đơn, vừa đủ. Ai cần, tìm tôi. Tôi cần ai, tôi tìm họ. Sự lựa chọn này, dẫu như là lội ngược dòng thời đại, vẫn khiến tôi cảm thấy thật đúng đắn và bình yên.
(Phạm Thùy Dung, Tạp chí Sách & Thư viện trường học – NXB Giáo dục, 2016)
🌿 Minh xoay xoay con xúc xắc. Từng sắc màu chen nhau cười nói trong tay cô. Xoay mãi xoay mãi, những mảng màu cũng không thể tìm lại bên nhau để thành một tổng thể hòa quyện. Trong buổi chiều vắng lặng, viên xúc xắc nằm đó cùng các ngón tay, bất lực.
🌿 Ngoài hiên, nắng đổ xiên một quãng xuống thềm. Nắng mùa xuân êm dịu chiếu những đóa cẩm chướng sáng rỡ lên. Minh bỏ viên xúc xắc xuống, xoa đôi bàn tay vào nhau, xua đi những ram ráp bụi còn dấp dính. Đôi tay hồng nay đã có chút xanh xao bởi những đường gân nổi dưới làn da trong vắt. Những đường xanh lặng lẽ ấy âm thầm gợi lên trong Minh bao mơ mộng xa vời. Minh vơ một cuốn sách để đọc, “Đừng bao giờ đi ăn một mình”. Có vẻ trong thời khắc này, cuốn sách không làm Minh thấy thảnh thơi hơn. Thanh Tâm Tuyền bỗng vang lên trong đầu rõ rệt: “Cuộc sống phải thừa như không khí. Cuộc sống phải thừa như sớm mai”.
🌿 Minh đã có tất cả những ấm êm đủ đầy, rồi trở nên mong manh quá bởi những bao bọc hào phóng của anh và gia đình. Đến nỗi, tim Minh sẽ đập thình thịch và thấy khó thở nếu ở một mình với tiếng sấm đổ dài chém chớp vào trời đêm. Sau một tai nạn bất ngờ, Minh đã hồi phục, nhưng vẫn chưa hề có ý định bước ra đời sống chộn rộn ngoài kia. Và cứ thế, ngày qua ngày, trói mình trong không gian tĩnh lặng, an toàn đến tẻ nhạt. Âm nhạc cùng những cuốn sách không thể đủ làm nên một đời sống đích thực. Sách được đọc không chỉ để trong đầu, mà sẽ giúp người tiếp nhận thông tin biến những gì đã đọc thành suy nghĩ và hành động. Vì thế, Minh phải khác.
🌿 Ve đã dạo râm ran trên hàng phượng vĩ. Bằng lăng tím ngắt rụng đầy lối đi. Minh ra phố mua một số đồ cần thiết chuẩn bị cho hành trình mới. Sáng mai Minh sẽ bắt đầu đi làm. Một sự hồi hộp đến kỳ lạ. Đâu phải lần đầu tiên Minh gặp thử thách. Minh tự nhủ, nếu có thể làm được việc mình yêu thích, thì chẳng có gì đáng lo ngại cả. Những ám ảnh cũ sẽ qua, quá khứ làm Minh vững vàng hơn chứ không thể giết chết tương lai cô được. Mẹ đã tìm cho Minh một địa chỉ làm việc lý tưởng và sau khi nộp hồ sơ, qua vòng thử thách phỏng vấn, Minh được nhận vào làm. Quyết định đi làm của Minh khiến anh bất ngờ và trong đôi mắt anh ánh lên niềm vui thực sự. Từ nay những chuyến đi dài ngày sẽ không làm anh lo lắng nữa khi Minh đã có một công việc để chú tâm.
🌿 Sexy No. 2. Loại nước hoa này hơi đậm. Minh thì thích cái gì đó thoang thoảng thôi. Biagioti chẳng hạn. Cô quay người vào giá gỗ, với tay lấy thứ nước hoa thơm như một lời thì thầm. Hương thơm nhẹ bỗng, lan dài, rồi bay lượn vô hình quanh thân thể cô. Căn phòng Minh làm việc thật dễ chịu. Màu kem sáng dịu. Phía trước là khung cửa sổ rộng mở soi ra hàng sấu già xanh mát. Một tiếng chim chiu chít trong trí nhớ hay ở thực tại. Làm gì có tiếng chim trong phố phường nhộn nhịp này. Vậy mà hay chưa, một chú chào mào đang ngậm quả trứng cá đỏ chót đậu trước mặt Minh. Cây trứng cá thấp hơn cây sấu một chút. Quả đỏ xôn xao. Lá rơi xao xác. Chiếc mào của con chim rung nhẹ, cánh nó vỗ khẽ, chợt vút bay xa khuất tầm nhìn.
🌿 Minh xếp đặt bàn mới. Chỗ này để bút. Chỗ này để lịch. Chỗ này máy tính. Chỗ kia là một chậu cây nhỏ xinh. Minh mỉm cười khi cô đồng nghiệp phòng Biên Mục đi ngang qua ngó vô. Cô ta cũng cười lại, nụ cười linh động quá! Còn Minh, bao giờ cũng là nụ cười mỏng mảnh, không thể gợi cho người khác một sự yên tâm, nhưng cô đã quyết tâm phải khác. Thư viện của Minh quay lưng ra một cái hồ rộng đầy bóng cây xanh. Bắt đầu vào mùa thi, bãi xe đông lên trông thấy. Trước đây, cô vẫn vào thư viện đọc sách và đi dạo trong khuôn viên. Lúc buồn, nơi này luôn làm cô cảm thấy thảnh thơi hơn. Có ngờ đâu, một ngày cô lại trở thành cán bộ thư viện, một công việc trái với ngành nghề cô học. Nhưng có hề gì, cô sẽ sớm thích nghi nếu thực sự muốn tiến bộ.
🌿 Phòng Bảo Quản của cô có 11 người, hầu hết là cán bộ trẻ, chỉ có chú Trường, trưởng phòng và cô Giang, là sắp đến tuổi về hưu. May mắn cho Minh, vừa mới vào thư viện đã được lãnh đạo ưu ái tạo điều kiện cho tham gia khóa học “Nâng cao kỹ năng phục vụ bạn đọc cho cán bộ thư viện” vào tuần tới. Đây sẽ là cơ hội để cô tiếp cận sâu hơn với nghề. Theo sự giới thiệu của chú Trưởng phòng: Bảo quản tưởng chừng là việc đơn giản nhưng lại giữ vai trò quan trọng trong công tác thư viện. Nhất là đối với một đất nước nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới nóng ẩm như Việt Nam, cán bộ thư viện càng cần chú trọng vấn đề bảo vệ nguồn tài liệu vì có nhiều nguyên nhân để sách bị hư hỏng (do các tác nhân nước, lửa, sinh học, trộm cắp hay phá hoại…)
🌿 Minh còn được cô Giang nhắc nhở: Không nên xếp sách thành chồng trên giá. Sách bộ chỉ xếp chồng lên nhau khi thực sự cần thiết. Sách khổ nhỏ nên xếp đứng. Sách khổ to, đang bị hư hỏng, thay vì xếp đứng thì nên xếp ngang để tạo điểm tựa an toàn. Sách bìa giấy và sách bìa vải không nên xếp sát trực tiếp với sách bìa da (vì axít và dầu trong da có thể ngấm vào giấy và vải khiến cho sách càng hỏng nhanh hơn, bìa da có phủ bột đã xuống cấp cũng sẽ làm hư giấy và vải). Không nên lôi sách ra khỏi giá bằng đầu sách vì sẽ làm bong đầu sách và rách gáy sách. Cần dồn các quyển sách khác ở hai bên rồi nhẹ nhàng dùng ngón tay cái và các ngón khác giữ hai mặt của quyển sách để lấy ra cuốn sách mình cần. Khi đặt sách trở lại vị trí, cần mở rộng các ke giữ sách, dịch chuyển các quyển sách trên giá để tạo ra khoảng trống trên giá và đặt quyển sách trở lại vào chỗ trống. Khi lấy các sách quá khổ được đặt nằm, cần di chuyển các bộ sách phía trên sang chỗ trống khác của giá sách hoặc xe để sách. Nên dùng cả hai tay để nhấc sách, sau đó đặt những cuốn sách phía trên được lấy ra trở lại chỗ cũ… Những lời nói của Trưởng phòng và cô Giang hiện tại Minh chưa thể hiểu hết, nhưng phần nào cô đã nhận ra công việc này thực sự có ý nghĩa, sẽ cho cô nhiều khám phá thú vị. Hóa ra, sách không đơn thuần chỉ là sách, mà đã trở thành người bạn lớn cần trân trọng và gìn giữ.
🌿 Minh nhìn lại diện mạo của mình. Thay vào những bộ váy lụa mềm trước kia, giờ đây Minh trở nên sống động hơn bởi quần vải và áo sơ mi màu sáng. Mái tóc cuộn nhẹ theo lọn, chải hết ra sau. Gương mặt Minh sáng trắng bởi ánh nắng hè buổi sớm tinh khôi. Minh biết, tất cả mới chỉ bắt đầu.
Nhiều người hay nói tuổi đẹp nhất đời là tuổi 18, tuổi của thanh xuân tràn đầy sức sống. Bạn bè tôi cũng hay ước được trở lại cột mốc đó với vẻ tiếc nuối bất lực. Hàng ngày tôi thường nghe vài người than vãn họ đã già, đôi người trêu tôi nhiều tuổi rồi phải tranh thủ đi, sống gấp thôi.
Còn với tôi?
🌿 Tôi không có khái niệm “tuổi đẹp nhất đời” bởi tôi luôn nghĩ thời điểm đẹp nhất của đời tôi là hiện tại. Tôi không ước được quay trở lại ngày xưa (có ước cũng chả được) vì bản thân luôn thấy mình tươi trẻ (nhất là tâm hồn). Ở mỗi tuổi ta sẽ có vẻ đẹp riêng: 20 mơn mởn ngây thơ, 30 đằm thắm mặn mà, 40 trải nghiệm nồng ấm, 50 điềm đạm bình yên… Khi ta lạc quan và có niềm vui sống, tự khắc mọi điều tốt đẹp sẽ hiện diện.
🌿 Nếu ví đời người như một kiếp hoa, thì tôi thấy mình đang trong kỳ hoa nở rộ. Tuổi mặn mà đậm đà, đã qua mơn mởn tươi non nhưng còn vương chút thanh tân thiếu nữ. Ai đó hay sợ ngày hoa tàn, khi tuổi chất đầy thêm. Riêng tôi không tiếc, tôi hiểu ở mỗi tuổi, tôi sẽ đẹp theo những cách khác nhau. Hoa tàn để nhường chỗ cho những nụ hoa mới, đó là quy luật, cớ gì phải buồn khi ta cũng đã từng là một nụ hoa. Tiếc nuối quá khứ sẽ làm ta lãng quên chăm chút thực tại. Khi không coi trọng thực tại, ta chẳng còn là gì nữa cả.
🌿 Dù ở thời điểm nào, với tôi, tất cả đều mới chỉ bắt đầu. Tôi thấy mọi thứ xung quanh và suy nghĩ trong tôi luôn tươi mới. Mỗi ngày lùi vào quá khứ không phải để tôi cũ đi, mà để tôi mới mẻ, thú vị hơn khi có thêm cơ hội nhận ra những đẹp đẽ đang hiện diện trong đời. Tôi luôn trong trạng thái bắt đầu: bắt đầu học hỏi, bắt đầu biết chăm chút đam mê, bắt đầu biết trân trọng từng phút giây hiện tại, bắt đầu biết hài lòng với chính mình… Rất nhiều mới mẻ, rất nhiều bắt đầu. Hẳn vậy, cuộc sống này, có phút giây nào là cũ kỹ đâu.
🌿 Lâu rồi, tôi không còn tương tác nhiều bạn bè sau khi đóng cửa FB cá nhân, dành thêm thời gian cho bản thân và sáng tác. Tôi chỉ thi thoảng gặp vài bạn ngoài đời, cảm thấy thật thà gần gũi. Tôi không lo bị trách, không thấy tiếc vì đã bỏ lỡ nhiều cuộc vui. Và đúng, chẳng ai giận khi tôi ngừng tương tác, vì ai cũng đều có những bận bịu riêng. Các quan hệ trở lại như xưa, giản đơn, vừa đủ. Ai cần, tìm tôi. Tôi cần ai, tôi tìm họ. Sự lựa chọn này, dẫu như là lội ngược dòng thời đại, vẫn khiến tôi cảm thấy thật đúng đắn và bình yên.
🌿 Nếu chỉ đơn giản vật chất mà không đơn giản tinh thần, thì ta không bao giờ được sống trọn vẹn với ý nghĩa thực sự của từ đơn giản. Song, nếu nhìn nhận đơn giản sai lệch, thì ta rất dễ biến đơn giản thành xuề xòa, đơn điệu và nhạt nhẽo. Đơn giản trong tinh tế và sâu lắng, đó mới chính là đơn giản đỉnh cao. Nghĩ đơn giản khiến ta biết hài lòng và hạnh phúc hơn. Nhìn đời đơn giản khiến ta ôn hòa và điềm tĩnh hơn. Đơn giản dễ dàng đem đến cho ta bình yên, nhưng để trở thành người giản đơn thì chưa bao giờ là dễ dàng cả (tôi vẫn đang tiếp tục phấn đấu).
🌿 Tôi luôn nhìn ra vô vàn điều đẹp đẽ ở xung quanh. Tôi hát, nghe nhạc, đọc sách, vẽ, viết, gặp gỡ và làm việc. Tôi không có thời gian để sợ già, tôi còn bận dâng hiến và tận hưởng, mộng mơ và thương mến, làm việc nghiêm túc và nhận thành quả xứng đáng. Thanh xuân do ta mặc định. Mặc định 10 năm thì chỉ 10 năm, nhưng mặc định trăm năm thì nhất định sẽ là thế. Tôi sẽ thanh xuân đến giây phút cuối cùng của đời mình.
Tôi không mong trẻ lại Bởi tôi chẳng già đi Thanh tân luôn ở đó Mãi mãi tuổi xuân thì.
Trồng nhiều ở Đồng bằng sông Cửu Long, nhưng hiện giờ ở đâu cũng thấy.
Biểu tượng cho sức sống mạnh mẽ và khát vọng sung túc, hạnh phúc ngập tràn.
LAN CHU ĐỈNH TÍM
Còn có tên là lan chu đình, lan chu đinh, chu đinh lan, lan cau tím, cau diệp tím…
Thuộc loại cây địa lan, thân thảo hóa gỗ.
Dễ trồng, ưa sáng, lý tưởng nhất là trồng dưới bóng râm bán phần.
Thân cao 20-40cm, lá thuôn dài, mỗi cành có từ 7-10 bông, màu tím hoặc trắng.
Đất thích hợp để trồng là vỏ thông, sỏi, than củi, đá trân châu thô…, có thể nhân giống bằng cách tách bụi.
Biểu tượng cho sức sống mãnh liệt, ý chí vươn lên trong hoàn cảnh khó khăn, khốn cùng.
HỒNG TÚ CẦU
Là cây thân thảo lâu năm, củ hành có áo. Có 3-5 lá, dài 12-15, mặt lá lượn sóng, ngọn giáo. Cán hoa béo và cao 30-40 cm, hoa màu đỏ, nhị có bao phấn màu vàng. Tôi đã được chứng kiến một vòng đời của cây như đời người tua nhanh vậy, từ lúc cây chỉ có lá xanh dài cho đến khi rụng lá và sau đó củ đâm chồi nảy nụ bung hoa. Điều đặc biệt là hoa và lá hầu như không đụng mặt nhau. Khi lá xanh tốt, hoa chưa ra nụ. Khi lá lụi hết đi, hoa bắt đầu bung nở. Rồi khi hoa tàn, lại sẽ bắt đầu hành trình củ nuôi dưỡng lá dài ngoằng ra, để năm sau cho một mùa hoa mới.
CÚC CALIMERO
Bông hoa có hình tròn, cánh xếp đều và dày, có nhiều màu sắc đẹp và phong phú.
Cây thường được trồng trên khu đất cao, tơi xốp, thoát nước và đủ sáng.
Tên hoa được lấy cảm hứng từ bộ phim hoạt hình cùng tên – Calimero, là biểu tượng của sự kiêu hãnh, nghị lực, yêu đời và lòng tin mãnh liệt vào bản thân.
Đêm qua lại mơ một giấc hỗn độn. Mơ các em gái ở phòng cũ rủ đi ăn, ở một nơi gọi là A2. Chị em ăn xong rủ nhau đi hát karaoke “chui”, vì đang dịch covid. Lúc ấy tôi còn nhớ tôi miễn cưỡng chứ không muốn hát hò. Chúng tôi đi thành 2 tốp, tốp kia đến trước đã vào, tốp tôi đến sau thì đang lơ ngơ tìm chỗ. Bỗng nhiên xe cảnh sát đến để dẹp quán. Bọn tôi vội vàng tìm cách trốn, leo lên được một chiếc taxi. Trong khi đó, bà con xóm giềng đổ ra mỗi lúc một đông, đứng chật kín cả khu phố.
Trong một diễn biến khác. Tôi mơ thấy một con rắn màu vàng nằm ẩn mình ở một góc kín. Rồi mơ một đĩa thịt rắn đầy ụ nhưng là thịt sống và cắt thành khúc tròn. Rồi mờ ảo thấp thoáng những hình bóng người quen mà tôi không nhớ họ đã nói gì. Tôi hay mơ rắn thế không biết.
1. Đêm hè tĩnh lặng với đèn vàng và sách nhỏ. Cơn gió dịu dàng ngoài ô cửa an ủi tôi cứ thong dong đừng sợ. Kiếp sống vô thường chẳng nên để dằn vặt, bực tức, dối lừa chiếm hết tâm trí. Rồi cũng đến một ngày, mỗi người đều khép mắt xuôi tay đi vào vùng sáng/tối, chẳng còn nghĩa lý nữa những sân si kiếp trước nhàu nhĩ sầu đau. Thế nên, tôi sẽ vui với nắng trên đầu, với sách trong tay, với nhạc nơi đây. Và lặng lẽ thấu hiểu cho cả những nhỏ nhen đôi khi khó cưỡng trong lòng mình. Rồi tất cả cũng sẽ êm xuôi thôi, vì đời là xanh ngát.
2. Lúc gặp khó khăn, ta cảm thấy khó khăn là vô tận. Nhưng khi mọi thứ đã qua, ta thấy khó khăn ấy như chưa từng hiện diện. Vì rằng, u tối cũng phải nhường chỗ cho ánh sáng, muộn phiền cũng phải lùi bước trước niềm vui. Khi không ổn, nếu nghĩ được “có buồn mới biết vui”, thì nghĩa là ta đã hiểu ý nghĩa tốt đẹp của nỗi buồn. Buồn/vui vốn chỉ là ảo ảnh, nó tồn tại nhờ sự nhìn nhận của mỗi cá nhân. Nên người đời mới có câu, thiên đường ở trong chính lòng ta, địa ngục cũng do lòng ta mà có. Vậy cớ sao ta không chọn lấy “thiên đường”?
3. Tôi thường ước mình được là cô chủ của một quán cafe nhỏ nằm ở một góc phố yên tĩnh. Sáng sáng tôi mở cửa quán với âm nhạc tràn ngập trên những giàn hoa tươi. Tôi tưới cây rồi cắm vài cành lá vào từng chiếc lọ bé ở mỗi bàn. Quán sẽ treo tranh của tôi. Có sổ, sách, bút, giấy, màu… để ai thích có thể viết hoặc vẽ trong lúc uống thứ gì đó tôi pha. Tôi đã nhiều lần ước mình có một ô quán nhỏ xinh thế đấy! Mà như C.S. Lewis nói thì: Không bao giờ là quá già để đặt ra một mục tiêu khác hoặc mơ một giấc mơ mới cả.
4. Tôi theo đuổi lối viết ngắn gọn được chừng 5 năm nay. Trước tôi hay diễn giải lan man, nay tôi chú trọng trình bày rõ ràng, súc tích. Quan điểm viết ấy thể hiện qua chuyên mục [120 chữ lúc 22h]. Co kéo một nội dung chỉ trong 120 chữ là thử thách thú vị, giúp tôi hiểu vai trò của sự cô đọng trong viết lách. Tôi phải cắt chữ thừa, bỏ từ lặp, loại câu trùng… để tạo nên một thông điệp rõ nghĩa nhất. Tôi tin, đơn giản chính là sự cuốn hút dễ chịu. Như Robert Southey nói, muốn sắc sảo phải ngắn gọn, từ ngữ như tia nắng, càng cô đọng càng nóng bỏng.
5. Nếu ví đời người như một kiếp hoa, thì tôi thấy mình đang trong kỳ hoa nở rộ. Tuổi mặn mà đậm đà, đã qua mơn mởn tươi non nhưng còn vương chút thanh tân thiếu nữ. Ai đó hay sợ ngày hoa tàn, khi tuổi chất đầy thêm. Riêng tôi không tiếc, tôi hiểu ở mỗi tuổi, phụ nữ đều có vẻ đẹp của riêng mình. Hoa tàn để nhường chỗ cho những nụ hoa mới, đó là quy luật, cớ gì phải buồn khi ta cũng đã từng là một nụ hoa. Tiếc nuối quá khứ sẽ làm ta lãng quên chăm chút thực tại. Khi không coi trọng thực tại, ta chẳng còn là gì nữa cả.
6. Tôi thích mặc đồ có đường cắt đơn giản; chất vải mềm mịm, mát nhẹ; màu pastel trơn lì, điềm đạm. Đồ phẳng phiu để chỉn chu, tôn dáng để gợi cảm, hợp hoàn cảnh để hòa nhập không gian. Mặc để xung quanh thiện cảm, nhưng trên hết là để tự tin, dễ chịu. Tôi không đuổi theo xu hướng, chỉ lựa chọn bằng thẩm mỹ cá nhân. Tôi định hình cá tính thời trang bằng nhận thức đằm sâu về cái đẹp. Tôi tạo nên thời trang của mình và thời trang lại biểu đạt tôi. Như Yves Saint Laurent đã nói, điều quan trọng của một bộ váy nằm ở chính người phụ nữ sẽ mặc nó.
Tôi gặp lại anh Chinh, anh bạn tôi và Bình quen từ ngày cấp 3. Kiểu gì anh lại là người yêu của Ngân, bạn cùng lớp cấp 3 của tôi và Bình. Rồi tôi mơ cảnh tôi và anh Chinh đi qua cánh đồng, đi qua sát một cỗ quan tài còn chưa chôn với người nhốn nháo đeo khăn tang quanh quẩn đó. Rồi tôi mơ tôi đi vào một nhà có chiếc gương ngoài sân để đánh son nhờ. Khi đang đánh thì có một bà cụ ra nhờ tôi đánh son để chụp mừng thọ. Tôi đánh cho bà cả son phấn đầy đủ, bà tuy nhiều tuổi nhưng da và môi lại rất căng. Đánh xong tôi thấy môi bà chưa đủ đậm lại đề nghị dặm thêm 1 lần nữa. Đang đánh lớp son thứ 2 lên thì bà ngã vật ra đất bất tỉnh. Tôi tưởng bà chết thì hoảng loạn la hét tính trốn chạy. Trong đoạn đó tôi vẫn nhớ được lúc đang make up cho bà tôi đã nghĩ có lẽ đây là lần cuối cùng người đàn bà này được chụp ảnh, thì giờ đã thành sự thật rồi ư? Người ta đưa người đàn bà ra sân nằm trên chiếu nghỉ, hóa ra bà chưa chết. Lát sau bà tỉnh dậy, thì lại biến thành cô gái quê trẻ trung tóc ngang vai má hồng da trắng rất duyên. Còn anh Chinh thì đợi tôi đi đánh son không thấy ra nên đã bỏ về mà cũng không thắc mắc gì. Giấc mơ đêm qua cũng đã mang màu sắc sợ hãi của chết chóc.
FB từ năm ngoái trở về trước vẫn hay có tag của người thân, bạn bè chúc mừng nhau ngày 21/6. Fb giờ không tương tác nữa nên sẽ chỉ còn có sự kiện được nhắc lại. Nhưng mình vẫn đang xóa dần chúng nên sẽ có lúc chẳng có gì để Fb nhắc nhớ nữa đâu.
Tuy giờ không được làm nghề đúng nghĩa, nhưng may mắn mình vẫn duy trì được việc viết, qua vai trò CTV và qua viết blog, page… Đúng là nó ăn vào máu rồi, nên không thể bỏ rơi nó được. Những kiến thức học được thời SV giờ không còn nhớ mấy, nhưng không phải nó không có ích. Nó đã ngấm vào từng tế bào, chuyển hóa từ câu chữ lý thuyết thành cảm nhận thực hành. Và việc viết là phải trau dồi, nên mình sẽ viết tốt hơn khi thực hành đều đặn. Cũng là một cách nhắc nhở mình viết lách chuẩn mực hơn mỗi khi tới ngày 21/6.
Nắng có muôn sắc độ, bởi nắng hấp thụ vào vạn vật và tỏa ra ánh sáng theo từng cách khác nhau dựa trên đặc trưng của vật đó. Như quả cầu này, khi được nắng soi rọi vào, đã trở nên ảo diệu hơn bình thường thiếu nắng. Nhưng nếu không đặt quả cầu lục thủy ở đây, liệu ta có nhận ra nắng đẹp đẽ sống động đến thế này? Đúng là vạn vật đều nằm trong mối quan hệ biện chứng. Như gương và tôi. Nhờ gương, tôi biết mình cũng có chút dễ thương. Còn nhờ tôi, gương trở nên hữu ích vì đã giúp một người biết được mình dễ thương như thế nào. 🥰
Tôi hay nghĩ đến sự ngắn ngủi của kiếp người khi chứng kiến một ai đó vừa qua đời. Con người mải miết đua chen dẫm đạp nhau, tranh giành phần thắng, rồi cuối cùng cũng chết. Càng ngậm ngùi hơn khi chứng kiến những người tài năng, đã phấn đấu cả đời mình cho sự nghiệp, cũng chấm dứt tất cả sau một sáng không thể trở dậy. Cuộc sống là thế, chúng ta cứ thế, quay cuồng trong nó rồi ngơ ngẩn ra đi. Ai đó từng nói, con người thường không nhớ ra đời sống hữu hạn và họ đang từng ngày đi tới cõi chết. Bởi nếu họ nhớ được, họ đã xử sự khác đi.
Góc nhìn quyết định đời người. Việc không có gì mà cứ cố bới bèo ra bọ thì cũng sẽ sôi hỏng bỏng không. Việc vướng mắc nhưng nhìn theo hướng tích cực lại sẽ có cơ hội để cải thiện, thay đổi. Nhìn vào cái đang có thay vì cái chưa có khiến đời ta thuận buồm xuôi gió hơn bởi nhận thức quyết định hành động. Người yêu cái đẹp luôn nhìn thấy vẻ đẹp và nguồn sáng ở mọi nơi, trong khi người bi quan chỉ nhìn thấy xấu xí và bóng tối. Và hẳn rồi, người nhìn sự vật ở góc đẹp nhất của nó sẽ là người xứng đáng được hưởng hạnh phúc hơn cả.
Mỗi ngày trôi qua tôi lại thêm yêu việc vẽ. Với tôi, vẽ cũng là thiền, bởi trong lúc vẽ, tôi được tĩnh lặng, tập trung và thanh lọc tâm hồn. Khi vẽ, tôi không còn nghĩ ngợi linh tinh, chỉ chú tâm vào đường nét, bố cục, sắc màu. Tôi vẽ không để ai ghi nhận, mà xuất phát từ mong muốn thực sự của bản thân. Khi buồn, ngồi vào vẽ, mọi muộn phiền bỗng dưng bị đẩy lùi, lo lắng dần nguôi và đầu óc trở nên nhẹ nhõm hơn. Xong một bức tranh nhỏ giống như xong một chương đời. Chương đời trong tranh tôi, tôi nguyện kể nó theo cách nhẹ nhàng, vui tươi nhất.
Thời gian qua đi, những ấn phẩm còn mãi. Hôm bữa khi dọn dẹp tủ sách, tôi đã thấy lại quyển tạp chí “Thời nay”, xuất bản từ 1965 tại Sài Gòn, giá 10đ. Đây có thể chỉ là tờ giấy cũ với ai đó, nhưng lại là thứ đáng quý đối với tôi. Bởi nó là chứng tích thời gian, minh chứng cho một nhịp thở thời đại đã qua. Tờ tạp chí cũ, ngoài ý nghĩa nhắc nhớ quá khứ, còn giúp ta nhận biết được tiến trình phát triển của xã hội, từ đó góc nhìn cuộc sống trở nên có chiều sâu hơn. Lúc này, giá trị của tờ tạp chí không còn là 10đ nữa.
Muốn làm tốt một việc, cần nghiêm túc và chú tâm. Muốn thành công một nghề, cần kiên trì và chăm chỉ. Không ai sinh ra đã giỏi, phải có học hỏi và luyện tập. Người thợ tập trung làm việc miệt mài bao năm tháng cho đến khi trở nên thuần thục và thăng hoa thì được xã hội công nhận là nghệ nhân. Người luyện tập thể thao chẳng còn cách nào khác ngoài việc ngày đêm tập tành nếu muốn trở thành vận động viên đỉnh cao. Bởi vậy Jack Hart mới có câu: “Sự tinh thông không phải là điều bí hiểm được giữ kín, mà là sự chinh phục của tay nghề từng bước một”.
Hôm nay em Ngọc đang trong chuyến bay thấy bài của chị, ảnh của em, gửi tôi xem:
NHỘN NHỊP CẢNG CÁ NGỪ PHÚ YÊN (Heritage H218, 2020)
Mặt trời đã lên cao, biển Tuy Hòa một sáng đầu hè đang nằm bình yên dưới màu nắng mật ong khỏe khoắn của miền Trung gió lộng. Người du khách ghé Phú Yên buổi đầu thật bỡ ngỡ trước khung cảnh của thành phố miền biển khoáng đạt. Bỗng nghe thoang thoảng những tiếng người xôn xao phía xa, du khách không khỏi tò mò muốn tới. Hóa ra đó là một bến cá tấp nập tàu thuyền xanh mát một màu. Mới nhớ, đã từng nghe thành phố Tuy Hòa của tỉnh Phú Yên là nơi quy tụ nhiều cảng cá lớn nhỏ, là nơi thuyền ghe cập cảng sau nhiều ngày dài rong ruổi xa khơi.
Phú Yên đâu chỉ nổi tiếng với hoa vàng trên cỏ xanh mà còn là quê hương của nắng vàng biển bạc. Nơi đây có thế mạnh về khai thác hải sản với số lượng tàu thuyền lớn ở khu vực miền Trung nên có nhiều cảng cá trong Thành phố. Các cảng cá Đông Tác, Dân Phước, Phú Lạc, Tiên Châu (trước còn có cảng cá Phường 6 nay đã đóng bến)… đều là điểm ghé quen chân của anh em thuyền chài. Chưa kể tới những cảng tự phát nằm rải rác ở các địa phương ven biển dành cho tàu bè nhỏ neo đậu.
Những cảng cá nằm yên qua mỗi mùa nắng mưa, là chốn đi về của anh em thợ thuyền trên những con tàu gỗ lênh đênh năm tháng. Sau nhiều ngày dài ra khơi săn cá, tàu thuyền cập cảng để các ngư dân bốc dỡ cá lên bờ. Các cầu cảng ở Phú Yên khá sạch đẹp, rộng rãi nên việc bốc dỡ cá cũng như chuyển nhu yếu phẩm lên, xuống tàu rất thuận tiện. Mùa mưa bão, ngư dân không còn phải lo thiếu chỗ neo đậu tránh trú… vì các cảng cá đã chú trọng hơn tới việc nạo vét, khơi thông luồng lạch, cho tàu thuyền vào ra cảng khỏi mắc cạn.
Những năm gần đây, nghề câu cá ngừ đại dương phát triển mạnh khi nhu cầu tiêu thụ cá ngừ ngày càng tăng cao. Đặc biệt là xuất khẩu cá ngừ sang các nước, nhất là Nhật Bản, có rất nhiều cơ hội phát triển. Nhiều ngư dân Tuy Hòa đã mạnh dạn đầu tư tàu lớn ra khơi đánh bắt hải sản. Sản phẩm thu về có đủ loại như cá bò, cá hối, cá chim, cá cờ,… nhưng nhiều nhất và đem lại lợi nhuận nhất vẫn là cá ngừ. Mọi người hay nói Phú Yên chính là thủ phủ của cá ngừ đại dương quả không sai. Muốn bắt được cá ngừ đại dương, ngư dân phải dùng mực xà tươi để làm mồi nhử. Họ thả sợi cước gắn lưỡi câu móc mực xà tươi xuống biển sâu 60-100 m và từ lúc cá cắn câu đến khi đưa được lên khoang tàu phải mất chừng ba mươi phút. Vui hơn nữa khi thuyền nào bắt được cá ngừ vây vàng hoặc vây xanh. Một chuyến ra khơi thu được 2-3 tấn cá coi như thắng lợi. Những con cá ngừ to dài, tròn quay chắc nịch, da đen bóng được ngư dân vác như bay trên sàn tàu rồi quăng rất ngọt xuống chiếc càng đợi sẵn trên sàn bến. Từ biển, cá sẽ theo những chuyến xe tải lạnh đến các nhà máy chế biến. Nếu cá ngừ qua được vòng kiểm định của chuyên gia Nhật Bản để có thể làm sashimi thì giá bán sẽ cao gấp nhiều lần so với thương lái thu mua thông thường. Nhiều người dân phất lên nhờ đánh bắt cá ngừ, nhiều thuyền thắng lớn khi ra khơi thu được những con cá ngừ nặng cả một hay hai trăm kg. Ngư dân luôn trông chờ đổi đời nhờ đánh bắt và xuất khẩu cá ngừ. Nhưng muốn bền vững và phát triển được, quy trình bảo quản của ta cần cải tiến vượt bậc để vượt qua được tiêu chuẩn khắt khe của nước bạn.
Những người đàn ông ra khơi, giữa sóng gió không nao núng, khi về đất liền lại trở nên điềm đạm hiền lành. Họ vui vẻ vừa nói cười vừa hò nhau ròng cá lớn từ khoang thuyền lên để người ta chuyển đi cân và phân loại. Mỗi chuyến đánh bắt thường kéo dài cả một đến hai con trăng, tức là một tới hai tháng. Xa nhà, xa đất liền, sau khi bàn giao mẻ cá tươi, họ sẽ được về nhà tắm gội và ăn bữa cơm người mẹ hoặc người vợ thổi. Nhưng ở nhà vài ngày, ngư dân lại nóng lòng muốn ra khơi bởi tàu thuyền chính là ngôi nhà thứ hai của họ, và hy vọng làm giàu nhờ biển chưa bao giờ ngưng lại.
Theo phong tục miền biển, những người phụ nữ không bao giờ được bước chân lên thuyền. Vì vậy đàn ông ra khơi và nhường phụ nữ làm những việc trên bờ, phổ biến nhất là nghề rảo cá. Đàn bà ra bến rất đông, họ quây kín mặt mũi đầu tóc để tránh nắng, đón con tàu lớn đang dần tiến vào cảng với háo hức đợi chờ. Phụ nữ Phú Yên có khí chất mạnh mẽ, nhanh nhẹn, dẻo dai và linh hoạt. Khi cánh đàn ông chuyển cá từ khoang tàu lên, các bà chia tốp hai hoặc bốn người (tùy cân nặng của cá) đặt cáng trên vai để di chuyển cá về nơi cân và phân loại. Cũng có nhiều chị đã đứng đợi sẵn bên chiếc xe đẩy nhỏ gọn để tự mình đẩy bon bon chú cá cồng kềnh. Từng giọt mồ hôi rớt rơi dưới nắng to, mũ nón, khẩu trang hai ba lớp cũng chẳng đủ bảo vệ cho làn da phụ nữ bớt đen xạm. Nhưng trong giọng nói tiếng cười của họ luôn chứa đựng niềm lạc quan của những người phụ nữ chẳng thể liễu yếu đào tơ bởi họ vốn sinh và ra lớn lên ở miền biển cả.
Vui sao, trên mỗi con thuyền thường có một lá cờ tổ quốc, để các thuyền nhận ra đồng hương và để chúng ta khẳng định rõ chủ quyền biển của Việt Nam khi đánh cá ở ngư trường lớn. Mỗi lần cá về là cả khu cảng nhộn nhịp, cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới. Những chiếc đèn treo trước thuyền tắt sáng, tạm chút nghỉ ngơi. Đời sống cứ ngày nối ngày trôi trên những cảng cá bình yên và sống động. Có háo hức người đi, có mong ngóng người về. Có vui khi tìm được luồng cá dày, có buồn khi chẳng đánh được cá to. Niềm vui mong manh, nỗi buồn đằng đẵng. Dù thế nào họ cũng vẫn lạc quan tin vào những chuyến tàu đầy ắp cá. Để ai cũng đều rạng rỡ ánh cười trên bến dưới thuyền ngày cập cảng nắng tươi.
Một ngày nên nhớ (16/6/2020) trong một tháng 6 đáng nhớ. Tròn 10 năm, một chặng đường, một sự lựa chọn. Không biết sự lựa chọn này là như thế nào nhưng dù sao mình cũng đã chọn và vui buồn cùng nó trong suốt 10 năm rồi. Cái cần làm là điều chỉnh bản thân để đáp ứng tốt hơn mọi yêu cầu và tiêu chuẩn của công việc và đời sống. Chụp một bức ảnh vội giờ tan làm để ghi dấu.
Tôi về ngoại ô vào một ngày đầu hạ. Căn nhà nhỏ nằm khuất sau lùm cây xanh mát đón tôi bằng vẻ lặng lẽ thân thuộc. Con mèo lười thấy người chỉ quấn nhẹ đuôi lơ đãng rồi lại lim dim ngủ dưới giàn thiên lý trổ đầy bông. Mùa này sen nở rộ, ao sau nhà ngập tràn sắc hồng dịu ngọt. Không gian thanh vắng quá, chỉ có tiếng lá ổi cựa nhẹ trên những ngọn cao. Cây xoài già lúc lỉu quả vàng lốm đốm tàn nhang. Mấy cụm thanh tú tím biếc la đà gót chân. Tôi thở khẽ, cảm nhận rõ tiếng gió hiu hiu thổi trên dậu cúc tần êm ả nắng trưa.
Tôi thích tôi lúc ở trong bếp. Khi ấy, tôi được đơn thuần là phụ nữ, được cần đến và được chờ đợi. Tôi chỉ nghĩ đến việc nêm nếm mắm muối sao cho món ăn mình nấu ngon nhất có thể, không cần quan tâm đến tình hình thời sự chính trị thế giới lẫn bộn bề vui buồn xã hội ngoài kia. Thế giới của tôi khi ấy vẻn vẹn chỉ có tiếng reo vui của rau xào, nổ lép bép của đậu rán hay lục bục sôi của cá kho. Tôi trẻ trung, đơn giản và dịu dàng hơn nhờ nấu nướng mỗi ngày. Với tôi, nấu ăn không phải là công việc, đó là thư giãn.
Tôi luôn mơ ước nhà mình có một chiếc vườn nhỏ, đúng nghĩa là nhỏ xinh ấy. Nhà xây không cần to và chừa lại không gian vườn tược cho thoáng đãng. Một khuôn vườn vuông vắn xinh xắn để tôi đủ sức chăm sóc được từng mầm cây, cánh lá. Từ bậc thềm hay ô cửa sổ, tôi đều có thể thu vào tầm mắt trọn vẹn cả khu vườn. Mơ ước vườn nhỏ cũng thực tế hơn trong bối cảnh kinh tế eo hẹp. Chỉ cần luôn nghĩ tới khu vườn yên tĩnh ấy, có thể lắm một ngày không xa, tôi sẽ rủ bạn tới nhà uống trà ngắm khu vườn nhỏ dưới nắng cùng tôi nhé!
Tôi hiếm khi đọc sách mà chỉ cầm riêng quyển sách, thường đi kèm đó là một cuốn sổ. Khi có sổ bên cạnh, tôi thấy an tâm vì biết mình sẽ không để lọt mất một chi tiết, cụm từ đắt giá nào. Chỉ cần gặp điều thú vị, đáng lưu ý, ngay lập tức tôi chép vào sổ. Đọc một lần có thể quên, nhưng đọc đi đọc lại những chữ mình chép, thì câu chữ đó ghim mãi vào tâm trí. Chưa kể tôi cũng hay viết cảm nhận sau khi đọc. Những cuốn sách tưởng lâu ngày quên lãng, chỉ nhờ vài dòng lưu chép, bỗng hiện về rõ nét như mới vừa đọc hôm qua.
Rồi thời gian cho ta nhận ra, tháng ngày ta sống chẳng còn dài lắm đâu. Và việc sống thật thà với mình là rất đáng, dẫu khác biệt, không vừa lòng nhiều người, thậm chí dở điên. Dở điên mà đúng là mình, thì cũng vui chán vạn so với kiểu mẫu – chỉn chu – khéo léo – mà chả vui gì. Tôi sẽ làm điều mình thích thay vì cố gắng hài hòa các mối quan hệ. Tất nhiên không tính đến các nghĩa vụ quan trọng cần thiết mà dù muốn hay không vẫn phải thực hiện. Còn lại, tôi sẽ tập trung vào các ưu tiên của đời mình với sự độc lập bền bỉ.
Tôi vẫn nghĩ, trong mỗi người phụ nữ đi qua thời gian, còn ít nhiều vương lại nét thiếu nữ trên gương mặt, ở dáng điệu. Thứ “nét” ấy vô hình lẩn khuất, và với tùy từng người cảm nhận, nó bộc lộ theo những cách khác nhau. Tôi hay được/bị nhận xét là cứ như “mới lớn”, không phải ở diện mạo mà ở lối suy nghĩ, cư xử. Có lẽ do tâm hồn tôi không lớn kịp theo tuổi tác. Tôi cũng không ngại khoe tuổi và sẵn lòng đón nhận những dấu vết năm tháng. Bởi đâu thể đi ngược lại quy luật thời gian, chi bằng an nhiên sống cùng nó cho đến cuối đời.
Tối qua mình cùng em Huệ tới ủng hộ quán của bạn Huệ mới mở. Quán nằm trên đường Nguyễn Đình Chiểu kéo dài, bên hông của công viên Thống Nhất. Quán nhỏ xíu, chủ yếu bày bàn ghế trên vỉa hè, chuyên bán mấy đồ ăn uống lặt vặt, dành cho các bạn trẻ. Nhìn mấy người ở quán tất bật vui vẻ phục vụ khách, mình thấy dễ thương. Cũng luôn thích bán mấy thứ nho nhỏ với một chiếc quán của riêng mình, nhưng chỉ là thích vậy thôi, chứ giờ đi làm đã hết ngày, chẳng dành được thời gian cho việc gì ra tấm ra món trừ việc sáng tác ngẫu hứng.
Và những giấc mơ của tôi vẫn tiếp tục diễn ra sợ hãi. Đêm qua tôi mơ tôi và con trai đang dừng đèn đỏ trên đường bên cạnh một người phụ nữ chừng 65 tuổi. Bất chợt một chiếc ô tô trắng lao tới và nuốt chửng người phụ nữ vào gầm xe, xong tiếp tục đi, kéo lê người bị nạn một đoạn khá dài. Sau đó tôi còn mơ hỗn độn linh tinh. Mơ cảnh em Hoạt chuyển nhà mà sau đó có cảnh đốt một quả pháo to, rồi tôi phải về khi nhà chuyển đồ gần xong. Rồi sau đó mưa to gió lớn tôi không quay lại nhà em được… Nói chung dấu ấn rõ nét đêm qua chính là vụ tai nạn mà tôi còn nhớ rõ khi ấy Men cũng nhìn thấy được toàn bộ vụ việc. Và trong mơ tôi lo Men bị ám ảnh. Tôi cũng mơ hồ nhớ mình còn mơ gì đó rất dài nhưng cũng lại không biết là đã mơ những gì trong cái mơ hồ đó.
Winlinh 