
‘Theo hình minh họa trong quyển thơ “Góc sân và khoảng trời” của Trần Đăng Khoa. Vẽ trong sổ Win năm 2006.

‘Theo hình minh họa trong quyển thơ “Góc sân và khoảng trời” của Trần Đăng Khoa. Vẽ trong sổ Win năm 2006.
Hôm nay nói chuyện với em gái về việc một số cô gái hay giả nai để lừa các anh trai thích những mẫu phụ nữ non tơ, ngọt ngào, ngây thơ, dễ lừa dễ bảo. Hai chị em đều nhất trí chả việc gì phải giả nai giả hươu cho mệt. Trước hết là vì mình, mình cố tạo ra một thứ khác mình thì mình mệt. Mình cứ phải cố để bảo toàn lớp vỏ đó cho hoàn hảo, lại thành ra cái gì đó gượng gạo. Thứ hai, đàn ông tinh lắm! Sự giả tạo chỉ khiến họ muốn cười khẩy. Mà vì ai đó để giả tạo, là đang xem nhẹ chính mình. Khi mình thực sự tự nhiên, mình sẽ tỏa hương. Chả cần cố, mình cũng sẽ thu hút.
Ít ai không có cho mình một chỗ dựa. Có thể chỉ là một chỗ dựa vô hình, tồn tại trong ý nghĩ sâu kín. Có thế lại là một chỗ dựa không mong muốn, nhưng nó cứ đến, cứ ở gần bên, và mình thì dửng dưng, rồi một ngày nào chợt thấy cần nó khi nó bỗng nhiên biến mất.
Một chỗ dựa, thường được nghĩ đến theo cách chắc chắn. Là một chiếc ghế tựa êm ái sẵn sàng đợi chờ mình ngả lưng. Chỗ dựa ấy giúp người ta vững tin, mạnh mẽ hơn và làm được nhiều hơn. Chỗ dựa khiến người ta có thể lao ra sóng dữ dễ dàng hơn, vì người ta biết mình có sự dõi theo từ phía sau, nếu thất bại, vẫn có nơi che chở.
Nhưng nếu không có chỗ dựa, có nên đi tìm? Đừng đi tìm! Việc đi tìm chỉ khiến mình thất vọng thêm, yếu đuối đi, chậm lại những mục tiêu cần thiết khác.
Một nơi nương tựa, đôi khi chỉ giản đơn là một câu hát. Hát thôi!
Trưa không về, cùng mấy chị em vào Trịnh Ca ngồi. Lần đầu tiên ngồi ở chỗ này, nhưng cũng không khác sự trở về với không gian đã rất thân thuộc ngày xưa. Chỉ có những câu chuyện là khác. Chỉ có bạn bè là khác.
Yêu cầu được sống lại như xưa là điều không tưởng. Mong được ngồi cùng những bạn xưa, trong thời điểm này, thật khó khăn. Mình phải thích nghi dần, và đã thích nghi được. Dù đôi lúc cứ thấy thiếu vắng, nhưng không phải là mất mát, còn ở đó, và sẽ có lại được vào những lúc không ngờ nhất. Mình vẫn tin.
Mình nói với em Oanh là giờ chị không viết được những gì miên man nữa. Oanh đồng ý và cho rằng trong môi trường mới sự thay đổi là điều đương nhiên.
Mình không thể cưỡng lại được việc mình bị môi trường cuốn đi. Mình không vùng vẫy níu lại. Mọi sự cứ để tự nhiên. Có lúc mình nghĩ, đến một ngày, nhìn lại mình, thấy mình đã là một mình mới. Nhưng rồi lại nghĩ, sẽ khó, vì con người đâu dễ thay đổi thế. Và thế là gõ vu vơ, coi như ghi nhớ một ngày được vào quán mình thích.
Nhớ ngày đó, Tuyến tóc dài, mái hất lệch một bên cắt ngắn vụng về. Bạn hay mặc áo trắng, quần đen, đi lại trong lớp rất hồn nhiên. Giọng bạn ấm và vang. Da hồng hào và cười rất duyên. Với mình, bạn là một thế giới khác, đời hơn. Năm lớp 8 trôi qua như thế thôi. Đến năm cuối cấp, mình với bạn bắt đầu thân nhau. Cho đến bây giờ ngẫm lại, nhận ra một điều, có nhiều người mình lầm tưởng là thế thực ra không phải thế. Mình đã từng lầm tưởng Tuyến ghê gớm đáo để, sẵn sàng chửi nhau, xắn tay áo lên quát mấy tên con trai nghịch ngợm hay bắt nạt bạn gái. Mình đã từng lầm tưởng Tuyến và mình không thể hòa hợp, chia sẻ. Nhưng cuối cùng, hai đứa mình thân nhau thật dài lâu.
Ký ức bay màu ít nhiều, sau bao năm mình không nhớ rõ từng chi tiết về những chuyện của hai đứa. Nhưng mình không quên lối vào căn nhà bạn, cách bày trí căn phòng của bạn, những người thân trong gia đình bạn. Nhớ sân giếng rộng rãi nhà bạn, nhớ tết đến nhà bạn gói bánh chưng. Mình nhớ bạn thích bóng đá lắm, trên tường nhà cũng treo một poster bóng đá rất to. Mình còn nhớ bọn mình hay lang thang ra công viên chơi, có lần đi xuống biển bằng xe đạp nữa. Hai đứa đội nón, mình thấy bạn xắn ống quần, cũng bắt chước theo. Mình còn nhớ những câu chuyện nhỏ to tuổi mới lớn, bọn mình đếu nói hết với nhau. Ngày cuối cấp, lưu bút của bạn câu chữ đơn sơ, nét chữ mình vẫn nhớ,…
Năm tháng trôi cuốn theo kỷ niệm học trò. Bạn lên Cào Cai bắt đầu cuộc sống mới. Bọn mình vẫn thư từ qua địa chỉ “Doanh nghiệp Hoa Phong – Tổ 12 – Phường Phố Mới – Thị xã Lào Cai”. Bao nhiêu lá thư, bao nhiêu câu chuyện. Năm tháng vẫn trôi. Có những lúc bọn mình vắng vẻ, thưa thớt hỏi han. Rồi bạn có chồng, có con trai. Mình cũng bôn ba trong đời sống với nhiều biến động. Bạn thường là người chủ động liên lạc để duy trì mối quan hệ này. Bạn gửi đào gửi mận, bạn gửi quần áo và đệm điện. Cảm động nhưng cũng ngại ngần lắm vì mình chẳng quan tâm được đến bạn như vậy. Vừa rồi bạn lại chủ động hỏi mình cần gì bạn sẽ giúp. Khi bạn đưa ra lời đề nghị đó, mình thấy thực sự hạnh phúc, bởi tình bạn của bạn dành cho mình quá lớn lao.
Bạn là người đã cho mình biết sức sống, sự chân thành của tình bạn. Có bạn đồng hành trong cuộc sống, mình thấy thật ấm áp, Tuyến ạ!
Không dưng ra gần cơ quan lấy ruốc nấm cho Yến mà rơi đâu mất 250.000 của cô nàng. Thế là mình phải bù vào. Tháng này nghĩ lại đúng là tháng thiệt hại. Toàn những thứ không đâu. Nhưng mà lại chả tiếc, vì biết có tiếc thì cũng đã thiệt hại rồi. Tiền hết thì lại có, mất tiền nhằm nhò gì, mất mạng mới đáng nghĩ, hic.
Trưa nay đi trên đường cứ hát mãi câu “mở rộng vòng tay, đón em nhưng nào thấy, sầu dâng lên tím biết bao giờ cho khuây?”. Thỉnh thoảng hát tí nhạc vàng, người ta hay gọi là bolero, thấy cũng hay, thấy cũng ngấm lắm! Cứ bảo ủy mị, nhưng chả phải nó nói lên đúng tâm trạng con người, trong nhiều khoảnh khắc đó sao. Nhất là nghe vào những lúc đêm khuya, một mình, hoặc bên ai đó với trà thơm quẩn trong khói thuốc. Đúng là sến quá, hihi…
(Hồ Hoàng Cầu một ngày hè xưa)
Chiều cuối tuần đi qua hồ Hoàng Cầu, có nhiều điều để nghĩ. Trong những kỷ niệm đầy đặn của 10 năm qua, hình ảnh của hồ xuất hiện dày đặc. Hồ bây giờ khác nhiều, lại thêm mấy trụ cầu nữa, đâm ra bớt mềm mại hơn. Lại thêm con đường to xuyên từ Đê La Thành sang Thái Hà, thì thêm bụi, thêm người, bớt cỏ cây, bớt thảnh thơi đi. Nhưng quy luật là phải thế, mọi thứ không thể cứ như cũ mãi được. May mà phía bên kia hồ, mọi thứ ít thay đổi hơn. Nhiều buổi chiều qua đây, thấy mình vẫn yêu không gian này. Yêu bởi kỷ niệm, bởi những năm tuổi trẻ đã được gió hồ tắm mát buồn vui.
Lâu rồi mới nghe mưa đã đời như thế. Mưa muộn.
Mưa cũng gợi nhớ nhiều chuyện đã qua từ lâu. Chuyện đáng nhớ, nhưng phần nhiều là buồn.
Giờ có thể đã bình yên hơn khi nghe mưa.
Vì theo ngày tháng, cái gì rồi cũng phai nhạt dần…
Em hỏi tôi một câu hỏi mà tôi thấy để trả lời được phải suy nghĩ nhiều, đặc biệt phải rất hiểu em và đời sống em đang sống. Tôi hẹn sẽ nói chuyện với em sớm, vậy mà im lặng cho đến hôm nay. Vì thời gian quá eo hẹp, mà trò chuyện thì không thể phiên phiến.
Cô bé ấy, người tôi đã gặp cách đây 3 năm, theo cảm nhận của tôi là người vô cùng đặc biệt. Dù em không thể hiện nhiều, nhưng tôi có thể đọc được trong suy nghĩ của em ít nhiều tâm trạng của một cô bé đang có những ưu tư sâu kín của riêng mình. Khi được em hỏi một việc liên quan đến quyết định lớn trong đời em, tôi đã thực sự vui sướng, vì mình đã được tin tưởng, nhất là với một người khó mở lòng như em (là điều em tự nhận).
Theo thời gian, tôi già đi, cảm xúc ít nhiều vơi cạn. Vì mải luấn quấn vào những điều vụn vặt áo cơm của đời sống, tôi có lúc đã trở nên nhạt nhẽo khó chấp nhận. Những người như em đã cho tôi nhìn lại mình, và khiến tôi muốn khôi phục con người tôi của nhiều năm về trước. Tôi sẽ có một buổi nói chuyện thật dài với em, cô bé sâu sắc mà tôi yêu mến. Hy vọng tôi sẽ mang lại cho cô bé ấy một niềm vui, sự vững tin mà em đang thực sự rất cần để bước vào cuộc sống đích thực mà em mong muốn.
Chico gọi tôi qua msg Facebook. Tiếng Anh chập choạng khiến cuộc nói chuyện của chúng tôi chậm hơn so với những cuộc nói chuyện khác. Chàng trai thông minh, vui tính, hòa đồng của đất nước Chile luôn khiến tôi cảm thấy an toàn khi tiếp xúc. Tiếc là tôi chưa thể cải thiện tình trạng tiếng Anh của mình để trao đổi với Chico nhiều hơn về các lĩnh vực mà tôi nghĩ tôi và anh ấy có thể đồng cảm. Ngôn ngữ đúng là một rào cản trong nhiều mối quan hệ của tôi. Chỉ vì quyết tâm và kiên trì của tôi chưa cao.
Tôi nhớ lần đến Việt Nam của anh ấy và Carmen, tôi đã không đón tiếp các bạn Chile được như tôi mong muốn. Chỉ vì thời gian eo hẹp, tiền ít và một số điều tế nhị khó nói. Khi các bạn ấy rời Việt Nam, tôi chả còn đồng xu nào mua quà để tặng, đó là điều tôi ân hận nhất. Chia tay ở ngõ Trung Liệt trong đêm muộn, tôi chỉ kịp dúi vào tay Carmen miếng phim thấm dầu dành cho phụ nữ, chả hiểu Carmen nghĩ gì và có thấy buồn cười không? Tôi cũng muốn đưa các bạn ra sân bay như khi đón các bạn từ sân bay vào đất nước mình, nhưng điều nhỏ bé đó cũng không làm được. Cuộc đời, có nhiều điều nhỏ bé như thế cứ trôi qua… Và các bạn thì xa mãi…
Đường Thái Hà gần nhà bố mẹ tôi có treo một biển quảng cáo chụp đôi mắt một chàng trai. Đôi mắt đó giống Chico kinh khủng. Mỗi lần đi từ nhà mình sang nhà bố mẹ, tôi thường ngước nhìn lên biển hiệu ấy và nhớ bạn Chico. Nhớ chiếc áo sọc của bạn, tiếng nói như chim, đôi mắt sáng và miệng cười hồn hậu.
Tôi hứa sẽ gửi ảnh bố từng chụp cho Chico và Carmen lâu rồi, nhưng buồn cái là chưa tìm lại được ảnh do thất lạc. Thật ngại quá, vì tôi biết các bạn rất trọng chữ tín, cũng như tôi, đã hứa thì không thể nuốt lời.
Hà Nội mùa này thời tiết rất đẹp. Không như lần các bạn đến mưa gió âm u. Tôi vẫn mong có lần nào đó được đón các bạn tại Việt Nam với những vạt nắng ấm và có nhiều thời gian tự lái xe đưa các bạn đi chơi khắp mọi nơi. Khi các bạn về có thể đặt vào vali các bạn một món quà ý nghĩa. Còn lúc này, tôi mong Chico có thể cảm nhận được tôi khi tôi không thể diễn đạt trọn vẹn bằng ngôn ngữ.
Hôm kia mơ rất ấn tượng. Một buổi tụ tập gia đình, mà sao lại ở gần hồ Tây thế. Ăn uống xong xuôi chuẩn bị chia tay mọi người thì phải, mình và Trang nhìn ra hồ thấy tối đen, trời vần vũ. Hai chị em còn giơ máy lên chụp ảnh. Bỗng nhìn qua khuôn máy thấy có hình rồng cuộn trong mây. Không phải một mà những hai con. Màu nước màu trời đều xanh đen, như sắp giông lớn. Mây sáng sáng tối tối u mê, như những quả súp lơ đang xoáy trong nồi nước ninh xương sôi sùng sục nhà ai đó. Rồng cuộn chao đảo, râu dài, chân dài, mắt long lên. Hai chị em nhìn nhau, sợ nhưng vẫn giơ máy để lưu lại khoảnh khắc kỳ lạ ấy. Cứ như thế, luấn quấn trong sự hoảng sợ đó với đôi mắt mở to dán vào bầu trời. Thời gian như ngừng lại, ngộp thở. Tưởng như rồng rất gần mình, sắp lao lại quấn lấy mình. Nhưng rút cục sau đó hai chị em lại nhìn thấy hình hai chú rồng đó chỉ là hình của bóng bơm, loại bóng mà người ta hay bơm to để thả xuống hồ hoặc trưng trong các hội chợ. Bóng hình rồng trong phút chốc làm rồng thật trong mắt mình, đã trở lại nguyên bản. Nhưng mình thề là cảm giác trong mơ thật quá, nỗi hoảng hốt thật quá, rồng cuộn thật quá! Năm rồng qua rồi, mơ rồng thế đủ rồi. Năm nay chắc sẽ mơ nhiều rắn chăng?
Như bây giờ, cứ thấy nghèn nghẹn. Cảm giác không được ai hiểu khiến mình muốn khóc. Ít ra thì phải có ai đó chứ.
Cứ để mọi thứ trôi như vậy, rồi có khi đến lúc chả biết thế nào là buồn nữa.
Nói chuyện và nói được những chuyện sâu sắc thật là những điều phù phiếm và đáng mơ ước…
Khái niệm “đầu tiên” luôn mang một ý nghĩa đặc biệt đối với mỗi chúng ta: như ngày đầu tiên vào lớp 1, ngày đầu tiên được đeo khăn quàng đỏ, ngày đầu tiên được làm sinh viên, hoặc sâu sắc hơn nữa là mối tình đầu, v.v… và v.v… Một sự so sánh dường như khập khiễng, nhưng với tôi, cảm giác khi chạm vào một cuốn sách mới cũng phần nào giống như những thứ “đầu tiên” tôi đã từng trải qua trong đời. Điều này thì những người đã từng đi mua sách có thể cảm nhận được. Nếu bạn chỉ mới lên thư viện đọc hoặc mượn được cuốn sách từ một ai đó, thì sẽ không thể thấm hết niềm vui khi chọn được cuốn sách tâm đắc và biến nó thành sở hữu của mình.
Vào hiệu sách không phải lúc nào cũng tìm được cuốn sách ưng ý. Vào, có thể chỉ để ngắm nhìn sách, theo dõi bước chuyển mình êm đềm của sách trong nhịp sống vũ bão, từ đó có thể hình dung được diện mạo của thị trường sách trong thời điểm hiện tại. Đôi khi như một thói quen, bạn còn chưa nghĩ được mình vào để mua sách gì, tìm tác giả nào, nhưng chính điều ấy lại là sự thú vị. Khi ta không chủ định tìm kiếm mà lại có được một cuốn sách tốt, hỏi còn gì vui hơn?
Niềm vui sách mới bắt đầu từ việc bạn phát hiện được trên giá sách, lẫn giữa hàng trăm tên sách có một cuốn thu hút sự chú ý của bạn. Có thể vì cái tựa, có thể vì tên tác giả mà uy tín đã được đóng đinh trong lòng người đọc, có thể chỉ vì cách trình bày ấn tượng v.v… Khi đã cầm trên tay cuốn sách ấy, bạn bắt đầu tìm kiếm thêm những chi tiết thuyết phục (như nội dung cơ bản, phong cách viết, lối trình bày, mở đầu, kết thúc…) để khẳng đinh lại lần nữa mình có nên bỏ tiền ra mua cuốn sách hay không. Và xong, bạn đã hoàn toàn hài lòng thì còn chần chừ gì nữa.
Tuy nhiên, niềm vui thực sự không đến với bạn vào lúc ấy, mà nó đến vào thời điểm sau đó – khi bạn đã mang cuốn sách về nhà, để trên bàn học, bàn làm việc, xếp trân trọng lên giá sách hoặc đặt ở nơi nào đó quen thuộc dễ tìm. Vì sao? Vì khi ấy, cuốn sách mới mẻ chỉ còn lại một mình giữa những thứ đã gần gũi với bạn từ lâu. Cuốn sách mới ngơ ngác nằm đó, gợi cho bạn một mong muốn được nâng niu, yêu chiều nó, khát khao khám phá nó xem có thực sự giống như những gì cảm nhận ban đầu của bạn khi quyết định lựa chọn nó hay không. Lúc ở một mình không còn lẫn giữa bao nhiêu sách mới khác trên giá sách của hiệu sách, cuốn sách dường như khẳng định được rõ giá trị, vị trí của nó trong lòng bạn. Nó tự tin vì đã được bạn chọn giữa muôn vàn bạn bè khác của nó. Nó tỏa ra mùi giấy mới thơm tho, màu mực tưởng như chưa ráo khiến bạn không thể không cầm lên giở từng trang từng trang để cảm nhận và thưởng thức.
Nói như vậy không phải chỉ có sách mới xuất bản mới đem lại cho bạn cảm giác như trên. Cái “mới” ở đây có thể là “cũ người mới ta”, khi bạn chọn được một cuốn sách quý ở hàng sách cũ. Tuy không phải mùi giấy mới, mùi mực thơm nhưng màu thời gian, màu trải nghiệm cũng đem lại cho bạn một niềm vui nho nhỏ. Trên cuốn sách ấy có thể có một dòng lưu niệm xa xưa lưu lạc, hoặc đôi chỗ mọt nhấm, đôi chỗ gẫy mép… thế nào cũng được, đều là kỷ vật của thời gian. Và với người yêu sách, từng chi tiết của cuốn sách đều để lại cho họ một sự suy ngẫm nhẹ nhàng.
Hãy để cho mình được tận hưởng niềm vui sách mới, một niềm vui giản dị mà ý nghĩa biết nhường nào.
Thời gian này nghe tin nhiều về cái chết, là những người mình quen biết. Ông ngoại anh mất. Những đứa trẻ chưa kịp biết đến ánh sáng cuộc sống đã ngưng thở trong bụng mẹ. Nghe những tin ấy xong, người cứ bải hoải. Cuộc sống ngày càng khắc nghiệt. Những cái chết đang khiến mình cảm thấy cuộc sống quá mong manh, con người quá nhỏ bé. Đêm qua mình đã mơ một giấc mơ rất sợ. Lúc ngắc ngứ tỉnh dậy thì thấy con nằm bên cạnh đang cố đạp cái chăn to che trên mặt và mồ hôi trên tóc con đầm đìa. May nhờ giấc mơ kỳ quái đó mà mình tỉnh để gạt chăn ra cho con. Mẹ đã quá tắc trách.
Cuộc sống ơi!!!
Nếu chỉ còn một ngày để sống…
Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn đã viết những câu thơ cảm thán đối với thế hệ trẻ bây giờ: “Hôm nay họ là em, là cháu, là con trai của chúng tôi/ Họ đang khiến chúng tôi đau đầu về các trò nghịch dại/ Nào bão đêm với xe phi như đốt cháy/ Nào hiphop cuồng say, nào lả lướt trượt patin/ Họ leo núi trong nhà, rủ nhau đi “phượt”/ Họ làm chúng tôi lo lắng thót tim…” (Các chàng trai Việt). Còn ai ngồi đọc sách giữa đêm khuya?
Còn ai ngồi đèn bàn trong một buổi tối yên tĩnh để nghe tiếng tay mình lật giở những trang sách dịu dàng? Các nhà nghiên cứu? Các bà, các mẹ với những hoài niệm thời thơ trẻ? Có không những thanh niên sung sức chịu ngồi đọc sách khi tay chân lúc nào cũng muốn vận động? Máy tính, Iphone, Ipad,… sinh ra e-book (sách điện tử), còn gì tiện lợi bằng ngồi tựa ghế sopha, cà phê, sinh tố, nhạc êm mà di di ngón tay lật trang truyện chẳng phát ra tiếng động, thỉnh thoảng còn tung ra mấy câu “chém gió” với lũ bạn ngồi bên. Tiện quá thể! Cứ lên mạng mà download (tải) e-book, nội dung gì cũng có, cả văn minh cả ngoài luồng. Mà giới trẻ thì thích những thứ lạ, có ai kiểm soát được đâu. Tuy nhiên, không nên quá phân biệt sách giấy và sách điện tử. Quan trọng là người đọc sách tiếp nhận được gì từ những cuốn sách họ chọn. Và như thế, vai trò cao cả của sách do chính con người quyết định. Tuy niềm lạc quan về việc thanh niên đọc sách giấy ngồi đèn bàn không nhiều, nhưng không có nghĩa là sách được đọc theo các hình thức khác không tồn tại. Bạn có thể đọc sách ở những chỗ khác: Trên xe buýt, trong công viên, giữa bãi biển đông người, quán cà phê yên tĩnh, khách sạn những lúc công tác xa… Sách nhỏ gọn, chẳng vướng bận, cớ gì không mang theo một cuốn, để thay vì soi mói người khác, gãi đầu, bẻ ngón tay, thì bạn chăm chú vào các con chữ và thu được kiến thức ngay cả khi bạn ngồi một chỗ. Nên, thay vì hỏi một câu quá cụ thể: “Còn ai ngồi đọc sách giữa đêm khuya?”, tôi mở rộng biên độ câu hỏi thành: “Còn ai đang đọc sách?”. Nhưng lúc này câu hỏi đã trở nên thừa thãi, vì phần diễn giải trên đã đủ để trả lời.
Vậy, sách tồn tại vì những lý do gì?
Trong một gia đình người Việt, tủ sách đủ nói lên bao điều. Người ta nhìn tủ sách và đọc được tính cách, quan niệm, lối sống của chủ nhân. Tủ sách có những loại sách gì? Sách giáo khoa, sách tham khảo, sách nghiên cứu? Sách danh nhân, sách lịch sử, sách khoa học? Tiểu thuyết lãng mạn, thơ ca hay kiếm hiệp, kinh dị?… Cũng có thể nhìn cách xếp sách mà biết chủ nhân thuộc tuýp người nào: Cẩn thận xếp sách theo chủ đề, theo kích cỡ hay theo chất lượng cũ mới, bìa bóng, bìa sần?… Nhờ sách, người ta có thể rèn luyện lối sống. Nhờ sách, bạn có thể hiểu được một phần tính cách của người khác. Không kể có người thích dùng sách làm vật “trang trí” trong khi đầu óc chả có chữ nào từ các quyển sách đang nằm mới cứng trong tủ nhà mình. Loại người ấy tôi không đề cập đến ở đây.
Những khi buồn, bạn có thể tìm đến sách. Đâu chỉ là buồn, còn là lúc tuyệt vọng, bất mãn, hoang mang, không định hướng. Khi đó, có một cuốn sách trả lời được những câu hỏi đang náo loạn trong đầu bạn, hẳn sẽ làm bạn cảm thấy nhẹ nhõm hơn, như một con thuyền đang dập dềnh trên sóng dữ, bỗng gặp được một bờ bến yên bình để neo dây. Trong cơn náo động, sách như thuốc an thần giúp bạn trấn tĩnh. Sách như lời ru của mẹ, đưa bạn vào giấc mơ nhẹ nhàng, trở về ấu thơ, thu mình ấm áp trong tư thế bào thai được nhịp tim mẹ che trở.
Muốn trở thành người hiểu biết, sách giúp bạn được ngay. Cuộc đời ngắn lắm, bạn không thể trải nghiệm được hết mọi cảm giác. Sách thay bạn làm điều đó. Bạn có thể đọc, và tưởng tượng những gì hiển hiện từ câu chữ. Bạn có thể khóc, cười theo hành trình của nhân vật trong câu chuyện, sâu sắc hơn nữa, bạn sẽ ngồi suy ngẫm lại những thứ đã đọc, rồi rút ra bài học cho mình. Bạn không cần phải trải qua những đau buồn, mất mát để trả giá bằng chính hạnh phúc của mình. Sách trải qua hộ bạn. Nhờ sách, bạn có thể tránh được những vết xe đổ, mà nếu bạn không đọc, biết đâu bạn đã trượt dài trong vết xe ấy, và chẳng bao giờ còn cơ hội làm lại.
Sách cho bạn cảm giác của người biết nhận thức và cảm thụ cuộc sống. Bạn không phải đi Paris vẫn có thể “nhắm mắt thấy Paris”. Bạn không phải sống vào thời khắc của nước Nga những ngày cách mạng vẫn có thể biết được “mười ngày rung chuyển thế giới”. Bạn không phải là dế mèn vẫn có thể mặc một bộ cánh óng cũn cỡn dạo chơi cùng dế trũi trên các bờ cỏ, đầm nước xanh tươi. Cầm sách trên tay có nghĩa là bạn đã tự trao cho mình một sứ mệnh cao cả. Con người đâu chỉ có cơm ăn, áo mặc, còn một thứ giá trị cao hơn là tinh thần, đóng vai trò đưa họ vươn đến chân – thiện – mỹ. Bạn biết nghĩ, biết tư duy, nhưng những tác giả viết ra được những cuốn sách hay có thể tư duy xuất sắc hơn bạn gấp nhiều lần. Sách thu gom cả trí tuệ nhân loại. Bạn có thể thu “trí tuệ nhân loại” đó vào mình, không quá dễ dàng, nhưng cũng không thực sự khó khăn. Không quá tốn kém, chỉ cần chăm chỉ, có thiện chí. Nhận ra được giá trị của sách, bạn đã thành người có giá trị.
V. Ôbrưsep đã từng nói: “Thế giới vô cùng vĩ đại. Cặp mắt của bạn chỉ thấy được một phần nhỏ bé không đáng kể. Bởi vậy, bạn hãy tìm lấy các sự kiện ở trong sách. Hãy tích lũy đều đặn hàng ngày các sự kiện ấy”. Tôi đang làm theo, và thấy mình biến đổi từng ngày. Đọc không thụ động. Đọc không để chăm chăm thu hoạch. Đọc không phải để ngồi kể được vanh vách các tựa đề sách đang “best self” trên thị trường, tỏ độ sành điệu. Đọc còn để cảm nhận và thưởng thức. Trong khi thưởng thức, trí não bạn nở bung những điều đẹp đẽ, tận hưởng được vị ngọt cuộc sống bao la. Và bạn đang thực sự sống, rộng rãi và thênh thang hơn ai hết, trong thế giới đầy những điều đẹp đẽ thi vị này.
Sáng nay, khi tôi còn đang chìm trong cơn ngủ muộn, điện thoại kêu, là Nga gọi. Nga hiếm khi gọi, nếu có thì chỉ nhắn tin, nên tôi cũng vội đoán được là Nga đã ở gần đâu đây, muốn gặp tôi. Nga đang ở Hà Nội, như Nga từng hứa khi nào ra Hà Nội thì sẽ gọi. Tất nhiên Nga sẽ chẳng còn gọi tôi theo cái cách gọi của ngày xưa háo hức, chỉ còn là vì ra Hà Nội thì cứ gọi, gặp được cũng tốt không gặp được chả sao. Tôi bảo đang đi có việc, không ở Hà Nội. Giọng không được tự nhiên lắm, nhưng chắc Nga chả nghĩ gì. Rõ ràng tôi chả đi đâu, thậm chí có thể mời Nga qua nhà trong khoảng thời gian rảnh rỗi này. Nhưng vì sao tôi lại nói dối? Tôi không muốn gặp Nga bây giờ hay tôi không muốn Nga thất vọng về hình ảnh tôi ở thời điểm này? Tôi không muốn chạm vào kỷ niệm hay không muốn làm dấy lên một điều gì đấy trong hiện tại vốn đang tạm lắng đọng bình yên. Tôi đang nghĩ đến 34 Cửa Đông với hoa hồng vàng và cà phê ấm nóng. Tất cả đã xa xôi lắm, thì cứ để nó thơm tho ở đấy, ít nhất là vào thời điểm này, tôi không muốn đào xới nó lên, hoặc gặp Nga rồi cả tôi cả Nga cảm thấy hụt hẫng vì chẳng còn lại cảm giác ngày nào. Xin lỗi Nga vì tôi đã nói dối!
Quá lâu rồi chưa được uống cà phê. Thèm kinh khủng!
Ngồi nhớ lại bao nhiêu lần cà phê. Một mình. Hai người. Ba người. Năm, bảy người… Mỗi lần uống là những cảm giác khác nhau. Nhưng với mình, cà phê hai người là thích nhất. Bạn trai hay bạn gái cũng thế, miễn là người mình muốn nói chuyện, người đem lại cho mình sự tin cậy và dễ chịu. Được nói. Được nghe. Được tận hưởng sự thăng hoa khi nhấp ngụm cà phê và nói những điều mình muốn…
Đầu tháng mình có mơ hai giấc mơ kỳ lạ về hai anh em nhà nọ. Cậu em thì quen. Ông anh thì chỉ biết. Hôm trước mơ cậu em. Hôm sau mơ ông anh. Sáng dậy, giấc mơ nào cũng khiến mình lấn bấn. Giấc mơ với cậu em là đi cùng cậu ấy trên một chiếc cầu gỗ (lúc lại là đá) khổng lồ bắc qua biển. Sóng tung bọt trắng xóa đập vào những trụ cầu. Thiên nhiên hùng vĩ khiến mình sợ hãi và hoang mang. Hai chị em đi mãi đi mãi qua biển, gặp rất nhiều công trình bằng đá hoành tráng trên chiếc cầu khổng lồ đó. Đến đoạn cuối cùng của biểnthì thấy một dải núi sừng sững hiện ra. Tựa vào núi là một căn nhà nhỏ lợp lá. Hai chị em chui vào đó ngó nghiêng thì thấy trong nhà chỉ có một chiếc giường một trải chiếu trống tanh. Khi quay ra thì người ngợm mọc lông lá dài ngoằng. Trên đường về thì thấy một nơi nửa nhà nửa chùa, được một người đàn bà lạ lùng cho mấy cái kẹo xanh đỏ bọc đường, bảo là vì hai chị em cô đi qua đây không vào thắp hương nên mới mọc lông trên người như thế… Giấc mơ về ông anh thì mơ cả gia đình nhà ông ấy. Trong mơ ông ấy đẹp trai hơn ngoài đời, đánh đàn và hát rất hay, còn hát một bài hát do mình vừa sáng tác xong và mình đã được nghe ông ta hát qua ô cửa kính khi trên đường từ sân bay về… Nói chung là lủng củng khi kể lể lại hai giấc mơ thật hay đó. Chỉ mình mình có thể biết được cảm giác về những giấc mơ của chính mình. Coi như là được sống hai đời sống, trải nghiệm những điều mà ngoài đời thực chả bao giờ được gặp…
Rồi bây giờ mình thú thật mấy cái dòng dở ương này ra đời là do mở máy tính, mở wordpress ra ngồi ngắm màn hình không thể viết được gì (khác xưa nhiều quá), nên viết đại một cái gì đó, còn hơn không.
Bao giờ cũng thế, nghe Dương Thụ là thấy mình được trở về với những gì thanh lặng, dễ chịu và tử tế. Mình vẫn cứ tiếp tục bỏ quên, bỏ rơi những điều đẹp đẽ, dịu dàng để đi vào những vùng tăm tối, hỗn độn. Bởi bản thân không đủ để giữ lại được những điều dịu dàng ở lại, và bởi quá nhiều người xung quanh làm mình bị chi phối từ những cáu gắt, đau khổ của họ. Nhưng không thể đổ cho xung quanh mãi được, mình sống như thế nào là do mình quyết định. Mình phải chịu trách nhiệm về cuộc sống của mình. Bây giờ bật “Để tôi lắng nghe” và “Bài hát ru mùa xuân” để cảm thấy bình an hơn nhé!
Rồi từ hôm viết cho Nhung cái thiếp gửi bưu điện gợi lại một thời thư tay bay vèo vèo từ chỗ này đến chỗ kia, thì im ắng luôn vì bận rộn và lười biếng. Sáng nay mở mail ra, cũng như mọi bận, ngoài mấy cái mail công việc linh tinh thì chỉ toàn là từ Facebook. Dài dằng dặc, nghĩ đến xóa đã nản. Thèm được đọc một cái email đúng nghĩa của một đứa bạn nào đó viết cái gì cũng được. Cũng tại mình không duy trì được việc reply lại cho Nhung, không thì cũng vẫn lâu lâu được đọc một cái thư thật sự. Nhưng nói chung là vì không có cảm hứng để viết cho ai, nên thành ra thế này. Cảm hứng dạo này trở thành một từ xa xỉ.
***
Mà lại nữa, chả có những chuyến đi, nên cũng chả có những câu chuyện kể. Nói cho đúng ra là chả nghĩ được gì, nên chả viết nổi cái gì. Cách đây mấy hôm, chán làm quá, xuống Mỹ Đình thăm ông bà. Ngồi nghe ông khen mấy cái mẩu ngắn ngắn của mình in ra cho bà làm kỷ niệm mà thấy kỳ cục. Viết nhăng viết cuội, đến mình còn chả muốn đọc lại nữa là. Dù sao ông bà còn chịu đọc là tốt rồi. Chứ bây giờ viết ra, biết để cho ai, ngoài mình. Đăng báo thì lúc nào cũng là cái lũ bài muốn giấu đi. Viết xong, phịch qua email, đăng, lấy báo, cất, nhận nhuận bút, quên.
***
Thế là bố mẹ cũng treo xong cái biển hiệu sau nhiều ngày khắc khoải. Rồi thì cũng dùng cái thiết kế giẻ rách của mình trong gượng gạo. Mỗi người có thẩm mỹ riêng, nên mình cũng xác định tham gia chỉ chỏ chỉ đến thế, có bực bội, gắt gỏng để nó được theo ý mình hoàn toàn cũng chả được. Chả phải tiền của mình. Chỉ có cái trách nhiệm của một đứa con buộc mình phải lên tiếng.
***
Thế là một con chó con bị chết nữa. Lãng xẹt cái nguyên nhân. Cửa lan can quên không đóng, bọn chó con chui hết cả ra lan can nằm, một con mắt nhắm mắt mở quơ chân ra ngoài rơi từ tầng 4 xuống đất. Mẹ gọi Nguyên Nguyên xuống, nó chỉ ngửi ngửi con một cái rồi bỏ đi chơi, chả có biểu hiện thương xót gì. Mẹ và Bi đi chôn con chó con ở một bãi đất gần nhà. Nó ở với đời được chừng 20 ngày, ngắn ngủi quá! Thôi để nó sống kiếp khác có khi hay hơn.
***
Ở nhà một mình thế này vào ngày đáng ra là đi làm, không quen tí nào, cũng chả thích tí nào. Tính mình thích chạy, nên phải ngồi một chỗ lâu một tí là thấy khó chịu. Ngủ thì chả ngủ được nhiều. Thôi xong đây rồi đi đọc sách vậy. Sau cơn mưa đêm qua, sáng nay trời mát mẻ quá! Có tiếng chim kêu, chả biết chim trên trời hay chim trong lồng nhà ai đó.
Có ai không cô đơn? Không nhiều thì ít. Tôi đã từng viết “cô đơn tuyệt vời”, nhưng thực chất cô đơn không hề tuyệt vời. Khi chẳng tìm ra ai đồng điệu. Khi không thể nói hết với một ai đó bao nhiêu điều muốn nói. Khi không được hiểu. Khi không được yên thân kể cả tự tôi đã chấp nhận đơn giản và yên lặng. Thế là cô đơn. Và cứ cô đơn thôi. Không bao giờ chấm dứt.
Hihi, phải cười một cái với mình vì mình càng ngày càng thích nói ngay và luôn những điều mình nghĩ. Kinh không? Kể cả là đúng hay sai, cũng đều muốn nói ngay cho người mình cần nói điều mình đang nghĩ lúc đó, kể cả là với sếp hoặc với những người chưa hiểu mình, chả biết mình là ai…
Nhưng làm sao phải quá giữ ý khi mình đã thực sự nghĩ thế? Tôi có một quãng đời đủ dài để ngấm cái cảm giác nghĩ mà không dám nói. Nghĩ bao nhiêu thứ mà không nói ra được, rồi ấm ức, hoặc lại phải bộc lộ bằng một cách tế nhị khác, bộc lộ với một người đáng ra không cần phải nghe chuyện đó, đôi khi gây ức chế khủng khiếp không chỉ cho riêng tôi. Giờ thì hết cả cái dịu dàng, cái nhỏ nhẹ được bạn bè dính cho từ ngày xưa, để được là mình thẳng thắn. Tuy đôi lúc chạnh lòng nhớ mình của cái thời “dịu dàng quá dịu dàng không chịu nổi”, nhưng hoàn toàn thấy sự thay đổi này là cần thiết. Ít nhất là để tôn trọng tinh thần của mình, cũng là tôn trọng giá trị của sự thật trong hành trình sống.
Năm nay cảm giác về mùa thu trong tôi đến ít. Có lẽ vì tôi không nghĩ đến mùa thu nhiều như mọi năm. Những bận rộn khiến tôi bớt sự quan tâm dành cho những diễn biến của cái mùa mà tôi thường viết bài ca tụng. Nên nghe nói chiều nay trời sẽ lạnh, trong tôi cứ thấy khác khác. Dù sao cũng đã là giữa tháng 9 rồi. Thời gian còn sớm sủa gì nữa đâu.
***
Vẫn thường trực cảm giác cụt cụt trong diễn đạt câu chữ. Không còn cái thời mà đặt tay lên bàn phím là có thể gõ dăm ba trang không cần nghĩ nhiều. Hy vọng điều đó sớm trở lại, để nối được tôi với quá khứ và cả những hy vọng mộng mơ về tương lai.
***
Thỉnh thoảng nằm mà không ngủ được, tôi tự lục lọi và chọn lọc trong đầu những khoảng ký ức đặc biệt để nhớ. Có khoảng nhớ để gặm nhấm trong bình thản. Có khoảng nghĩ đến vẫn thấy sôi lên cảm giác ân hận hoặc một thứ gì đó tựa như bấn loạn, hốt hoảng. Cho mình rơi vào khoảng tối đó, rồi lại cố gắng thoát ra, cho đến khi cơn buồn ngủ về tìm.
***
Dạo này lại không duy trì được việc đọc. Sách giở được mấy trang lại gấp vào vì thời gian luôn bị ngắt quãng, chia ngắn ra đến mức không đủ để tĩnh lặng mà tập trung.
Bạn bè cũng ít gặp. Còn cái sự thấy một số người trên FB thì đơn giản quá, cập nhật nhau quá, thành ra chả quý hóa nữa. Hôm trước Hằng và Thu qua nhà cùng với chồng, con, thấy áy náy vì cách đón tiếp hai đứa bạn thân chả ra sao. Gặp nhau quá ngắn, chả kịp ôn lại gì, cũng chả kịp kể lể, chia sẻ. Vẫn phải đợi một thời gian rất dài nữa, để đủ điều kiện ngồi quây lại với nhau nói thật nhiều điều. Đàn bà thua đàn ông ở sự rộng rãi về thời gian. Đàn ông có thể dành cả ngày cả buổi khoác vai bá cổ tu rượu nói lăng nhăng. Còn đàn bà, muốn để ra một buổi làm những việc đó, thì thu xếp đủ thứ, hẹn hò từ năm này qua năm khác mà chưa chắc đã thực hiện được.
***
Con đã thực sự bước vào năm đầu tiên của đời học sinh. Mấy bước đi đầu này thực ra chưa được suôn sẻ, do bố mẹ không tính toán kỹ. Hôm qua con chuyển lớp mới, không biết có ảnh hưởng gì không. Nhưng mẹ tin mẹ đã quyết định đúng việc đó. Chưa cần biết thế nào, trước hết con có sẽ có sự thoải mái hơn trong học tập, mẹ cũng yên tâm hơn mỗi khi nghĩ về việc học của con ở trường khi có một cô giáo hiền hậu, có tâm luôn bên con. Điểm số không quan trọng, mẹ chỉ muốn con được sống hồn nhiên, ít áp lực trong thế giới tuổi thơ của con, phát triển đúng với lứa tuổi. Bố mẹ đã đi ngược “quy luật” về việc không cho con học thêm trước nên con sẽ vất vả hơn để theo kịp các bạn, nhưng mẹ tin con sẽ làm được. Con không cần dẫn đầu, con không cần làm lớp trưởng lớp phó. Chỉ cần trong mỗi bài học cô dạy, con vỡ ra được những điều đẹp đẽ về cuộc sống, về “cách làm người” theo những hiểu biết đơn giản nhất của con.
Việc mẹ muốn con viết nhật ký ngay từ khi bước vào lớp 1, lúc chữ con còn chưa thành thạo, là vì mẹ muốn con ý thức được ý nghĩa của từng ngày trôi qua, ghi lại được những diễn biến trong tâm hồn con, những gì con cảm nhận được trong ngày hôm ấy. Sau này giở lại (có lẽ con cũng sẽ có cảm giác như mẹ mỗi khi giở nhật ký ngày xưa), con sẽ thấy bồi hồi lắm, hoặc nghiệm ra được nhiều điều về kiếp sống, sẽ yêu hơn quá khứ của con.
Hôm qua đưa con đến trường, nhìn con lúp xúp trong bộ đồng phục, đi đôi giầy thể thao trắng, một tay cặp, một tay túi quần áo, nhìn thương và yêu không gì tả nổi. Sáng sớm hôm qua, lúc đi trên đường Khương Trung, con la lên bảo với mẹ “con vừa thấy một con chó rán màu nâu, nó nhe răng ra, thương lắm”. Ôi con chó quay, nó nằm chết đơ ra mắt trợn lên giữa nắng gió bụi bặm làm con thương cảm, khiến tôi nhớ đến đứa bạn Chile năm ngoái ngồi sau xe máy của tôi suýt nôn ọe khi thấy một lũ chó quay nằm chất chồng sau lớp tủ kính đối diện cổng chợ Thái Hà. Cảm giác thật quan trọng. Với tôi là quan trọng nhất.
***
Còn về chuyện cửa hàng của bố mẹ, đó cũng là một câu chuyện dài. Trong đó, tiền là một thứ chi phối quá lớn. Vì thiếu tiền nên việc tu sửa để mở một cửa hàng quá cực nhọc. Dù chỉ là 30m2, nhưng mỗi người mỗi ý, tiền không đủ để trang bị tất cả mọi thứ một cách đồng bộ, nên cứ mỗi ngày bố mẹ và cả mấy chị em lại phải đau đầu tìm giải pháp hợp lý để cửa hàng không quá xấu trong phạm vi chi tiêu hạn hẹp. Lúc chi đúng đã xót, lúc chi sai lại càng tiếc nữa. Mong mọi thứ tốt hơn trong thời gian tới, nhất là mẹ có thể ổn định được gia đình với thu nhập từ cửa hàng. Rồi sẽ tính tiếp. Cũng đã mấy năm liêu xiêu, không lẽ cứ liêu xiêu mãi.
***
Hôm qua Nguyên Nguyên lại xuống phòng bố ị bậy. Mình đi dọn, bố lấy khăn thấm xà phòng lau cho sạch. Cái mùi không được khá khẩm của Nguyên Nguyên thải ra làm bố nổi cáu. Con của Nguyên Nguyên đã lớn hơn. 6 chú chó con bụ bẫm, lông đen, mượt, mõm tròn, tai chưa dựng, mắt chưa mở. Những lúc đói, bọn chúng hét ầm ĩ đòi ti. Mà mẹ Nguyên Nguyên dường như vẫn chưa quen với phong thái làm mẹ, cứ nhởn nhơ như ngày con gái. Mẹ tôi cứ phải bế nó vào ổ ấn nó nằm xuống để cho đàn con đói sữa quây vào bú chùn chụt. Hôm qua chó con nóng quá nên bò từ ổ ra nằm la liệt trên sàn nhà. Mẹ tôi lại phải chuyển chỗ nằm cho chúng, tình hình cải thiện hẳn lên vì không thấy con nào kêu ca nữa. Chẳng mấy chốc bọn bé con này lớn, chắc cũng không thể nuôi được hết trên cái tầng 4 nhỏ hẹp. Nhưng mẹ vẫn quyết giữ lại mấy con huyền đề bốn móng với hy vọng giữ được lộc trời cho.
Đêm qua sau khi mơ được điểm 10 bài văn hay sử gì đó (mợ Tâm chấm), tôi lại mơ một giấc mơ rất xấu. Đám ma. Ngay ở ngõ 46 thôi, khi tôi đi qua, đã thấy một đám ma ngổn ngang người chết. Không đếm được chính xác số người chết, nhưng đi đến chỗ này thì thấy xác người đầy máu, đi qua chỗ khác lại thấy khăn trắng phủ trùm lên một cô gái, rồi một cái đầu cô gái rất trẻ da trắng như trứng gà bóc cắm trên một cái bàn. Tuy đầu lìa khỏi cổ mà da cứ trắng hồng, trông vẫn còn thần thái lắm! Người thắp hương xì xụp, mọi thứ hỗn độn cả lên. Cảm giác của tôi trong giấc mơ cũng đã rất sợ, rất hoang mang rồi. Chắc là vì ngày hôm qua gặp hai chuyện buồn. Hoặc nó cũng là điềm báo để một chuyện buồn nữa đến với tôi vào sáng nay. Cuộc sống cứ thế này thì không ổn. Giấc mơ cứ như thế nữa cũng không ổn.
Đến như chuyện sáng nay thì không thể chịu đựng nổi nữa. Ác đến mức khó tin. Mình thấy đau lòng và bất lực mà không biết trút vào đâu. Nhìn quanh cảm giác không còn ai bênh vực mình. Không ai đoái hoài đến mình nữa. Làm gì còn ai có thể nhìn vào mắt mình để hỏi một câu “sao buồn thế?”.
Đúng là lâu lắm rồi không có chuyện gì kể. Làm gì có chuyến đi nào. Làm gì có sự đột phá nào. Làm gì gặp ai thú vị. Làm gì có những câu chuyện thăng hoa. Tất cả đều không có gì để nói. Còn những chuyện muốn nói thì lại không thể nói ở đây, thậm chí không thể nói với bất kỳ ai.
Những niềm vui mà ngày ngày đón nhận được không phải không có. Nhưng nó không đủ làm mình nhớ, làm mình sung sướng. Vì thế mà chẳng thể viết dài được như ngày xưa. Không thể viết liền mạch được nữa.
Giá được uống một chút rượu để có thể viết bay hơn, tự do hơn.
Lâu dần, lòng tự trọng của mình ngày càng yếu thế. Phải dẹp bỏ những nỗi thất vọng, những nỗi buồn hay sự tủi thân để đứng vững. Vì biết mình mà buông xuôi thì không phải mình mình tan vỡ. Nhưng sự cố gắng đôi khi thật đắng, thật nghẹn. Đáng ra được tự nhiên là mình, mình phải cố gắng dung hòa giữa mình và mong muốn của người khác. Rồi cuối cùng ra một cái gì đó dở dang, nhạt nhẽo. Không thể làm vui bản thân, cũng chẳng làm vừa lòng người khác. Cho đến thời điểm này, sau bao nhiêu lần phân vân, giằng xé, mình vẫn chỉ cũ kỹ như thế, không thay đổi được gì. Không bao giờ quyết liệt được.
Không có sự chia sẻ thì an toàn, nhưng hụt hẫng và cô độc những lúc bị xô đẩy mà chẳng có ai bấu víu. Thèm được chuyện trò.
(Nghĩ là có thể viết thật dài, nói thật nhiều điều, nhưng không gian chẳng thuộc về mình, cảm xúc cũng theo đó bay biến hết).
Không biết Nguyên Nguyên đang cảm thấy thế nào sau khi sinh con? Em có cảm giác nuối tiếc thời thiếu nữ khi chưa kịp tận hưởng trọn vẹn nó thì đã thành người mẹ của 6 đứa con (chính xác là 7, chết mất 1)? Chị tò mò lắm về những gì đang diễn ra trong đầu em, khi em vừa qua cơn mê mệt để bước sang một đời sống mới, với bầu ngực căng tròn cho lũ con lít nhít bú tí. Nằm trong một cái khay nhựa lớn vẫn trên tầng 4 lỉnh kỉnh bếp núc, em nghĩ gì?
Hay là em chả nghĩ gì? Chỉ đơn giản là em đã sinh con như bao con chó khác trên đời này. Rồi sau đó em lại tiếp tục sống đời sống cũ của em. Cái giả thiết này không thuyết phục. Dù là con vật, em cũng có thế giới nội tâm của riêng em, nếu không, em sẽ không thể biểu lộ cảm xúc vui mừng, chán trường, mệt mỏi ra bên ngoài cho mọi người thấy được.
Chứng kiến một quãng đời em kể từ khi em mới được hơn 1 tháng tuổi (nếu chị nhớ không nhầm) cho đến bây giờ chừng một tuổi rưỡi, chị càng thấm thía sự mải miết của thời gian. Và tưởng tượng ra có một ai đó cũng đang nhìn kiếp người của chị như chị nhìn kiếp đời của em, thấy ngắn ngủi quá! Khi người ta đứng ra xa để nhìn một hành trình, những chi tiết nhỏ nhặt sẽ không quá quan trọng. Điều gì toát lên trong hành trình ấy, cái nổi bật lên ấy, em biết chứ? Nhưng theo chị, chính những điều nhỏ nhặt trong suốt chặng hành trình lại là yếu tố làm nên cốt lõi cuộc hành trình. Tích dần, tích dần, người ta đã có thể hình dung ra một cốt cách.
Chúc em khỏe, những đứa con của em lớn nhanh! Nếu điều kiện cho phép, chị sẽ xin một đứa về nhà mình, nhưng chị muốn nó ở bên mẹ nó lâu hơn (ít nhất là bằng quãng thời gian em được ở bên cạnh mẹ Vodka) để được tận hưởng nhiều hơn hơi ấm tình mẹ. Còn sự tự lập, hãy tính sau!
Mình đã thực sự bị cuốn theo trào lưu một cách trống rỗng. Bắt đầu buông thả cho mình với những trang mạng chả ra gì, với FB nhạt nhẽo và với cả những thông tin rác rưởi. Như cái cách mà anh kia nói trong blog, thì “dường như người ta đang bị phương tiện kéo đi”.
Hôm nay viết một bài về Minh Thu chưa thực sự đầy đủ và hay. Nhưng dù sao cũng thấy vui, vì như thế là mình còn có cảm xúc khi nói về những người bạn thân (tạm cho là) lâu năm, mặc cho bây giờ hai đứa ít có thời gian chia sẻ. Bây giờ nàng còn mải mê chăm thằng cu, thỉnh thoảng chớp nhoáng trên mạng thế thôi, nhưng hay hơn mấy nghìn lần cái đứa sắp chăm con như mình và những tên rỗi rãi một cách thái quá đang ngày ngày mân mê FB. Sách không đọc, đài không nghe, cái đầu không dằn vặt về kiếp sống, chỉ rêu rao những lời hay ho hoặc vô thưởng vô phạt, lũ bạn tôi, lũ em tôi, đầy rẫy.
Nên bây giờ tôi sẽ thoát mạng, và nằm ôm con nghe chuyện đêm khuya.
Để bắt đầu viết một thứ gì đó sau nhiều ngày lười biếng, tôi quyết định viết về một người bạn đại học.
Cô ấy là một hình mẫu phụ nữ tương đối đặc biệt. Dù có vẻ những điều cô ấy nói, những việc cô ấy làm dễ lẫn giữa đám đông, nhưng những người đã từng gần cô ấy đều hiểu cô ấy đặc biệt hơn những gì cô ấy thể hiện.
Những ngày thiếu nữ còn nhiều mơ mộng, tôi đã đi cùng cô ấy một đoạn đường dài đủ để dùng được cụm từ “con chấy cắn đôi” như cô ấy nói. Từ nhà cô ấy đến trường. Từ trường đến quán chè, hàng quẩy. Từ trường đến hiệu sách. Từ trường đến quán cà phê. Từ ngã ba này sang ngã tư khác. Trên những đoạn đường dài ngắn, tôi thường được ngồi trên con Cup 82 của cô ấy và buôn chuyện nhì nhằng, cười nhiều, cảm xúc nhiều qua cách xưng hô “anh – em” đầy ngẫu hứng. Phần nhiều nữa là chúng tôi đi cùng cả nhóm, lúc 3 người, lúc 4 người và búa xua với những câu chuyện không đầu không cuối. Sau những sinh hoạt nhóm, chúng tôi thỉnh thoảng vẫn viết cho nhau những bức thư dài, trong đỏ tâm sự về hoài bão, ước mơ và cả những cảm xúc bất chợt, những điều thực sự sâu kín. Rồi cả những bài thơ cô ấy thích và đã chép vào quyển sổ thơ của tôi. Tôi vẫn giữ, và tôi tin cô ấy sẽ thích khi được xem lại những gì cô ấy từng viết.
Cô ấy thích sách, thích thơ, thích danh ngôn. Cô ấy luôn tìm những thông tin về Hillary Clinton, những gì rất sâu quanh cuộc đời và sự nghiệp bà ấy (trong khi tôi còn chưa kịp biết bà ấy là vợ Bill Clinton nữa kìa). Cô ấy học tiếng Pháp siêng năng. Cô ấy nói thao thao về những đam mê và dự định của mình, mắt ngời sáng. Nhiều lúc cô ấy tự đặt ra những áp lực cho bản thân, và suy nghĩ về nó một cách quyết liệt, khiến cho tôi phải nhìn lại mình, và cũng bắt chước đặt cho mình một cái cột mốc nào đấy trong tương lai, một cách đua đòi. Một trong những chuyện mà chúng tôi hay nói đó là sau này sẽ viết “hồi ký”, dù chả biết liệu hai đứa có làm nên trò trống gì.
Cô ấy lúc nào cũng tự nhận là không khéo léo, không đảm đang, ngại nấu ăn, v.v và v.v… rồi đeo cho tôi những danh hiệu hào phóng mà cô ấy đã từ chối không nhận ấy. Để lũ chúng tôi luôn mặc định trong đầu cô là một người bản lĩnh, thẳng thắn, hết mình và ít phẩm chất cần có của một phụ nữ cổ điển. Nhưng suy nghĩ đó nhanh chóng bị phủ nhận. Đó là khi cô hì hụi mua tranh về xếp hình. Đó là khi cô diện những bộ váy thân liền ôm sát người, lộ đôi chân dài, lộ đôi bàn tay trắng và thon. Đó là khi cô thổn thức vì nhung nhớ ai đó. Là khi cô khóc vì những điều nhỏ bé. Là khi cô ngây ngô và say sưa một cách mù quáng trước những vô tình của cuộc đời…
Cô xa Hà Nội, đi theo tiếng gọi của tình yêu. Nhiều lúc ngồi nghĩ lại, tôi vẫn không hiểu vì sao cô lại có thể xa Hà Nội. Tôi biệt vô âm tín với con đường đi vào ngõ nhà cô, nơi có nhiều ngôi mộ bình yên nằm xen trong cây cỏ nhìn sang những luống rau húng và hoa cải nở vàng mỗi khi vào mùa. Và chúng tôi ít nói với nhau những chuyện như ngày xưa, mỗi đứa cuốn mình theo lo toan thường nhật. Thỉnh thoảng hỏi han qua điện thoại, chả còn xưng “anh – em”, ban đầu tôi có thấy hụt hẫng…
Bây giờ, cô đã hoàn toàn thay đổi hình ảnh trong mắt tôi. Cô có thể tự làm caramen, nấu chè, nấu những món ăn gì đó cho chồng con. Xoa những hình thù ngộ nghĩnh từ dải đất nặn đầy màu sắc. Post ảnh con với sự tự hào của một bà mẹ đã làm tròn trách nhiệm và nghĩa vụ thiêng liêng của người phụ nữ. Cô ấy đem tôi từ sự ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác, đem tôi từ cảm giác bất an về con đường cô ấy từng vạch ra thành sự yên tâm tuyệt đối cho những gì cô ấy đã lựa chọn. Tôi biết cô ấy đã bỏ rất nhiều việc cô ấy từng thích, từng muốn để làm những điều bình thường nhất cho gia đình nhỏ của cô ấy. Tôi biết cô ấy vẫn phải vật lộn với nhiều khó khăn, nhưng luôn cười nói, chửi những câu rất đời trong trạng thái lạc quan và thẳng thắn. Để nhiều người phải giật mình, làm rơi mặt nạ, lộ ra những phiền muộn họ luôn cố tình muốn giấu.
Nghĩ đến tên cô ấy, tôi bỗng nghĩ đến một buổi sáng mùa thu trong lành dù cô ấy sinh vào mùa hạ. Cô ấy là Minh Thu!
Thế là hai tên lãng tử đã lên xe vào Ðà Nẵng. Giường nằm chắc sẽ làm Trang đỡ say hơn. Với lại có Nguyên, còn lo say sưa gì.
Ngày xưa mình cũng thế, luôn muốn có được sự tự do không giới hạn, kiểu như đi cùng những người bạn thân thiết đến một vùng đất mới. Không kế hoạch cụ thể, không tour đặt trước người người lúc nhúc đến giờ xuống chỗ này một tí hết giờ lên xe phóng đến chỗ kia một tị. Không cần lo giờ giấc sớm muộn, cùng nhau khám phá những thú vị chưa bao giờ được chạm tới, tận hưởng cảm giác thênh thang trong thiên nhiên và sự sảng khoái trong tâm hồn. Rồi sau những chuyến đi, ngồi lại và ngâm ngợi những điều đã trải qua. Ðể viết về nó bằng những cảm nhận thật thà.
Nhưng mơ ước đó ít khi thực hiện được. Mình đã sống quá ít cho những chuyến đi như mong muốn cùng những người chung sở thích. Nên giờ, Trang đi đâu mình cũng ủng hộ. Hãy cứ tận hưởng cuộc sống theo cách mà Trang muốn.
Chiều như sắp sầm sập mưa. Bầu trời chuyển lan sang màu xám. Từng khối mây sáng lặn sâu vào những tảng mây tối. Trong khoảnh khắc sáng mất dần vào tối đó, những ánh nắng yếu ớt cuối cùng còn sót lại dường như nuối tiếc chuỗi thời gian thênh thang của một ngày trôi quá nhanh, cứ choi chói lên vẫy vùng.
Vạt nhà nằm phía dưới mảnh cầu vượt Ngã Tư Sở như một gã đau lưng, chúi mặt xuống vỉa đường đông đúc. Ðau lưng bởi biển hiệu to bé treo mắc lủng củng nặng nề hay bởi những tầng tầng lớp lớp nhà chen lấn chồng dập lên nhau cho phần móng dưới kia càng lúc càng lún, lụn, bại.
Ðoàn người như đội kiến hành quân trong vội vã, rầm rập lao về phía trước, thể hiện sự nôn nóng bằng cách vặn ga, bấm còi, vươn cổ lên phóng mắt ra đoạn đường phía trước chờ thông xe.
Mưa vẫn chưa rơi. Những chiếc áo mưa nằm nóng hầm hập trong cốp xe đợi được tắm trong dòng nước mát của thiên nhiên và bảo vệ thân người. Nhưng chúng cứ đợi mãi, đợi mãi… Cho đến cơn mưa ngày mai? Có thể, hoặc lâu hơn nữa.
Con người cứ tưởng đủ kinh nghiệm để hiểu thấu những biểu hiện của thiên nhiên, không biết rằng, thiên nhiên luôn chất chứa những bí ẩn bất ngờ không thể lường trước.
Tôi không nhớ rõ em rời mẹ Voldka về nhà chúng tôi từ khi nào. Chắc Trang sẽ nhớ chi tiết ấy. Với em, tôi chỉ là người quen thuộc, không phải chủ. Có lẽ, em coi chị Trang là chủ nhân đích thực, sau rồi đến mẹ chúng tôi, người thường xuyên ở trên căn bếp tầng 4 và trộn cơm cho em ăn. Tôi nghĩ cái lý do em coi chị Trang là chủ nhân đích thực không chỉ bởi Trang là người ôm em về từ Bách khoa. Mà bởi một thứ lớn lao hơn, Trang luôn nựng nịu em, kể cả thơm lên mõm em, đùa nghịch với em, không sợ những con rận bé bé chui ra từ người em, không sợ những sợi lông rụng ra từ thân em, tóm lại không sợ em làm bẩn (có thể vì chị Trang cũng không sạch sẽ gì cho cam, hehe).
Ban đầu, em sợ con gái nhỏ của tôi, vì trong khi cả nhà đều to lớn, đi lại kềnh càng, thì có một cô bé gầy nhẳng cứ chạy lăng xăng trêu em, trông chả ra thể thống gì. Đầu tiên em sủa, tiếng sủa cảm giác còn chưa vỡ ra vì tuổi em còn nhỏ. Sau, em làm bộ như không thèm chấp, nằm áp mõm xuống sàn gạch hoa vương bụi, chả thèm chớp mắt với cô bé chẳng lớn hơn mình là bao.
Rồi em cũng quen hết cả nhà, quen cái không gian chơi vơi em đang sống. Tầng 4, những góc nhìn của em là khoảng sân khô cằn phía dưới của sở điện đang xây dang dở, dãy mái pro-xi măng nhàm chán xập xệ và cô bán bún riêu đứng tuổi tóc lúc nào cũng thả một mảng dày trước trán như râu ngô. Góc nhìn của em còn là con phố có những căn nhà nửa quê nửa tỉnh đang chờ lên giá sau khi người ta ì ịch rải đá xong đoạn đường nối từ đê La Thành sang Thái Hà. Bên hông nhà, em có thể quàng chân ra ngoài, vươn cổ ngắm cái lan can nhà bà hàng xóm luôn trong tình trạng vương vãi, luộm thuộm. Thứ duy nhất cứu vãn đời em là những chậu cây xanh mọc vô tổ chức đặt ở các góc của tầng. Đặc biệt, năm nay có cây đào bỗng hồn nhiên mọc những bông hoa đẹp mê hồn sau Tết, em hay ra đó chơi. Tôi nghĩ là em thích nằm áp bụng dưới lòng đất – cạnh cái thân cây thanh mảnh ấy, để theo đuổi những điều lan man chỉ em mới biết.
Tôi luôn nhầm em là con đực, trong khi em đích thị là nàng chó xinh tươi đỏm dáng. Sau này quan sát, cả nhà nhất trí rằng em đất điệu, ở dáng đi, ở cách ngoáy mông, ở cách sủa, ở cách vẫy đuôi, ở thái độ của em với mọi người. Sự thay đổi của em rất rõ nét. Đến nỗi chỉ cần vài ngày không sang, tôi sẽ bất ngờ vì sự trưởng thành của em. Từ một con chó con lũn cũn, em dài ra trông thấy, lưng cao, bụng thon, khuôn mặt gọn hơn. Từ một đứa trẻ vô tư lự, em dần trở nên ưu tư, thẹn thùng, hay nhìn xa xăm và dường như trông chờ điều gì đó nhiều hơn những gì bình yên em đang có.
Mùa đông, Trang và Nguyên mua cho em cái áo lông cùng tông rất sành điệu. Em diện vào và tăng thêm vài chân kính. Khuôn người nhẳng nhẳng trở nên đầy đặn, quyến rũ hơn nhờ lớp lông nhân tạo. Em được ấm thân, những người yêu em ấm mắt, những con rận được yên ổn trú ngụ trong thân em một thời gian quá dài, đủ để chúng béo mầm. Còn em, gầy đi, không chỉ vì rận, vì em đã có sự thay đổi theo lẽ tự nhiên.
Một thời gian dài, chị Trang bận bịu với công việc, học hành và những cuộc bia, có phần bỏ bê em. Em trầm tính hơn. Sự nhanh nhẹn không còn. Em thường chui vào góc tủ, cuộn cong mình, mắt lim dim. Hoặc bò ra lan can nhìn xuống dưới, bỏ mặc nồi cơm khô cong queo trơ khấc nằm phía sau. Có những hôm nắng cháy lông, cháy tóc, em cứ lao ra sân ngồi, lưỡi thè ra, mắt mở to, tắm nắng. Mẹ chúng tôi lo lắng bảo “Nguyên Nguyên bị điên”, trời này ai dại gì ra nắng đày thân.
Nhưng chị Trang không phải là nhân tố chính làm em thay đổi. Chúng tôi mơ hồ nhận ra, em đã thực sự trưởng thành, cần một sự chia sẻ đồng loại, cần một tình yêu. Cái ngày chúng tôi nhận ra rõ nhất, là ngày em “thấy tháng”. Em uể oải, ăn không muốn ăn, đi chả muốn đi, đuôi cũng chả buồn ngoáy. Lần thứ hai của đời em, Bi lên facebook kêu ca mấy câu kém tế nhị, nhưng đó cũng là một thực tế, mà nhà chúng tôi nuôi chó nhiều lần chả để ý, có thể là vì toàn chó đực, nên mọi thứ đơn giản hơn.
Tôi ăn cơm suất ở cơ quan. Thi thoảng thấy có thức ăn ngon thừa, lại mang về cho em. Mấy tên ở cùng phòng cũng bị lây chủ đề “chó” mất vài hôm, đến nỗi phải nạt nhau thôi không nhắc “chó”. Tôi cảm nhận được sự hân hoan của em khi tôi cho em ăn những miếng ngon tôi mang về. Và tôi còn vui hơn em vì niềm vui được nhân lên từ đấy.
Trang up một tấm ảnh em nằm thườn người ra nhìn về phía trước, thân gầy trơ, lông xơ xác, nhìn cám cảnh ghê gớm. Hai chị em bàn tán với nhau về việc kiếm cho em một “người tình” xịn để em bớt cô đơn. Kế hoạch được thực thi bước đầu lại trên facebook khi Trang đăng tin tìm bạn đời cho em. Tuy nhiên, chỉ có những click “like” vô thưởng vô phạt, còn việc người ta sẵn sàng vác đến cho em một nửa mà em cần chỉ là chuyện ảo tưởng.
Đợt này, em tự đi tìm hạnh phúc cho riêng em. Em hay lẻn ra ngoài rong chơi. Cả nhà biết, cũng lờ, để em tự tung tự tác. Thỉnh thoảng em đi chơi quá đà, người này người kia lại cuống lên đi tìm. Để em ra thiên nhiên, gặp đồng loại, hoặc ít ra là được rảo cẳng trên đất đai thực thà, cũng là cách tốt giúp em giải tỏa những bó buộc trên 30m2 tầng 4 đầy mùi nước mắm và dầu ăn. Rồi tình yêu, thì em tự tìm lấy.
Có lần, tôi sang bố mẹ trong cơn mưa vừa tan, khi nước còn lóng lánh trên những vạt nắng sớm. Bỗng thấy em thở hồng hồng chạy về. Lông ướt rượt, dựng lên đỏm dáng. Vẻ mặt rất hân hoan. Trong khoảnh khắc ấy, trái tim tôi xao động. Nhìn thấy một sinh vật hạnh phúc, tôi cũng có cảm giác bị lay động theo. Tôi mở cửa cho Nguyên Nguyên vào nhà, để mặc em mang theo những bụi đất từ bao góc hè em vừa quần thảo, phi lên tầng 4.
Chiều qua, một sự kiện lớn đã xảy ra. Em đã có “người tình”. Giữa thanh thiên bạch nhật, hai em hồn nhiên hạnh phúc. Cả nhà được tin Bi báo, nháo nha nháo nhác. Hai em đứng ở ngay đầu đường tình cảm. Lúc hạnh phúc, em còn kêu váng cả xóm, khiến mấy ông bụng phệ đang uống bia gần đó giật mình, bia sánh ra mấy giọt tiếc rẻ. Trang tiếc mãi vì không được chứng kiến cảnh tượng huy hoàng ấy, tiếc hùi hụi như lỡ một mẻ xổ số đáng ra đã lọt vào tay mình. Bi lại rêu rao facebook, đại loại: Nguyên Nguyên đã thành “đàn bà”.
Em chả cần quan tâm thế nào là đàn bà hay thiếu nữ. Em đang ngập tràn trong tình yêu không hẹn trước của mình, và em sẽ còn gặp lại tình yêu đó nhiều lần nữa, như đã giao ước bằng cái cọ cọ mõm của hai em trong buổi gặp gỡ chiều qua.
Cơm lúc này không phải là vấn đề, cả nhà ta có thể để em nhịn đến chiều mai, em vẫn hớn.
Từ ngày chuyển về đây sống, tôi buộc phải làm quen với những thứ trước kia thường khiến tôi sợ. Toàn những sinh vật nhỏ bé: Gián, giun, rết, thạch sùng, chuột…
Tôi chả phải tiểu thư gì. Nhưng con gái, lẽ thường sợ những con bé tí ti đó cũng không có gì đáng buồn cười. Ngày xưa thấy con gián bay xè xè trên đầu thì vừa hét vừa trốn. Giờ là mẹ rồi, chả lẽ lại bỏ con đi trốn một con gián tí teo. Thế là hùng hổ chém loạn lên cho nó chạy. Rồi dũng cảm hơn đã biết đập được nó ngã lăn quay. Nếu nó đang ở trong nhà tắm thì quá thuận lợi. Vòi hoa sen xía vào, nó ngửa bụng lên, mấy cái càng huơ huơ vào không trung đầy tuyệt vọng. Thế là tôi bỏ nó nằm đó cho đến lúc nó từ giã cuộc đời. Có lần con gái hỏi mẹ, sao nhà mình nhiều gián. Tôi bảo “vì nó thấy nhà mình thân thiện thì nó đến chơi”. Sáng hôm sau kể cho các em ở phòng nghe, bọn nó bảo hâm thế, thân thiện mà còn đánh nó à. Phải bảo là tại nhà mình có nhiều thức ăn.
Ðến bọn giun. Vì nhà tôi gần đầm, nên dưới lòng nhà tắm có nhiều giun nhỏ. Khiếp hãi ngày mới về. Sau rồi cũng phải quen. Mỗi lúc vào nhà tắm thấy có con nào thò đầu lên, tôi lại nhờ cái vòi hoa sen xối nước cho nó tọt xuống cống. Chúng nó vẫn sống. Khối con giờ đã to ú và quay trở lại. Sau này, có kinh nghiệm hơn, tôi dùngVim đậm đặc hay Cif, hoặc nước lau sàn, nước rửa bát, nước rửa tay… để trừng trị bọn chúng. Những giọt thơm thơm khi rót vào khiến thân thể giun con uốn éo quằn quại. Nhanh thôi, chúng đơ cứng lại, nằm cong veo, và thế là tôi là dội nước cho trôi đi. Cho chúng chết trong màu sắc và mùi vị dễ chịu của những loại nước nhân tạo có công thức pha chế hiện đại, có lẽ chúng cũng không oán thán nhiều. Những cái chết ngọt thơm.
Ðúng là có những lúc phải chửi bậy, như Oanh nói, nếu không thì ức chế đến chết mất. Từ nhỏ, mình đã được bà ngoại sát sao, rèn rũa cho ra một đứa con gái ngoan ngoãn, chả bao giờ biết chửi câu gì. Ngày xưa thì tự hào, giờ đôi lúc cũng thấy chả phải là điều gì to tát. Ðôi khi lại còn bất lợi, vì lúc buồn, lúc ức, chi biết khóc. Người ta nói đau, mình không biết dùng câu gì chửi cho đáng.
Mình cứ quen chịu đựng mãi. Rồi bao nhiêu lần dọa bản thân là không cẩn thận sẽ nổ tung. Nhưng nổ thì vẫn chưa, còn chịu đựng đã đầy ứ. Và cứ hèn kém thế mãi, vì sợ bao nhiêu thứ sẽ bị đảo lộn. Toàn những điều vớ vẩn. Ngày xưa Bình đã nói với mình, bạn chả bao giờ dám vùng dậy và nổi loạn. Vì thế bạn chả bao giờ được sống như ý mình. Rồi cứ phải giằng co giữa cái muốn và cái phải làm. Nếu nói bậy bạ được hơn một chút để cân bằng được, cũng chả có gì sai.